Maria Nikolopoulou

Na kilka dni przed Międzynarodowym Dniem Kobiet, przed 69. sesją Komisji ds. Statusu Kobiet (UNCSW69) w Nowym Jorku, nadszedł odpowiedni czas na zastanowienie się nad osiągnięciami w dziedzinie równouprawnienia płci i ich ocenienie. Należy również spojrzeć w przyszłość i nadal torować drogę naprzód.

Co się tyczy ram prawnych, odnotowujemy poprawę: więcej kobiet jest aktywnych na rynku pracy, więcej zarabia, zdobywa wyższy poziom wykształcenia, cieszy się większą reprezentacją polityczną i zajmuje stanowiska kierownicze. Postępy w poszczególnych państwach członkowskich są jednak powolne i nierównomierne.

Dopóki istnieć będą nierówności strukturalne, stereotypy płci i regres w obszarze praw kobiet, dopóty reprezentacja kobiet w sferze publicznej, polityce i kształceniu STEM będzie niewystarczająca, będą narażone na przemoc w internecie i poza nim, a także nie będą miały dostępu do zasobów i kapitału na przedsiębiorczość. Będą również bardziej podatne na ubóstwo czasowe i finansowe, a wyeliminowanie rozpiętości płacowych i emerytalnych zajmie zbyt wiele lat.

Poprawa sytuacji wymaga szkolenia, finansowania i zaangażowania. Potrzebujemy zasobów, aby doskonalić umiejętności kobiet w zakresie sprawiedliwej transformacji cyfrowej i ekologicznej, finansować krajowe plany działania na rzecz zwalczania przemocy wobec kobiet oraz organizować szkolenia dla całego personelu pracującego z osobami, które doświadczyły przemocy uwarunkowanej płcią.

Musimy finansować projekty w dziedzinie przedsiębiorczości oraz zapewnić przystępne cenowo, dostępne, wysokiej jakości usługi opieki nad dziećmi i osobami starszymi, by zmniejszyć obciążenie kobiet nieodpłatnymi obowiązkami opiekuńczymi. Ponadto potrzebujemy silnego zaangażowania na rzecz tworzenia bezpiecznych przestrzeni. W tym celu trzeba włączać większe rzesze kobiet w prace parlamentów lokalnych, krajowych i unijnych oraz zapewniać ich czynny udział w wolnych od przemocy procesach rozwiązywania konfliktów i budowania pokoju z wykorzystaniem podejść inkluzywnych pod względem płci.

Oprócz tego szeroko zakrojona europejska strategia na rzecz Agendy 2030 pomogłaby nam znacznie szybciej uczynić równouprawnienie płci głównym elementem polityki. Cele zrównoważonego rozwoju należy realizować razem, a nie pojedynczo.

W UE poczyniono znaczne postępy. Jednak nie są one wystarczające z punktu widzenia kobiet, dziewcząt i mężczyzn w UE, którzy zabiegają o faktyczne równouprawnienie płci w nadchodzących latach. Naszą rolą jako społeczeństwa obywatelskiego jest zwiększenie presji na decydentów, aby szybko poczyniono krok naprzód.

Przed obchodzonym 8 marca Międzynarodowym Dniem Kobiet i 69. sesją Komisji ds. Statusu Kobiet (UNCSW69) – głównego światowego organu promującego prawa kobiet – Maria Nikolopoulou, członkini EKES-u i sprawozdawczyni opinii „Wkład EKES-u w priorytety UE w ramach UNCSW69”, pisze o postępach Unii Europejskiej w równouprawnieniu płci. Chociaż trzeba uznać, że wiele się pod tym względem poprawiło, kobiety nadal nie mają takich samych praw jak mężczyźni. Musimy jeszcze wypełnić wiele luk i wygrać wiele bitew.

W porównaniu ze swoimi światowymi partnerami, takimi jak Stany Zjednoczone, strefa euro stoi w obliczu pilnych wyzwań, którymi są: niska wydajność pracy, osłabienie konkurencyjności i spowolnienie dynamiki gospodarczej. Aby odwrócić tę tendencję, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wzywa do opracowania pilnej i skoordynowanej strategii.

