I mí Dheireadh Fómhair, ghlac CESE tuairim inar moladh athmhachnamh bunúsach a dhéanamh ar an gcaoi a n-oibríonn airgeadas an Aontais. D’iarr sé go mbeadh níos mó trédhearcachta ann agus breis rannpháirtíochta ag na saoránaigh ar fud an Aontais, rud a chuirfeadh feabhas ar an daonlathas agus ar mhuinín an phobail. 

Chun a dhéanamh, mhol CESE comhchreat trédhearcachta fioscaí a fhorbairt, creat ina mbeadh na saoránaigh rannpháirteach i bpróisis bhuiséadaithe, agus uirlisí digiteacha a chruthú le haghaidh faisnéis bhuiséadach níos soiléire.

‘Samhlaigh go bhféadfaí gach euro de mhaoiniú AE a rianú – ón mBruiséil trí rialtais náisiúnta síos go dtí do phobal áitiúil’, a dúirt rapóirtéir na tuairime, Elena Calistru.

Dar le CESE, i gcreat coiteann maidir le trédhearcacht fhioscach, is amhlaidh a leagfar síos caighdeáin shoiléire agus chomhsheasmhacha do na cláir uile arna gcistiú ag an Aontas agus áiritheofar tuairisciú aonfhoirmeach agus rochtain éasca ar shonraí airgeadais ar fud na mBallstát. Is ar chur chun cinn na ndea-chleachtas a bheifí ag díriú seachas ar rialacháin nua a thabhairt isteach.

Chuirfeadh buiséadú rannpháirteach ar chumas na saoránach tionchar díreach a bheith acu ar chinntí maidir le caiteachas poiblí, go háirithe ar an leibhéal áitiúil, agus gnéithe rannpháirtíochta á n-ionchorprú i bpróisis bhuiséadaithe ar leibhéal an Aontais san am céanna.

D’iarr CESE go mbeadh ardán digiteach aontaithe soláimhsithe ann lena gcuirfí sonraí buiséid fíoraimseartha soiléire ar fáil, sin agus léargas ar an gcaoi a bhfuil torthaí á mbaint amach ag cistí an Aontais. Mhéadódh sé sin tuiscint agus rannpháirtíocht an phobail san fhaisnéis ar chúrsaí airgeadais.

Chuir CESE béim freisin ar a thábhachtaí atá sé feasacht an phobail a mhúscailt, maoirseacht níos láidre a áirithiú, agus cleachtais airgeadais a ailíniú le spriocanna an Aontais, an comhtháthú, cuir i gcás, sin agus inbhuanaitheacht chun comhar agus cuntasacht a chothú.

'Tá rud i gceist le hairgeadas an Aontais seachas uimhreacha. Baineann siad le muinín agus daonlathas agus leis an Eoraip a chur ag obair dá cuid saoránach’. Sin é b’fhocal scoir do Bn. Calistru. (tk)

Grúpa na nOibrithe a scríobh

‘It’s the economy, stupid!’, mana feachtasaíochta Bill Clinton in 1992, a chuaigh go mór i bhfeidhm ar lucht vótála Mheirceá agus iad ag dul i ngleic le cúlú eacnamaíochta – is feiliúnach inniu athleagan a chur ar na focail sin. Ní gá ach súil a chaitheamh ar thorthaí an tsuirbhé iarthoghcháin Eorabharaiméadair is déanaí, rud a léirigh gurbh iad an boilsciú agus an geilleagar an dá chloch ba mhó ar a bpaidrín ag an lucht vótála. 

Is cinnte nach ann do réiteach a fheileann do gach uile chás agus nach míniú leordhóthanach ar na trioblóidí a bhaineann leis na toghcháin atá le teacht é an cruatan eacnamaíoch. Mar sin féin, féadfar a rá gan amhras gurbh iad an t-ardú ar phraghsanna, an costas maireachtála, agus an drochscéal eacnamaíoch na húdair ba mhó a spreag daoine le vóta a chaitheamh san Aontas an t-earrach seo caite agus an taobh thall den Atlantach cúpla seachtain ó shin. Ní aniar aduaidh orainn a tháinig an méid sin: bhí an costas maireachtála ar an údar imní ba mhó i measc an phobail siar ag tús 2023 (an bhochtaineacht agus an t-eisiamh sóisialta ar an dara húdar imní ba mhó acu). Dá bhféachfá ar na táscairí maicreacnamaíocha, cheapfá go mbeadh moladh ag dul do lucht déanta na mbeartas, ach is uafásach an tionchar díreach atá á imirt ag an mboilsciú ar phraghas na n-earraí riachtanacha, leithéidí bia agus fuinnimh, agus is é an dream is mó a bhíonn thíos leis sin na daoine is mó a chaitheann a n-ioncam ar na hearraí sin. De bhreis air sin go léir, bhí an téarnamh ón bpaindéim agus an fhreagairt thubaisteach bheartais a ghabh leis, gan trácht ar an líon mór tíortha atá ag streachailt go fóill le hiarmhairtí ghéarchéim 2008.

Leis na blianta fada anuas, tá an tuarastal dícheangailte ó fhás na táirgiúlachta, rud a bhain go mór den dóchas a bhí ag cuid mhór de lucht oibre agus meánaicme na hEorpa go raibh saol ní b’fhearr i ndán dóibh. Is cuid den saol anois iad an t-antoisceachas polaitiúil agus an toghchánaíocht shuaite.

Caithfear aghaidh a thabhairt ar ghéarchéim an chostais maireachtála má táthar chun an Eoraip a chur ar bhóthar a leasa, óir is léiriú í ar na saincheisteanna struchtúracha atá ag gabháil don tsochaí agus an geilleagar Eorpach agus is dúshlán í freisin do na prionsabail arb iad bunchlocha sóisialta an daonlathais iad.

An 26 Samhain, tháinig comhaltaí Ghrúpa na nOibrithe le chéile le geallsealbhóirí éagsúla leis an méid sin go léir a phlé, agus iarraimid ort dul ar ais chuig an bplé sin agus iarraidh a dhéanamh i gcomhar linne ar lucht déanta na mbeartas deireadh a chur leis gcaint gan aird, a mbearna scileanna féin a dhruidim, agus díriú isteach ar a bhfuil tábhacht leis. 

Tá fís leagtha amach ag CESE d’fhonn córais talmhaíochta, iascaigh agus bhia an Aontais a athrú ar mhaithe leis an athléimneacht agus an inbhuanaitheacht a chinntiú in am an ghátair. 

I dtuairim a glacadh i mí Dheireadh Fómhair, d’iarr CESE go dtabharfaí isteach córas bia a bheadh iomaíoch, a sheasfadh gach géarchéim agus a bheadh ag teacht le spriocanna comhshaoil agus sóisialta an Aontais. Cuireadh béim inti ar an tslándáil bia, ar ioncam cóir do tháirgeoirí, ar athléimneacht an chomhshaoil agus ar thacaíocht a thabhairt don chéad ghlúin eile de tháirgeoirí bia.

‘Tá sé ríthábhachtach ioncam cobhsaí inbhuanaithe a áirithiú do tháirgeoirí, mar aon le beartas bia eolasbhunaithe a chothú lena spreagtar an nuálaíocht’ a dúirt Arnold Puech d’Alissac, Uachtarán Eagraíocht Dhomhanda na bhFeirmeoirí agus duine de thriúr rapóirtéirí na tuairime.

Chun tacú leis sin, molann CESE cumhacht mhargála na hearnála feirmeoireachta a neartú a mhéid a bhaineann le caibidlíocht praghsanna agus maoiniú talmhaíochta agus iascaigh an Aontais a mhéadú. Iarrann sé freisin go gcuirfí na caighdeáin a leagtar síos sa Chomhaontú Glas agus sa stráitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ san áireamh i gcomhaontuithe trádála a bheidh ann amach anseo, rud a chinnteoidh go mbeidh iomaíocht chóir agus ardcháilíocht bia ann.

‘Tá sé ríthábhachtach ioncam cothrom a áirithiú do tháirgeoirí príomhúla’, a dúirt Piroska Kállay, duine eile de rapóirtéirí na tuairime.

Chuige sin, d’iarr CESE go ndéanfaí forfheidhmiú níos déine ar chleachtais chóir trádála agus go gcuirfí toirmeasc ar dhíol faoi bhun an chostais chun slabhra an tsoláthair bia a athchothromú. Tá an-tábhacht freisin le beartais lena gcuirtear athnuachan ó ghlúin go glúin chun cinn, lena ndírítear ar dhaoine óga agus ar mhná, an t-oideachas, an oiliúint agus tacaíocht do chomharchumainn san áireamh.

Chun tacú leis an inbhuanaitheacht, mhol CESE iarrachtaí ceaptha carbóin a chúiteamh, mar shampla bainistiú inbhuanaithe ithreach, agus sceitheadh carbóin a chosc. ‘Chuideodh na bearta sin le táirgeadh bia a chur i gcomhréir le spriocanna aeráide agus le gealltanais chomhshaoil dhomhanda an Aontais,’ a dúirt Joe Healy, rapóirtéir eile.

Moladh eile atá ann córas árachais phoiblí a thabhairt isteach chun táirgeoirí a chosaint ar thubaistí a bhaineann leis an aeráid, rud a chinnteodh leanúnachas an tsoláthair bia.

D’iarr CESE go dtabharfaí beartais isteach chun sláinte ithreach agus uisce a athbhunú, chun éifeachtúlacht uisce a fheabhsú agus úsáid uisce a laghdú, mar aon leis an maorlathas a bhaint agus an trédhearcacht a threisiú trí rianú digitithe a dhéanamh ar phraghsanna agus ar an gcostas.

Ar deireadh, mhol CESE Comhairle Eorpach um Beartas Bia a bhunú le go bhféadfaí idirphlé a chothú maidir le saincheisteanna a bhaineann le bia agus chun an beartas bia a chur i gcomhréir le cuspóirí sóisialta agus comhshaoil níos leithne. Leis na moltaí sin, cuirtear treochlár ar fáil chun córais bhia an Aontais a dhéanamh níos athléimní, níos inbhuanaithe agus níos cothroime tráth atá dúshláin dhomhanda le freagairt.(ks)

Le Séamus Boland, cathaoirleach Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta in CESE

D’ainneoin go bhfuil an tAontas níos saibhre ná an chuid is mó den domhan, tá na milliúin leanbh fós ag brath ar an scoil chun bia a thabhairt dóibh ar bhonn laethúil. Go deimhin, tá méadú ag teacht ar líon na mBallstát a thugann bia do leanaí le linn laethanta saoire scoile. Tuigtear ón méid sin amháin go bhfuil an bhochtaineacht fós ann ar an leibhéal is bunúsaí agus go bhfuil sí ag dul in airde freisin agus nach mór don Choimisiún Eorpach nuacheaptha dul i ngleic leis an bhfadhb sin ar bhealach láidir agus diongbháilte.

Is gruama é staidreamh bochtaineachta na hEorpa. Tá thart ar 21 % de dhaonra an Aontais i mbaol bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta (de réir shonraí ó Eurostat le haghaidh 2023) agus tá baol ann go dtitfidh thart ar 25 % de leanaí i sáinn na bochtaineachta (de réir shonraí ó Eurostat le haghaidh 2023). D’fhéadfadh sé go mbeadh an fhadhb ní ba mheasa fós gan na tionscnaimh Eorpacha atá i bhfeidhm faoi láthair chun athrú a spreagadh, ach caithfear a admháil nach leor iad ach an oiread. Sin an fáth gur údar sásaimh do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) agus do Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta an fógra ó Uachtarán an Choimisiúin, Ursula von der Leyen, go mbeidh an Coimisiún ag obair ar straitéis AE i gcoinne na bochtaineachta lena dtabharfar aghaidh ar bhunchúiseanna na bochtaineachta le linn théarma oifige 2024-2029. Tá CESE, agus mo ghrúpa féin go háirithe, ag iarraidh straitéis den sórt sin le fada an lá.

Faraor, ní ‘ganntanas’ acmhainní bunúsacha amháin a bhíonn de dhíth ar theaghlaigh ar bhonn laethúil. Is í an bhochtaineacht an toradh ar shraith cúinsí fadtéarmacha atá fite fuaite le díothacht fhadtéarmach. Tá nasc idir an díothacht sin agus córais pholaitiúla, lena ndéantar neamhaird ar dhéimeagrafaic áirithe sa chás is fearr agus lena ndéantar idirdhealú ina n-aghaidh sa chás is measa.

Maidir leis na réitigh a bheidh againn ar an bhfadhb amach anseo, beidh gá le measúnú a dhéanamh ar na cúiseanna doimhne stairiúla a bhaineann leis an mbochtaineacht. Ciallaíonn sé sin nach mór scrúdú a dhéanamh ar gach céim de shaol daoine, ón mbreith go an bás. Is amhlaidh an cás maidir le soláthar tithíochta, saincheist atá ag éirí chun bheith ar cheann de na fadhbanna is tromchúisí atá roimh shochaithe na hEorpa. Sin an fáth ar choimisiúnaigh CESE, arna iarraidh sin do mo ghrúpa féin, staidéar ar thithíocht inbhuanaithe inacmhainne san Aontas Eorpach. Cuireadh an staidéar sin i láthair ag ár gcomhdháil an 21 Samhain inar díríodh ar na daoine is leochailí san Eoraip a chosaint trí thithíocht inbhuanaithe agus inacmhainne a sholáthar dóibh. Leis an gcomhdháil sin, léiríomar go bhfuil tithíocht inacmhainne ar cheann de na príomhuirlisí chun an bhochtaineacht a chomhrac.

Tá áthas orainn go mbeidh Coimisinéir atá freagrach as fuinneamh agus tithíocht san áireamh sa Choimisiún Eorpach nua, rud a chabhróidh leis an mbochtaineacht a dhíothú. Is cúis imní é, áfach, go bhféachann formhór na bpolaiteoirí fós ar dhíothú na bochtaineachta mar fhadhb atá le réiteach ag buiséid mhóra atá faoi bhainistíocht mhaorlathach. Ní bheidh tionchar ag na hacmhainní atá againne ar na daoine a ndéantar difear dóibh ach amháin má athraíonn na polaiteoirí an meon sin. Is saincheist thrasearnála í an bhochtaineacht agus ní mór do na Coimisinéirí Eorpacha nua um fhuinneamh agus tithíocht, um an gcomhionannas, um an gcomhtháthú agus um athchóirithe agus um an aistriú cóir freagracht a ghlacadh as an athrú sin a chur chun cinn mar ábhar práinne.

Tá CESE ag tathaint ar an Aontas seasamh i mbéal an chomhraic ar son bithgheilleagar comhleanúnach inbhuanaithe, bithgheilleagar a bheidh ailínithe leis an gComhaontú Glas don Eoraip agus le spriocanna aeráide.

Sa tuairim uaidh maidir leis ‘an ngeilleagar ciorclach agus an bithgheilleagar a ailíniú’, leag CESE amach conas is féidir le bithgheilleagar láidir borradh a chur faoi thairbhí eacnamaíocha agus éiceolaíocha na hEorpa, athléimneacht a neartú, agus tacú le haistriú cóir. Is féidir le hinfheistíochtaí straitéiseacha i gcomhar trasearnála agus i rannpháirtíocht an phobail bithgheilleagar an Aontais a shuíomh mar shamhail dhomhanda don fhás inbhuanaithe.

Ní mór bithgheilleagar inbhuanaithe a ailíniú le creataí an Aontais amhail an Comhaontú Glas, an geilleagar ciorclach agus spriocanna bithéagsúlachta. Áirithítear leis sin go rannchuidíonn gníomhaíochtaí bithgheilleagair le spriocanna aeráide agus bithéagsúlachta agus go bhfanann siad laistigh de theorainneacha pláinéadacha ag an am céanna.

Is rud ríthábhachtach straitéis bhithgheilleagair atá cuimsitheach uaillmhianach. Agus é ag teacht leis an ngeilleagar ciorclach agus leis na spriocanna forbartha inbhuanaithe, is féidir leis an mbithgheilleagar buntáiste iomaíoch a chothú don Aontas trí phoist inbhuanaithe ar phá maith a chruthú agus trí fhás a áirithiú a urramaíonn teorainneacha éiceolaíocha,” a dúirt Cillian Lohan, rapóirtéir na tuairime.

Cuireann an bithgheilleagar le prionsabail an gheilleagair chiorclaigh, dramhaíl a laghdú agus éifeachtúlacht a fheabhsú trí chascáidiú acmhainní agus athchúrsáil ábhair bhitheolaíoch. Cuireann sé sochair shóisialta ar fáil, go háirithe i gceantair thuaithe, trí phoist agus deiseanna tógála scileanna a chruthú. Is ríthábhachtach tacú le pobail tuaithe agus le rannpháirtíocht na hóige san earnáil sin.

Is féidir le hoideachas bithgheilleagair cuidiú le lucht saothair oilte a thógáil agus feasacht inbhuanaitheachta a ardú. Cuidíonn sé freisin le sláinte phoiblí níos fearr trí chostais chúraim sláinte a laghdú. Tá dul chun cinn sa teicneolaíocht agus in úsáid inbhuanaithe talún, amhail feirmeoireacht athghiniúnach agus foraoiseacht, a chuireann borradh faoi stóráil carbóin agus faoin mbithéagsúlacht ríthábhachtach don iarracht sin.

Tharlódh don fheirmeoireacht uirbeach agus d na moil chiorclacha bhia diomailt an bhia a laghdú agus córais bhia áitiúla a neartú. Ba cheart don Aontas cloí le hardchaighdeáin sa ghnó agus sa nuálaíocht, agus glacadh luath teicneolaíochtaí bithbhunaithe a spreagadh. Ba cheart do chistiú tús áite a thabhairt do cheannairí nuálacha agus tacú le fiontair bheaga agus mheánmhéide.

Chun an bithgheilleagar a chomhtháthú i mbeartais an Aontais, tá gá le sainmhíniú soiléir. De nuashonrú an Straitéis Bhithgheilleagair faoi 2025, ba cheart ailíniú a dhéanamh leis an gComhaontú Glas agus le Comhaontú Pháras, lena gcuirfear treochlár ar fáil do gheilleagar bithbhunaithe inbhuanaithe athléimneach. (ks) 

Beidh taispeántas grianghraf dar teideal Teagmhálaithe Cumhachtacha: Ag smaoineadh ar thodhchaí ina bhfuil deireadh curtha leis an mbochtaineacht fuinnimh á óstáil ag Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE). Is taispeántas grianghraf an-spéisiúil é ina léirítear saothar an ghrianghrafadóra Miriam Strong. Eagraithe i gcomhpháirtíocht le Cairde na Cruinne san Eoraip, tugtar aird sa taispeántas ar ghníomhaíochas, ar chomhsheilbheachas agus ar chumhachtú pobal ar fud na hEorpa atá ag dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh. Grúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta de chuid CESE a d’eagraigh an taispeántas, a bheidh ar taispeáint i bhfoirgneamh JDE de chuid CESE sa Bhruiséil, 99-101 rue Belliard, ón 4 go dtí an 16 Nollaig.

Ag an oscailt oifigiúil, chuir an Leas-Uachtarán um an gCumarsáid in CESE, Aurel Laurenţiu Plosceanu, agus cathaoirleach Grúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta de chuid CESE, Séamus Boland, béim ar thiomantas CESE chun deireadh a chur leis an mbochtaineacht, an fuinneamh inacmhainne a chur chun cinn, athrú sistéamach a chothú agus na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SDGanna) a bhaint amach. 

San aitheasc a thug sé, phléigh an tUasal Boland an costas maireachtála atá ag dul i méid agus an leibhéal bochtaineachta atá ag méadú san Eoraip, agus é ag leagan béime ar an ngá le freagairt láidir pholaitiúil ón gCoimisiún Eorpach nua agus ó Pharlaimint na hEorpa. ‘Ní mór don chéad Straitéis Eorpach i gcoinne na bochtaineachta agus an Comhaontú maidir le Tionsclaíocht Ghlan, a d’fhógair Uachtarán an Choimisiúin, Ursula von der Leyen, sna treoirlínte polaitiúla don Choimisiún Eorpach nua, réitigh inbhuanaithe a sholáthar don fhíorstaid ar an láthair’, a dúirt Séamus Boland.

Threisigh an Feachtasóir um Cheartas Fuinnimh Laia Segura agus Oifigeach Cumarsáide Chairde na Cruinne Yvonne Lemmen go ndéantar iniúchadh sa tionscadal grianghraf seo ar an dóigh a dtugann daoine aghaidh ar an mbochtaineacht fuinnimh agus a dtroideann siad ar son a gceart chun tithe fónta atá seasmhach ó thaobh na haeráide de, arna gcumhachtú ag fuinneamh glan inacmhainne. Le haghaidh tuilleadh eolais, cliceáil anseo.

Tá tionscnamh sláinte á éileamh ag CESE, mar atá Aontas Sláinte Eorpach a bhunú, agus iarrann sé ar an gCoimisiún Eorpach Plean Gníomhaíochta um Ghalair Neamhchoitianta a fhoilsiú a mbeadh spriocanna arbh fhéidir a bhaint amach ag gabháil leis.

Le linn díospóireacht maidir le ‘Tionscnamh suaitheanta Eorpach a chur ar bun don tsláinte’, a reáchtáladh sa seisiún iomlánach i mí Dheireadh Fómhair, d’iarr CESE ar an Aontas tionscnamh uaillmhianach a sheoladh, a dhíreodh ar ollstruchtúr sláinte trasearnálacha a thógáil laistigh den Aontas. Ar an gclár oibre freisin bhí Plean Gníomhaíochta Eorpach um Ghalair Neamhchoitianta a chruthú.

Agus tús á chur leis an díospóireacht aige, dúirt Uachtarán CESE Oliver Röpke an méid a leanas: ‘Tá sé ríthábhachtach go mbeadh ag gach duine a bhfuil cónaí air san Aontas teacht ar chúram sláinte ardchaighdeáin inacmhainne inrochtana. Caithfimid infheistíocht a dhéanamh i gcórais sláinte nuálacha inbhuanaithe agus beart daingean a dhéanamh le cur i gcoinne an neamhionannais sláinte laistigh den Aontas agus ar fud an domhain araon. Fágann na galair neamhchoitianta gur léire fós an neamhionannas agus an leochaileacht atá ann. Is dá bharr sin atá gá le gníomhaíocht Eorpach chuimsitheach um ghalair neamhchoitianta.’

An rapóirtéir don tuairim maidir leis an tionscnamh suaitheanta Eorpach don tsláinte, Alain Coheur, dúirt sé an méid a leanas: ‘Tá iarracht á déanamh inniu againn treochlár a ghlacadh thar ceann na gcoimisinéirí Eorpacha a bheidh ann amach anseo, ceann a chuireann an cúram sláinte do chách chun cinn agus a chosnóidh an pobal ar ghéarchéimeanna na todhchaí.’ Ágnes Cser, an rapóirtéir don tuairim maidir le galair neamhchoitianta, chuir sise an méid seo lenar dúradh: ‘Ní mór dúinn plean gníomhaíochta a chur le chéile. Mar sin féin, níor cheart dúinn an bhéim a leagan ar an bplean gníomhaíochta um ghalair neamhchoitianta agus air sin amháin, ach ar an tsláinte féin freisin – is gné lárnach den iomaíochas an tsláinte. Ó thaobh an Aontais Sláinte de, ní féidir leanúint de na focail mhóra is na mogaill fholmha.’

Sa tuairim maidir le tionscnamh suaitheanta Eorpach don tsláinte, leagtar amach colúin straitéiseacha d’fhonn an cur le chéile agus an comhar idir na Ballstáit a threisiú i réimse na sláinte. Ina measc sin tá ráthaíocht Eorpach um chúram agus um chúram sláinte a bhunú, rud lena leagfaí síos cuspóirí sláinte ilbhliantúla ar leibhéal an Aontais. D’fhéadfadh sé go mbeadh de thoradh air sin téacs atá ceangailteach ó thaobh dlí a chruthú (Treoir, cuir i gcás).

Colún eile ná Cur Chuige na hAon Sláinte Amháin a chur chun feidhme, cur chuige a thógann nasc idir na beartais a bhaineann leis an duine daonna, an t-ainmhí, an planda, agus an comhshaol. Sa tuairim maidir le haghaidh a thabhairt ar na galair neamhchoitianta, iarrtar ar an gCoimisiún Teachtaireacht a fhoilsiú a mbeadh ina chuid de Plean Gníomhaíochta Eorpach cuimsitheach um Ghalair Neamhchoitianta, lena leagfaí amach spriocanna sonracha, intomhaiste, indéanta, réalaíocha agus faoi cheangal ama a bheifí in ann a bhaint amach faoi 2030. (lm) 

Stefano Mallia, Cathaoirleach Ghrúpa na bhFostóirí

Bhuaigh Donald Trump toghchán na Stát Aontaithe agus beidh sé ina uachtarán den dara huair. Tá an toradh soiléir agus ní mór é a urramú. Ach cad is féidir linn a dhéanamh anois?

Tá an tAontas agus na Stáit Aontaithe ina bpríomh-chomhpháirtithe geopholaitiúla agus trádála go fóill ós rud é go bhfuil an caidreamh atá againn bunaithe ar phrionsabal na cómhalartachta. Ní féidir leithliseachas ná caomhnaitheacht a bheith ann i ndomhan idirnasctha an lae inniu, cionn is go mbaineann cur chuige den sórt sin an bonn dár gcomhar frithpháirteach domhanda agus dár rathúnas eacnamaíoch.

Is iad an tAontas agus na Stáit Aontaithe príomh-chomhpháirtithe is mó a chéile. Tá an trádáil dhéthaobhach idir an tAontas agus na Stáit Aontaithe ag an leibhéal is airde riamh, le breis is EUR 1.6 trilliún in 2023, agus stoic infheistíochta dhéthaobhacha os cionn EUR 5 thrilliún. Is mórfhoinse infheistíochta dírí coigríche (IDC) san Aontas Eorpach iad na Stáit Aontaithe, agus meastar gur thart ar USD 3.6 trilliún atá san IDC a dhéanann na Stáit Aontaithe a infheistiú san Aontas Eorpach, agus is é USD 3 thrilliún a bheag nó a mhór an méid a infheistíonn an tAontas a infheistiú sna Stáit Aontaithe . Neartaíonn an infheistíocht fhrithpháirteach sin an t-idirspleáchas eacnamaíoch agus cruthaíonn sí na milliúin post ar dhá thaobh an Atlantaigh.

Ar an ábhar seo, tá sé tábhachtach leanúint ar aghaidh ag obair ar an gcaidreamh atá againn. Na moltaí a rinne Trump cheana maidir le taraifí a fhorchur ar earraí an AE, agus taraifí idir 10 % agus 20 % a chur i bhfeidhm ar allmhairí ó gach tír, an tAontas san áireamh, ní thiocfaidh dada astu. Sin an fáth a bhfuil muid ag iarraidh idirphlé níos oscailte agus clár oibre réamhbhreathnaitheach don chomhar.

D’éascaigh an Chomhairle Trádála agus Teicneolaíochta idir an tAontas agus na Stáit Aontaithe idirphlé maidir le saincheisteanna criticiúla amhail an intleacht shaorga agus leathsheoltóirí. Ar thaobh amháin, is gá an t-idirphlé a neartú agus a uasghrádú, ar an taobh eile, ní mór don Aontas dlús a chur lena athchóirithe beartais, slacht a chur air féin agus an bealach is fearr a lorg chun comhoibriú leis na Stáit Aontaithe.

Ní mór dúinn ullmhú freisin don chás a bhféadfadh titim amach maidir le hábhair thábhachtacha amhail an t-athrú aeráide agus an Úcráin go mbeadh orainn dul ar ár gconlán féin. Is fíorfhéidearthacht é seo agus, dá bhrí sin, ba cheart dúinn tosú caitheamh leis mar an réaltacht nua de facto.

Ní mór gurb é an Coimisiún um Méadú an chéad Choimisiún eile. Ní hé an cheist ar cheart an tAontas a mhéadú, ach conas is féidir é a dhéanamh i gceart, ba é sin conclúid an Fhóraim Ardleibhéil maidir leis an Méadú a reáchtáil Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) Bhí Uachtarán CESE, Oliver Röpke, an Coimisinéir Eorpach um Poist agus um Chearta Sóisialta, Nicolas Schmit, agus airí ó Bhallstáit an Aontais agus ó thíortha is iarrthóirí araon.

Chomheagraigh CESE, in éineacht leis an gCoimisiún Eorpach, Fóram Ardleibhéil um Méadú, a bhí ar siúl i gcomhthráth leis an seisiún iomlánach a bhí aige i mí Dheireadh Fómhair. Tháinig níos mó ná 140 ionadaí na sochaí sibhialta ó thíortha is iarrthóirí le chéile den chéad uair riamh. Bhí príomhphointe na rannpháirtithe soiléir: ní mór ról lárnach i bpróiseas méadaithe an Aontais a thabhairt don tsochaí shibhialta agus do chomhpháirtithe sóisialta, ar minic nach dtugtar aird orthu sa phróiseas aontachais.

Chuir Oliver Röpke béim ar an méid seo a leanas: ‘Ní le méadú an Aontais amháin a bhaineann sé sin - baineann sé le tíortha atá le bheith ina mBallstáit a ullmhú chun páirt ghníomhach a ghlacadh i múnlú an Aontais, chun a chinntiú go mbeidh siad lánábalta aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá romhainn. Trí chomhoibriú leis an tsochaí shibhialta, leis na cónaidhmeanna fostóirí agus leis na ceardchumainn, tá an bonn riachtanach d’Eoraip níos cuimsithí agus níos láidre á chruthú againn.

Sa díospóireacht, leagadh béim ar an ngá atá ann an fuinneamh maidir leis an méadú a choinneáil, ós rud é go mbeidh ról ríthábhachtach ag Coimisiún 2024-2029 maidir le próiseas an mhéadaithe a thabhairt chun críche.

Príomhtheachtaireacht eile sa díospóireacht ab ea an tábhacht a bhaineann le comhtháthú céim ar chéim, atá intuartha agus bunaithe ar fhiúntas, ina mbíonn fíor-ionchais aontachais i ndán dóibh a dhéanann dul chun cinn.

Chuir Nicolas Schmit i dtreis an ról lárnach atá ag an tsochaí shibhialta, agus dúirt sé: ‘Is gnéithe ríthábhachtacha iad an t-idirphlé sóisialta dea-fheidhmiúil, bíodh sé dépháirteach nó trípháirteach, agus rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta i gcomhthéacs aontachas an Aontais, ós rud é gur cuid dár ngeilleagar sóisialta margaidh iad’.

Bhí an méid seo a leanas le rá ag Rúnaí Stáit na Gearmáine, Rolf Schmachtenberg: ‘Tá na gnéithe saothair agus sóisialta ríthábhachtach chun go n-éireoidh le haontachas leis an Aontas Eorpach’. Iad siúd ar mian leo feabhas a chur ar shaol na saoránach uile, deiseanna a chruthú agus éagothromaíochtaí sóisialta a chomhrac, tá beartais éifeachtacha fostaíochta, dálaí maithe oibre agus córais slándála sóisialta fheidhmiúla ag teastáil uathu, le comhpháirtithe sóisialta láidre.’

Le linn na díospóireachta, chuir Naida Nišić, Aire Saothair, Fostaíochta agus Idirphlé Shóisialta Mhontainéagró, béim ar a thábhachtaí atá an fóram ardleibhéil mar ardán don idirphlé lena dtugtar deis do Mhontainéagró measúnú a dhéanamh ar an dul chun cinn.

Chuir Niki Kerameus, Aire Saothair agus Slándála Sóisialta na Gréige, béim ar an méid seo a leanas: ‘Ba mhór an onóir dom páirt a ghlacadh sa phlé thábhachtach seo maidir le méadú an Aontais agus an ról lárnach atá ag na comhpháirtithe sóisialta maidir leis an tírdhreach a mhúnlú don aimsir atá ag teacht i dtaca le cúrsaí saothair agus cearta sóisialta na hEorpa’.

Dúirt Olta Manjani, Leas-Aire Geilleagair, Cultúir agus Nuálaíochta na hAlbáine: ‘Tá an Albáin ag cur go gníomhach lena láithreacht in institiúidí, coistí agus meithleacha an Aontais, agus ar cheann de na hiarrachtaí atá á ndéanamh aici tá Comhchoiste Comhairleach a bhunú le Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa’.

Tá méadú an Aontais molta ag CESE le fada an lá. In 2024, sheol sé treoirthionscadal, an tionscnaimh comhaltaí as na tíortha is iarrthóirí, rud a chuireann ar chumas na sochaí sibhialta sna tíortha is iarrthóirí rannchuidiú le hobair CESE. Léiríonn an tionscnamh an dóigh a neartaíonn rannpháirtíocht ghníomhach na sochaí sibhialta ó thíortha is iarrthóirí próiseas an mhéadaithe.  (mt)