Στις 20 Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) και το Οικονομικό, Κοινωνικό και Πολιτιστικό Συμβούλιο της Αφρικανικής Ένωσης (ECOSOCC) παρουσίασαν κοινή δήλωση στη διάσκεψη κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για το μέλλον που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη. Στη δήλωση τονίζεται ο καίριος ρόλος της κοινωνίας των πολιτών για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων και την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης.

Στη δήλωση αυτή, που εντάσσεται στο πλαίσιο του μνημονίου συνεννόησης μεταξύ της ΕΟΚΕ και του ECOSOCC, περιγράφεται ένα κοινό όραμα για έναν δικαιότερο, πιο συμπεριληπτικό και ισότιμο κόσμο. Η εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΟΚΕ και του ECOSOCC έχει ως στόχο να εμπνεύσει νέες συμμαχίες και πρωτοβουλίες.

Ο Πρόεδρος της ΕΟΚΕ Oliver Röpke δήλωσε τα εξής: «Η παρούσα δήλωση είναι κάτι περισσότερο από απλές λέξεις· αποτελεί ισχυρή δέσμευση υπέρ των κοινών μας αξιών: της δημοκρατίας, της συμπερίληψης και της βιωσιμότητας. Υπό το φως των πιεστικών παγκόσμιων προκλήσεων, χρειαζόμαστε ένα ισχυρότερο πολυμερές σύστημα με επίκεντρο την ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών».

Η κοινή δήλωση δίνει έμφαση στα εξής:

• Επίσπευση της προόδου στον τομέα των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ): ζητείται ολοκληρωμένη στρατηγική για την προώθηση των ΣΒΑ.
• Δίκαιη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα: τονίζεται η σημασία της αξιοπρεπούς εργασίας και της εξάλειψης της φτώχειας και, παράλληλα, της μετάβασης σε κλιματικά ουδέτερες οικονομίες.
• Συνολική χρηματοπιστωτική μεταρρύθμιση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος για να υποστηριχθεί καλύτερα η βιώσιμη ανάπτυξη, ιδίως στις ευάλωτες χώρες.
• Πολιτικές που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου: ζητούνται πολιτικές χωρίς αποκλεισμούς ως προς τη διάσταση του φύλου στα προγράμματα δράσης για το κλίμα και στα αναπτυξιακά προγράμματα.
• Ανάγκη για κεντρικό ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στη μεταρρύθμιση της παγκόσμιας διακυβέρνησης, μεταξύ άλλων στη μεταρρύθμιση των οργάνων λήψης αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών.
• Συμμετοχή των νέων και προώθηση της ψηφιακής καινοτομίας ως βασικών κινητήριων δυνάμεων της μελλοντικής παγκόσμιας διακυβέρνησης.

Η εταιρική σχέση ΕΟΚΕ και ECOSOCC επισημοποιήθηκε με την υπογραφή μνημονίου συνεννόησης (ΜΣ) στις 17 Ιουλίου 2024 στην Άκρα της Γκάνας. Το εν λόγω μνημόνιο συνεννόησης ενισχύει τη συνεργασία σε βασικά ζητήματα, όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, η δράση για το κλίμα και η δραστηριοποίηση της κοινωνίας των πολιτών. Προβλέπει δραστηριότητες, όπως μεταξύ άλλων τακτικές συνεδριάσεις, κοινές συνεισφορές στις συνόδους κορυφής ΕΕ-Αφρικανικής Ένωσης, καθώς και τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών.

Στη συνεργασία αντικατοπτρίζεται η δέσμευση και των δύο οργάνων να προωθήσουν τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών και να υποστηρίξουν τη συμπεριληπτική διακυβέρνηση. Με γνώμονα την ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στην εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής, το μνημόνιο συνεννόησης υπογραμμίζει την ανάγκη εξεύρεσης κοινών λύσεων στις παγκόσμιες προκλήσεις, όπως μεταξύ άλλων η κλιματική αλλαγή και η δημοκρατική ανθεκτικότητα.

Η ΕΟΚΕ και το ECOSOCC αποσκοπούν στην ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών σε ολόκληρη την Αφρική. (at)

Σε αυτό το τεύχος:

• Όχι πια αόρατοι: πώς οι Ολυμπιακοί της Σεούλ και του Λονδίνου έγραψαν ιστορία, του Pietro Barbieri
• Αυτό που βλέπω στους Ολυμπιακούς Αγώνες, του Πύρρου Δήμα
• Ξανά στη ζωή – η πρώτη ψηφιακή ολυμπιακή ομάδα της Ουκρανίας
• Παιδιά με αναπηρία: μπορούμε να κάνουμε τα πάντα, απλά κάποια πράγματα τα κάνουμε λίγο διαφορετικά

του Pietro Barbieri

Ο αθλητισμός για τα άτομα με αναπηρία προέκυψε από τις προσπάθειες αποκατάστασης κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Ήταν ένας τρόπος να καταστεί η φυσιοθεραπεία πιο ενδιαφέρουσα και ευχάριστη. Το παιχνίδι και η διασκέδαση βοήθησαν τους ανθρώπους να ανακαλύψουν εκ νέου τις χαρές της ζωής, στη νέα τους κατάσταση αν προηγήθηκε τραυματικό συμβάν, ή στο σώμα που είχαν από τη γέννησή τους.