W swojej opinii „Polityka gospodarcza w strefie euro na 2025 r.” EKES przedstawia plan pobudzenia wzrostu gospodarczego poprzez pogłębienie rynku wewnętrznego, ograniczenie biurokracji regulacyjnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych. Jednocześnie strategie polityczne muszą uwzględniać tendencje transformacyjne, takie jak sztuczna inteligencja (AI) i presja starzejącego się społeczeństwa.

Po wstrząsach zewnętrznych, takich jak pandemia COVID-19 i kryzys energetyczny, strefa euro stoi w obliczu poważnych wyzwań gospodarczych. Chociaż podjęto wysiłki na rzecz stabilizacji, kwestie takie jak niepewność wewnętrzna, zmiany demograficzne i rosnąca presja budżetowa wymagają odważnych reform.

EKES proponuje trzyetapowe podejście do zwiększenia wydajności i konkurencyjności: pogłębienie rynku wewnętrznego, koordynacja polityki przemysłowej i ograniczenie biurokracji. Stabilność finansów publicznych ma kluczowe znaczenie, ponieważ wymaga zrównoważonych ram, ściślejszej współpracy i wysiłków UE na rzecz spożytkowania niewykorzystanych dochodów. Inwestycje pozostają słabym punktem, przy czym istnieje potrzeba rozszerzenia kapitału wysokiego ryzyka i polityki sprzyjającej innowacjom.

Kluczowe znaczenie ma również odporność rynku pracy, która wymaga elastyczności, sprawiedliwych wynagrodzeń, reform systemu zabezpieczenia społecznego i rozwoju umiejętności opartych na sztucznej inteligencji. EKES podkreśla potrzebę wspólnej odpowiedzialności UE i jej państw członkowskich, opowiadając się za lepszą koordynacją polityki. Dzięki zdecydowanym działaniom i inwestycjom strategicznym strefa euro może zbudować odporną, konkurencyjną i zrównoważoną gospodarkę na przyszłość (tk). 

Podczas gdy zima niechętnie ustępuje wiośnie, EKES organizuje na początku marca szereg dynamicznych wydarzeń, oddając głos młodzieży i społeczeństwu obywatelskiemu.

Pierwszym z nich będzie szesnasta edycja wydarzenia „Twoja Europa – twoje zdanie!”. W dniach 13–14 marca 2025 r. spotkanie to, znane jako YEYS (ang. Your Europe, Your Say) zgromadzi prawie 100 młodych uczestników z organizacji młodzieżowych, krajowych rad młodzieżowych i szkół średnich, a także 37 nauczycieli z państw członkowskich UE, krajów kandydujących i Zjednoczonego Królestwa. Uczestnicy tego wyjątkowego doświadczenia połączą swe głosy, aby kształtować Europę, w której chcą żyć.

Ich zalecenia będą mogły zostać uwzględnione w drugim Tygodniu Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, który odbędzie się kilka dni później, jako podstawa dyskusji na temat młodzieży, i przekazane przedstawicielom wysokiego szczebla z instytucji europejskich.

Po obiecujących początkach w 2024 r. tegoroczny Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego zaplanowany w dniach 17–21 marca skupi się na wzmocnieniu spójności i uczestnictwa w spolaryzowanych społeczeństwach. Niestabilność społeczna, pogorszenie koniunktury gospodarczej i powszechne niezadowolenie, zwłaszcza wśród osób, które czują się pomijane i pozostawione same sobie, jeszcze bardziej pogłębiły podziały społeczne.

Aby zaradzić tym pilnym problemom, w czasie Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 spotkają się przedstawiciele podmiotów społeczeństwa obywatelskiego z Europy i spoza niej, tworząc wyjątkową platformę do krytycznych debat, dzielenia się najlepszymi praktykami i współpracy na rzecz rozwiązań sprzyjających spójności społecznej i wzmacniających demokratyczne zaangażowanie.

