Ar cheann de na cláir a cuireadh i láthair i seimineár ‘Connecting EU’ 2024 a bhí dírithe ar an iriseoireacht, bhí Tionscnamh Hannah Arendt. Is éard atá i gceist leis an tionscnamh líonra d’eagraíochtaí ón tsochaí shibhialta a chuireann idir thacaíocht agus chosaint ar fáil d’iriseoirí a bhíonn ag obair faoi bhrú millteanach agus atá faoi réir cinsireachta, ciapadh agus géarleanúna. Clár cosanta atá ann a mhaoiníonn Rialtas Cónaidhme na Gearmáine. Cuireann an tionscnamh tacaíocht luachmhar den uile shórt ar fáil d’iriseoirí ar fud an domhain – ón Afganastáin agus ón tSúdáin go dtí an Rúis agus an Úcráin – bídís ina dtíortha dúchais nó ar deoraíocht.

Nuair a chuirtear guthanna criticiúla ina dtost, nuair a chuirtear iriseoirí i bpríosún agus nuair a dhéantar eagraíochtaí iomlána na meán a dhúnadh síos, fágtar an pobal gan rochtain ar fhaisnéis neamhspleách. Gan fianaise den sórt sin, ní bhíonn daoine in ann tuairimí dá gcuid féin a fhorbairt ná ní bhíonn córais dhaonlathacha in ann feidhmiú.

Agus dhá bhliain imithe thart ó sheol Rialtas Cónaidhme na Gearmáine Tionscnamh Hannah Arendt, níl feabhas tagtha ar na cúrsaí sin go fóill, nó is measa fós iad fiú. Léiríonn an tInnéacs Domhanda is déanaí de Shaoirse an Phreasa a tharraing na Tuairisceoirí gan Teorainneacha (RSF) anuas go bhfuil na dálaí do ghairmithe sna meáin tar éis dul in olcas ar fud an domhain. Ní raibh a oiread céanna tíortha sa chatagóir íochtair le breis agus deich mbliana anuas agus atá anois (36 san iomlán). Déantar cur síos ar staid na dtíortha sa chatagóir úd mar bheith ‘an-tromchúiseach’. Faigheann iriseoirí ó roinnt tíortha sa chatagóir sin, ina bhfuil an Rúis, an Afganastáin agus an tSúdáin mar shampla, tacaíocht ó thionscadail le heagraíochtaí comhpháirtíochta Thionscnamh Hannah Arendt.

A bhuí le Tionscnamh Hannah Arendt – clár cosanta a mhaoiníonn Oifig Cónaidhme Gnóthaí Eachtracha na Gearmáine agus Coimisinéir Rialtas Cónaidhme na Gearmáine do Chultúr agus do na Meáin – cuirtear a lán tacaíochtaí éagsúla ar fáil do lucht oibrithe na meán, bídís ina dtír dhúchais nó ar deoraíocht. Tarlaíonn sé in amanna gur féidir lámh chúnta a thabhairt fiú nuair a ceapadh ar dtús nach bhféadfaí rud ar bith a dhéanamh. Mar shampla, tá tionscadal ann faoin tionscnamh a chuireann tacaíocht ar fáil d’iriseoirí ban san Afganastáin, cuir i gcás oiliúint sábháilteachta, scoláireachtaí agus meantóireacht teanga dúchais. Tá líon suntasach ban ann a bhí ag obair sna meáin a chaill an post a bhí acu ó tháinig an Talaban i gcumhacht in 2021. Is ar éigean atá aon bhean ag obair ar an raidió nó ar an teilifís sa lá atá inniu ann mar gheall air sin. Go deimhin, ó tharla an méid sin ar fad, tá crapadh suntasach tagtha ar an earnáil trí chéile.

Is féidir le lucht oibrithe na meán ón Rúis agus ón tSúdáin tacaíocht a fháil faoi Thionscnamh Hannah Arendt i dtíortha comharsanachta. Tá lárionaid speisialta curtha ar bun atá mar phointí teagmhála d’oibrithe na meán atá ar deoraíocht. Eagraíonn comhpháirtithe an tionscnaimh na lárionaid sin nó tacaíonn siad leo. Is spásanna sábháilte iad na moil sin d’oibrithe na meán atá ar deoraíocht chomh maith le Casa para el Periodismo Libre (.i. spás d’iriseoirí ar deoraíocht) i Meiriceá Láir ina gcuirtear comhairle shíceolaíoch agus dhlíthiúil ar fáil. Ní hamháin sin ach cuirtear oiliúint bhreise ar fáil sna moil sin agus is túsphointe maith chun líonraithe iad do lucht sin na meán a ndéantar géarleanúint orthu ina dtíortha dúchais ar chúiseanna éagsúla.

Cur chuige eile a leantar faoi Thionscnamh Hannah Arendt is ea struchtúir eagarthóireachta inbhuanaithe a atógáil agus na hoibrithe sin ar deoraíocht. An sprioc atá aige sin ar fad ná a chinntiú gur féidir le daoine i dtíortha ollsmachtacha dúchais na n-iriseoirí faisnéis neamhspleách a fháil i gcónaí.

Ní d’iriseoirí ón Afganastáin, ón Rúis agus ón tSúdáin amháin a thugtar tacaíocht. Tá an tionscnamh gníomhaíoch ar fud an domhain agus tá sé solúbtha a dhóthain le freagairt do chásanna slándála atá ag dul in olcas. Is d’oibrithe na meán ón mBealarúis, Mheiriceá Láir, Maenmar, an Afraic Thuaidh agus an Úcráin atá tacaíocht á tabhairt den chuid is mó faoi láthair. Is cás speisialta í an Úcráin mar is é sprioc obair sin an tionscadail a chinntiú go leanfar den tuairisciú ar an gcogadh leanúnach. Teastaíonn cúnamh ábhartha agus teicniúil chuige sin, i dteannta le hoiliúint agus árachas sonrach le haghaidh oibríochtaí ar an líne thosaigh.

Tá na ceithre eagraíocht seo a leanas ón tsochaí shibhialta ina gcomhpháirtithe de Thionscnamh Hannah Arendt: DW Akademie, Ciste na hEorpa d’Iriseoirí ar Deoraíocht (JX-Fund), Na Meáin i gComhar agus i mbun Aistriú (MiCT), agus an Lárionad Eorpach um Shaoirse an Phreasa agus na Meán (ECPMF) Caithfidh an clár a bheith saor ó rialú stáit. Teastaíonn neodracht stáit uaidh freisin. Is ar bhonn critéir neamhchlaonta amháin a dheonaítear maoiniú, agus is giúiréithe neamhspleácha atá saor ó thionchar an stáit a dhéanann a cinneadh maoiniú a dheonú.

Chun tuilleadh eolais a fháil, féach https://hannah-arendt-initiative.de/hannah-arendt-initiative-english/ nó is féidir scríobh chuig info@hannah-arendt-initiative.de.

Is líonra é Tionscnamh Hannah Arendt chun iriseoirí agus na meáin ar fud an domhain a chosaint. Bunaíodh é in 2022 ar thionscnamh Oifig Cónaidhme Gnóthaí Eachtracha na Gearmáine agus Coimisinéir Rialtas Cónaidhme na Gearmáine do Chultúr agus do na Meáin. 

An 23 Meán Fómhair 2024, d’fhógair an Coimisiún Eorpach buaiteoirí an tríú ceann de Ghradaim Orgánacha an Aontais. Is i dtrí phríomhchatagóir a roghnaigh agus a bhronn Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) na buaiteoirí: an FBM is Fearr le haghaidh Próiseáil Bia Orgánach, an Miondíoltóir Bia Orgánach is Fearr, agus an Bialann Orgánach is Fearr.

Seo a leanas na buaiteoirí:

• An FBM is Fearr le haghaidh Próiseáil Bia Orgánach: Gino Girolomoni Cooperativa Agricola (an Iodáil), comharchumann a tháirgeann pasta orgánach i réigiún Marche ag baint leas as fuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite agus ag tacú le níos mó ná 300 feirmeoir áitiúla.
• An Miondíoltóir Bia Orgánach is Fearr: SAiFRESC (an Spáinn), tionscnamh atá treoraithe ag feirmeoirí ag táirgeadh níos mó ná 70 cineál torthaí agus glasraí orgánacha ar 30 heicteár de thalamh talmhaíochta orgánaí, ag cur an geilleagar ciorclach chun cinn agus ceardlanna oideachasúla á gcur ar fáil acu.
• An Bhialann Orgánach/an tSeirbhís Bia Orgánach is Fearr: Kalf & Hansen (an tSualainn), sraith bialanna a dhíríonn ar bhia séasúrach Nordach atá 100 % orgánach a chur ar fáil, agus cáil ar na bialanna as an bhfoinsiú inbhuanaithe agus naisc láidre acu le táirgeoirí áitiúla.

Mhol Peter Schmidt, cathaoirleach na Rannóige um Thalmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol (NAT) in CESE, na buaiteoirí, agus thug sé dá aire go dtugtar aitheantas sna gradaim don nuálaíocht agus don bharr feabhais in earnáil orgánach an Aontais. Chuir sé i dtábhacht go bhfuil sé ríthábhachtach inrochtaineacht agus inacmhainneacht táirgí orgánacha a mhéadú ionas go dtiocfaidh fás ar an earnáil agus chun cuidiú leis an Aontas an sprioc maidir le 25 % den fheirmeoireacht orgánach a bhaint amach faoi 2030. ‘Mar sin féin, ní é an cur chuige ceart iarracht a dhéanamh fadhbanna sóisialta a réiteach trí bheartais talmhaíochta. Le beartais shóisialta, ní mór saoránaigh na hEorpa a chumhachtú chun táirgí orgánacha a íoc’, a dúirt sé freisin.

Tá Gradam an Aontais maidir le táirgeadh orgánach mar chuid de thionscnamh níos leithne Lá Orgánach an Aontais, a seoladh in 2021 chun aird a tharraingt ar na tairbhí a bhaineann leis an bhfeirmeoireacht orgánach. Tháinig fás suntasach ar an bhfeirmeoireacht orgánach, a fhaigheann tacaíocht ó Chomhbheartas Talmhaíochta an Aontais, ó 5.9 % de thalamh talmhaíochta an Aontais in 2012 go 10.5 % faoi 2022, agus shroich díolacháin mhiondíola €45 bhilliún in 2022. D’ainneoin na ndúshlán eacnamaíoch, tá an tAontas fós ar an dara margadh orgánach is mó ar domhan, i ndiaidh na Stát Aontaithe. (ks) 

Le Stefano Mallia, Cathaoirleach Ghrúpa na bhFostóirí

Tá béim leagtha sa tuarascáil ó Mario Draghi ar a phráinní atá sé aghaidh a thabhairt ar dhúshláin eacnamaíocha na hEorpa. Tugtar rabhadh i dtuarascáil Letta agus i dtuarascáil Draghi araon: tá cor cinniúnach roimh an Eoraip agus ní féidir na maidí a ligean le sruth.

Tá cuid mhór i ngeall leis seo, murab ionann is riamh. Le fiche bliain anuas, tá fás eacnamaíoch an Aontais de shíor chun deiridh ar na Stáit Aontaithe, fad atá an bhearna á dúnadh go tapa ag an tSín. Ó 2002 go 2023, mhéadaigh an bhearna idir leibhéil OTI an Aontais agus leibhéil OTI na Stát Aontaithe (ag praghsanna 2015) ó bheagán os cionn 15 % go 30 %, rud ar cúis imní é. Is mó fós an chodarsnacht sa phaireacht cumhachta ceannaigh. Tá an bhearna sin méadaithe ó 12 % go 34 %, ar cuid suntais é.

Ceann de na dúshláin is mó atá ann ná timpeallacht rialála na hEorpa. Tá na figiúirí an-soiléir: ó 2019 go 2024, rith an tAontas thart ar 13 000 gníomh reachtach i gcomparáid le 3 500 gníomh sna Stáit Aontaithe.

De dheasca an ualaigh rialála sin, is suntasach na costais chomhlíontachta atá ar ghnólachtaí, rud a bhaineann acmhainní ón nuálaíocht agus ón bhfeabhsú feidhmíochta. Thairis sin, is cúis imní an treocht atá ann go bhfuil cuideachtaí ag athlonnú lasmuigh den Aontas. D’imigh 30 % d’aonbheannaigh na hEorpa idir 2008 agus 2021.

