Anois teacht an earraigh, agus roimh Mhárta beidh CESE ag cur tús le sraith imeachtaí dinimiciúla le haird a tharraingt ar ghuthanna na ndaoine óga agus na sochaí sibhialta.

An chéad imeacht an 16ú heagrán den imeacht ‘Leatsa an Eoraip, Abair Leat!’. An 13-14 Márta 2025, ag imeacht YEYS, faoi mar a thugtar air go forleathan, tabharfar le chéile beagnach 100 rannpháirtí óg ó eagraíochtaí óige, comhairlí náisiúnta óige agus meánscoileanna, chomh maith le 37 múinteoir ó Bhallstáit an Aontais, ó thíortha is iarrthóirí agus ón Ríocht Aontaithe. Roinnfidh gach duine acu eispéireas uathúil dá gcuid féin, ag aontú guth ar ghuth chun an Eoraip ar mian leo a saol a chaitheamh inti a mhúnlú.

D’fhéadfadh a gcuid moltaí cur leis an dara Seachtain na Sochaí Sibhialta de chuid CESE, cúpla lá ina dhiaidh sin, mar bhonn don phlé atá dírithe ar an óige, agus d’fhéadfaí iad a roinnt le hionadaithe ardleibhéil ó na hinstitiúidí Eorpacha.

Tar éis tús maith in 2024, beidh Seachtain na Sochaí Sibhialta ar siúl an 17-21 Márta agus díreoidh sí ar an gcomhtháthú agus an rannpháirtíocht i sochaithe polaraithe a neartú. Tá na deighiltí sochaíocha níos doimhne fós mar gheall ar an éagobhsaíocht shóisialta, cor chun donais na heacnamaíochta, mar aon leis an míshástacht atá ann go forleathan, go háirithe i measc na ndaoine a bhraitheann nach bhfuiltear ag éisteacht leo agus daoine a fhágtar ar an trá fholamh.

Chun aghaidh a thabhairt ar na cúiseanna imní práinneacha sin, baileofar raon éagsúil páirtithe leasmhara ón tsochaí shibhialta ón Eoraip agus níos faide i gcéin le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta 2025. Dá bhrí sin, cuirfear ardán uathúil ar fáil chun páirt a ghlacadh i ndíospóireachtaí criticiúla, dea-chleachtais a chomhroinnt, agus comhoibriú chun réitigh a fhorbairt lena gcothófar comhtháthú sóisialta. Beidh sin ina neartú ar an rannpháirtíocht dhaonlathach.

I mbliana, tabharfar trí thionscnamh mhóra le chéile faoi scáth an chláir oibre: eagraíochtaí agus líonraí na sochaí sibhialta san Eoraip (painéil de Ghrúpaí Idirchaidrimh CESE), agus plé ar an gcaoi a bhféadfaí comhtháthú ní b’fhearr a chothú le Straitéis Eorpach maidir leis an tSochaí Shibhialta; Lá an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh (TES) agus an ról atá aige le dul i ngleic leis an deighilt; searmanas bronnta Dhuais na Sochaí Sibhialta. An deighilt dhíobhálach i sochaí na hEorpa a chomhrac, sin é is téama don 15ú Duais don tSochaí Shibhialta, rud a thugann aitheantas don fheabhas i dtionscnaimh na sochaí sibhialta. Is as an mBeilg do na buaiteoirí, agus is í eagraíocht na sochaí sibhialta ‘Éagsúlacht’ is urlabhraí dóibh; ón bhFrainc, le ‘Tuairisceoirí an Dóchais’; agus ón tSlóvaic,‘Comhlachas Díospóireachta na Slóvaice’. Fógrófar an buaiteoir le linn an chomórtais!

Feidhmíonn Seachtain na Sochaí Sibhialta ina ardán tráthúil a iarrann ar an tsochaí shibhialta eagraithe agus ar na saoránaigh a dtuairim a chur in iúl faoi na príomh-shaincheisteanna, idir dhúshláin an athraithe aeráide, rud atá ag dul in olcas, an costas maireachtála atá ag ardú, agus na héagothromaíochtaí ioncaim atá ag dul in ainseal, mar aon le torthaí thoghcháin 2024 ar fud an domhain, rud a bhfuil foras bisiúil cruthaithe acu uile le ding agus deighilt a chur idir aicmí daoine go forleathan.

Bígí páirteach sa mhalartú fiúntach seo, agus glacaigí páirt sa phlé. Tá deis le tapú agus is féidir athrú a chur ar chúrsaí. Tá tábhacht nach beag lenár nguth féin, agus is féidir cách a chloisteáil fad a sheasaimid le chéile go réamhghníomhach, fad a bheimid réidh chun rannchuidiú leis an Eoraip ionas go mbeidh sí níos comhtháite agus níos rannpháirtí. Is féidir clárú anois! Tapaigh an deis!