W tym roku program obejmie trzy główne inicjatywy: europejskie organizacje i sieci społeczeństwa obywatelskiego (panele Grupy Łącznikowej EKES-u), debatujące o tym, jak europejska strategia społeczeństwa obywatelskiego mogłaby sprzyjać większej spójności; Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej (EIO) i rola tej inicjatywy w walce z polaryzacją; ceremonia wręczenia Nagrody dla Społeczeństwa Obywatelskiego. Tematem 15. Nagrody dla Społeczeństwa Obywatelskiego za doskonałość w inicjatywach obywatelskich jest zwalczanie szkodliwej polaryzacji społeczeństwa europejskiego. Zwycięzcy pochodzą z Belgii, reprezentowanej przez organizację społeczeństwa obywatelskiego „Różnorodność”, z Francji („Reporterzy Nadziei”) oraz ze Słowacji („Słowackie Stowarzyszenie Debat”). Kolejność laureatów zostanie ogłoszona podczas ceremonii.

Nasz Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego, zgodnie z duchem czasu, jest okazją dla zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i obywateli do wypowiadania się w kluczowych kwestiach, od mnożących się wyzwań związanych ze zmianą klimatu poprzez rosnące koszty życia i pogłębiające się różnice w dochodach, po wyniki wyborów w 2024 r., które stworzyły podatny grunt dla powszechnej polaryzacji.

Zachęcam Państwa do udziału w tej konstruktywnej wymianie poglądów, włączenie się do naszych dyskusji i wykorzystanie okazji, by dyskusje te przekuć w zmiany. Nasze głosy mają znaczenie i mogą być słyszalne, dopóki będziemy zjednoczeni, proaktywni i gotowi przyczynić się do stworzenia bardziej spójnej i partycypacyjnej Europy. Rejestracja jest już otwarta! Nie przegapmy tej szansy!

Laurentiu Plosceanu

Wiceprzewodniczący ds. komunikacji 

11 lutego Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wystosował zaproszenie do czwartej edycji nagrody ekologicznej UE. Termin zgłoszeń upływa 27 kwietnia 2025 r.

Jury nagrodzi doskonałość w ekologicznym łańcuchu wartości i wybitne osiągnięcia w takich kategoriach jak „Najlepszy rolnik ekologiczny”, „Najlepsze miasto ekologiczne”, „Najlepszy region ekologiczny”, „Najlepsze małe lub średnie przedsiębiorstwo (MŚP) zajmujące się przetwórstwem żywności ekologicznej”, „Najlepszy sprzedawca żywności ekologicznej” oraz „Najlepsza restauracja ekologiczna/Najlepszy ekologiczny dostawca usług gastronomicznych”. EKES nadzoruje trzy kategorie:

• „Najlepsze małe lub średnie przedsiębiorstwo (MŚP) zajmujące się przetwórstwem żywności ekologicznej”
• „Najlepszy sprzedawca żywności ekologicznej”
• „Najlepsza restauracja ekologiczna/Najlepszy ekologiczny dostawca usług gastronomicznych”

Zwycięzców poznamy 23 września 2025 r.,w Dniu Rolnictwa Ekologicznego w UE. Zachęcamy do zgłaszania się rolników, przetwórców, sprzedawców detalicznych, organy publiczne oraz inne zainteresowane podmioty zajmujące się produkcją ekologiczną.

Szczegółowe informacje na temat warunków, które muszą spełnić kandydaci, oraz samych aplikacji, znajdują się na stronie internetowej Komisji Europejskiej. Pytania dotyczące kategorii nadzorowanych przez EKES należy przesyłać na adres EUorganicawardsEESC@eesc.europa.eu.