Mar a chuireann Draghi i bhfáth, ní leor an infheistíocht amháin chun an Eoraip a bhrú ar aghaidh. Is gá a áirithiú go ndéanfar dul chun cinn fóinteach de thoradh na n-athchóirithe. Ní mór díriú ar an margadh aonair a thabhairt chun críche, bacainní a bhaint, tús áite a thabhairt do chur chuige comhleanúnach chun an t-ualach a laghdú agus rialacháin a chuíchóiriú. Is príomhchéimeanna iad sin is féidir a ghlacadh láithreach gan cathanna móra polaitiúla agus rachadh siad chun tairbhe ar dhóigh nithiúil do ghnólachtaí, go háirithe do FBManna, arb iad cnámh droma na ngeilleagar iad.

Thairis sin, ní féidir linn neamhaird a thabhairt ar idirnascthacht na n-earnálacha agus na ngeilleagar. Má dhéantar feabhsuithe i réimse amháin, is féidir tionchar dearfach a imirt ar réimsí eile. Mar shampla, le comhtháthú na hintleachta saorga agus na dteicneolaíochtaí sonraíbhunaithe, is féidir tacú le bainistiú cliste fuinnimh ar fud na dtionscal, rud a laghdódh costais agus astaíochtaí go suntasach, ón ardmhonaraíocht go dtí an fheirmeoireacht bheacht. Is iad sin na cineálacha sineirgí nach mór a shaothrú.

Tá an bealach chun tosaigh soiléir. Tá an acmhainneacht, an tallann agus an acmhainneacht nuálaíochta san Eoraip chun a buntáiste iomaíoch a fháil ar ais. Mar sin féin, beidh gá le toil láidir pholaitiúil agus le comhar, agus ní mór díriú ar chuspóirí straitéiseacha fadtéarmacha. Is fúinne (institiúidí an Aontais agus na Ballstáit) atá sé anois na deiseanna sin a chur i ngníomh más uainn fíorathrú a dhéanamh.

I mbliana, glacfaidh Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) páirt arís in COP29, Comhdháil 2024 na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide a bheidh ar siúl i bpríomhchathair na hAsarbaiseáine, Baki.

Déanfaidh Peter Schmidt, cathaoirleach an Ghrúpa Ad Hoc maidir le COP, agus toscaire óige CESE chuig COP, Diandra Ní Bhuachalla, ionadaíocht ar CESE. Ag an gcomhdháil, athdhearbhóidh CESE na teachtaireachtaí a léirigh sé sa tuairim uaidh a glacadh le déanaí maidir le maoiniú don troid i gcoinne an athraithe aeráide agus iarrfaidh sé an athuair go mbeadh aistriú cuimsitheach agus cothrom ann, lena n-áiritheofar nach méadófar an neamhionannas sóisialta leis an ngníomhú ar son na haeráide. Tacóidh CESE freisin le córais agraibhia inbhuanaithe, fuinneamh in-athnuaite, éifeachtúlacht fuinnimh, teicneolaíochtaí glasa agus ailíniú spriocanna bithéagsúlachta agus aeráide. Trí pháirt a ghlacadh in COP29, tá sé d’aidhm ag CESE a áirithiú go gcloisfear guth shochaí shibhialta na hEorpa agus go léireofar le torthaí na comhdhála réitigh chothroma atá cóir ó thaobh na sochaí de ar an ngéarchéim aeráide. (ks) 

Is féidir le hiriseoirí faoi mhíchumas a bpost a dhéanamh chomh maith céanna agus is féidir leo peirspictíochtaí éagsúla agus úra a thabhairt. Cén fáth más ea a bhfuil a laghad sin díobh ag obair sna meáin? Alt le Lars Bosselmann ó Aontas na nDall Eorpach faoin easpa daoine faoi mhíchumas i dtionscal na meán agus an gá atá le stop a chur leis an léiriú steiréitipiciúil a dhéantar orthu sa nuacht.

Tá gach daonlathas bunaithe ar prionsabail phríomha, agus tá saoirse an phreasa ar cheann de na cinn is tábhachtaí díobh. Cuidíonn an tsaoirse sin lena chinntiú go bhfuil gníomhaíochtaí na gceannairí polaitiúla trédhearcach don phobal. Cuireann sé ar ár gcumas freisin rochtain a fháil ar fhaisnéis gan cur isteach orainn ón taobh amuigh.