Laurentiu Plosceanu

Leas-Uachtarán um an gCumarsáid 

An 11 Feabhra, d’fhógair Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) seoladh na n-iarratas don cheathrú gradam de Ghradaim an Aontais maidir le Táirgeadh Orgánach. Beidh na hiarratais ar oscailt go dtí an 27 Aibreán 2025.

Déanann na gradaim seo ceiliúradh ar an bhfeabhas atá sa slabhra luacha orgánach, agus tugann siad aitheantas d’iarratais den scoth sna catagóirí seo a leanas: an Feirmeoir Orgánach is Fearr, Cathair, Réigiún, FBM Próiseála Bia, Miondíoltóir, agus an Bhialann/Seirbhís Bia. Déanann CESE maoirseacht ar thrí chatagóir go sonrach:

• An FBM is Fearr le haghaidh Próiseáil Bia Orgánach
• An Miondíoltóir Bia Orgánaigh is Fearr
• An tSeirbhís Bialainne/Bia Orgánaigh is Fearr

Fógrófar na buaiteoirí an 23 Meán Fómhair 2025 (Lá Orgánach an Aontais). Moltar do pháirtithe leasmhara orgánacha – lena n-áirítear feirmeoirí, próiseálaithe, miondíoltóirí agus údaráis phoiblí – iarratas a dhéanamh.

Chun sonraí incháilitheachta agus iarratais a fháil, féach leat suíomh gréasáin an Choimisiúin Eorpaigh. Seoltar ceisteanna faoi chatagóirí atá á mbainistiú ag CESE chuig EUorganicawardsEESC@eesc.europa.eu.

Tacaíonn an tionscnamh seo le Plean Gníomhaíochta an Aontais maidir le Táirgeadh Orgánach, tionscnamh a chuireann an táirgeadh orgánach agus feasacht na dtomhaltóirí chun cinn. (ks) 

Sa dara heagrán de Sheachtain na Sochaí Sibhialta (2025) in CESE, ón 17 go dtí an 20 Márta, díreofar ar an gComhtháthú agus an rannpháirtíocht a threisiú sa tsochaí a bhfuil an t-easaontas i réim inti. Cuir spás in áirithe anseo!

Tá am fós ann clárú do Sheachtain na Sochaí Sibhialta, ócáid de CESE atá á reáchtáil den dara bliain. Le linn imeachtaí na bliana seo, tiocfaidh sochaí shibhialta na hEorpa, lucht ceaptha beartas an Aontais, saineolaithe, iriseoirí agus tuilleadh nach iad le chéile chun plé a dhéanamh ar cheann de na dúshláin is práinní atá romhainn – olldeighilt ár sochaithe a leigheas.

De thoradh géarchéimeanna a thit amach i gcomhthráth, idir an phaindéim, an t-athrú aeráide, an costas maireachtála a bheith ag dul in airde agus an éagothromaíocht ioncaim a bheith ag dul in olcas – tá scoilt nimhneach tagtha chun cinn ar fud an Aontais agus níos faide i gcéin, rud a ghéaraíonn na deighiltí sóisialta, a laghdaíonn muinín atá ag an bpobal as na hinstitiúidí daonlathacha, agus a chuireann brú ar aontacht an phobail.

Sa chomhthéacs sin, is glao chun gnímh í Seachtain na Sochaí Sibhialta 2025 chun comhtháthú sóisialta a chothú agus rannpháirtíocht dhaonlathach a neartú. Trí bhíthin díospóireachtaí bríomhara agus ceardlanna comhoibríocha, san fhóram seo a mhairfidh ceithre lá, cuirfear deis ar leith ar fáil do gach rannpháirtí páirt a ghlacadh i bplé criticiúil, dea-chleachtas a roinnt, agus obair a dhéanamh i gcomhar le chéile chun réitigh phraiticiúla a fhorbairt. 

Céard a bheidh i gceist?

Le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta 2025 beidh díospóireachtaí painéil ann faoi stiúir Ghrúpa Idirchaidrimh CESE, ceiliúrfar Lá an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh agus reáchtálfar searmanas bronnta Dhuais Sochaí Sibhialta CESE.

Is í an scoláire, scríbhneoir agus tráchtaire polaitiúil, Albena Azmanova a chuirfidh tús leis an tseachtain. Tabharfaidh sise eochairóráid a mbeidh lón machnaimh inti agus a réiteoidh an bealach don phlé ina diaidh.

