W obliczu codziennych bombardowań, gdy głównym celem jest utrzymanie się przy życiu, młodzi Ukraińcy nie mogą sobie pozwolić na myślenie o odległej przyszłości, mówi 18-letnia Jewhenija Senyk, uczestniczka wydarzenia YEYS („Twoja Europa – twoje zdanie”) 2025 i aktywistka młodzieżowa z Ukrainy. Opowiada o tym, jak wojna wpłynęła na organizacje młodzieżowe w jej kraju i dlaczego ważne jest, aby zabierały one głos na forum europejskim.

Jak Twoim zdaniem wojna w Ukrainie wpłynęła na Twoją organizację w ciągu ostatnich trzech lat i jak zmieniły się Wasze działania?

Celem założonej w 2013 r. Platformy SD jest ochrona wartości takich jak wolność, solidarność, równość i sprawiedliwość, ponieważ wierzymy, że są to najważniejsze wartości dla postępowej przyszłości w Ukrainie. Mamy również wiele oddziałów zagranicznych, aby za granicą utrzymać zaangażowanie ukraińskiej młodzieży, która została zmuszona do opuszczenia swoich domów. 

Po pierwsze, wojna odbija się na pracy oddziałów regionalnych, ponieważ mamy wiele takich oddziałów, na przykład w Odessie i Zaporożu. Znajdują się bardzo blisko linii frontu, a ich mieszkańcy codziennie doświadczają ostrzału artyleryjskiego. Trudno im myśleć o organizowaniu wydarzeń, gdy ich głównym celem jest po prostu utrzymanie się przy życiu. Codzienne ostrzały artyleryjskie dotykają młodzież w całym kraju. Nie można sobie pozwolić na myślenie o odległej przyszłości, bo nie wiadomo, co wydarzy się jutro, a nawet co stanie się za dwie godziny.

Ponadto z powodu wojny sytuacja finansowa w Ukrainie jest niestabilna, co skutkuje brakiem zatrudnienia dla młodych ludzi. Młodzi ludzie muszą znaleźć pracę, jednocześnie próbując studiować i angażować się w organizacje młodzieżowe, a jest to trudna do osiągnięcia równowaga.

Po pełnoskalowej inwazji wielu młodych ludzi zaczęło walczyć z rosyjską agresją z bronią w ręku, zamiast udzielać się w radach czy organizacjach młodzieżowych. W rezultacie młodzi ludzie nie mają doświadczenia politycznego. W przyszłości trudno będzie zapewnić, by wszyscy mogli właściwie uczestniczyć w życiu politycznym.

W Platformie SD oferujemy bezpłatną, nieformalną edukację polityczną, aby młodzi ludzie wiedzieli, w jaki sposób mogą wpływać na politykę na szczeblu regionalnym i krajowym.

Dlaczego uważasz, że ważne jest, aby organizacje młodzieżowe lub ich przedstawiciele uczestniczyli w wydarzeniach takich jak YEYS?

Po pierwsze, te międzynarodowe wydarzenia pokazują Ukraińcom, że Europa o nas nie zapomniała. Ważne jest dla nas, aby tu być, zabierać głos, pytać innych o ich doświadczenia i wracać do kraju z nowymi pomysłami.

Pokazuje to również, że jesteśmy w stanie i jesteśmy zaangażowani w to, by stać się częścią Unii Europejskiej, ponieważ jeśli tu jesteśmy, europejska młodzież może nas słuchać, a my możemy słuchać jej. Jest to jak partnerstwo między nami wszystkimi.

Czego Twoim zdaniem młodzi ludzie potrzebują jako wsparcia, jako pomocy, aby zachęcić ich do pozostania zaangażowanymi w pracę z młodzieżą i aktywizm młodzieżowy?

