It-tkabbir huwa pass loġiku ’l quddiem għall-Ewropa
Dan ix-xahar, qed niċċelebraw l-20 anniversarju tat-tkabbir il-kbir tal-UE. Kien f’Mejju 2004 meta ċ-ċittadini ta’ Ċipru, iċ-Ċekja, l-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, Malta, il-Polonja, is-Slovakkja u s-Slovenja saru ċittadini tal-UE. Ma kienx proċess faċli, peress li l-adeżjoni mal-UE hija magħrufa li hija diffiċli u tieħu ħafna żmien. Madankollu, għoxrin sena wara nistgħu ngħidu li t-tkabbir tal-2004 kien storja ta’ suċċess.
It-tkabbir huwa pass loġiku ’l quddiem għall-Ewropa
Dan ix-xahar, qed niċċelebraw l-20 anniversarju tat-tkabbir il-kbir tal-UE. Kien f’Mejju 2004 meta ċ-ċittadini ta’ Ċipru, iċ-Ċekja, l-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, Malta, il-Polonja, is-Slovakkja u s-Slovenja saru ċittadini tal-UE. Ma kienx proċess faċli, peress li l-adeżjoni mal-UE hija magħrufa li hija diffiċli u tieħu ħafna żmien. Madankollu, għoxrin sena wara nistgħu ngħidu li t-tkabbir tal-2004 kien storja ta’ suċċess.
Minbarra li l-UE saret wieħed mill-akbar swieq uniċi fid-dinja, it-tkabbir wassal għall-ħolqien ta’ 26 miljun impjieg ġdid. Is-suċċess, madankollu, ma jistax jitkejjel biss fi gwadanji ekonomiċi. It-tkabbir eventwalment wassal għall-ftuħ tal-fruntieri, b’miljuni ta’ persuni ħielsa li jivvjaġġaw, jaħdmu u jgħixu kullimkien fl-UE. Dak li qabel kien privileġġ ta’ xi wħud sar id-dritt ta’ kulħadd. Sal-lum, aktar minn 2,7 miljun student mill-10 pajjiżi l-ġodda pparteċipaw fi programm ta’ skambju Erasmus+. L-UE mkabbra pprovdiet opportunitajiet indaqs biex kulħadd jirnexxi.
Is-suċċess ma jfissirx li ma kienx hemm lezzjonijiet x’nitgħallmu. Dan kien l-ewwel tkabbir ta’ dan it-tip u kobor, u ċertament hemm ħafna oqsma fejn l-UE tista’ u għandha tagħmel aħjar. L-ewwel nett, l-UE għandha tibda tintegra l-pajjiżi kandidati fil-ħidma tagħha malajr kemm jista’ jkun. L-integrazzjoni progressiva mhijiex sostitut għall-adeżjoni proprja. Hija mod kif iż-żewġ naħat jibnu pedament sod billi jitgħallmu minn xulxin, jiskambjaw l-esperjenzi u jaqsmu l-fehmiet tagħhom. Hija mod kif jiġu stabbiliti konnessjonijiet umani u jitrawwem sprit Ewropew veru.
It-tieni nett, il-prinċipji ewlenin tal-UE tad-demokrazija, l-istat tad-dritt, u d-drittijiet u l-libertajiet fundamentali mhumiex negozjabbli u ma jistgħux jiġu injorati. Waqt li l-manwal tal-adeżjoni tal-UE għandu kriterji ċari dwar il-“prinċipji fundamentali”, hemm xi aspetti li jmorru lil hinn minn kwalunkwe manwal. Bħala d-dar tas-soċjetà ċivili, il-KESE jemmen li soċjetà ċivili vibranti u djalogu soċjali b’saħħtu huma ingredjenti ewlenin għal demokraziji li jiffunzjonaw tajjeb. L-integrazzjoni gradwali tas-soċjetà ċivili mill-pajjiżi kandidati fl-UE se tagħtihom il-kapaċità li jsiru b’saħħithom daqs kemm għandhom ikunu saż-żmien tal-adeżjoni. Huwa għalhekk li l-KESE nieda l-inizjattiva tiegħu biex jintegra l-pajjiżi kandidati tal-UE. Il-“membri kandidati tat-tkabbir” issa qed jaħdmu mal-membri tagħna tal-KESE, u qed jabbozzaw opinjonijiet dwar suġġetti partikolarment rilevanti għal ċikli futuri ta’ tkabbir.
Din hija wkoll ir-raġuni għaliex il-membri tal-KESE ser jiddiskutu l-20 anniversarju tat-tkabbir tal-UE matul il-plenarja tiegħu ta’ Mejju – billi jagħmlu rendikont tal-passat u jistennew bil-ħerqa għal futur komuni ta’ UE aktar reżiljenti, demokratika u magħquda.