Inicjatywa wspiera unijny plan działania na rzecz rolnictwa ekologicznego, który upowszechnia produkcję ekologiczną i uświadamia konsumentów w tym względzie. (ks) 

Druga edycja Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, która odbędzie się w dniach 17–20 marca 2025 r., skoncentruje się na wzmocnieniu spójności i uczestnictwa w spolaryzowanych społeczeństwach. Zarejestruj się, klikając tutaj, aby mieć pewność, że weźmiesz udział!

Jest jeszcze czas, by zarejestrować się na drugą edycję Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u – wydarzenia, podczas którego europejskie społeczeństwo obywatelskie, decydenci polityczni UE, eksperci, dziennikarze spotkają się, aby omówić jedno z najpilniejszych wyzwań przed jakimi dziś stoimy – jak przeciwdziałać polaryzacji naszych społeczeństw.

W wyniku wielu kryzysów, których doświadczyliśmy w tym samym czasie – od pandemii i kryzysu klimatycznego po rosnące koszty utrzymania i rosnące różnice w dochodach – polaryzacja rozprzestrzeniła się w całej UE i poza nią, pogłębiając podziały społeczne, podważając zaufanie do instytucji demokratycznych i nadwyrężając spójność naszych społeczności.

W tym kontekście, Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 jest śmiałym wezwaniem do działania na rzecz wspierania spójności społecznej i wzmocnienia demokratycznego uczestnictwa. Dzięki ożywionym debatom i warsztatom opartym na współpracy to czterodniowe forum będzie dla wszystkich uczestników jedyną w swoim rodzaju platformą do angażowania się w krytyczne dyskusje, dzielenia się najlepszymi praktykami i współpracy w celu opracowania praktycznych rozwiązań. 

Co czeka uczestniczki i uczestników?

Europejski Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 będzie obejmował dyskusje panelowe prowadzone przez Grupę Łącznikową EKES-u, a także Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej (EIO) i ceremonię wręczenia Nagrody EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego.

Wydarzenie rozpocznie się od zachęcającego do refleksji głównego wystąpienia badaczki, komentatorki politycznej i autorki Albeny Azmanovej, które będzie wprowadzeniem i ukształtuje dyskurs do następnych debat.

W kolejnym panelu wysokiego szczebla będziemy dyskutować o tym, czy„nadal jesteśmy zjednoczeni w różnorodności?”, zaś w dyskusji udział wezmą wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego Younous Omarjee; minister ds. społeczeństwa obywatelskiego z ramienia polskiej prezydencji Adriana Porowska; przewodniczący EKES-u Oliver Röpke; współprzewodnicząca Grupy Łącznikowej EKES-u Brikena Xhomaqi; sekretarz generalny Międzynarodowego Ruchu Europejskiego Petros Fassoulas oraz Mădălina-Mihaela Antoci z Krajowej Rady Młodzieży Mołdawii.

Podczas Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego przeanalizujemy sposoby, w jakie edukacja obywatelska może pomóc przezwyciężyć podziały, w jaki sposób Europa może przewodzić innowacjom bez rezygnacji ze swoich wartości oraz jak możemy zapewnić zrównoważone i bardziej przystępne cenowo mieszkania, jednocześnie walcząc z ubóstwem energetycznym i wspierając współistnienie różnych pokoleń. Omówimy również sposoby wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego poprzez wsparcie publiczne i dobroczynne, tak aby polityka UE odzwierciedlała lokalne potrzeby w zakresie zielonej i niebieskiej transformacji oraz aby skuteczniej uznawać i chronić, a także angażować, społeczeństwo obywatelskie w całej Europie.

Specjalna sesja, której współorganizatorem jest Parlament Europejski, będzie poświęcona w szczególności wieloletnim ramom finansowym (WRF) i ich skutkom dla społeczeństwa obywatelskiego.

Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej 2025

W Dniu Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej, który wypada 18 marca,, w centrum uwagi znajdzie się potężne narzędzie demokracji uczestniczącej, jakim jest europejska inicjatywa obywatelska (EIO). Wprowadzona na mocy traktatu lizbońskiego europejska inicjatywa obywatelska umożliwia obywatelom zwrócenie się do Komisji Europejskiej o zaproponowanie nowych przepisów UE w danej kwestii. Aby Komisja rozważyła ich inicjatywę, organizatorzy muszą zgromadzić milion podpisów.