Uważam, że bardzo istotne jest, aby Unia Europejska konsultowała się z ukraińską młodzieżą. Myślę, że jeśli Unia Europejska nadal będzie zapewniać nam możliwości zabierania głosu w kształtowaniu polityki UE, dojdziemy do wspólnych wniosków, które będą korzystne dla obu stron, ponieważ jesteśmy częścią Europy, więc muszą to być wspólne wnioski we wszystkich obszarach polityki. Ponadto, jeśli Unia Europejska będzie nadal udzielać wsparcia finansowego młodym ludziom z Ukrainy, aby mogli uczestniczyć w wydarzeniach takich jak to, zachęci ich to do dalszego angażowania się w politykę, ponieważ obciążenie finansowe nie będzie stanowić tak dużej przeszkody w uczestnictwie.

Jewhenija Senyk jest działaczką młodzieżową Platformy SD, organizacji członkowskiej Narodowej Rady Młodzieży Ukrainy. Studiuje stosunki międzynarodowe na Politechnice Lwowskiej.  

Siedemnastoletni uczeń Adam Mokhtari reprezentował Irlandię podczas marcowego wydarzenia w Brukseli „Twoja Europa – twoje zdanie!”, które odbywało się pod hasłem „Oddać głos młodzieży”. Przedstawił następnie zalecenia YEYS podczas Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, kiedy wystąpił na sesji zatytułowanej „Wytyczanie kursu dla Europy – łączenie spolaryzowanych społeczeństw poprzez uczenie się w środowisku lokalnym i edukację obywatelską”. Adam Mokhtari opisał pozytywne strony YEYS i opowiedział o swoim życiu, wyjaśniając, dlaczego pragnie Europy, w której nikt nie czuje się pominięty.

Adam Mokhtari

Witajcie! Nazywam się Adam Mokhtari i miałem szczęście reprezentować Irlandię podczas tegorocznego wydarzenia „Twoja Europa – twoje zdanie!”. Około 90 młodych osób z całej Europy spotkało się, aby dzielić się pomysłami i kreować przyszłość.  

Dużą satysfakcję sprawiła mi praca w grupach, gdy omawialiśmy istotne zagadnienia i podejmowaliśmy decyzje. Bardzo podobało mi się również ćwiczenie, podczas którego na zmianę byliśmy słuchaczami, mówcami i obserwatorami i wspólnie dociekaliśmy, co Europa oznacza dla każdego z nas z osobna. Każdy z nas miał siedem minut na zabranie głosu – dzięki temu wszyscy zostali wysłuchani.

Pod koniec uzgodniliśmy pięć głównych zaleceń. Ich celem jest zwiększenie przejrzystości rządów, włączenie młodych ludzi, nauczanie aktywności obywatelskiej w szkołach, zapewnienie powszechnej równości, umożliwienie młodzieży realnego wpływu na politykę oraz opracowanie solidnego planu działania w dziedzinie klimatu.

Miałem zaszczyt reprezentować wszystkich uczestników YEYS podczas Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u i przedstawić nasze zalecenia decydentom. W ten sposób przekonałem się, że głos młodzieży się liczy!

Potęga edukacji

Kształcenie ma kolosalne znaczenie dla włączenia młodych ludzi w życie demokratyczne. Uczy nas krytycznego myślenia, wykrywania fałszywych informacji i podejmowania działań. Bez wsparcia mojej szkoły nie miałbym możliwości udziału. Teraz chcę zachęcić innych do aktywności.

Podczas YEYS przewodniczący EKES-u Oliver Röpke i koordynatorka UE ds. młodzieży Biliana Sirakowa wysłuchali naszych pomysłów i zachęcili nas do dalszego dążenia do zmian.

Moja historia i dlaczego włączenie ma znaczenie

Urodziłem się w Irlandii, gdzie moi rodzice przeprowadzili się pod koniec lat 90. Gdy przyjechali do tego kraju, Irlandki i Irlandczycy okazywali im sympatię i szacunek. Rodzice powiedzieli mi, że w tamtych czasach Irlandia była bardzo mało różnorodna. Pomimo tego w latach 90. moim rodzicom bardzo dobrze się powodziło.