Sa phainéal ardleibhéil a bheidh ann ina dhiaidh sin, cíorfar an cheist an bhfuilimid ‘Aontaithe san Éagsúlacht i gcónaí?’. Ar an bpainéal beidh Leas-Uachtarán Pharlaimint na hEorpa Younous Omarjee; Aire na Sochaí Sibhialta thar ceann Uachtaránacht na Polainne Adriana Porowska; Uachtarán CESE Oliver Röpke; Comhchathaoirleach Ghrúpa Idirchaidrimh CESE Brikena Xhomaqi; Ardrúnaí Ghluaiseacht Idirnáisiúnta na hEorpa Petros Fassoulas; agus Mădălina-Mihaela Antoci ó Chomhairle Náisiúnta na nÓg sa Mholdóiv.

Le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta, cíorfaimid an méid a leanas: mar is féidir leis an oideachas sibhialta cuidiú le bearnaí a dhruidim, mar is féidir leis an Eoraip a bheith ar thús cadhnaíochta sa nuálaíocht gan a luachanna a chur i mbaol, agus mar is féidir tithíocht a dhéanamh níos inacmhainne agus níos inbhuanaithe agus aghaidh á tabhairt san am céanna ar an mbochtaineacht fuinnimh agus tacaíocht á tabhairt don mhaireachtáil ilghlúine. Pléifimid freisin na bealaí chun an tsochaí shibhialta a neartú trí thacaíocht phoiblí agus dhaonchairdiúil, mar is féidir linn a chinntiú go léirítear riachtanais áitiúla i mbeartais an Aontais i dtaca leis an aistriú glas agus gorm, agus mar is féidir an tsochaí shibhialta ar fud na hEorpa a aithint, a chosaint agus dul i dteagmháil léi ar bhealach níos éifeachtaí.

I seisiún speisialta a óstálfar i gcomhpháirt le Parlaimint na hEorpa, díreofar go sonrach ar an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) agus ar na himpleachtaí atá aige don tsochaí shibhialta.

Lá an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh 2025

An 18 Márta, Lá an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh, díreofar aird ar uirlis chumhachtach an daonlathais rannpháirtíochta, is é sin an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh. Leis an tionscnamh seo, a tugadh isteach le Conradh Liospóin, tugtar deis do shaoránaigh a iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach reachtaíocht nua an Aontais a mholadh maidir le saincheist áirithe. Le go ndéanfaidh an Coimisiún breithniú air, ní mór d’eagraithe 1 mhilliún síniú a bhailiú chun tacú lena gcúis.

Trí dhíospóireachtaí ardleibhéil agus ceardlanna idirghníomhacha, cíorfaidh na rannpháirtithe ábhair thábhachtacha amhail ról an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh maidir le dul i ngleic leis an olldeighilt sa tsochaí agus bealaí chun tacaíocht níos láidre a chothú ar fud na mBallstát. Cuirfear béim ar leith ar mar is féidir le heagraíochtaí na sochaí sibhialta páirt ghníomhach a ghlacadh i bpróiseas an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh le go gcloisfear guth na saoránach i gceapadh beartas na hEorpa.

Beidh deis ar leith ag rannpháirtithe freisin teagmháil dhíreach a dhéanamh le lucht eagraithe Tionscnamh Eorpach – idir thionscnaimh a eagraíodh cheana féin, atá á n-eagrú faoi láthair, agus a eagrófar amach anseo – chun dea-chleachtais agus ceachtanna a foghlaimíodh a mhalartú i dtaca lena bhfeachtais féin.

Ina theannta sin, léireoidh an t-imeacht a thábhachtaí atá sé straitéisí tionchair a bheith ann chun Tionscnaimh Eorpacha ó na Saoránaigh agus painéil saoránach a dhéanamh níos éifeachtaí, go háirithe maidir lena dhóichí atá sé go ndéanfadh institiúidí an Aontais obair leantach reachtach dá dtoradh.

Duais na Sochaí Sibhialta 2025

I measc nithe eile, is ar an lá deireanach de Sheachtain na Sochaí Sibhialta 2025 a reáchtálfar an 15ú searmanas bronnta de Dhuais Sochaí Sibhialta CESE.

Is é is aidhm do Dhuais na Sochaí Sibhialta feasacht a mhúscailt faoin sárobair a dhéanann an tsochaí shibhialta chun féiniúlacht agus saoránacht Eorpach a chruthú agus chun na luachanna coiteanna a threisíonn an lánpháirtiú Eorpach a chur chun cinn. Bronntar an duais gach bliain ar dhaoine aonair agus ar eagraíochtaí de chuid na sochaí sibhialta as a dtionscadail neamhbhrabúis nuálacha chruthaitheacha a dhíríonn ar théamaí éagsúla a bhaineann leis an Aontas Eorpach.

