Door Christophe Préault, redactiechef van Touteleurope.eu
De Franse extreemrechtse partij Rassemblement National heeft bij de Europese verkiezingen van 2024 een verpletterende overwinning behaald en daarmee het beste resultaat uit haar geschiedenis geboekt. Meer dan een derde van de stemmen was afkomstig van kiezers onder de 35 jaar. Onze speciale gast Christophe Préault, redactiechef van Touteleurope.eu, analyseert het succes van Rassemblement National en haar leider Jordan Bardella, afkomstig uit een van de buitenwijken van Parijs, pas 28 jaar oud en alomtegenwoordig op TikTok.
Door Christophe Préault, redactiechef van Touteleurope.eu
De Franse extreemrechtse partij Rassemblement National heeft bij de Europese verkiezingen van 2024 een verpletterende overwinning behaald en daarmee het beste resultaat uit haar geschiedenis geboekt. Meer dan een derde van de stemmen was afkomstig van kiezers onder de 35 jaar. Onze speciale gast Christophe Préault, redactiechef van Touteleurope.eu, analyseert het succes van Rassemblement National en zijn leider Jordan Bardella, afkomstig uit een van de buitenwijken van Parijs, pas 28 jaar oud en alomtegenwoordig op TikTok.
Bij de Europese verkiezingen van juni 2024 heeft de partij Rassemblement Nationale (RN) bijna een derde van alle kiezers aan zich weten te binden (31,4 %), het beste resultaat ooit. De ultrarechtse partij kwam in bijna alle leeftijdsgroepen, sociale klassen en beroepsgroepen als winnaar uit de bus, waardoor de politieke kaarten opnieuw zijn geschud. Dit is met name te danken aan jonge kiezers: 32 % van alle 25 tot 34-jarigen heeft op de lijst van Jordan Bardella gestemd en in de leeftijdsgroep van 18-24 jaar is een winst van meer dan 10 procentpunten (26 %) geboekt ten opzichte van de Europese verkiezingen van 2019.
Er zijn verschillende redenen waarom jongeren zich aangetrokken voelen tot deze partij. Allereerst is daar de persoon Jordan Bardella, lijsttrekker voor de Europese verkiezingen en partijvoorzitter, die wars is van traditionele politiek. Jongeren vinden dat hij zegt waar het op staat, recht door zee is en oprecht overkomt in een tijd van wantrouwen ten aanzien van de politiek. Ook kunnen veel mensen zich met hem identificeren: hij komt uit de middenklasse, is opgegroeid in een buitenwijk van Parijs (Seine-Saint-Denis), ging niet naar een prestigieuze school en heeft geen universitair diploma op zak, alleen dat van de middelbare school. Dat heeft hem populair gemaakt onder jongeren die zich zorgen maken over hun toekomst en zich in de steek gelaten of zelfs vergeten voelen.
Een andere reden waarom zoveel kiezers tussen de 18 en 34 jaar weglopen met Jordan Bardella is omdat hij jong is. Met zijn 28 jaar weet hij precies wat er leeft onder deze generatie en hoe hij daarop kan inspelen. Opvallend genoeg was het in 2017 Emmanuel Macron die de jeugd zo wist aan te spreken, maar dan wel in andere lagen van de bevolking.
Rassemblement National spint dus garen bij de persoonlijkheid van de partijvoorzitter en zijn imago, dat uitgebreid wordt gecultiveerd via sociale media. Jordan Bardella is alomtegenwoordig op TikTok, dat een belangrijke rol speelt in zijn verkiezingsstrategie, in een tijd waarin jongeren het nieuws niet langer tot zich nemen via traditionele media. Zijn populariteit groeit (hij heeft 1,6 miljoen volgers). Hij praat niet over aanpassing van de Europese Verdragen, Oekraïne of de Green Deal, nee: hij heeft het over zijn dagelijks leven, stuurt Moederdagwensen, filmt zichzelf in zijn kantoor en op reis. Hij volgt trends en praat over actuele onderwerpen. Hij daagt zelfs gamers uit, jonge (en minder jonge) liefhebbers van videogames.
De groeiende kloof tussen de jongere generaties en de traditionele politiek versterkt zijn imago, zijn positie en het populistisch discours. Sinds de Europese verkiezingen van 2019 zijn veel kiezers op drift geraakt. Maakten jongeren zich in 2019 nog grote zorgen om het milieu, inmiddels is hun aandacht verschoven naar andere problemen, die even urgent zijn maar minder ver van hun bed. Vandaag de dag zijn het onzekerheid (in verband met immigratie) en koopkracht die hen zorgen baren. De extreemrechtse partij heeft terrein weten te winnen door te profiteren van deze woede en munt te slaan uit het sentiment van een generatie die zich tekortgedaan voelt. Het politieke establishment heeft als geheel onvoldoende rekening gehouden met de gevolgen van de COVID-crisis in 2020. De COVID-19-pandemie heeft de ongelijkheid waarmee Franse en Europese jongeren al hadden te kampen, niet alleen op de arbeidsmarkt maar ook in het onderwijs, op brute wijze aan het licht gebracht en verergerd. Veel jongeren hadden er moeite mee om hun studie voort te zetten of simpelweg een opleiding te volgen in een tijd waarin de digitale technologie voor alles een oplossing moest zijn.
De schijnwerper moet nu dus niet zozeer worden gericht op RN, maar op degenen die op deze partij hebben gestemd en met name op de jongeren uit de middenklasse. Zij moeten een duidelijk en concreet antwoord krijgen op hun meest prangende vragen en zorgen: het toenemend geweld in de samenleving, de teruglopende openbare voorzieningen in landelijke gebieden, de problemen met het vinden van werk of het volgen van een goede opleiding en de angst voor ongebreidelde immigratie. Voor traditionele politieke partijen betekent dit dat ze een toontje lager moeten zingen en aandacht moeten besteden aan de mensen die vaak onder de radar blijven, die niet opgemerkt worden omdat ze niet geïnteresseerd zijn in politiek. Feit is dat ook de Europese Unie het hier een beetje heeft laten afweten, ondanks de vele programma’s voor jongeren, voor onderwijs, voor de bevordering van arbeidsparticipatie en de bestrijding van armoede. Met Erasmus — het programma dat bredere lagen van de bevolking (inclusief in het leerlingwezen, werklozen, enz.) de mogelijkheid biedt tot mobiliteit en het opdoen van ervaring — is weliswaar een stap in de goede richting gezet, maar dat is duidelijk nog steeds te weinig. Wie een oplossing zoekt, moet ook de juiste vraag stellen over migratie, een kwestie die onze Europese samenlevingen erg bezighoudt en verdeelt. Het is een onderwerp dat de gemoederen nog steeds in beroering brengt, ondanks het recent akkoord over het Europees migratie- en asielpact.
Christophe Préault is journalist, redactiechef van Touteleurope.eu, een educatieve website over de werking en het beleid van de Europese Unie. Hij heeft jarenlange ervaring met actuele onderwerpen, met name Europese en economische kwesties. Préault is afgestudeerd aan het Instituut voor Politieke Studies in Bordeaux en heeft Europese Studies gedaan aan de École nationale d'administration (ENA). Tegenwoordig geeft hij leiding aan de redactie van Touteleurope.eu en treedt hij regelmatig op als gespreksleider tijdens debatten en conferenties over Europese onderwerpen.
We hebben een Europa nodig waar de stem van jongeren telt
Het nieuw verkozen Europees Parlement houdt in juli zijn eerste plenaire vergadering. Hoewel de pro-democratische meerderheid overeind blijft, is de opkomst van extreemrechtse en eurosceptische krachten na de verkiezingen van juni een zorgwekkende trend. We waren ook getuige van de groeiende aantrekkingskracht van extreemrechtse partijen op de jongere generaties, die duidelijk niet immuun zijn voor deze trends. Het is tijd dat democratische krachten hun verantwoordelijkheid nemen, gaan samenwerken en duidelijk kiezen voor een sterk Europa waar de stem van jongeren telt.
We hebben een Europa nodig waar de stem van jongeren telt
Het nieuw verkozen Europees Parlement houdt in juli zijn eerste plenaire vergadering. Hoewel de pro-democratische meerderheid overeind blijft, is de opkomst van extreemrechtse en eurosceptische krachten na de verkiezingen van juni een zorgwekkende trend. We waren ook getuige van de groeiende aantrekkingskracht van extreemrechtse partijen op de jongere generaties, die duidelijk niet immuun zijn voor deze trends. Het is tijd dat democratische krachten hun verantwoordelijkheid nemen, gaan samenwerken en duidelijk kiezen voor een sterk Europa waar de stem van jongeren telt.
Voor een veerkrachtig, duurzaam en toekomstgericht Europa is het absoluut noodzakelijk dat jongeren bij de beleidsvorming van de EU worden betrokken. We moeten nog veel meer doen om de stem van jongeren goed te laten doorklinken in de besluiten die op EU-niveau worden genomen. Verkiezingen zouden niet het enige moment moeten zijn waarop de stem van jongeren telt: het EESC pleit ervoor dat jongeren systematisch en regelmatig de gelegenheid krijgen om hun stem te laten horen.
Een van de prioriteiten van mijn mandaat is om de deuren van het EESC open te zetten voor jongeren, ook voor jongeren uit kandidaat-lidstaten. In mei 2024 werd het EESC de eerste EU-instelling die de jongerentoets — die ervoor moet zorgen dat voorgesteld beleid jongeren ten goede zal komen — op zijn beleidsaanbevelingen toepast. Door de jongerentoets toe te passen op onze adviezen zorgen we ervoor dat het perspectief van jongeren wordt meegenomen in het beleid, dat rekening wordt gehouden met de impact hiervan op jongeren en dat we iets doen aan de eventuele negatieve gevolgen die beleid voor hen kan hebben.
Voordat we de jongerentoets invoerden, deden we een proefproject om te kijken hoe die in de praktijk zou uitpakken. We werkten samen met jongeren in en buiten Europa, die deelnamen aan onze vergaderingen en hielpen met het opstellen van adviezen. Hun inzet, toewijding, briljante ideeën en expertise werkten inspirerend. De oproep voor aanmeldingen voor de officiële EESC-jongerentoets is op 30 juni afgesloten. Ik wil alle jongerenvertegenwoordigers die aan het proefproject hebben deelgenomen en de leden van de jongerengroep van het EESC bedanken voor hun inzet om de jongerentoets handen en voeten te geven.
De EU heeft jongeren nodig. Daarom zouden de EU-instellingen het goede voorbeeld moeten volgen, zodat jongeren in Europa een stem in het kapittel krijgen. Terwijl het nieuwe Europees Parlement de komende maand vorm zal krijgen en de Europese Commissie zich voorbereidt op haar volgende mandaatsperiode die in het najaar van start gaat, zal het EESC erop blijven aandringen dat meer in jongeren geïnvesteerd moet worden: het is tijd voor de volgende stap!
Nu de zomer zich aandient, maak ik van de gelegenheid gebruik om alle collega’s dankzij wie het Comité weer een belangrijke mijlpaal heeft kunnen bereiken van harte te bedanken.
Door stage te lopen, maken jongeren kennis met de wereld van het werk. Ze worden begeleid en krijgen een opleiding. In heel Europa zijn stages aan een flinke opmars bezig, mede dankzij het Europese Jeugdgarantieprogramma. De aanbeveling van de Raad van 2014 over een kwaliteitskader voor stages bood de lidstaten waardevolle richtsnoeren voor de uitvoering van het instrument.
Door stage te lopen, maken jongeren kennis met de wereld van het werk. Ze worden begeleid en krijgen een opleiding. In heel Europa zijn stages aan een flinke opmars bezig, mede dankzij het Europese Jeugdgarantieprogramma. De aanbeveling van de Raad van 2014 over een kwaliteitskader voor stages bood de lidstaten waardevolle richtsnoeren voor de uitvoering van het instrument.
Helaas zijn er de voorbije jaren misstanden en wanpraktijken aan het licht gekomen in de manier waarop stages worden georganiseerd. Steeds vaker worden jonge stagiairs uitgebuit als goedkope arbeidskrachten om reguliere werknemers te vervangen. Ze krijgen geen afdoende garanties of sociale bescherming.
Het EESC steunt dan ook het streven van de Europese Commissie om de kwaliteitscriteria voor stages in heel Europa te verstrengen. Vooral de leer- en opleidingsinhoud moet worden verbeterd. Ook moeten misbruik en oneigenlijk gebruik van stages worden bestreden.
De twee voorstellen van de Commissie, een bijgewerkte aanbeveling van de Raad en een richtlijn, pakken de problemen slechts gedeeltelijk aan. Ze schieten op een aantal vlakken tekort:
Ze verwijzen zonder onderscheid naar alle vormen van stages en houden niet genoeg rekening met de bestaande verschillen tussen de diverse soorten stages en hun doeleinden of de uiteenlopende toepassingen ervan in de lidstaten.
Er zijn geen maatregelen voorzien om misbruik van stages te voorkomen en er zijn ook geen bindende voorschriften om de kwaliteitsnormen te verhogen.
De voorgestelde richtlijn is alleen van toepassing op stagiairs die als werknemers worden beschouwd of die zich in een arbeidsverhouding bevinden. Dat is in minder dan de helft van de lidstaten het geval. Het aantal mensen dat er gebruik van kan maken, blijft dus beperkt en daarom bestaat het risico dat de verwachte resultaten niet worden bereikt.
Om de kwaliteit van stageprogramma’s te verbeteren, moeten volgens mij in de eerste plaats minimumkwaliteitscriteria voor elk type stage worden vastgesteld, zodat het gebruik ervan vooraf is geregeld. Deze criteria moeten basisgaranties bevatten met een sterke nadruk op opleiding en toezeggingen om alle gevallen van misbruik met passende maatregelen te bestrijden, onder meer door middel van een versterkt inspectiesysteem.
Aangezien stagiairs in de meeste gevallen niet als werknemers worden beschouwd en stages niet als een arbeidsverhouding, kunnen we het niet over lonen als zodanig hebben. Om ervoor te zorgen dat iedereen een stageplaats kan krijgen, moet een eind worden gemaakt aan de praktijk van onbetaalde stages. Er zou een verplichte vergoeding moeten zijn die niet alleen is gebaseerd op de taken en verantwoordelijkheden die de stage met zich meebrengt, maar waarbij ook rekening wordt gehouden met eventuele kosten die de stagiair moet maken om stage te lopen.
Tot slot moet meer aandacht worden besteed aan de rol die de sociale partners kunnen spelen bij de uitvoering van de bepalingen op nationaal niveau en bij het toezicht op en de controle van het gebruik van het instrument.
door Rieke Smit, redacteur bij Social News Daily/#UseTheNews
Onze speciale gast is een jonge journalist, Rieke Smit van #UseTheNews, een initiatief van het Duitse persagentschap DPA dat zich richt op de nieuwsconsumptie van de generatie Z en ernaar streeft de mediawijsheid van deze jongeren te verbeteren. Terwijl uit cijfers blijkt dat minder dan een derde van de 18- tot 24-jarigen geïnteresseerd is in nieuws en dat voor 23 % van hen TikTok de enige nieuwsbron is, schrijft Rieke erover hoe we de generatie Z kunnen bereiken, niet alleen op TikTok, maar ook op andere socialemediaplatforms, en hoe we de interesse van deze jongeren kunnen wekken voor belangrijk nieuws dat hen rechtstreeks aangaat.
door Rieke Smit, redacteur bij Social News Daily/#UseTheNews
Onze speciale gast is een jonge journalist, Rieke Smit van #UseTheNews, een initiatief van het Duitse persagentschap DPA dat zich richt op de nieuwsconsumptie van de generatie Z en ernaar streeft de mediawijsheid van deze jongeren te verbeteren. Terwijl uit cijfers blijkt dat minder dan een derde van de 18- tot 24-jarigen geïnteresseerd is in nieuws en dat voor 23 % van hen TikTok de enige nieuwsbron is, schrijft Rieke erover hoe we de generatie Z kunnen bereiken, niet alleen op TikTok, maar ook op andere socialemediaplatforms, en hoe we de interesse van deze jongeren kunnen wekken voor belangrijk nieuws dat hen rechtstreeks aangaat.
We zijn een generatie aan het kwijtraken, althans zo lijkt het. We bereiken de generatie Z niet meer met nieuwsberichten. Minder dan een derde van de 18- tot 24-jarigen is geïnteresseerd in nieuws. Bij jongeren onder de 18 jaar is de desinteresse zelfs nog groter.
Dit verschijnsel is over het algemeen niet nieuw. Inmiddels heeft iedereen wel eens van nieuwsmoeheid en nieuwsmijding gehoord. Daar komt nog bij dat influencers en platforms die korte video’s aanbieden, steeds belangrijker worden, met name voor jongeren. Dit wordt ook bevestigd in het laatste Digital News Report van het Reuters Institute for the Study of Journalism.
Jongeren nemen steeds minder nieuws tot zich omdat ze moeite hebben om betrouwbaar nieuws te vinden op platforms zoals TikTok, maar ook omdat ze niet weten wat het nieuws met hun leven te maken heeft. Dit werd in een van onze #UseTheNews-studies opgemerkt door een 16-jarig meisje en plaatst de alarmerende trend in een perspectief. De centrale vraag is dan ook: Hoe kunnen we de TikTok-generatie bereiken?
Ten eerste moeten we aanwezig zijn op de platforms waar zij sowieso op zitten, met nieuws, perspectieven en achtergrondinformatie. Vervolgens moeten we jongeren laten zien waarom het voor hen zo belangrijk is om op de hoogte te blijven. Tegelijkertijd zorgen we er op die manier min of meer bij toeval voor dat hun mediawijsheid wordt vergroot.
Dat is ook het doel van het initiatief #UseTheNews en van het redactieteam van Social News Daily, dat dit jaar heeft uitgeroepen tot “Jaar van het nieuws” om de samenleving en de democratie te versterken door de nieuwswijsheid met name onder tieners en jongvolwassenen te vergroten.
Social News Daily doet dat met nieuwsberichten op TikTok, Instagram en YouTube. Nieuws op sociale media? Hoe gaat dat in zijn werk? Door gebruik te maken van de methoden die makers van content allang toepassen: je kunt jezelf opmaken, een gerecht koken of een wandeling maken en tegelijkertijd toch over serieuze onderwerpen praten. En dat is precies wat we bij SND doen, maar dan hebben we het over het nieuws.
Daarbij experimenteren we met nieuwe formats, om ons aan te passen aan de kijkgewoonten van consumenten. We maken video’s van 40 seconden waarin we omvangrijke onderwerpen bespreken en vertellen waarom dat nieuws belangrijk is voor een 16-jarige.
Daarnaast maken we gebruik van clickbaits, zonder de journalistieke normen uit het oog te verliezen. Waarom? Omdat je op TikTok maar twee seconden hebt om iemands aandacht te trekken. Als jouw filmpje dat in die paar tellen niet doet, zal niemand het bekijken. We beginnen dus met een provocerende vraag of een opvallend feit — een clickbait om de aandacht van de kijkers te trekken — maar geven aan het einde van de video wel antwoorden. Mensen blijven kijken en nemen soms journalistieke inhoud tot zich. Is dat alles?
Volstaat het om een mediakanaal te zijn op sociale media? Kort gezegd: nee. Er moeten meer contactmomenten komen tussen jongeren en journalisten om het vertrouwen in de media te versterken en de journalistiek transparant te maken. Zo kunnen we leerkrachten aansporen om zich sterk te maken voor mediavaardigheden op school of kunnen we de contacten tussen schoolklassen en redacties intensiveren, zoals we doen in onze #UseTheNews-modelprojecten en -“newscamps”.
Want alleen als wij daar zijn waar jongeren zijn — op school, op festivals, op sociale media — en als we met hen in gesprek gaan over nepnieuws, media en de betekenis daarvan, dan hebben we een kans om de generatie Z weer te bereiken met nieuws.
Als redacteur van dienst houdt Rieke overzicht over de dagelijkse redactiewerkzaamheden bij Social News Daily (SND). Ze is sinds 2021 in verschillende functies betrokken bij #UseTheNews en is nu verantwoordelijk voor de planning, coördinatie en goedkeuring van bijdragen bij SND. Na het behalen van haar bachelor- en haar masteropleiding, waarbij zij zich met name bezighield met journalistiek en humanitaire hulp, liep ze stage bij de FUNKE Zentralredaktion.
#UseTheNews (UTN), een initiatief van het Duitse persagentschap DPA, zoekt uit hoe het met de mediavaardigheden van jongeren gesteld is. Met de hulp van het Leibniz-instituut voor media-onderzoek worden in een “news literacy lab” en door de "social news desk” innovatieve nieuwsformats ontwikkeld. Daarnaast biedt UTN leerkrachten workshops en materiaal aan. Het project wordt ondersteund door vele partners uit de media-, onderwijs- en onderzoekswereld, en wordt geleid door een raad van toezicht die bestaat uit bekende persoonlijkheden uit de media en politiek.
Richtlijn inzake stages en een Versterkt kwaliteitskader voor stages