Mar sin féin, tá gnéithe ann fós de chleachtas na meán a chaithfear a fheabhsú, go háirithe maidir leis an éagsúlacht. Maidir le hionadaíocht sna meáin nó clúdach ábhar a bhaineann le grúpaí sóisialta éagsúla, táimid fós i bhfad ó bheith comhionann.

Léirítear sna figiúirí reatha nach ndéantar ionadaíocht shásúil ar dhaoine faoi mhíchumas ar fhoireann na nuachtán, na stáisiún raidió agus na gcraoltóirí teilifíse. Cúis mhór imní sin nó tá suas le 16 % de dhaonra an domhain faoi mhíchumas de chineál éigin. Thairis sin, mar a cuireadh i bhfios go láidir i dtuarascáil ó UNESCO, is minic a dhéantar dochar do dhaoine faoi mhíchumas mar gheall ar léirithe steiréitipiciúla ar ár bpobail sna meáin, os comhair lucht féachana ar fud an domhain.

Chun dearcadh an phobail ar dhaoine faoi mhíchumas a athrú, ní mór dúinn béim a leagan ar a thábhachtaí atá sé iad a bheith gníómhach sna seomraí nuachta agus i bpróisis cruthaithe ábhair.

Ní mór don tsochaí a thuiscint nach mbeidh tionscal na meán go hiomlán cuimsitheach go dtí go mbeidh daoine faoi mhíchumas mar chuid de na sreafaí oibre. Ina theannta sin, ní mór ábhair a bhaineann le míchumas a chumhdach le cur chuige eile: ba cheart d’eagraíochtaí na meán a aithint gur daoine aonair iad daoine faoi mhíchumas, daoine maille le cearta ar aon bhonn le daoine eile. Thairis sin, de réir mar a bhíonn formáidí an ábhair ag síorathrú leo, teastaíonn saineolaithe uainn chun na formáidí sin a dhearadh ionas go mbeidh siad inrochtana agus cuimsitheach. 

Ainneoin go bhfuil easpa daoinel faoi mhíchumas i dtionscal na meán, is féidir linn samplaí an-inspioráideach a fháil fós a léiríonn gur féidir le daoine faoi mhíchumas barr feabhais a bhaint amach mar chruthaitheoirí ábhair.

Le déanaí, i sraith podchraoltaí, chraol Cumann na nDall san Eoraip mír dár fócas Cluichí Parailimpeacha Pháras 2024. Sa chlár sin, labhair muid le Laetitia Bernard, iriseoir dall Francach atá ag obair do Radio France. Seachas Parailimpigh na bliana seo, bhí eagráin 2012 agus 2016 i Londain agus in Rio clúdaithe cheana féin ag Laetitia Bernard. Chomh maith leis sin, chlúdaigh sí Cluichí Parailimpeacha Geimhridh Sochi 2014 agus PyeongChang 2018.

‘Tá tionchar dearfach ag imeachtaí ar nós na gCluichí Para-Oilimpeacha ar bhacainní a bhaint anuas agus ar steiréitíopaí a cheistiú,’ arsa Bernard le linn an agallaimh. ‘Fiú má tá iriseoir faoi mhíchumas, is féidir leis nó léi obair go héifeachtúil agus fiú cur síos ar leith a dhéanamh ar chúrsaí,’ ar sí. Is éard is léir dúinn ó aistear gairmiúil Bernard, chomh maith lena machnamh ar an ábhar seo, gur gá aghaidh a thabhairt ar an ngné sin freisin chun sochaí níos cuimsithí a thógáil: Ní mór an comhionannas a bheith i gcroílár thionscal na meán.

Is é Lars Bosselmann Stiúrthóir Feidhmiúcháin Aontas Eorpach na nDall (EBU).

le Grúpa na nOibrithe in CESE

Tá coláiste nua na gcoimisinéirí foilsithe, agus ní féidir linn ach fógra a thabhairt go bhfuil deireadh curtha le post an choimisinéara um chearta sóisialta agus poist. Ina ionad sin, is coimisinéir atá againn anois le haghaidh ‘Daoine, Scileanna agus Ullmhacht’. Is iomaí tuiscint agus míthuiscint atá le baint as an bhfocal ‘daoine’. Tar éis an tsaoil, nár cheart go mbainfeadh beagnach gach ceann de na punanna eile dírithe ar dhaoine freisin? D’fhéadfaimis trácht a dhéanamh freisin ar bhéarlagar trom an fhocail ‘Ullmhacht’, focal atá le feiceáil i bpunann amháin eile freisin.

Baineann sé sin, áfach, leis an méid atá in easnamh, agus leis an méid atá fágtha ar lár. Tá deireadh tagtha leis an mbeartas sóisialta agus leis an bhfostaíocht, in ainm an iomaíochais. The cryptic and sometimes colourful nature of some other job titles speaks for itself: from Implementation and Simplification to Prosperity and Water Resilience, to name but a few.

Tá punann um Fhostaíocht agus Beartas Sóisialta ann ó na 1970idí, ach athainmníodh é agus Poist agus Cearta Sóisialta a tugadh air in 2019. Áiríodh ann príomhbheartais, amhail Colún Eorpach na gCeart Sóisialta agus a thionscnaimh fhorleathana. Is saincheisteanna bunúsacha i gcónaí iad poist ardcháilíochta, comhionannas, idirphlé sóisialta agus dálaí oibre agus maireachtála chun go mairfidh ár ndaonlathais.

Mar sin féin, in ionad fostaíochta, tá scileanna againn anois. Is cosúil go nglactar go forleathan i gciorcail áirithe leis an smaoineamh go n-eascraíonn go leor dár bhfadhbanna reatha as bearnaí scileanna. Bíonn sé deacair ar chuideachtaí an lucht saothair oilte a theastaíonn uathu a fháil. Agus ní hiontas ar bith é. Teastaíonn roinnt blianta de thaithí oibre i bpoist iontrála, agus níl sé neamhchoitianta riachtanais do PhDanna, roinnt teangacha éagsúla, agus liosta fada deimhnithe do scileanna a d'fhéadfaí a fhoghlaim ar an bpost i gceann cúpla mí. Ina theannta sin, is minic gur ar éigean a chlúdóidh na tuarastail a thairgtear costais mhaireachtála. Agus tá sé seo le haghaidh poist cháilithe, a fháil cheana féin ar an deireadh níos fearr ar an bata.

Is cúis mhór imní é, mar a deir an Coimisiún go minic, breathnú ar dháileadh guaiseach seo an bhéarlagair mar aon le hinsint ina bhfuil an t-iomaíochas go mór chun tosaigh. Dealraíonn sé go dtugtar le fios go bhfuil misean curtha i gcrích cheana féin chun dea-bhail, poist ardcháilíochta agus pá cuibhiúil a áirithiú agus anois is é an t-aon saincheist atá fágtha an bhearna scileanna a dhúnadh. Mar sin féin, is cosúil gur i gcoláiste nua na gcoimisinéirí atá an bhearna sin ann go príomha, gan tuiscint ar an staid reatha, í a chur i bpeirspictíocht, agus réitigh réalaíocha a chur ar fáil. Tá súil againn gur féidir linn teacht ar thograí daingne chun cearta sóisialta agus saothair, an daonlathas agus an comhrac i gcoinne an athraithe aeráide a neartú, thar na punanna tosaigh agus faoi bhun an dromchla.

Le Sandra Parthie

Is é an Gníomh um an Intleacht Shaorga (Gníomh IS) an chéad chreat dlíthiúil ar domhan lena rialaítear an intleacht shaorga.

Tá úsáid na hintleachta saorga ag dul i méid in go leor gnéithe den saol laethúil. Mar shampla, imríonn sí tionchar ar an bhfaisnéis a bhíonn le feiceáil ag daoine agus iad ar líne, de dheasca fógraí spriocdhírithe. Níos tábhachtaí fós, baintear leas aisti anois in earnáil na sláinte, mar a gcuidíonn sí le galair mar an ailse a dhiagnóisiú agus cóir leighis a chur ar othair. Leis an méid sin a dhéanamh, bíonn feidhmchláir intleachta saorga ag brath ar shamhlacha ilchuspóireacha, rudaí is gá a thraenáil. Caithfear an-chuid íomhánna a chuir iontu, cealla ailseacha, cuir i gcás, sula mbeidh an intleacht saorga in ann iad a aithint gan chúnamh.