Iltqajna mar-relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ tal-UE u tar-Renju Unit, Cillian Lohan, biex nistaqsuh dwar il-benefiċċji potenzjali tal-iskema tal-mobbiltà taż-żgħażagħ, proposta mill-Kummissjoni Ewropea u appoġġjata mill-KESE. L-iskema tiffaċilita li ċ-ċittadini żgħażagħ tar-Renju Unit u tal-UE jgħixu, jistudjaw u jaħdmu fl-UE jew fir-Renju Unit, rispettivament. Issa li r-Renju Unit irrifjuta l-ftehim propost mal-UE kollha fir-rigward tal-moviment liberu taż-żgħażagħ, hemm approċċi possibbli oħrajn biex nerġgħu nistabbilixxu r-rabtiet li ntemmu b’riżultat tal-Brexit?
Iltqajna mar-relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ tal-UE u tar-Renju Unit, Cillian Lohan, biex nistaqsuh dwar il-benefiċċji potenzjali tal-iskema tal-mobbiltà taż-żgħażagħ, proposta mill-Kummissjoni Ewropea u appoġġjata mill-KESE. L-iskema tiffaċilita li ċ-ċittadini żgħażagħ tar-Renju Unit u tal-UE jgħixu, jistudjaw u jaħdmu fl-UE jew fir-Renju Unit, rispettivament. Issa li r-Renju Unit irrifjuta l-ftehim propost mal-UE kollha fir-rigward tal-moviment liberu taż-żgħażagħ, hemm approċċi possibbli oħrajn biex nerġgħu nistabbilixxu r-rabtiet li ntemmu b’riżultat tal-Brexit?
Fl-24 ta’ April, il-KESE ospita skrinjar tad-dokumentarju Ukren “20 Days in Mariupol” li din is-sena rebaħ l-Oscar fil-kategorija tal-Aqwa Feature Film Dokumentarju.
Fl-24 ta’ April, il-KESE ospita skrinjar tad-dokumentarju Ukren “20 Days f’Mariupol” li din is-sena rebaħ l-Oscar fil-kategorija tal-Aqwa Feature Film Dokumentarju.
Il-film isegwi d-direttur tiegħu, il-ġurnalist Mstyslav Chernov, u l-kollegi tiegħu matul 20 jum drammatiku fi Frar u Marzu 2022, huma u jiddokumentaw l-assedju brutali tar-Russja f’Mariupol, port ewlieni Ukren fil-Baħar ta’ Azov. Huma u jaħdmu għall-Associated Press, Chernov u t-tim tiegħu kienu l-aħħar ġurnalisti barranin fil-belt qabel ma nħatfet mill-armata Russa. Ir-reġistrazzjonijiet u r-ritratti kommoventi tagħhom, inklużi dawk ta’ bombardamenti massivi ta’ sptar tal-maternità u tat-teatru tal-belt li serva ta’ kenn għat-tfal, daru d-dinja, u taw xhieda tal-orruri kkawżati mill-armata Russa invadenti fuq il-popolazzjoni ċivili Ukrena.
Minbarra l-Academy Award, “20 Days in Mariupol” rebaħ ukoll ħafna premjijiet prestiġjużi oħra, inkluż il-Premju tal-Films tal-BAFTA għall-Aħjar Dokumentarju u l-Premju tal-Udjenza għaċ-Ċinema Dinjija – Dokumentarji fil-Festival tal-Films ta’ Sundance.
Għall-iskrinjar attenda l-President tal-KESE, Oliver Röpke. Attendew , kif ukoll mistiedna distinti oħra, fosthom l-Eċċellenza Tiegħu Vsevolod Chentsov, Kap tal-Missjoni tal-Ukrajna għall-UE, uYevhen Tuzov, wieħed mill-protagonisti ewlenin tad-dokumentarju.
“Irridu niftakru d-dmir solenni tagħna li nkunu xhieda tal-istorja. Dan il-film għandu messaġġ ċar: irridu nuru lid-dinja x’tista’ tagħmel il-mibegħda. Ejja ma ninsewx is-sagrifiċċji tal-poplu tal-Ukrajna, wisq anqas ir-reżiljenza li wera quddiem l-avversità. Il-prospett li l-Ukrajna ssir Stat Membru tal-UE mhuwiex biss xhieda tal-valuri komuni tagħna, iżda wkoll sinjal ta’ tama għal futur aħjar,” qal il-President tal-KESE Oliver Röpke.