I mbliana, bronnfar an duais ar thrí thionscadal a théann i ngleic le deighilt dhíobhálach na sochaí san Aontas.

Tiocfaidh an tSeachtain chun chríche le seisiún dinimiciúil clabhsúir. I measc na gcainteoirí, beidh Leas-Uachtarán Feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh (le deimhniú); Leas-Uachtarán Pharlaimint na hEorpa Katarina Barley; Uachtarán CESE Oliver Röpke; agus Ardrúnaí Fhondúireacht an Lárionaid um an Daonlathas sa tSeirbia, Nataša Vučković.

Glac páirt sa chomhrá!

A bhuí lena ceithre lá de phlé léirsteanach, de chainteoirí ardleibhéil spreagúla agus de dheiseanna líonraithe iontacha, is cinnte gur imeacht í Seachtain na Sochaí Sibhialta 2025 nár mhaith leat a chailleadh. Cuir spás in áirithe inniu agus bí linn chun an comhrá a athrú. Tá tábhacht le do ghuthsa má táimid chun Eoraip chomhtháite rannpháirtíoch a thógáil!

Tá an clár iomlán ar fáil anseo.

Cláraigh anseo roimh an 12 Márta. (ma)

Le Grúpa na nOibrithe in CESE

Tá rabhadh á thabhairt ag Grúpa na nOibrithe in CESE nár cheart na cearta sóisialta agus cearta na n-oibrithe, cearta atá saothraithe go maith, a chur i leataobh sna hiarrachtaí atá á ndéanamh ag an Aontas chun leanúint de bheith iomaíoch sa gheilleagar domhanda. I bhfianaise na n-éileamh ar dhírialáil mhéadaithe, níor cheart don Aontas dul siar ar phríomhreachtaíocht, amhail Colún Eorpach na gCeart Sóisialta.

I bhfianaise na moltaí i dtuarascálacha Draghi agus Letta, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht maidir leis an gCompás Iomaíochais arb é is aidhm dó, in éineacht leis na tionscnaimh chothrománacha a mholann sé, borradh a chur faoi ghníomhaíochtaí na ngnólachtaí. Is é an sprioc atá ann buntáiste iomaíoch na hEorpa a neartú.

Is cúis mhór imní do Ghrúpa na nOibrithe go bhfuil baol ann go gcuirfear moill ar chearta sóisialta agus saothair sa phróiseas sin, ós rud é gur cosúil gur roghnaigh an tAontas cos a choinneáil le geilleagair iomaíocha eile ar ais nó ar éigean.

Sin an fáth ar mhol Grúpa na nOibrithe sraith tuairimí féintionscnaimh lena dtugtar aghaidh ar shaincheist an iomaíochais ó thaobh bhreisluach an chaipitil dhaonna de.  Sampla den mhéid sin is ea an togra maidir leis an tuairim ‘Ról na gceardchumann maidir le táirgiúlacht a fheabhsú’. Beidh sé d’aidhm ag an tuairim a léiriú gurb í an infheistíocht i gcaipiteal daonna (oibrithe), agus sa teicneolaíocht agus sa nuálaíocht, go príomha, is cúis leis an táirgiúlacht san Aontas (a mbíonn tionchar aici ar an iomaíochas).

Sa chomhthéacs sin, leagtar béim ar phríomhról na gceardchumann, ós rud é go dtugann siad oibrithe aonair le chéile trí chómhargáil agus trí ghníomhaíocht chomhchoiteann, rud a mhúnlaíonn dinimic an mhargaidh saothair chun cabhrú le geilleagar iomaíoch a bhaint amach.

Ar an gcaoi chéanna, beidh sé d’aidhm ag staidéar de chuid Ghrúpa na nOibrithe atá ar na bacáin staid na himeartha maidir le reachtaíocht an Aontais a bhaineann le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a mheas agus meastóireacht a dhéanamh uirthi. Beidh an staidéar ina uirlis thábhachtach chun faireachán a dhéanamh ar an mbeartas sóisialta, ós rud é go bhfuiltear ag súil go ndíreoidh an Eoraip go príomha ar a geilleagar agus í sa tóir ar an iomaíochas.   