Jestem Irlandczykiem i Europejczykiem. Mam algierskie korzenie.  Czasami czuję się inny, ale przez większość czasu mam poczucie przynależności tak jak każdy inny Irlandczyk.  Wiele się nauczyłem od innych kultur i myślę, że to właśnie czyni życie lepszym. Gdybyśmy wszyscy byli tacy sami, życie byłoby monotonne.  Chodzi o otwartość na różnice i rozumienie innych.

Niestety niektórzy migranci i młodzi ludzie spotykają się dziś z dyskryminacją, nienawiścią i niesprawiedliwym traktowaniem, do których mogą zachęcać media społecznościowe. To się musi zmienić. Napawa mnie to smutkiem. Niektórzy imigranci w Irlandii mają teraz trudną sytuację, żyją na ulicy i są postrzegani jako problem. Nie jest łatwo i to bardzo przykre.

Miałem szczęście uczęszczać do szkół, w których nikt nie czuł się pominięty, lecz nie wszyscy młodzi ludzie mają takie doświadczenie. Musimy zatroszczyć się o to, by cała młodzież czuła akceptację i przynależność i by tym samym nie była wykluczona czy wyobcowana ze społeczeństwa.

Budowanie lepszej przyszłości

Aby Irlandia i Unia Europejska stały się bardziej inkluzywne, potrzebujemy lepszej edukacji na temat różnych kultur i tego, co UE dla nas robi.  Będzie to sprzyjać zrozumieniu i włączeniu społecznemu.

Potrzebne są wspólne wydarzenia, by umożliwić ludziom spotkania i pozytywne interakcje. Więcej młodych ludzi musi brać udział w podejmowaniu decyzji na szczeblu lokalnym, nawet w klubach młodzieżowych i sportowych, w szkołach czy też na szczeblu UE. Dzięki temu poczują się zaangażowani w sprawy, które są dla nich ważne. Pokażcie młodym ludziom, jak się włączyć w działanie.

Potrzebujemy wsparcia ze strony UE, aby włączenie społeczne stało się priorytetem.  Cieszę się, że włączenie społeczne jest dla EKES-u kwestią pierwszorzędnej wagi.

Czego pragnę dla Europy

Wielu młodych ludzi nie ma świadomości tego, co UE dla nich robi. UE powinna dołożyć większych starań, aby pomóc nam zaangażować się w politykę i głosowanie. 

Pragnę zjednoczonej, sprawiedliwej i gościnnej Europy, w której nikt nie będzie się czuł pominięty niezależnie od pochodzenia.

YEYS przekonało mnie, że młodzi ludzie mogą przyczynić się do zmiany. Nawet jeśli nasze pomysły nie spotykają się z natychmiastową aprobatą, to są przynajmniej wysłuchiwane. Jako młody Irlandczyk o algierskich korzeniach mam poczucie, że moje stanowisko się liczy, i pragnę, by inni też mieli tę szansę.

Edukacja może pomagać w jednoczeniu ludzi i walce z dyskryminacją, a także umożliwiać młodzieży zabieranie głosu. Wrócę do domu z głową pełną pomysłów i będę zachęcać innych do uczestnictwa. Przyszłość jest w naszych rękach!  To nasza Europa i mamy prawo głosu!

Adam Mokhtari jest 17-letnim uczniem z Irlandii. Uczęszcza do szkoły średniej Bremore Educate Together w Balbriggan w okolicy Dublina. Pasjonuje się UE i zależy mu na tym, by społeczeństwa stały się bardziej inkluzywne i odnosiły sukcesy. Wziął udział w inicjatywie YEYS 2025, a następnie reprezentował ją podczas tegorocznego Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego.

Javier Garat Pérez

W odpowiedzi na inicjatywę przewodniczącej Ursuli von der Leyen dotyczącą europejskiego paktu na rzecz oceanów Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przedstawił główne zalecenia w sprawie kompleksowego i wyważonego podejścia do zarządzania oceanami. Jego wizja skupia się na zapewnieniu zdrowych i wydajnych oceanów, ożywieniu niebieskiej gospodarki UE, rozwoju badań morskich i innowacji oraz ochronie ekosystemów morskich z myślą o przyszłych pokoleniach.