“20 Days in Mariupol” jagħti ħarsa makabra iżda essenzjali lejn it-tbatija kkawżata mill-aggressjoni tar-Russja. Kburi ngħid li l-Kumitat tagħna baqa’ sod mal-Ukrajna, u mas-soċjetà ċivili vibranti tagħha, f’dawn iż-żminijiet diffiċli, u l-preżenza tagħkom illejla tfisser ħafna,” qal il-Viċi President tal-KESE għall-Komunikazzjoni Laurentiu Plosceanu. Il-KESE appoġġja bis-sħiħ lill-Ukrajna u lis-soċjetà ċivili tagħha mill-ewwel jum tal-gwerra ta’ aggressjoni tar-Russja u saħħaħ il-kooperazzjoni tiegħu mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili tal-Ukrajna permezz tal-Pjattaforma tas-Soċjetà Ċivili UE-Ukrajna. Ħoloq iċ-ċentru tal-Ukrajna, li joffri spazju ta’ ħidma lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ukreni fil-Belġju. Il-KESE beda l-inizjattiva tal-Membri Kandidati tat-Tkabbir, biex l-għarfien espert tal-KESE jiġi kondiviż mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ukreni. Delegazzjoni ta’ livell għoli tal-KESE, immexxija mis-Sur Röpke, żaret l-Ukrajna f’Novembru fejn iltaqgħet mal-Ministru tal-Ekonomija Yuliia Svyrydenko, u ma’ rappreżentanti tal-Verokhna Rada u tas-soċjetà ċivili. Il-membri tal-KESE fissru r-rispett tagħhom lejn il-vittmi tal-gwerra Ukrena meta żaru l-monumenti tal-gwerra fil-pajjiż.
L-iskrinjar, organizzat fuq l-inizjattiva tal-membru Latvjan tal-KESE Andris Gobiņš, għal darb’oħra wera s-solidarjetà tas-soċjetà ċivili tal-Ewropa mal-Ukrajna u l-poplu tagħha. L-udjenza kellha wkoll l-opportunità li tara wirja tar-ritratti ddedikata lil Mariupol taħt assedju, organizzata f’kooperazzjoni mal-assoċjazzjoni Ukra-Bel, li ntweriet b’mod parallel mal-avveniment ewlieni.
Merħba lil The Grassroots View, il-podcast tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). Bl-elezzjonijiet Ewropej tal-2024 wara l-bieb, qed naraw x’inhuma t-tamiet u t-tħassib ta’ tliet gruppi li spiss jintesew minn dawk li jfasslu l-politika: il-persuni b’diżabilità, l-anzjani u ż-żgħażagħ.
Merħba lil The Grassroots View, il-podcast tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). Bl-elezzjonijiet Ewropej tal-2024 wara l-bieb, qed naraw x’inhuma t-tamiet u t-tħassib ta’ tliet gruppi li spiss jintesew minn dawk li jfasslu l-politika: il-persuni b’diżabilità, l-anzjani u ż-żgħażagħ.
Il-mistednin tagħna jinkludu lil Milan Šveřepa, president ta’ Inclusion Europe, li jiddiskuti l-aċċessibbiltà tal-elezzjonijiet Ewropej tal-2024. L-attivista u influwenzatriċi taż-żgħażagħ Nina Skočak tgħidilna x’inhuma l-kwistjonijiet rilevanti għaż-żgħażagħ. Dr Heidrun Mollenkopf, il-president tal-Pjattaforma AGE, li tiddefendi liċ-ċittadini anzjani, jgħidilna jekk l-anzjani jħossuhomx inklużi fid-dibattiti elettorali jew inkella mwarrba u esklużi mill-politiċi. Il-Viċi President tal-KESE għall-Komunikazzjoni, Laurențiu Plosceanu, jitkellem dwar x’jagħmel il-KESE biex ikompli jamplifika l-ilħna tas-soċjetà ċivili, u biex jiżgura li dawk l-aktar vulnerabbli ma jingħatawx il-ġenb jew jiġu emarġinati.
Isma’ l-podcast tagħna, uża l-vot tiegħek u tkellem għalik innifsek. Sawwar l-Ewropa li tixtieq!
Il-moviment tal-persuni madwar l-UE ġab miegħu diversi benefiċċji għal dawk kollha involuti. Il-moviment taż-żgħażagħ kien partikolarment importanti, peress li ppermettielhom jesperjenzaw kulturi differenti fl-Ewropa u jgħixu l-istil ta’ ħajja f’pajjiżi Ewropej oħra. Ippermettielhom ukoll jifhmu li għandna ħafna komuni. Żjara f’pajjiż ieħor għal xogħol jew studju tgħinna lkoll nifhmu l-umanità komuni tagħna. Irrispettivament mil-lingwa, id-dieta tagħna jew it-temp tagħna, naqsmu tant affarijiet – ir-relazzjonijiet mal-familja u l-ħbieb, it-tamiet u t-taħbit ta’ kuljum, l-isfidi u l-opportunitajiet.
Il-moviment tal-persuni madwar l-UE ġab miegħu diversi benefiċċji għal dawk kollha involuti. Il-moviment taż-żgħażagħ kien partikolarment importanti, peress li ppermettielhom jesperjenzaw kulturi differenti fl-Ewropa u jgħixu l-istil ta’ ħajja f’pajjiżi Ewropej oħra. Ippermettielhom ukoll jifhmu li għandna ħafna komuni. Żjara f’pajjiż ieħor għal xogħol jew studju tgħinna lkoll nifhmu l-umanità komuni tagħna. Irrispettivament mil-lingwa, id-dieta tagħna jew it-temp tagħna, naqsmu tant affarijiet – ir-relazzjonijiet mal-familja u l-ħbieb, it-tamiet u t-taħbit ta’ kuljum, l-isfidi u l-opportunitajiet.