W ramach dyskusji na wysokim szczeblu i interaktywnych warsztatów uczestnicy przeanalizują kluczowe tematy, takie jak rola europejskiej inicjatywy obywatelskiej w walce z polaryzacją oraz sposoby budowania silniejszego wsparcia we wszystkich państwach członkowskich. Szczególny nacisk zostanie położony na to, w jaki sposób organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą aktywnie uczestniczyć w procesie europejskiej inicjatywy obywatelskiej, tak aby obywatele mieli głos w kształtowaniu polityki europejskiej.

Uczestnicy będą również mieli wyjątkową okazję do bezpośredniego nawiązywania kontaktów z organizatorami EIO – przeszłymi, obecnymi i przyszłymi – w celu wymiany najlepszych praktyk i doświadczeń na potrzeby własnych kampanii.

Ponadto wydarzenie to podkreśli znaczenie strategii oddziaływania w zwiększaniu skuteczności europejskich inicjatyw obywatelskich i paneli obywatelskich, ze szczególnym uwzględnieniem zwiększenia szans na podjęcie przez instytucje UE ustawodawczych działań następczych.

Nagroda dla Społeczeństwa Obywatelskiego 2025

W ostatnim dniu Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 odbędzie się m.in. 15. ceremonia wręczenia Nagrody EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego.

Celem Nagrody EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego jest uświadomienie obywatelom wybitnego wkładu społeczeństwa obywatelskiego w kreowanie tożsamości europejskiej i europejskiego obywatelstwa, a także w krzewienie wspólnych wartości wspierających integrację europejską. Jest ona przyznawana corocznie osobom fizycznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego za ich innowacyjne i kreatywne projekty nienastawione na zysk dotyczące różnych tematów istotnych dla UE.

W tym roku nagroda zostanie przyznana trzem projektom, które zwalczają szkodliwą polaryzację społeczeństwa UE.

Tydzień zakończy interesująca sesja zamykająca, w której głos zabiorą m.in. wiceprzewodniczący wykonawczy Komisji Europejskiej (do potwierdzenia), wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego Katarina Barley, przewodniczący EKES-u Oliver Röpke oraz sekretarz generalna serbskiej Fundacji „Centrum Demokracji” Nataša Vučković.

Weź udział w rozmowie!

Dzięki czterem dniom wypełnionym dogłębnymi dyskusjami, inspirującymi prelekcjami wybitnych mówców i wspaniałymi możliwościami nawiązywania kontaktów, Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 zapowiada się jako wydarzenie, którego nie możesz przegapić. Zarezerwuj swoje miejsce już dziś i dołącz do nas, aby przekształcić dyskusję w zmianę. Twój głos jest ważny w budowaniu bardziej spójnej i uczestniczącej Europy!

Szczegółowy program jest dostępny tutaj.

Zarejestruj się tutaj przed 12 marca. (ma)

Grupa Pracowników w EKES-ie

Grupa Pracowników w EKES-ie ostrzega, że w wysiłkach UE na rzecz utrzymania konkurencyjności w światowej gospodarce nie można zapominać o prawach społecznych i pracowniczych, które wywalczono z dużym trudem. W obliczu apeli o większą deregulację UE nie może wycofać się z kluczowych przepisów, takich jak Europejski filar praw socjalnych.

Zgodnie z zaleceniami zawartymi w raportach Draghiego i Letty Komisja wydała komunikat w sprawie Kompasu konkurencyjności, który został uzupełniony o inicjatywy horyzontalne i ma na celu pobudzenie działalności przedsiębiorstw. Celem jest wzmocnienie przewagi konkurencyjnej Europy.

Grupa Pracowników jest głęboko zaniepokojona, że proces ten może pomijać prawa społeczne i pracownicze. Wydaje się bowiem, że UE postanowiła za wszelką cenę dotrzymać kroku innym konkurencyjnym gospodarkom.