Uwolnienie potencjału niebieskiej gospodarki

EKES podkreśla wagę rozwoju silnej i konkurencyjnej niebieskiej gospodarki. Wymaga to uproszczenia ram regulacyjnych, zapewnienia autonomii strategicznej, rozpowszechnienia innowacji i dążenia do dekarbonizacji.

Aby zapewnić gospodarce morskiej pomyślną przyszłość, opowiadamy się za pilnymi inwestycjami w e-paliwa, energię z morskich źródeł odnawialnych i nowatorskie technologie morskie. Ponadto utworzenie silnego klastra morskiego, któremu będą przyświecać jasne cele związane ze zrównoważonym rozwojem, pomoże Europie w utrzymaniu wiodącej pozycji w gospodarce morskiej. Dlatego konieczne jest zawiązanie sojuszu przemysłowego na rzecz łańcuchów wartości niebieskiej gospodarki oraz wzmocnienie strategii Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa morskiego.

Zalecamy też ocenę istniejących strategii politycznych takich jak wspólna polityka rybołówstwa. Trzeba nieustannie wspierać zrównoważone rybołówstwo oraz zmniejszać zależność od przywozu żywności pochodzenia morskiego. Import powinien podlegać tym samym standardom społecznym i środowiskowym. EKES wzywa również Komisję Europejską do opracowania do 2026 r. planu działania UE na rzecz niebieskiej żywności.

Rozwój wiedzy o morzu, badań naukowych i innowacji

Komitet nalega na większe finansowanie badań morskich i innowacji, zważywszy na potrzebę globalnej pracy zespołowej naukowców oraz zastosowania lepszych technologii w sektorze morskim. Proponujemy, by w tym celu utworzono centra niebieskiej gospodarki i oraz unijne obserwatorium oceanów.

Zwiększenie inwestycji i finansowania na rzecz zrównoważonego rozwoju oceanów

Podkreślamy potrzebę wyasygnowania znacznych środków publicznych i prywatnych na realizację celu zrównoważonego rozwoju nr 14 („Życie pod wodą”). Należy zatem utworzyć specjalne linie budżetowe na projekty związane z oceanami w ramach unijnych programów finansowania takich jak „Horyzont Europa”. Należy również zwiększyć środki Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EFMRA) przeznaczone na wsparcie konkurencyjnych i zdekarbonizowanych sektorów.

Sprawiedliwa transformacja sprzyjająca włączeniu społecznemu

Odporna gospodarka morska musi zapewniać sprawiedliwe traktowanie pracowników sektora morskiego. EKES zaleca środki zaradzające niedoborom siły roboczej, zachęcające do wymiany pokoleń i zapewniające możliwości przekwalifikowania zawodowego. Niezbędne są kompleksowe systemy wsparcia społecznego, by ochronić pracowników, zwłaszcza tych, którzy nie mogą podjąć się nowych zadań z powodu zmian technologicznych.

Zapewnienie zdrowych i odpornych oceanów

Oceany znajdują się w obliczu wielu zagrożeń związanych ze zmianą klimatu, zanieczyszczeniem, tworzywami sztucznymi i presją ze strony człowieka. Dlatego też wzywamy do dołożenia starań na rzecz odbudowy i ochrony zasobów morskich oraz zrównoważonej ochrony zgodnej z globalnymi zobowiązaniami na rzecz różnorodności biologicznej. Osiągnięcie dobrego stanu środowiska ma również kolosalne znaczenie dla stabilności gospodarczej i odporności na zmianę klimatu. Ponadto powinniśmy pilnie inwestować w zieloną infrastrukturę, ograniczenie zanieczyszczenia oraz europejski plan w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Trzeba wzmacniać przy tym przywództwo UE w globalnym zarządzaniu gospodarką morską.