Huma skambji bejn il-pajjiżi bħal dawn li joħolqu soċjetà ta’ adulti li juru simpatija u fehim fil-konfront ta’ persuni oħra. M’għadniex inqisu liċ-ċittadini Ewropej ġirien tagħna bħala stranġieri, iżda bħala ħbieb.
M’għandniex nissottovalutaw ir-rwol li dan kollu għandu fiż-żamma tal-paċi u l-istabbiltà fil-kontinent tagħna. Il-moviment taż-żgħażagħ huwa l-pedament tal-kooperazzjoni u l-kollaborazzjoni dejjiema.
Huwa f’dan il-kuntest li pproponejt Opinjoni fuq Inizjattiva Proprja dwar il-mobilità taż-żgħażagħ u r-relazzjonijiet bejniethom f’UE ta’ wara l-Brexit. B’ħidma mal-kollegi tiegħi, mal-persunal u mal-membri, aħna kkonsultajna b’mod wiesa’ mal-gruppi affettwati. Dan il-proċess kien jinvolvi rappreżentanti tal-UE u rappreżentanti tar-Renju Unit f’laqgħat online, b’attendenza fiżika, tqassim ta’ stħarriġiet, u skambju ta’ emails. Il-ħidma tagħna ġiet appoġġjata bis-sħiħ fil-plenarja tagħna tal-KESE b’vot qawwi ħafna.
L-istituzzjonijiet Ewropej wieġbu b’offerta wiesgħa ta’ skemi ta’ mobilità mtejba għaż-żgħażagħ fir-Renju Unit. L-ewwel reazzjoni min-naħa tar-Renju Unit kienet ta’ rifjut, iżda se nkomplu naħdmu biex nuru l-benefiċċji għan-naħat kollha.
Nenfasizzaw li mhumiex biss l-istudenti universitarji jew dawk f’edukazzjoni full-time li jibbenefikaw minn programmi bħall-Erasmus+ jew il-programm Ewropa Kreattiva. Dawn it-tipi ta’ inizjattivi tal-UE jippermettu liż-żgħażagħ minn kull qasam tal-ħajja jaċċessaw programmi ta’ skambju u esperjenzi li huma diffiċli biex jinkisbu mod ieħor.
Hemm kalkolu skjett tal-kost finanzjarju involut u tar-redditu finanzjarju. Dan huwa biss aspett wieħed tal-valur. Il-valur vera tal-mobilità u l-iskambji jinsab fl-esperjenza kondiviża u l-fehim kondiviż. Kontinent mimli ħajja u multikulturali għandu bżonn interazzjoni u moviment tan-nies. Fil-KESE, ser inkomplu nagħmlu pressjoni għal dan. Meta nipprattikaw dak li nippridkaw, u biex immexxu bl-eżempju, qed inkomplu naħdmu mas-soċjetà ċivili fir-Renju Unit.
Għandna Memorandum ta’ Qbil mal-Alleanza tas-Soċjetà Ċivili tar-Renju Unit, u MtQ speċifiku ma’ SAFE fl-Iskozja (b’ħidma mal-eks membru tal-KESE Irene Oldfather). Ser inkomplu din il-ħidma u nsaħħuha. Is-settur taż-żgħażagħ wera tmexxija fi żminijiet ta’ taqlib, mhux l-inqas fil-qasam tal-azzjoni klimatika. Ejjew naħdmu flimkien fil-livell istituzzjonali biex nipprovdulhom l-għodod kollha li jeħtieġu biex jamplifikaw il-ħidma tagħhom, u biex nisfruttaw il-qawwa taż-żgħażagħ għal futur aħjar għalina lkoll.
Minn Stefano Mallia, President tal-Grupp ta’ Min Iħaddem fil-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew
Bl-għerf tal-aħħar żewġ deċennji u seba’ mewġiet ta’ tkabbir mill-bidu tal-proġett Ewropew, probabbilment ikun xieraq li jiġi ċċelebrat l-anniversarju tat-tkabbir ewlieni tal-2004 b’fatti u ċifri biex jitneħħew id-dibattiti emozzjonali qabel l-elezzjonijiet tal-UE f’Ġunju.
Minn Stefano Mallia, President tal-Grupp ta’ Min Iħaddem fil-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew
Bl-għerf tal-aħħar żewġ deċennji u seba’ mewġiet ta’ tkabbir mill-bidu tal-proġett Ewropew, probabbilment ikun xieraq li jiġi ċċelebrat l-anniversarju tat-tkabbir ewlieni tal-2004 b’fatti u ċifri biex jitneħħew id-dibattiti emozzjonali qabel l-elezzjonijiet tal-UE f’Ġunju.