Ní éireoidh leis an traenáil gan sonraí, go leor leor sonraí. Bíonn tionchar freisin ar mar a thugtar faoin traenáil ar cháilíocht na samhla traenáilte nó an fheidhmchláir intleachta saorga. Má chuirtear isteach na sonraí nó na pictiúir mhíchuí, rachaidh an teicneolaíocht amú agus aithneoidh sí cealla sláintiúla mar chealla ailseacha.

An cúram leighis agus sláinte a fheabhsú, sin sampla an-mhaith den chúis is gá an cumas agus an bonneagar a bheith againn san Aontas le samhlacha intleachta saorga ilchuspóireacha bunúsacha a fhorbairt. Is mbeagán focal, sábhálfar beatha daoine.

Lena chois sin, ó thaobh próisis táirgthe de, agus ó thaobh na ngnólachtaí de, athrú ó bhonn atá sa Chomhpháirtíocht Dhomhanda maidir leis an Intleacht Shaorga (CDIS). Má theastaíonn ó gheilleagar na hEorpa a bheith iomaíoch i gcónaí, caithfear spás a chur ar fáil ar son na nuálaíochta laistigh den Aontas, agus fiontraithe agus gnólachtaí nuathionscanta a spreagadh lena smaointe a fhorbairt.

Ar ndóigh, tá baol ag baint leis an intleacht shaorga agus CDIS – idir lochtanna sna samhlacha agus fhabhtanna sna feidhmchláir, gan trácht ar an úsáid choiriúil a d’fhéadfaí a bhaint as an teicneolaíocht. Ina fhianaise sin, ní mór don Aontas an saineolas a bheith aige le gur féidir ionsaithe mailíseacha agus cibearbhagairtí a chur ó dhoras, ní mór bonneagar a bheith san Aontas ar féidir leis dul ina mhuinín, lena chinntiú, lena rá go simplí, nach múchfar na soilse.

Léiriú atá sa mhéid sin go léir ar a thábhachtaí atá an rialachán ceart a bheith i bhfeidhm, ceann a dhíríonn ar cháilíocht na sonraí traenála, na modhanna traenála, agus, ar deireadh thiar, an táirge deiridh. Caithfidh sé a bheith bunaithe ar na luachanna Eorpacha, is é sin an trédhearcacht, an inbhuanaitheacht, cosaint sonraí agus an urraim don smacht reachta. Ar an drochuair, an-chuid d’fhorbairtí móra CDIS, tá siad á gcur chun cinn agus gníomhaithe atá lasmuigh de dhlínse an Aontais. Fágann sé sin gur gá don Aontas inniúlachtaí a fhorbairt le comhlíonadh a chuid forálacha rialála agus a luachanna Eorpacha a fhorfheidhmiú, maidir le gníomhaithe de chuid an Aontais agus gníomhaithe nach cuid den Aontas iad atá gníomhach i margadh an Aontais.

Ní mór don Aontas ceannas margaidh na gcuideachtaí móra, ar minic nach cuideachtaí Eorpacha iad, a laghdú, lena n-áirítear trí uirlisí an bheartais iomaíochta a chur chun tairbhe. Ní mór d’údaráis iomaíochta san Aontas leas a bhaint as an acmhainneacht atá iontu agus a áirithiú nach mbainfidh hipearscálaithe mí-úsáid as a suíomh ar an margadh gnólacht le gnólacht nó ar an margadh gnólacht le rialtas.

Is féidir leis na húdaráis phoiblí cuidiú le soláthraithe Eorpacha fheidhmchláir CDIS agus na bhfeidhmchláir intleachta saorga ach a dtáirgí a fháil agus a úsáid, rud a léireodh a iontaofacht d’úsáideoirí agus cliaint eile. Tá ag an Aontas na daoine cumasacha, an saineolas teicneolaíochta, agus an meon fiontraíochta a theastaíonn leis ‘an Eoraip áit a dhéanta’ a thabhairt i gcrích. Ar an drochuair, tá an easpa infheistíochta, a laghad bonneagar ábhartha teicneolaíochta faisnéise atá ann, agus ilroinnt leanúnach an mhargaidh aonair a chuireann bac ar an uas-scálú, ag cur isteach ar iomaíochas ghníomhaithe intleachta saorga na hEorpa.