Ar deireadh, ag an gcruinniú a bheidh aige i mí Aibreáin den Chatagóir Guth na n-oibrithe ar mhaithe le rannpháirtíocht dhaonlathach bhreise, scrúdóidh Grúpa na nOibrithe na hiarrachtaí atá beartaithe chun ualaí rialála ar ghnólachtaí a laghdú – rud a mheastar a bheith ina thoisc a chuireann moill ar iomaíochas na hEorpa – agus ar a dtionchar ar dhlíthe an Aontais lena gcosnaítear oibrithe agus an comhshaol, go háirithe i gcomhthéacs an díchill chuí agus an tuairiscithe ar inbhuanaitheacht chorparáideach.

le Grúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta in CESE

Idir 2010 agus 2022, tháinig ardú 47 % ar phraghsanna tithíochta san Aontas. Le linn na tréimhse céanna, tháinig méadú 18 % ar chíosanna. De réir Eurostat, in 2023, chaith os cionn 10 % de na teaghlaigh a bhfuil cónaí orthu i gcathair agus 7 % díobh siúd i gceantair thuaithe breis agus 40 % dá n-ioncam indiúscartha ar chóiríocht. Chun léargas níos fearr a thabhairt ar ar féidir linn a dhéanamh chun an tithíocht a dhéanamh níos inacmhainne agus níos inbhuanaithe do mhuintir uile na hEorpa, rinne CESE staidéar a choimisiúnú ina bhfiosraítear réitigh bheartais éagsúla. Anseo thíos, cuirimid agallamh ar chomhúdair an staidéir an t-eacnamaí Agnieszka Maj agus Karolina Zubel, Stiúrthóir Comhshaoil, Fuinnimh agus Athraithe Aeráide leis an Lárionad um Thaighde Sóisialta agus Eacnamaíoch (CASE), chun plé a dhéanamh ar na príomhthorthaí a tháinig chun cinn.

Cad leis a mbaineann an staidéar seo ó CESE agus cén tábhacht atá leis?

Is staidéar é seo ar thithíocht inacmhainne inbhuanaithe san Aontas Eorpach, nó ar an ngá atá léi. Leagtar béim ann ar an ról atá ag an digiteáil (an intleacht shaorga, ceadanna digiteacha tógála, bunachair sonraí ábhartha) agus ag struchtúir an gheilleagair shóisialta. Caitear súil ar roinnt cás-staidéar chun spléachadh a thabhairt dúinn ar roinnt iarrachtaí nuálacha atá déanta chun feabhas a chur ar chúrsaí inacmhainneachta, inrochtaineachta agus inbhuanaitheachta i réimse na tithíochta. Cuirtear roinnt moltaí inghníomhaithe chun cinn sa staidéar le haghaidh 2030 agus 2050, i gcomhréir le spriocanna an Aontais maidir le hathléimneacht, cothromas sóisialta agus fás eacnamaíoch. Tugtar forléargas straitéiseach ann freisin chun cabhrú linn beartais tithíochta a chur in oiriúint do dhúshláin atá ag athrú, gan dea-bhail an phobail a ligean i ndearmad.

Cad iad príomhthorthaí an staidéir?

Tugann an digiteáil deis shuntasach dúinn feabhas a chur ar chúrsaí éifeachtúlachta i bpleanáil, tógáil agus bainistiú tithíochta. D’fhéadfadh sí, cuir i gcás, costais a laghdú agus inbhuanaitheacht a fheabhsú. Mar sin féin, tá an méid is féidir a choigilt a bhuí leis an digiteáil srianta faoi láthair toisc bacainní a bheith ann a fhágann nach féidir forbairtí digiteacha a ghlacadh. Ar na príomhbhacainní sin, tá dearcthaí na ngeallsealbhóirí traidisiúnta, an toradh íseal a mheastar a bhíonn ar infheistíocht, costais arda cur chun feidhme, agus easpa dreasachtaí, oiliúna agus rialachán. Ionas gur féidir leas iomlán a bhaint as acmhainneacht na digiteála, tá sé ríthábhachtach tuilleadh infheistíochta a dhéanamh sa bhonneagar digiteach, mar shampla chun gur féidir le hardáin dhigiteacha a bheith idir-inoibritheach.

Nuálaíocht beartais a bhfuil gealladh fúithi is ea eintitis an gheilleagair shóisialta (comhlachais tithíochta brabúis theoranta, eagraíochtaí leasa phoiblí, comharchumainn) a thabhairt isteach san obair chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin tithíochta atá ann faoi láthair. Cuireann na heintitis sin réitigh tithíochta chostéifeachtacha dhea-dheartha ar fáil a chothaíonn comhtháthú pobail agus a chuireann cobhsaíocht fhadtéarmach tithíochta chun cinn. Sa Vín, mar shampla, cuirtear 30 % de gach teach a thógtar i leataobh do thithíocht neamhbhrabúis agus tithíocht brabúis theoranta. Tá ról thar a bheith tábhachtach aige sin maidir le margadh tithíochta na cathrach a chobhsú trí thionchar maolaithe ar phraghsanna a chothú. Cabhraíonn sé sin leis an tithíocht a ligtear ar cíos a choinneáil inacmhainne agus fágann sé nach mbíonn aon saobhadh margaidh ann.