Il-gwerra ta’ tliet snin fl-Ukrajna mexxiet il-kwistjoni tat-tkabbir fuq quddiem nett tal-aġenda ġeopolitika Ewropea. L-istatus ta’ kandidat li ngħata malajr lill-Ukrajna, lill-Moldova, lill-Bożnija-Ħerzegovina u lill-Georgia, kif ukoll in-negozjati tal-adeżjoni li finalment infetħu mal-Maċedonja ta’ Fuq u mal-Albanija, huma skoperti pożittivi għal politika li ġiet interrotta għal snin sħaħ.
Biex niżguraw li dan il-momentum il-ġdid jibqa’ għaddej, għandna niċċaraw ir-raġunijiet ekonomiċi favur it-tkabbir.
Naturalment, id-demokratizzazzjoni u l-istat tad-dritt huma prinċipji li ma jistgħux jintmessu, bħalma huwa l-approċċ ibbażat fuq il-mertu tal-proċess tat-tkabbir, li jimpedixxu t-tqassiriet. Iżda, fl-aħħar mill-aħħar, in-nies iridu jiġu assigurati bil-kisbiet ekonomiċi potenzjali u l-prosperità għall-ġenerazzjoni li jmiss ta’ Ewropej.
Jekk il-passat joffri xi indikazzjoni tal-futur, nistgħu ngħidu b’mod sikur li r-raġunijiet ekonomiċi huma inkontestabbli. Il-kummerċ bejn l-Istati Membri l-qodma u dawk ġodda kiber kważi bi tliet darbiet matul il-proċess formali ta’ qabel l-adeżjoni mill-1994 sal-2004, u ħames darbiet fost l-Istati Membri l-ġodda nfushom. L-UE-15 ta’ dak iż-żmien kibret b’medja ta’ 4 % kull sena mill-bidu tal-proċess ta’ adeżjoni sal-2008, bil-proċess ta’ adeżjoni jikkontribwixxi nofs dan it-tkabbir, u ġew iġġenerati 3 miljun impjieg ġdid bejn l-2002 u l-2008.
Il-COVID-19 u l-gwerra fl-Ukrajna wrew li l-UE jeħtieġ li tikkunsidra mill-ġdid ir-reżiljenza ekonomika tagħha, b’mod partikolari fil-kuntest tat-tranżizzjoni ekoloġika u dik diġitali. Il-pjan REPowerEU jipprevedi żieda fil-produzzjoni Ewropea tal-enerġija rinnovabbli. L-Att dwar l-Industrija b’Emissjonijiet Żero Netti u l-Att dwar il-Materja Prima Kritika jappellaw biex 40 % tal-ktajjen tal-valur tal-materja prima u ekoloġiċi jiġu ddevjati lejn l-UE. Il-kandidati għall-adeżjoni mal-UE, b’mod partikolari l-Ukrajna, jista’ jkollhom rwol importanti, billi jipprovdu sigurtà ekonomika akbar.
Fir-rigward tar-riżorsi naturali, l-Ukrajna għandha l-akbar riżervi tal-gass fl-Ewropa, wara n-Norveġja. Tipproduċi wkoll uħud mill-akbar kwantitajiet ta’ enerġija idroelettrika fl-Ewropa u tista’ żżid il-produzzjoni tagħha flimkien ma’ sorsi oħra ta’ enerġija ekoloġika bħar-riħ, ix-xemx u l-bijomassa. L-Ukrajna kienet ukoll esportatur ewlieni tal-metalli u fiha jinsabu depożiti tal-litju u tal-art rari, li huma kruċjali għall-industriji ekoloġiċi u diġitali.
Fl-istess ħin, l-industrija agrikola tal-Ukrajna hija waħda mill-akbar fid-dinja. L-integrazzjoni tagħha fis-suq uniku żżid b’mod sostanzjali s-sigurtà tal-ikel tal-UE.
Il-benefiċċji għall-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent ta’ parteċipazzjoni akbar fis-suq uniku huma wkoll ċari daqs il-kristall. Bħala indikazzjoni, il-PDG tal-Kroazja żdied b’mod kostanti minn meta ssieħbet fl-UE fl-2013, u dan issarraf fi dħul ogħla għaċ-ċittadini tagħha, b’żieda medja fil-PDG per capita ta’ 67 % (żieda minn EUR 10 440 fl-2013 għal aktar minn EUR 17 240).
It-triq lejn is-sħubija fl-UE għal sa disa’ pajjiżi ġodda se tkun ikkumplikata, iżda ma hemm l-ebda alternattiva oħra: jekk l-UE tixtieq tkun setgħa globali, trid tkun l-ewwel u qabel kollox setgħa lokali.
Il-mistieden speċjali tagħna, l-eks President tal-Parlament Ewropew Pat Cox, jiftakar it-tkabbir enormi ta’ 20 sena ilu bħala żmien ta’ tama eċċezzjonali meta l-kontinent sa fl-aħħar ġibed nifs li mela ż-żewġ naħat tal-pulmun tiegħu: il-Lvant u l-Punent. U filwaqt li l-mit ta’ Putin tal-fratellanza Slavika qed isir realtà fl-isfond ta’ splużjonijiet minn missili ballistiċi, l-UE tibqa’ unjoni volontarja ta’ persuni liberi u sovrani, ibbażata fuq il-valuri ewlenin tar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, l-ugwaljanza u l-istat tad-dritt.
Il-mistieden speċjali tagħna, l-eks President tal-Parlament Ewropew Pat Cox, jiftakar it-tkabbir enormi ta’ 20 sena ilu bħala żmien ta’ tama eċċezzjonali meta l-kontinent sa fl-aħħar ġibed nifs li mela ż-żewġ naħat tal-pulmun tiegħu: il-Lvant u l-Punent. U filwaqt li l-mit ta’ Putin tal-fratellanza Slavika qed isir realtà fl-isfond ta’ splużjonijiet minn missili ballistiċi, l-UE tibqa’ unjoni volontarja ta’ persuni liberi u sovrani, ibbażata fuq il-valuri ewlenin tar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, l-ugwaljanza u l-istat tad-dritt.
Personalment, l-avveniment ospitat f’Dublin mill-Presidenza Irlandiża tal-Kunsill tal-UE fl-1 ta’ Mejju 2004 u ċ-ċerimonja ta’ merħba fil-Parlament Ewropew fi Strasburgu fit-3 ta’ Mejju 2004 jispikkaw politikament iżda wkoll emozzjonalment bħala jiem ta’ pożittività u tama liema bħalhom u bħala atti simboliċi ta’ ritorn lejn id-dar, ta’ riunifikazzjoni u tal-kontinent li jieħu nifs sħiħ fuq iż-żewġ naħat tal-pulmun tiegħu: il-Lvant u l-Punent F’Dublin Seamus Heaney qara l-poeżija tiegħu Beacons at Bealtaine, li tesprimi l-ottimiżmu sottostanti li dan it-tkabbir storiku jista’, skont l-istess l-poeżija, iqanqal l-emozzjonijiet, ibiddel il-mentalità u joħroġ sinifikati ġodda ("Move lips, move minds and make new meanings flare"). Fi Strażburgu, l-10 bnadar nazzjonali tal-Istati Membri l-ġodda ttellgħu fuq arbli enormi li saru fit-tarzni ta’ Gdańsk, rigal mill-Polonja, bil-vjaġġ tagħhom lejn Strażburgu jservi ta’ tfakkira simbolika tal-vjaġġ mill-komuniżmu għal-libertà, ippersonalizzat mill-preżenza ta’ Lech Wałęsa.
Naturalment, għal kulħadd, l-avveniment kien il-qofol ta’ proċess twil u kumpless ta’ tħejjija reċiproka tul ħafna snin. Kien hemm ferħ iżda wkoll sens ta’ serħan wara l-konklużjoni ta’ dik li kienet maratona politika u proċedurali għal dawk kollha involuti.
L-argument tiegħi huwa li t-tkabbir jaf kien l-aktar għodda politika b’saħħitha, trasformattiva u ta’ suċċess tal-UE matul l-aħħar ħames deċennji. Pajjiżi stess, l-Irlanda, issieħeb fl-ewwel tkabbir fl-1 ta’ Jannar 1973, l-ifqar stat/reġjun ta’ dik li kienet il-Komunità Ekonomika Ewropea. L-aċċess għal suq kbir, flimkien mas-solidarjetà tal-UE permezz ta’ fondi reġjonali, u aktar tard fondi ta’ koeżjoni, fl-ewwel deċennji ta’ sħubija, standards ogħla dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u l-politika ambjentali, appoġġ għall-proċess ta’ paċi fl-Irlanda ta’ Fuq u rikonoxximent tal-konsegwenzi ta’ sfida uniċi tal-Brexit għall-Irlanda, l-uniku stat tal-UE li jikkondividi fruntiera tal-art mar-Renju Unit, ilkoll flimkien joffru esperjenza u eżitu partikolarment pożittivi. Mhux kollox mexa ħarir, b’mod partikolari matul il-kriżi taż-żona tal-euro, iżda f’termini netti t-tkabbir kien pożittiv b’mod qawwi.
Filwaqt li nirrispetta kif ukoll jiddispjaċini għad-deċiżjoni tar-Renju Unit li joħroġ mill-Unjoni, din turi ħaġa waħda b’mod ċar: l-UE hija Unjoni volontarja ta’ popli liberi u sovrani – liberi li jissieħbu, liberi li jitilqu. X’kuntrast qawwi mal-gwerra neo-imperjali li Putin għażel kontra l-Ukrajna, fejn il-mit tiegħu tal-fraternità Slavika qed jitwassal kuljum mill-armi tan-nar, l-isplużjonijiet tal-missili ballistiċi u d-droni qattiela.