Zapewnienie kompleksowych ram zarządzania oceanami

Aby zwiększyć dobrobyt gospodarczy z poszanowaniem ograniczeń planety, EKES apeluje o podjęcie współpracy regionalnej ze społecznościami lokalnymi w celu utrzymania spójności polityki. Naciska również na lepsze umowy międzynarodowe, silniejszą dyplomację UE w dziedzinie mórz i oceanów oraz na tworzenie specjalnych grup roboczych zajmujących się kwestiami morskimi w instytucjach UE.

Wreszcie, EKES zaleca również poprawę planowania przestrzennego obszarów morskich, by osiągnąć równowagę między różnymi interesami takimi jak rozwój energii z morskich źródeł odnawialnych, rybołówstwo i akwakultura. Celem jest krzewienie współistnienia i zrównoważonego rozwoju w taki sposób, by zapewnić zarówno zachowanie tradycyjnych społeczności zajmujących się rybołówstwem, jak i ich udział w podejmowaniu decyzji.

W tym numerze:

• Europejska obronność: aby wydatki były mądre i efektywne – Marcin Nowacki, członek EKES-u
• Plan ReArm Europe – Nicolas Gros-Verheyde

• YEYS w centrum uwagi:

  - Angażowanie młodzieży to coś więcej niż zadanie do odhaczenia – Bruno António

  - Upodmiotowienie przez zachęty – Kristýna Bulvasová

  - Młodzi Mołdawianie na YEYS: wychowanie pokolenia, które nie będzie skupiać się na ograniczeniach – wywiad z Mădăliną-Mihaelą Antoci

Pokonywanie rozłamów: jak społeczeństwo obywatelskie może zwalczać szkodliwą polaryzację?

Gdy nasze społeczeństwa stoją w obliczu rosnącej polaryzacji, a zaufanie do instytucji demokratycznych maleje, społeczeństwo obywatelskie musi stanąć na wysokości zadania. Polaryzacja nie zawsze jest negatywnym zjawiskiem; demokratyczna debata rozkwita dzięki różnym punktom widzenia. Jednak gdy polaryzacja prowadzi do wrogości, dezinformacji i podziałów, zagraża to fundamentom demokracji.

Podczas tegorocznego Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego widzieliśmy niezwykłe przykłady inicjatyw, które przeciwdziałają szkodliwej polaryzacji. Nagroda EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego została przyznana organizacjom uczącym ludzi umiejętności korzystania z mediów, walczącym z dezinformacją i popularyzującym dialog międzypokoleniowy. Jeśli chcemy budować odporne i spójne społeczeństwa, musimy wspierać takie rodzaje projektów.

W całej Europie pogłębia się rozdrobnienie społeczne. Stoją przed nami liczne wyzwania: nierówności ekonomiczne, wykluczenie społeczne, wprowadzanie w błąd w internecie oraz ekstremizm polityczny. Niedawne nasilenie się ruchów populistycznych w całej Europie, malejący pluralizm mediów i spadek zaufania do instytucji pokazują, w jaki sposób polaryzacja podsyca niezadowolenie. Tendencje te osłabiają struktury demokratyczne i zmniejszają spójność społeczną. W takich czasach społeczeństwo obywatelskie jest nie tylko uczestnikiem procesu demokratycznego, lecz strażnikiem jego odporności.

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego stoją od dawna na czele obrony wartości demokratycznych. Działają jako mediatorzy, przedstawiając różne stanowiska, przeciwdziałając dezinformacji oraz wspierając świadome debaty publiczne. Są forum dla tych, którzy czują się niesłyszani. Wyrażają poparcie dla inkluzywnej polityki, która eliminuje podziały, a nie je pogłębia. Poprzez zaangażowanie obywatelskie, dyskusje oparte na faktach i inicjatywy szerzące tolerancję społeczeństwo obywatelskie aktywnie zwalcza siły powodujące rozłam.

EKES jest głęboko przekonany, że rozwijanie uczestnictwa i dialogu jest jedyną drogą naprzód. Widać to w naszej codziennej pracy – nasi członkowie, reprezentujący pracodawców, związki zawodowe i organizacje pozarządowe, angażują się w ożywione debaty, zawsze w celu znalezienia płaszczyzny porozumienia. Nasza siła leży w konsensusie i jest to model, który musi zostać rozpowszechniony w całej Europie.

Społeczeństwo obywatelskie musi mieć możliwość pełnego włączenia się w zwalczanie polaryzacji. Wymaga to zapewnienia mu dostępu do finansowania, umożliwienia mu swobodnej działalności oraz tworzenia warunków, w których jego wkład w życie demokratyczne będzie uznawany i ceniony. Konieczne jest wzmocnienie mechanizmów uczestnictwa: poprzez konsultacje z obywatelami, inicjatywy oddolne lub narzędzia demokracji deliberatywnej, by obywatele mogli włączyć się w proces decyzyjny.

Przyszłość Europy zależy od tego, czy obywatele będą czuli się reprezentowani, angażowani i wysłuchiwani. Społeczeństwo obywatelskie nie jest dodatkiem do demokracji, lecz jej podstawą. Gdy staramy się odnaleźć w erze podziałów, musimy zapewnić mu narzędzia, uznanie i przestrzeń potrzebne do tego, by mogło nadal chronić nasze wartości demokratyczne. Poprzez krzewienie dialogu i włączenia społecznego, a także przeciwdziałanie ekstremizmowi może być ono siłą, która przekształci polaryzację ze źródła konfliktu w motor konstruktywnej debaty i postępu społecznego.

Musimy wspólnie dążyć do tego, aby podziały nie decydowały o naszej przyszłości. Zamiast tego budujmy Europę, w której różnorodność opinii wzmacnia jedność, zaangażowanie przywraca zaufanie, a społeczeństwo obywatelskie przewodzi w wysiłkach na rzecz pokonania rozłamów.

Oliver Röpke

Przewodniczący EKES-u

Zapytaliśmy Javiera Garata Péreza, sprawozdawcę opinii EKES-u w sprawie zaleceń społeczeństwa obywatelskiego dotyczących europejskiego paktu na rzecz oceanów o najważniejsze rekomendacje Komitetu dotyczące inicjatywy Komisji Europejskiej, w której określa się kompleksową wizję wszystkich polityk związanych z oceanami. Jakie konkretne działania należy podjąć, aby chronić oceany przed dewastacją i zanieczyszczeniem oraz zachować ich różnorodność biologiczną? Jakie są największe zagrożenia dla dobrostanu oceanów i jakie rozwiązania proponuje Komitet? 

Nigdy wcześniej nie mieliśmy tak wykształconego pokolenia z tak dużym potencjałem, a jednocześnie pod tak dużą presją i w obliczu tak wielu wątpliwości co do tego, co nas czeka – mówi Bruno António, ekspert ds. młodzieży i główny prelegent na spotkaniu „Twoja Europa – twoje zdanie 2025”. W rozmowie z EKES Info mówił o tym, jak wzmocnić głos młodych ludzi i dlaczego w czasach, gdy w Europie rośnie dyskryminacja i ksenofobia, ważne jest, aby przyszłe programy UE dla młodzieży nadal uczyły o znaczeniu demokracji.

1. Czy młodzi ludzie są dziś bierni czy aktywni w życiu politycznym i społecznym? W jaki sposób mogą być bardziej angażowani w kształtowanie polityki?

Różne badania pokazują, że młodzi ludzie nie są obojętni i aktywnie się udzielają. Jeśli zdefiniujemy zaangażowanie polityczne jako świadomość najważniejszych kwestii społecznych, oczywiste jest, że młodzi ludzie podejmują działania, by doprowadzić do zmian. Szczególnie interesujące jest to, w jaki sposób się angażują. Tradycyjne formy uczestnictwa obejmują głosowanie, wolontariat w organizacjach pozarządowych lub przynależność do młodzieżówek partii politycznych. Obecnie wydają się one mniej popularne wśród młodych ludzi, którzy wolą wpływać na kształtowanie polityki publicznej poprzez podpisywanie petycji, udział w protestach i inne innowacyjne sposoby. W DYPALL Network badamy te narzędzia zaangażowania, które obejmują fachowe doradztwo, udział w lokalnych radach młodzieżowych i inne lokalne mechanizmy dialogu z młodzieżą. Widzimy duże zainteresowanie młodzieży uczestnictwem, ale większość mechanizmów głównego nurtu nie jest dla niej przyjazna ani naprawdę znacząca.

2. Wyniki ostatnich wyborów europejskich i sondaże krajowe pokazują, że wielu młodych ludzi głosowało na partie prawicowe. Dlaczego Pana zdaniem tak się dzieje i czy postrzega Pan to jako niepokojący trend, który może zagrozić europejskim wartościom, takim jak równość i integracja?

Wzrost liczby młodych ludzi głosujących na prawicę jest niepokojącym trendem. Wydaje się, że wynika to z niezadowolenia z głównego nurtu polityki, głębokiej nieufności do instytucji politycznych, pragnienia silnej tożsamości narodowej oraz obaw o bezpieczeństwo ekonomiczne i społeczne. Musimy zrozumieć podstawowe przyczyny tych niepokojących tendencji wyborczych. Obecne pokolenie dorastało w czasach ciągłych kryzysów i niepewności co do swojej przyszłości. Nigdy wcześniej nie mieliśmy tak wykształconego pokolenia z tak dużym potencjałem, a jednocześnie pod tak dużą presją i w obliczu tak wielu wątpliwości co do tego, co niesie przyszłość. Algorytmy mediów społecznościowych wzmacniają polaryzujące treści i kształtują perspektywy.

Wszystko to powoduje niepewność co do przyszłości. Z jednej strony głosowanie na partie populistyczne może być formą protestu i wyrazem ogólnego niezadowolenia. Ale z drugiej strony może to również odzwierciedlać pragnienie silnej władzy, która daje poczucie bezpieczeństwa. Historia pokazała jednak, że gdy takie populistyczne partie prawicowe zdobywają władzę, młodzi ludzie często tracą nadzieję i czują się zdradzeni. Gdy zdają sobie sprawę, że prawa, swobody i inne ważne dla nich wartości są odbierane lub kwestionowane, bywa, że jest już za późno.

Tendencja ta już zagraża naszym europejskim wartościom, widzimy to nie tylko w dyskursie politycznym, ale także w codziennym życiu ludzi w naszych społecznościach, gdzie akty ksenofobii lub dyskryminacji wobec tych, którzy są inni, stają się normalnością. Dlatego ważne jest, aby przyszłe unijne programy na rzecz młodzieży nadal wspierały młodych ludzi w zrozumieniu znaczenia demokracji, uczeniu się o niej i jej doświadczaniu, a jednocześnie by pomagały im w rozwijaniu umiejętności niezbędnych do budowania odporności na zagrożenia stwarzane przez ruchy antydemokratyczne.

3. W jakim stopniu młodzi Europejczycy są świadomi tego, co UE dla nich robi? Jak można ich zachęcić do większego zainteresowania UE? Jak ocenia Pan działania komunikacyjne UE?

Możemy śmiało powiedzieć, że świadomość młodych ludzi na temat tego, co UE dla nich robi, jest zdecydowanie wyższa niż w starszych pokoleniach. Programy dla młodzieży, takie jak Erasmus+, Europejski Korpus Solidarności i DiscoverEU, przyczyniają się do budowania poczucia przynależności i tożsamości europejskiej. Powinny one być wzmacniane i udostępniane wszystkim młodym ludziom w Europie.

Ale czy naprawdę zdają sobie sprawę z tego, co Europa dla nich robi? Naszym zdaniem nie. Wpływ UE na społeczeństwo – zwłaszcza na młodzież – musi być jeszcze lepiej eksponowany i lepiej rozumiany. Decyzje podejmowane przez instytucje UE mają ogromny wpływ. Powinno to skłonić młodych ludzi do większego zainteresowania sprawami europejskimi. W jaki sposób? Przychodzą mi do głowy dwa pomysły: instytucje UE muszą im uświadomić, że decyzje podejmowane na szczeblu unijnym mają bezpośredni wpływ na ich życie. Powinny również rozszerzyć programy, które dadzą młodym ludziom więcej możliwości poznawania, doświadczania i odkrywania UE. Może to zwiększyć poczucie przynależności, empatii, więzi i przyjaźni między Europejczykami.

Pomimo ogromnych wysiłków podejmowanych przez różne instytucje UE w celu dotarcia do obywateli oraz pomimo znacznych ulepszeń w różnych kampaniach i narzędziach nie możemy powiedzieć, że są one wystarczające. W praktyce są często dalekie od rzeczywistości młodych ludzi.

Chociaż UE poczyniła postępy w zakresie obecności w mediach społecznościowych i kampanii skierowanych do młodzieży, jej przekaz nadal nie jest zrozumiały, zwłaszcza dla różnorodnych grup młodzieży w naszych społeczeństwach. Działania komunikacyjne UE wymagają dalszego rozwoju i ustrukturyzowania poprzez włączenie nowych metod komunikowania, takich jak zatrudnianie młodzieżowych organizacji pozarządowych jako ambasadorów młodzieży, rozwijanie zdecentralizowanych platform informacyjnych i organizowanie kampanii narracyjnych, które łączą polityki UE z konkretnymi codziennymi doświadczeniami. W tym kontekście niezbędne jest eksperymentowanie z nowymi metodami komunikacji i bezpośrednie zaangażowanie młodych ludzi w tworzenie i prowadzenie kampanii oraz innych działań komunikacyjnych. 

2. Jak możemy wzmocnić głos młodych ludzi?

Traktując go poważnie i uznając jego wartość. Instytucje mają siłę i zdolność do wzmacniania głosu młodych ludzi, ale czasami brakuje im gotowości do zapewnienia przestrzeni, wsparcia, możliwości i narzędzi, aby zaangażować młodzież w znaczący sposób. Uczestnictwo młodzieży nie powinno być traktowane jako punkt do odhaczenia na liście kontrolnej: zapraszanie młodych ludzi na wydarzenia publiczne, robienie zdjęć do mediów społecznościowych, a jednocześnie pomijanie ich wkładu. Musi ono mieć istotny wpływ, co oznacza, że młodzi ludzie muszą widzieć skutki swojego zaangażowania i zmiany, które z niego wynikają.

Wzmocnienie młodych głosów wymaga wsparcia instytucjonalnego, takiego jak reprezentacja młodzieży w organach decyzyjnych. Wymaga również budowania zaufania, na co potrzeba czasu, wysokiej jakości przestrzeni i procesów współpracy. Aby tak się stało, trzeba przydzielić odpowiednie środki finansowe, a instytucje potrzebują zdolności do lepszej pracy i do angażowania młodych ludzi w podejmowanie decyzji. Wymaga to inwestycji, prawdziwego zaangażowania i czasu.

Bruno António jest dyrektorem wykonawczym DYPALL Network, europejskiej platformy organizacji społeczeństwa obywatelskiego, władz lokalnych i instytucji badawczych propagującej udział młodzieży w podejmowaniu decyzji na poziomie lokalnym. Przez ostatnich 12 lat pracował jako ekspert ds. młodzieży i zewnętrzny konsultant dla kilku instytucji, takich jak Komisja Europejska i Rada Europy. Wcześniej pełnił funkcję sekretarza generalnego Youth for Exchange and Understanding, a także dyrektora wykonawczego w ECOS – Cooperativa de Educação, Cooperação e Desenvolvimento. Ukończył studia w dziedzinie edukacji społecznej na Uniwersytecie Algarve w Faro w Portugalii.