Ar bhonn na dtorthaí, cad iad na príomhbhearta a mholfadh sibh agus cé na réimsí taighde eile ba cheart a fhiosrú?

Sa mheántéarma, ba cheart tús áite a thabhairt i mbeartais tithíochta an Aontais do ‘Chomhaontú Nua Eorpach le haghaidh Tithíocht Shóisialta Inbhuanaithe Inacmhainne’ a thabhairt isteach chomh maith le ‘Treoir Tithíochta’ chun go mbeadh cur chuige aontaithe ann ar fud na mBallstát. Ba cheart do na tíortha samhlacha nuálacha a chur chun cinn, comharchumainn agus tithíocht brabúis theoranta, cuir i gcás. Ba cheart dóibh freisin tacaíocht airgeadais sholúbtha a chur ar fáil agus uirlisí digiteacha a ghlacadh chucu chun réitigh tithíochta a fheabhsú.

San fhadtéarma, ba cheart cur chuige straitéiseach inbhuanaithe a ghlacadh i dtaca le beartais tithíochta agus béim a leagan ar réitigh áitiúla agus ar fhaireachán leanúnach. Ní mór an digiteáil a rialú ar mhaithe lena caighdeánú agus cleachtais an gheilleagair chiorclaigh a chur ar bun, amhail iasachtaí bainc a dheonú le haghaidh cúrsaí ciorclaíochta san earnáil tógála, dreasachtaí cíosa a thabhairt bunaithe ar éifeachtúlacht fuinnimh, agus tionscnaimh maoiniúcháin a thosú ar leibhéal an phobail áitiúil. Anuas air sin, ba cheart coincheap na ‘tithíochta sóisialta’ a leathnú chun teaghlaigh atá ar mheánioncam a chur san áireamh. Bheadh sé sin cosúil le samhail na ‘tithíochta sochaí’ atá ann sa Vín, a chuireann meascán sóisialta chun cinn agus a chuireann cosc ar an uaisliú. Tá sé thar a bheith tábhachtach freisin go ndíreofaí ar thithíocht nua a thógáil agus ar athchóirithe agus go mbainfí athearraíocht as foirgnimh nach bhfuil in úsáid chun freastal go héifeachtach ar riachtanais tithíochta.

Ba cheart díriú sa taighde a dhéanfar amach anseo ar chuir chuige chuimsitheacha i dtaca le pleanáil uirbeach, tógáil agus soláthar tithíochta chun feabhas a chur ar an teacht atá ag na saoránaigh go léir ar thithíocht. Ba cheart breathnú ann freisin ar an tionchar atá ag teicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn, amhail an intleacht shaorga agus an t-uathoibriú, ar choigilteas costais agus ar éifeachtúlacht i bhforbairt agus i mbainistiú tithíochta. Ar deireadh, ba cheart taighde a dhéanamh ar na samhlacha nuálacha tithíochta atá ann ar fud na mBallstát chun straitéisí a shainaithint a d’fhéadfadh inacmhainneacht agus inbhuanaitheacht araon a fheabhsú.

Rinne CESE an staidéar a choimisiúnú arna iarraidh sin do Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta.

Tá moill shuntasach tagtha ar dhul chun cinn na hEorpa i dtaca leis na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SFInna), rud ar cúis imní é a mhéid a bhaineann le spriocanna 2030 a bhaint amach. I dTuarascáil 2025 maidir le Forbairt Inbhuanaithe na hEorpa, arna foilsiú ag Líonra Réitigh na Náisiún Aontaithe um an bhForbairt Inbhuanaithe (SDSN), léiríodh gur tháinig laghdú faoina leath ar an dul chun cinn a rinneadh maidir leis na SFInna idir 2020 agus 2023 i gcomparáid leis an tréimhse roimhe sin.

Tháinig méadú 1.9 pointe ar an dul chun cinn sa tréimhse idir 2016 agus 2019, ach thit an figiúr sin go 0.8 pointe sna blianta ina dhiaidh sin. Ní hamháin sin ach tá dúshláin chomhshaoil, shóisialta agus gheopholaitiúla ann freisin a bhfuil fás fúthu. Is cúis mhór imní i gcónaí é SFI 2 (Díothú an Ocrais), ós rud é go bhfuil saincheisteanna fós ann ar fud na hEorpa maidir le slándáil an tsoláthair bia agus an inbhuanaitheacht bia.

I staidéar ar leith a rinneadh thar ceann Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE), cuireadh i dtreis gur gá aistriú a dhéanamh ó thaobh cothaithe de más uainn tacú leis an talmhaíocht inbhuanaithe agus leis an tsláinte phoiblí.

Anois agus ceannaireacht nua an Aontais i bhfeidhm, tá saineolaithe ag iarraidh go dtabharfar isteach beartais níos láidre agus go ndéanfar infheistíocht níos mó chun dlús a chur leis an dul chun cinn maidir leis na SFInna. Tuigtear go bhfuil an comhar domhanda agus cúrsaí maoiniúcháin ríthábhachtach, agus meastar go ndíreoidh an 4ú Comhdháil Idirnáisiúnta um Maoiniú Forbraíochta sa Spáinn i mí an Mheithimh 2025 ar thacaíocht airgeadais i dtaobh na hinbhuanaitheachta a mhéadú.

A mhéid a bhaineann le hiarrachtaí inbhuanaitheachta, meabhraíonn Guillaume Lafortune, Leas-Uachtarán SDSN agus príomhúdar na tuarascála, gur casadh breise sa scéal é an teannas geopholaitiúil atá ag dul i méid, ach tá sé féin dóchasach mar sin féin.

‘Tá cúrsaí dulta in olcas ar fud an domhain ó thaobh contúirte, éagobhsaíochta agus éiginnteachta de,’ a dúirt sé. ‘Mar sin féin, tá an fhorbairt inbhuanaithe ag teastáil ó dhaoine, agus ó dhaoine óga go háirithe. Le méid an gheilleagair dhomhanda agus leis na teicneolaíochtaí éagsúla atá ar fáil, tá sé d’acmhainn againn ar fud an domhain an fhorbairt inbhuanaithe a bhaint amach ina hiomláine.’

‘Is spreagadh ríthábhachtach iad na córais bhia inbhuanaithe chun na SFInna a chur chun feidhme. Chun gníomhaíochtaí a spreagadh, beidh sásraí níos uaillmhianaí de dhíth lena ndéanfar slite beatha feirmeoirí, táirgeoirí bia ar mhionscála agus geallsealbhóirí eile ar fud shlabhra an tsoláthair bia a chosaint. Mar sin féin, ní mór dúinn dul i ngleic le dáileadh éagórach freisin agus aistriú cóir a áirithiú,’ arsa Peter Schmidt, cathaoirleach na rannóige um Thalmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol (Rannóg NAT) in CESE, agus é ag iarraidh, freisin, go gcuirfí borradh faoi rannpháirtíocht na sochaí sibhialta.

Agus gan ach cúig bliana fágtha, tá cinneadh ríthábhachtach le déanamh ag an Aontas: beart cinntitheach a dhéanamh nó dul sa seans nach gcomhlíonfaidh sé a chuid gealltanas maidir le todhchaí inbhuanaithe chothrom. (ks)

Ní foláir an margadh leictreachais a athchóiriú sa chaoi is nach ngabhfaidh sé leor le spriocanna aeráidneodrachta 2050 amháin a bhaint amach, ach go ngabhfaidh tharstu. Dar le CESE, is den mhórthábhacht slándáil an tsoláthair, praghsanna cobhsaí inacmhainne agus an ceart chun fuinnimh a chinntiú ionas gur féidir grúpaí leochaileacha a chosaint.

Sa tuairim dar teideal Soláthar agus praghsáil an leictreachais san Aontas san am atá romhainn, a eisíodh i mí Eanáir agus a dhréachtaigh Jan Dirx agus Thomas Kattnig, cuireann CESE ar son samhail rialála rialtais de réir mar is gá sin agus ar son na fiontraíochta príobháidí nuair is féidir. Anuas air sin, molann sé fóntas leictreachais a chur chun cinn.

D’fhéadfadh an fóntas sin a bheith i bhfoirm cuideachta a bhunódh an rialtas. Bheadh ról ag an gcuideachta sin mar chruthaitheoir margaidh sa mhargadh leictreachais, rud a d’fhágfadh ar a cumas cuspóirí áirithe a bhaint amach, mar atá an aeráidneodracht, slándáil an tsoláthair agus praghsanna cobhsaí inacmhainne.

Dar leis an gCoiste, ba cheart tabhairt faoi na hathruithe atá de dhíth ar an margadh leictreachais i dtrí chéim:

• Céim 1 – as seo go 2030

  Forbróidh an fóntas leictreachais an phunann atá aige le cineálacha éagsúla modhanna giniúna fuinnimh (neamh-CO₂). Le linn na céime seo, lá roimh ré is ea a dhéanfar an trádáil chumhachta sa mhargadh leictreachais ach tiocfaidh méadú ar thionchar an fhóntais leictreachais ar an margadh.

• Céim 2 – ó 2030 go 2040

  Bainfidh an fóntas leictreachais ionad amach dó féin mar chruthaitheoir margaidh agus rialóidh sé cuid cheart chothrom de thaobh an tsoláthair den mhargadh trí bhíthin conarthaí soláthair. Déanfar trádáil an lae roimh ré a choigeartú dá réir le linn na tréimhse seo.