L-adeżjoni tal-Greċja, il-Portugall u Spanja għenet biex tirfed it-tfiġġija mill-ġdid tagħhom bħala demokraziji ta’ suċċess wara d-dittatorjat minbarra li ġabet titjib fl-istandards tal-għajxien u fil-kwalità tal-ħajja.
It-tkabbir enormi ta’ 20 sena ilu ġab miegħu tkabbir spettakolari għall-Istati Membri l-ġodda, speċjalment dawk tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, permezz ta’ żieda qawwija fl-investiment, il-kummerċ u s-solidarjetà tal-UE. Bħala medja, il-PDG per capita tagħhom, aġġustat għall-inflazzjoni u l-munita, kiber minn inqas minn nofs il-medja tal-UE għal tliet kwarti tal-medja tal-UE li baqħet tikber matul iż-żewġ deċennji. Il-PDG per capita tal-Litwanja ttrippla f’dan il-perjodu. Is-saħħa tjiebet, u l-edukazzjoni wkoll, u dan wassal għal progress kemm fil-kwalità tal-ħajja kif ukoll fil-livell tal-għajxien. Il-produzzjoni agrikola fir-reġjun kollu rduppjat. Fil-qosor, bħal fil-każ tat-tkabbir preċedenti kollu, dan wera li huwa ta’ benefiċċju għal kulħadd kemm għall-istati aderenti kif ukoll għall-UE. Allura nqis lili nnifsi ottimist fir-rigward tat-tkabbir, iżda mhux inġenju.
L-avvenimenti fil-Polonja f’dawn l-aħħar snin u b’mod persistenti fl-Ungerija juru kif l-illaxkar mill-istandards tal-UE fir-rigward tal-istat tad-dritt, il-libertà tal-media jew ir-rispett għad-drittijiet tal-minoranzi jiżvela adeżjoni mal-UE bħala mezz għall-prosperità iżda fl-istess waqt averżjoni kontra l-UE bħala komunità ta’ valuri kondiviżi. Il-Prim Ministru tal-Ungerija bi kburija jipproklama li tiegħu hija demokrazija illiberali. Ikun xi jkun il-marġni ta’ interpretazzjoni li wieħed jista’ jkollu fir-rigward tal-Artikolu 2 tat-TUE, huwa ċar ħafna li t-Trattat mhuwiex karta ta’ demokrazija illiberali. (“L-Unjoni Ewropea hija bbażata fuq il-valuri tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inkluż id-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoranzi. Dawn il-valuri huma komuni għall-Istati Membri f’soċjetà fejn jipprevalu l-pluraliżmu, in-non-diskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel”.)
Dan kien parti mill-ftehim ta’ sħubija fl-UE u huwa minqux fit-trattati kollha tal-adeżjoni u kien hemm qbil dwaru mill-istati aderenti kollha. Il-formula ta’ “żomm il-valuri tiegħek iżda tini flusek” mhijiex bażi sostenibbli għar-rispett reċiproku – xi ħaġa li m’għandhiex titwarrab fir-rigward tal-istati kandidati attwali fi triqthom lejn l-adeżjoni eventwali tagħhom fl-UE. Nistenna li l-kriterji ta’ Copenhagen se jkollhom rwol aktar fundamentali fin-negozjati futuri, possibbilment bi klawsoli tat-trattat tal-adeżjoni li joffru lill-UE kapaċità aktar robusta biex tiddefendi d-drittijiet u l-valuri milli jillaxkaw. L-UE mhijiex biss suq, u l-progress materjali, għalkemm mixtieq, la huwa l-unika raison d’être u saħansitra lanqas mhu raison d’être essenzjali.
Minkejja dan, fuq il-bażi tar-rekord s’issa, it-tkabbir kien essenzjalment pożittiv għal dawk kollha involuti u għandu jiġi indirizzat b’perspettiva pożittiva. Il-pajjiżi kandidati se jkollhom jgħaddu minn trasformazzjonijiet sinifikanti, kull wieħed bir-ritmu tiegħu. L-UE wkoll għandha x’tagħmel f’termini tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet u l-kapaċità baġitarja tagħha biex tassorbi Stati Membri ġodda, u fl-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni. Wara li jkun ingħata l-istatus ta’ stat kandidat u wara l-iskrinjar, imbagħad l-oqfsa ta’ negozjar, il-ftuħ ta’ kapitolu b’kapitolu u l-għeluq tan-negozjati u t-trattati eventwali tal-adeżjoni lkoll jeħtieġu l-unanimità tal-Kunsill. L-ebda wieħed minn dawn ma huwa kompitu sempliċi jew faċli. Wieħed jittama li l-Istati Membri kollha juru rispett għad-dmir ta’ “kooperazzjoni sinċiera” li jassistu fit-twettiq tal-kompiti li jirriżultaw mit-Trattat (Artikolu 4(3) tat-TUE).
L-Ukrajna hija każ differenti f’termini ta’ kumplessità minħabba d-daqs tagħha, is-sehem relattiv tal-agrikoltura mill-PDG meta mqabbel mal-medja tal-UE, u l-faqar komparattiv tal-pajjiż f’termini ta’ PDG per capita, u naturalment minħabba l-gwerra u l-konsegwenzi devastanti tagħha. In-negozjati jistgħu jibdew. L-Ukrajna diġà tinsab fit-triq lejn l-integrazzjoni permezz tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u l-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles Approfondit u Komprensiv tagħha mal-UE. Dawn jistgħu jiġu estiżi ftit ftit maż-żmien iżda fl-aħħar mill-aħħar eżitu territorjali stabbilit u paċi stabbli – li fihom is-sħubija fl-UE jista’ jkollha rwol – se jkunu prekundizzjoni essenzjali għall-adeżjoni. L-UE teħtieġ stabbiltà mhux kaos fuq in-naħa tal-Lvant tagħha, u fl-aħħar mill-aħħar li tħaddan l-Ukrajna huwa fl-interess kollettiv tagħha stess u tal-Ukrajna.
PAT Cox, eks President tal-Parlament Ewropew mill-2002 sal-2004
Pat Cox huwa politiku u ġurnalist Irlandiż. Huwa kien il-President tal-Parlament Ewropew mill-2002 sal-2004, u l-President tal-Moviment Ewropew Internazzjonali (2005–2011). Huwa ilu fit-tmexxija tal-Fondazzjoni Jean Monnet għall-Ewropa mill-2015. Huwa wkoll Koordinatur Ewropew għall-Kuritur tan-Network Ewlieni (UE) tat-TEN-T (trasport) Skandinavu-Mediterranju kif ukoll mexxej tal-Missjoni ta’ Valutazzjoni tal-Ħtiġijiet u l-Implimentazzjoni tal-Parlament Ewropew dwar ir-Riforma Parlamentari tal-Verkhovna Rada fl-Ukrajna. Fil-bidu tal-karriera tiegħu, ħadem bħala xandar televiżiv tal-ġrajjiet kurrenti ma’ RTE f’Dublin. Fl-2004, is-Sur Cox rebaħ il-Premju Internazzjonali Karlu Manju 2004 ta’ Aachen għall-impenn parlamentari tiegħu għat-tkabbir tal-Unjoni Ewropea.
Fis-sessjoni plenarja tiegħu tal-25 ta’ April, il-KESE approva l-ftehim li jistabbilixxi korp interistituzzjonali għall-istandards etiċi. Il-ftehim il-ġdid ġie ffirmat formalment mir-rappreżentanti tal-istituzzjonijiet u l-korpi parteċipanti tal-UE fil-15 ta’ Mejju. Mistenni jidħol fis-seħħ fis-6 ta’ Ġunju, l-ewwel jum tal-votazzjoni għall-elezzjonijiet Ewropej.
Fis-sessjoni plenarja tiegħu tal-25 ta’ April, il-KESE approva l-ftehim li jistabbilixxi korp interistituzzjonali għall-istandards etiċi. Il-ftehim il-ġdid ġie ffirmat formalment mir-rappreżentanti tal-istituzzjonijiet u l-korpi parteċipanti tal-UE fil-15 ta’ Mejju. Mistenni jidħol fis-seħħ fis-6 ta’ Ġunju, l-ewwel jum tal-votazzjoni għall-elezzjonijiet Ewropej.
Il-ftehim huwa pass sinifikanti, peress li jgħin biex tingħata spinta lill-kultura komuni ta’ integrità u etika.
Il-korp il-ġdid tal-UE se jiżviluppa, jaġġorna u jinterpreta l-istandards minimi komuni għall-imġiba etika, u jippubblika rapporti dwar kif dawn l-istandards ġew riflessi fir-regoli interni ta’ kull istituzzjoni u korp parteċipanti tal-UE.
Minbarra l-KESE, is-seba’ istituzzjonijiet u korpi tal-UE li ġejjin se jkunu parti mill-korp tal-etika l-ġdid: il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-UE, il-Kummissjoni Ewropea, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-Bank Ċentrali Ewropew, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni.
Kull istituzzjoni parteċipanti se tkun rappreżentata minn membru anzjan wieħed u l-pożizzjoni ta’ president tal-korp tinbidel bejn l-istituzzjonijiet fuq bażi annwali.
Ħames esperti indipendenti se jappoġġjaw il-ħidma tal-korp billi jipprovdu opinjonijiet fuq talba. Kwalunkwe parti għall-ftehim se tkun tista’ tikkonsultahom dwar dikjarazzjonijiet individwali standardizzati bil-miktub, inklużi dikjarazzjonijiet ta’ interess. (mp)