Dlatego też Grupa Pracowników zaproponowała szereg opinii z inicjatywy własnej, w których kwestia konkurencyjności zostanie poruszona z punktu widzenia wartości dodanej kapitału ludzkiego.  Należy do nich propozycja dotycząca opinii „Rola związków zawodowych w zwiększaniu wydajności”. Ta opinia pokaże, że motorem wydajności w UE (która rzutuje na konkurencyjność) są głównie inwestycje w kapitał ludzki (pracownicy), a także w technologie i innowacje.

Na pierwszy plan wysuwa się w tym kontekście zasadnicza rola związków zawodowych. Pracownicy jednoczą się w nich wokół rokowań i działań zbiorowych, kształtując dynamikę rynku pracy, by przyczynić się do spełnienia obietnicy dotyczącej konkurencyjnej gospodarki.

Przyszłe badanie Grupy Pracowników ma służyć podsumowaniu i ocenie stanu prawodawstwa UE związanego z Europejskim filarem praw socjalnych. Będzie to istotne narzędzie monitorowania polityki społecznej. Oczekuje się bowiem, że w poszukiwaniach idealnego środka ożywienia konkurencyjności Europa skoncentruje się na gospodarce.   

Ponadto na kwietniowym posiedzeniu Kategorii „Głos pracowników na rzecz szerszego demokratycznego uczestnictwa” Grupa Pracowników przeanalizuje propozycje w sprawie zmniejszenia obciążeń regulacyjnych dla przedsiębiorstw, gdyż spowalniają one konkurencyjność europejską. Weźmie również pod lupę ich wpływ na przepisy UE chroniące pracowników i środowisko, zwłaszcza w kontekście należytej staranności oraz sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Grupa Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego w EKES-ie

W latach 2010–2022 ceny nieruchomości mieszkaniowych w UE wzrosły o 47%. W tym samym okresie czynsze wzrosły o 18%. Według Eurostatu w 2023 r. ponad 10% gospodarstw domowych w miastach i 7% gospodarstw domowych na obszarach wiejskich wydawało ponad 40% swojego dochodu netto na zakwaterowanie. Aby lepiej zrozumieć, co trzeba zrobić, by mieszkania były zrównoważone i bardziej przystępne cenowo dla wszystkich Europejczyków, EKES zlecił badanie, w którym przeanalizowano rozwiązania polityczne służące osiągnięciu tego celu. W wywiadzie współautorki badania Agnieszka Maj, ekonomistka, i Karolina Zubel, dyrektorka ds. środowiska, energii i zmiany klimatu w Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych (CASE) przedstawiają najważniejsze ustalenia.

Czego dotyczy to badanie EKES-u i dlaczego jest ono ważne?

W badaniu na temat przystępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań w UE przeanalizowano potrzebę zapewnienia w Europie przystępnych cenowo, zrównoważonych mieszkań, podkreślając rolę cyfryzacji (sztuczna inteligencja, cyfrowe pozwolenia na budowę, odpowiednie bazy danych) i struktur gospodarki społecznej. W ramach studiów przypadku podkreślono innowacyjne przedsięwzięcia, które poprawiają przystępność cenową, dostępność i zrównoważony charakter mieszkań. Badanie zawiera wykonalne zalecenia na okres do 2030 r. i do 2050 r. dostosowane do celów UE w zakresie odporności na zmianę klimatu, sprawiedliwości społecznej i wzrostu gospodarczego. Zapewnia strategiczną analizę dotyczącą dostosowania polityki mieszkaniowej do zmieniających się wyzwań przy jednoczesnym wspieraniu dobrostanu społeczności.

Jakie są główne wnioski z badania?