• Céim 3 – ó 2040 go 2050

  A bhuí leis an bhfóntas leictreachais, bainfear an leas is mó is féidir as taobh an tsoláthair leictreachais d’fhonn soláthar fadtéarmach inbhuanaithe an leictreachais a áirithiú ó 2050 i leith, go nglanastaíochtaí nialasacha gás ceaptha teasa ar leibhéal praghsanna atá cobhsaí intuartha. (mp)

Ní mór don Aontas díriú níos géire ar an mbeartas iomaíochta chun a iomaíochas domhanda a neartú, chun borradh a chur faoin táirgiúlacht, agus chun a áirithiú go leanfaidh an Margadh Aonair de bheith ina cholún den neart eacnamaíoch.

Ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí Eanáir, ghlac Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) an tuairim dar teideal Ról mórthábhachtach an bheartais iomaíochta maidir le hiomaíochas an Aontais Eorpaigh. Iarrtar sa tuairim go ndéanfaí na geilleagair náisiúnta a chomhtháthú ar bhealach níos doimhne agus go gcuirfí straitéisí státchabhrach níos cliste le chéile chun leas a bhaint as acmhainneacht eacnamaíoch na hEorpa agus chun aghaidh a thabhairt ar na príomhdhúshláin dhomhanda, lena n-áirítear an digitiú, an t-athrú aeráide agus an athléimneacht.

Chuir CESE i bhfios go láidir go bhfuil an beartas iomaíochta ríthábhachtach chun an nuálaíocht, an inbhuanaitheacht agus an fás eacnamaíoch a chothú. Mar a chuir an rapóirtéir, Isabel Yglesias, in iúl ‘Níl aon choinbhleacht idir an iomaíocht agus an t-iomaíochas’. ‘Le nósanna imeachta cuíchóirithe, uirlisí solúbtha agus acmhainní leordhóthanacha, is féidir leis an mbeartas iomaíochta rathúnas a spreagadh do ghnólachtaí agus do shaoránaigh an Aontais’.

Le rialacha nua ón Aontas maidir leis an iomaíocht, amhail an Gníomh um Margaí Digiteach agus an Rialachán maidir le fóirdheontais eachtracha, tá aghaidh á tabhairt againn cheana féin ar shaobhadh margaidh agus ag cur le seasamh domhanda an Aontais. Mar sin féin, tá CESE ag iarraidh go ndéanfaí bearta breise chun measúnuithe cumasc a nuachóiriú agus chun a áirithiú go ndéanfar cumaisc atá dírithe ar an nuálaíocht a rialú ar bhealach éifeachtach, fiú má thiteann siad faoi bhun thairseacha reatha an Aontais.

Leagtar béim sa tuairim ar ról ríthábhachtach a ghabhann leis an státchabhair maidir le tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach. Tá an baol ann, áfach, go mbainfí an bonn den táirgiúlacht agus den fhás le fóirdheontais sa chás go ndéanfaí droch-chomhordú orthu. Léirítear sa staidéar go bhféadfadh borradh níos mó ná 30 % a chur faoin táirgiúlacht dá ndéanfaí comhordú níos fearr san Aontas. Molann CESE go ndéanfaí fóirdheontais a chur i gcomhréir le chéile ar fud na mBallstát chun slabhraí luacha Eorpacha a fheabhsú agus neamhéifeachtúlachtaí a chosc.

Ba cheart na tionscadail thábhachtacha ar mhaithe le leas na hEorpa i gcoitinne (IPCEInna) agus an Ciste Eorpach um Iomaíochas atá beartaithe a dhearadh le dearcadh uile-Eorpach chun an nuálaíocht thionsclaíoch ar mhórscála a spreagadh. Ní mór a áirithiú leis na huirlisí sin go ndáilfear na tairbhí go cothrom ar fud an Aontais, rud a chuirfidh an inbhuanaitheacht agus an athléimneacht chun cinn.

Leagann CESE béim ar an ngá atá leis an méid seo a leanas ionas go mbeidh an tAontas ina cheannaire domhanda:

• Comhtháthú níos fearr chun fóirdheontais mhí-leithdháilte a laghdú agus borradh a chur faoin táirgiúlacht;
• Rialacha níos láidre chun nuálaíocht na hEorpa a chosaint le linn éadálacha eachtracha;
• Nósanna imeachta iomaíochta agus státchabhrach atá simplithe agus níos tapúla chun éifeachtúlacht a mhéadú;agus
• Beartas cumaisc cothromaithe lena gcuirtear nuálaíocht, inbhuanaitheacht agus infheistíocht bonneagair chun cinn. (ll)