Agus an 16ú ceann de Chomhdháil na bPáirtithe i gCreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ag teannadh linn (COP16), ag díriú an uair seo ar an mbithéagsúlacht, iarrann Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) go nglacfaí cur chuige comhtháite domhanda chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim bhithéagsúlachta atá ann faoi láthair.

Agus cúrsaí ar fud an domhain ag éirí níos teannasaí, tá CESE ag tathant ar na rialtais díriú ar an mbithéagsúlacht mar phríomhréiteach ar an ngéarchéim thriarach phláinéadach (an t-athrú aeráide, cailliúint na bithéagsúlachta agus an gaineamhlú. Deis chinniúnach a bheidh in COP16 chun dlús a chur le hiarrachtaí ar fud an domhain éiceachórais ár bpláinéid a chosaint, rud a chuir CESE i dtábhacht sa tuairim a ghlac sé i mí Mheán Fómhair.

‘Gan bhithéagsúlacht, chlisfeadh ar éiceachórais agus ar gheilleagair mar tá breis agus leath de OTI an domhain agus 40 % de phoist ag brath go díreach ar an dúlra,’ arsa Arnaud Schwartz, rapóirtéir na tuairime.

Tuigeann CESE gurb í an bhithéagsúlacht bunús na n-éiceachóras, dhea-bhail an chine dhaonna agus na ngeilleagar í. Dá réir sin, cuireann sé in iúl nach mór í a phríomhshruthú ar fud an iliomad earnálacha beartais, beartais aeráide, talmhaíochta agus trádála cuir i gcás, seachas dul i ngleic léi ina haonar. Tógaimis mar shampla comhaontuithe trádála: ba cheart an inbhuanaitheacht a chur chun cinn i gcomhaontuithe trádála trína chinntiú nach gcuireann earraí agus teicneolaíochtaí le dífhoraoisiú agus scriosadh gnáthóg.

Is práinneach freisin tacaíocht airgeadais a áirithiú do chaomhnú na bithéagsúlachta. Ní leor an cistiú poiblí leis féin. Seachas sin, teastaíonn meascán de shásraí nuálacha airgeadais poiblí agus príobháideacha.

Tathantaíonn CESE ar an Aontas tacú leis na tíortha sa Domhan Theas agus iad ag cosaint na bithéagsúlachta. Iarrann sé freisin go gcuirfí deireadh de réir a chéile le fóirdheontais atá díobhálach don bhithéagsúlacht, go háirithe na fóirdheontais sin a chuireann breoslaí iontaise chun cinn. Má dhéantar na fóirdheontais sin a atreorú le héiceachórais a athchóiriú, d’fhéadfadh sé go rachfaí i ngleic leis an athrú aeráide agus cailliúint na bithéagsúlachta araon, agus sin mar thoradh ar réitigh dhúlrabhunaithe amhail an t-athfhoraoisiú, talmhaíocht inbhuanaithe agus athchóiriú na mbogach.

Chomh maith leis sin, leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá an cur chuige Aon Sláinte Amháin, a thugann le chéile sláinte an duine, na n-ainmhithe agus an chomhshaoil. Cuireann éiceachórais shláintiúla seirbhísí criticiúla ar fáil, ina measc sin pailniú, ceapadh carbóin agus scagachán uisce, trí rud a chuireann le dea-bhail an duine. Agus an bhithéagsúlacht ag dul ar gcúl, tá athléimneacht na n-éiceachóras i mbaol agus tá riosca níos airde ann go scaipfidh galair zónóiseacha amhail COVID-19.

Iarrann CESE freisin go dtabharfaí ról ní ba mhó do dhaoine óga sa phróiseas cinnteoireachta. Chuige sin, molann sé go gceapfaí Leas-Uachtarán Feidhmiúcháin sa Choimisiún Eorpach do na glúnta atá le teacht chun a chinntiú go dtabharfaí tús áite don inbhuanaitheacht fhadtéarmach thar thorthaí nach mairfidh i bhfad. (ks)