Ο σκοπός ήταν διπλός: να ενισχύσει τη σωματική αυτονομία των ανθρώπων και να τους βοηθήσει να ανακτήσουν μια πραγματική, στιβαρή δική τους ταυτότητα. Θα μπορούσαμε να πούμε σήμερα ότι από το παιχνίδι με στόχο την αποκατάσταση περάσαμε στη χειραφέτηση. Με άλλα λόγια, την ενδυνάμωση όσων αισθάνονταν ότι δεν είχαν καμία δύναμη, ή ότι την είχαν χάσει. Την κυριαρχία τους επί των ιδίων και των αποφάσεών τους. Τον πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ο φυσικός τρόπος για να γίνει αυτό είναι μέσω της κοινωνικής εικόνας των ανθρώπων —της εικόνας που προσλαμβάνουν οι άλλοι. Η πορεία της αυτο-ανάκαμψης περνάει αμέσως μέσα από την κοινότητα στην οποία ζουν οι άνθρωποι. Η συμμετοχή στον αθλητισμό αποτελεί μέσο διεκδίκησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας του ατόμου.

Πρόκειται για μακρύ ταξίδι στο σκοτάδι· οι πρωτοπόροι της δεκαετίας του 1960 ήταν ήρωες πριν από την εποχή τους. Ήταν όμως ήρωες, στη μακρά πορεία από τις εποχές εκείνες στη σύγχρονη εποχή. Ήταν δύσκολη η επίτευξη αναγνώρισης της αθλητικής ικανότητας των Παραολυμπιονικών.

Ένα γεγονός θα μείνει στην ιστορία: οι Ολυμπιακοί της Σεούλ του 1988. Ήταν το αποκορύφωμα της προσπάθειας για αναγνώριση στον κόσμο του αθλητισμού, όπου ο στιγματισμός που περιέβαλλε τα σωματικά, αισθητηριακά και ψυχικά ιδεώδη ήταν τόσο ισχυρός που αποτελούσε μεγαλύτερο εμπόδιο από ό,τι ακόμη και η ένταξη στον κόσμο της εργασίας, όπου επικρατούσε άλλη προκατάληψη, αυτή της έλλειψης παραγωγικότητας. Αυτοί οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν ιστορικοί διότι η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή ήθελε να καθιερώσει αγώνες για αθλητές με αναπηρία που θα εναλλάσσονται με αυτούς για τα άτομα χωρίς αναπηρία. Πρόκειται για πείραμα που έλαβε χώρα μόνο μία φορά, διότι οργανωτικά ζητήματα —ιδίως εκείνα που συνδέονται με την προσβασιμότητα— δυσχέραναν τη συνέχιση της πορείας αυτής. Αν και αμφιλεγόμενη, η επιλογή αυτή οδήγησε στους Παραολυμπιακούς Αγώνες που γνωρίζουμε σήμερα, οι οποίοι δίνουν τη δέουσα αναγνώριση στις αθλητικές προσπάθειες κάθε Παραολυμπιονίκη. Μπήκαμε επιτέλους σε έναν κόσμο άθλησης από όλους, για όλους. Μια νέα εποχή.

Από εκεί, ο Παραολυμπιακός αθλητισμός έπρεπε να γίνει ελκυστικός για τον μεγάλο αριθμό ατόμων που παρακολουθούσαν τις αθλητικές διοργανώσεις είτε αυτοπροσώπως είτε μέσω της τηλεόρασης. Το 1988 στη Σεούλ, οι τηλεοπτικοί σχολιαστές ήταν τόσο άσχετοι με το αντικείμενο που δεν γνώριζαν καν ποια ήταν τα φαβορί σε κάθε αγώνισμα. Όπως μπορεί να φανταστεί κανείς, το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό. Με την πάροδο του χρόνου, οι αθλητικοί δημοσιογράφοι έμαθαν να παρακολουθούν τις δραστηριότητες των αθλητών με αναπηρία. Αυτό ήταν ένα θεμελιώδες βήμα προς την αλλαγή του αφηγήματος.

Έτσι φτάνουμε σε άλλο ένα σημαντικότατο γεγονός: τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου του 2012. Άψογα οργανωμένοι, με ισχυρή τηλεοπτική εκστρατεία, ιδίως στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτό οδήγησε σε γεμάτα στάδια σε κάθε αγώνισμα. Ήταν επίσης η στιγμή κατά την οποία ορισμένοι αθλητές —χάρη στο νέο δημοσιογραφικό αφήγημα— έγιναν διάσημοι. Όπως ακριβώς και οι συνάδελφοί τους χωρίς αναπηρία.

Ο κόσμος έχει αλλάξει από τη δεκαετία του 1950. Η αίσθηση ότι δεν είναι πλέον εντελώς αόρατοι έχει καταστεί συλλογική κατάκτηση για τον κόσμο της αναπηρίας. Εδώ, το αφήγημα αυτό είναι μια πορεία που ελπίζουμε ότι μπορεί να αναπαραχθεί σε όλους τους τομείς της ζωής των ανθρώπων, όπως ορίζει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία: Απαιτείται αλλαγή προτύπου. Στον αθλητισμό, παρ' όλες τις δυσκολίες, σίγουρα υπήρξε τέτοια αλλαγή.

Ποια είναι η αξία των Παραολυμπιακών Αγώνων και πώς συμβάλλουν αυτοί και άλλοι αθλητικοί αγώνες στην άρση των φραγμών για τα άτομα με αναπηρία; 

Ο Pietro Barbieri, μέλος της ΕΟΚΕ, γράφει για την ιστορία των αθλητικών αγώνων για άτομα με αναπηρία και για τον τρόπο με τον οποίο δύο Ολυμπιακοί Αγώνες —ο ένας στη Σεούλ το 1988 και ο άλλος στο Λονδίνο το 2012— επέφεραν την τόσο αναγκαία αλλαγή στην αντίληψη για την αναπηρία. Μπήκαμε επιτέλους σε έναν κόσμο άθλησης από όλους, για όλους.