Cyfryzacja jest dobrą okazją do poprawy efektywności w planowaniu mieszkań, budownictwie i zarządzaniu mieszkalnictwem. Może obniżyć jego koszty, a jednocześnie zwiększyć jego zrównoważony charakter. Jej obecny wpływ na oszczędności jest jednak ograniczony. Główne bariery dla postępu cyfrowego to tradycyjny sposób myślenia zainteresowanych stron, postrzegany niski zwrot z inwestycji, wysokie koszty wdrożenia oraz brak zachęt, szkoleń i przepisów. Aby uwolnić pełny potencjał cyfryzacji, niezbędne są dalsze inwestycje w infrastrukturę cyfrową, w tym zapewnienie interoperacyjności platform cyfrowych.

Zaangażowanie podmiotów gospodarki społecznej (stowarzyszeń mieszkaniowych nastawionych na ograniczony zysk, organizacji pożytku publicznego, spółdzielni) jest obiecującą innowacją polityczną, która pomoże sprostać obecnym wyzwaniom mieszkaniowym. Podmioty te oferują racjonalne pod względem kosztów, dobrze zaprojektowane rozwiązania mieszkaniowe, które wspierają spójność społeczności i sprzyjają długoterminowej stabilności mieszkaniowej. Na przykład mieszkalnictwo nienastawione na zysk i nastawione na ograniczony zysk w Wiedniu, które stanowi 30% całkowitej produkcji mieszkaniowej miasta, odgrywa kluczową rolę w stabilizowaniu rynku mieszkaniowego, gdyż wpływa na obniżanie cen. Pomaga to utrzymać przystępność cenową czynszów i zapobiega zakłóceniom na rynku.

Jakie najważniejsze zalecenia dotyczące działań i dalszych analiz można sformułować na podstawie tego badania?

W perspektywie średnioterminowej w polityce mieszkaniowej UE należy priorytetowo potraktować wprowadzenie „Nowego europejskiego ładu na rzecz przystępnego cenowo zrównoważonego mieszkalnictwa społecznego” oraz dyrektywy mieszkaniowej w celu zapewnienia jednolitego podejścia we wszystkich państwach członkowskich. Państwa powinny propagować innowacyjne modele, takie jak spółdzielnie i mieszkalnictwo nastawione na ograniczony zysk, zapewniać elastyczne wsparcie finansowe dla projektów mieszkaniowych oraz wykorzystywać narzędzia cyfrowe w celu poprawy rozwiązań mieszkaniowych.

W perspektywie długoterminowej polityka mieszkaniowa powinna przyjąć strategiczne, zrównoważone podejście, kładące nacisk na rozwiązania lokalne i stałe monitorowanie. Cyfryzacja musi zostać znormalizowana za pomocą przepisów, tak samo, jak praktyki gospodarki o obiegu zamkniętym, np. kredyty bankowe powiązane z wymogiem budowania zgodnie z zasadą obiegu zamkniętego, zachęty do wynajmu oparte na efektywności energetycznej oraz oddolne inicjatywy finansowe. Ponadto koncepcja „mieszkań socjalnych” powinna obejmować rodziny o średnich dochodach, na wzór wiedeńskiego modelu „mieszkań społecznych”, sprzyjając wymieszaniu grup społecznych i zapobiegając gentryfikacji. Zasadnicze znaczenie ma również skupienie się zarówno na nowych budynkach, jak i na renowacjach oraz zmianie przeznaczenia niewykorzystanych budynków, aby skutecznie zaspokoić potrzeby mieszkaniowe.

Przyszłe badania powinny koncentrować się na inkluzywnych podejściach w planowaniu przestrzennym, budownictwie i mieszkalnictwie, aby zwiększyć dostępność dla wszystkich obywateli. Należy również przemyśleć wpływ nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja i automatyzacja, na oszczędności kosztów i efektywność w rozwoju budownictwa mieszkaniowego i zarządzania nim. Warto też zbadać innowacyjne modele mieszkaniowe we wszystkich państwach członkowskich UE, określając strategie, które mogą zwiększyć zarówno przystępność cenową, jak i zrównoważony charakter mieszkalnictwa.

Badanie zostało zlecone przez EKES na wniosek Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego.