Le Stefano Mallia, Cathaoirleach Ghrúpa na bhFostóirí i gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa 

Tá deireadh ráite faoi thoghcháin an Aontais anois agus is léir go bhfuil athruithe réabhlóideacha ag bagairt orainn. Chuir bua na gCaomhach stop le tonn taoide na bpáirtithe atá i bhfad amach ar an eite dheis. Mar sin féin, cé gur sheas na páirtithe ar dheis ón lár a bhfód, ní féidir linn neamhaird a dhéanamh de go mbeidh lucht na heite deise níos cumhachtaí i bParlaimint nua na hEorpa, rud a fhágann go mbeidh sé níos casta amach anseo príomhcheisteanna a réiteach le vótaí. Tugadh blaiseadh beag de sin dúinn anuraidh nuair ba bheag nár éirigh le PPE tromlach na heite deise a bhailiú chun cosc a chur ar an dlí um athbhunú dúlra. 

An rud is tábhachtaí ó thaobh an ghnó de is ea go n-áiritheofar dul chun cinn sa bheartas tionsclaíoch agus sa tslándáil eacnamaíoch, go háirithe a mhéid a bhaineann le teicneolaíocht, amhábhair chriticiúla, leathsheoltóirí, feithiclí leictreacha, athléimneacht eacnamaíoch agus iomaíochas foriomlán. Tá sé ríthábhachtach an margadh aonair a neartú agus borradh a chur faoin infheistíocht phríobháideach trí bhíthin fhíoraontas na margaí caipitil. An mbeidh an Pharlaimint nua seo in inmhe an cúram a chomhlíonadh? 

Níl aon dul as againn ach dul san iomaíocht le cumhachtaí domhanda ar nós na Síne agus na Stát Aontaithe. 

In 2008, bhí olltáirgeacht intíre an limistéir euro ($ 14.2 trilliún nó € 13.1 trilliún i bpraghsanna reatha) inchomporáide le holltáirgeacht intíre na Stát Aontaithe ($ 14.8 trilliún nó € 13.6 trilliún i bpraghsanna reatha). Cúig bliana déag ina dhiaidh sin áfach, tá olltáirgeacht intíre an limistéir euro díreach os cionn $ 15 thrilliún fad agus atá olltáirgeacht intíre na Stát Aontaithe méadaithe go $ 26.9 trilliún. Dá mba rud é go raibh an ráta fáis táirgiúlachta céanna ag na cúig gheilleagar is mó san Eoraip – an Ghearmáin, an Ríocht Aontaithe, an Fhrainc, an Iodáil agus an Spáinn – agus a bhí ag na Stáit Aontaithe idir 1997 agus 2022, bheadh olltáirgeacht intíre na dtíortha sin beagnach $ 13,000 (nó € 12,000) níos airde per capita ar an meán a mhéid a bhaineann le paireacht cumhachta ceannaigh. Baineann tábhacht ar leith leis na huimhreacha sin. 

Le blianta beaga anuas, agus comhardú dearfach trádála á léiriú ag an Aontas, níor léir do roinnt mhaith daoine go raibh iomaíochas an Aontais i mbaol. Bhí muinín againn go raibh cothrom iomaíochta ann ar fud an domhain agus bhí muinín againn as an ord idirnáisiúnta riailbhunaithe, mar gur mheasamar gurbh é an dála céanna é áiteanna eile ar domhan. Tá an domhan ag athrú go han-tapa anois, áfach, agus ní mór don Aontas a dhícheall a dhéanamh agus freagairt go tapa do na glaonna múscailte sin ar fad a ndearna sé neamhaird orthu go dtí seo. Tá súil againn go rachaidh an Pharlaimint seo i ngleic leis an gcúram agus nach gcloífidh sí go ródhocht le polaitíocht an pháirtí.

Le Grúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta

Iarrann gairmithe cúraim sláinte agus ionadaithe na sochaí sibhialta ar lucht ceaptha beartas ‘seiceáil sláinte’ a thabhairt isteach le haghaidh na mbeartas uile a bheidh ann amach anseo. Is éard atá á iarraidh acu go mbeidh an ‘ceart chun sláinte’ ar bharr chlár oibre an Aontais agus ar an gclár oibre náisiúnta sa téarma reachtach nua, rud a d’iarr muintir na hEorpa ag an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa. 

Ní mór bearta sláinte náisiúnta agus Eorpacha a chomhordú agus a ailíniú ar bhealach níos fearr chun earnáil sláinte níos inbhuanaithe a thógáil a bheidh athléimneach in aghaidh suaití amach anseo agus lena ráthófar rochtain chomhionann ar chúram sláinte ar ardchaighdeán do chách. 

De réir na comhdhála ar Staid na Sláinte san Aontas Eorpach, a tionóladh an 4 Meitheamh in Liège, meastar go mbeidh ról lárnach ag an infheistíocht, an cosc, nuálaíochtaí teicneolaíochta agus an t-oideachas sláinte luath-óige sa mhéid seo. D’eagraigh Grúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta in CESE, an t-ospidéal ollscoile (CHU) agus an t-ospidéal ‘Hôpital de la Citadelle’ in Liège an ócáid, i gcomhthéacs Uachtaránacht na Beilge ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh. 

‘Sa chéad téarma reachtach eile, is é sin le rá ó 2024 go 2029, ní mór don tsláinte a bheith ina príomhthosaíocht straitéiseach i gcónaí don Choimisiún Eorpach nua, do Pharlaimint nua na hEorpa agus don Chomhairle,’ a dúirt Séamus Boland, cathaoirleach Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta. Ba cheart do na hinstitiúidí Eorpacha glacadh le cur chuige ‘Aon Sláinte Amháin’ lena gcuirtear chun cinn na hidirnaisc idir an beartas sláinte agus athruithe déimeagrafacha, an t-aistriú digiteach agus an t-aistriú comhshaoil, an tslándáil eacnamaíoch agus an beartas tionsclaíoch. 

Chuir Séamus Boland i bhfios go láidir nach féidir leis an mbeartas sláinte feidhmiú go héifeachtach ach amháin má dhéantar é a bhainistiú i gcomhar le seirbhísí sóisialta inrochtana, leordhóthanacha agus ar ardchaighdeán agus le beartais shóisialta phoiblí, agus má tá lucht saothair leordhóthanach de ghairmithe sláinte dea-oilte ann. Agus béim á leagan aige ar a thábhachtaí atá rannpháirtíocht dhíreach agus cuntasacht eagraíochtaí na sochaí sibhialta sa chúram sláinte, amhail cumainn othar, dúirt sé an méid seo a leanas: ‘Tá glacadh agus rath tionscnamh agus clár sláinte Eorpach ag brath ar idirphlé trédhearcach, rialta agus struchtúrtha le heagraíochtaí na sochaí sibhialta. Dá réir sin, tá a gcumas an obair sin a dhéanamh ag brath ar chistiú inbhuanaithe intuartha a fháil.’ 

Ag an gcomhdháil, pléadh roinnt gnéithe bunúsacha nach mór díriú orthu chun an tAontas Sláinte Eorpach a neartú. 

• an tiomantas don chur chuige ‘Aon Sláinte Amháin’; 
• nuálaíochtaí digiteacha agus a dtionchar ar an tsláinte; 
• an inbhuanaitheacht agus córais sláinte a sheasfaidh an aimsir a áirithiú tríd an infheistíocht shóisialta;
• an comhrac domhanda i gcoinne neamhionannais sláinte ó thaobh na dlúthpháirtíochta Eorpaí de: cás na ngalar neamhchoitianta. 

Foilseofar conclúidí agus moltaí na comhdhála ar leathanach gréasáin an imeachta. 

Is féidir teacht ar thuilleadh eolais faoin gcomhdháil inár bpreaseisiúint.

Ag an seisiún iomlánach a bhí ag Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) i mí na Bealtaine, pléadh an méid a foghlaimíodh ó mhéadú an Aontais in 2004. I bhfianaise na gcúinsí reatha geopholaitiúla agus slándála atá ann, is práinní fós don Eoraip méadú eile a dhéanamh. 

Ag an díospóireacht iomlánach a bhí ag CESE faoin méadú mór a bhí ann in 2004, bhí áthas ar CESE cloisteáil ó roinnt daoine a raibh ról suntasach acu sa phróiseas caibidlíochta. Ina measc sin, bhí Jarosław Pietras, iar-Státrúnaí de chuid na Polainne a raibh Aontachas leis an Aontas Eorpach de chúram air, László Andor ón Ungáir, arb é is Ardrúnaí na Fondúireachta um an Staidéar Forásach Eorpach, agus Štefan Füle ón tSeicia, arb é is iarChoimisinéir um Méadú agus Cathaoirleach an Tascfhórsa um Méadú an Aontais. 

Le linn an phlé, chuir na rannpháirtithe i bhfios go láidir gur gá don Aontas – nach le fada a bhfuil méadú curtha ar ais ar an gclár oibre aige – treochlár soiléir i dtreo aontachais a leagan síos do na tíortha is iarrthóirí. Tá an baol ann, má fhágtar ar leac an dorais ar feadh i bhfad eile iad, nach mbeidh an próiseas um méadú creidiúnach a thuilleadh. 

Seo mar a labhair Oliver Röpke, Uachtarán CESE: ‘Ní hamháin gur cloch mhíle shuntasach an ceiliúradh seo 20 bliain, ach léiríonn sé freisin go mbíonn toradh fós ar phróiseas méadaithe an Aontais, agus níos mó tíortha ann ag iarraidh teacht isteach’. 

Seo a bhí le rá ag an Uasal Pietras: ‘Is próiseas claochlaithe dhá threo é an méadú, próiseas a ngabhann buntáistí leis ní hamháin do na tíortha is iarrthóirí, ach do Bhallstáit an Aontais chomh maith’. 

Chuir an tUasal Füle i bhfáth, ar cathaoirleach anois é ar an Tascfhorsa um Méadú an Aontais in Ionad Beartais na hEorpa, ‘gur gá dúinn na tíortha is iarrthóirí agus Ballstáit an Aontais araon a ullmhú do rabharta nua méaduithe’. 

Labhair an Dr Tinatin Akhvlediani, comhalta taighde den Aonad um Beartas Eachtrach an Aontais Eorpaigh, an Lárionad don Staidéar ar Bheartas na hEorpa (CEPS), faoi phríomhspreagadh an mhéadaithe in 2004. Leag sé béim go háirithe ar na príomhghnéithe eacnamaíocha a bhaineann le méadú, á chur san áireamh nach raibh cúinsí airgeadais na dtíortha is iarrthóirí ag an am sin thar mholadh beirte. Mar sin féin, sa lá atá inniu ann, is ar chúiseanna slándála is mó is gá méadú a dhéanamh. 

Dar leis an Uasal Andor, bhí an smacht reachta ar cheann de na laigí is mó a bhain leis an méadú in 2004, toisc nár éirigh leis an Aontas na huirlisí cearta a chruthú chun aghaidh a thabhairt air sin. Is mar gheall air sin a rinneadh coinníollacht an smachta reachta a chruthú le deireanas. 

I mí Mheán Fómhair, beidh Seisiún Iomlánach na Sochaí Sibhialta maidir le Méadú ann in CESE. Tá iarrtha ag CESE, den chéad uair riamh, ar gach comhalta as na tíortha is iarrthóirí páirt a ghlacadh sa Seisiún Iomlánach sin.

Agus ardú scanrúil ag teacht ar líon na gcásanna ailse agus na mbásanna a raibh baint ag an ailse leo ar fud an Aontais, éilíonn Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) bearta coiscthe ailse a bhfuil géarghá leo, ó meastar gur féidir tuairim is 40 % de na cásanna ailse a chosc. 

I seisiún iomlánach mhí na Bealtaine, ghlac CESE tuairim a chuir fáilte roimh an togra ón gCoimisiún le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le hailsí inchoiscthe trí vacsaíniú mar thionscnamh leantach ar Phlean Sáraithe Ailse an Aontais. 

Díríodh sa tuairim ar an vacsaíniú in aghaidh an phapalómaivíris dhaonna (HPV) agus heipitíteas B (HPV), ós rud é go bhféadfadh an vacsaíniú cosc a chur ar chineálacha éagsúla ailse arb iad na víris sin is cúis leo. 

Cuireann CESE i bhfáth go bhfuil gá le faisnéis, oideachas, agus cumarsáid chuí a spreagfadh na spriocghrúpaí chun vacsaínithe. Leagann sé béim freisin ar ról tábhachtach na ndochtúirí ginearálta, na ndochtúirí teaghlaigh, na lianna scoile, agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta san iarracht seo. 

Bhí an méid a leanas le rá ag Milena Angelova, a bhí ina rapóirtéir don tuairim Ailsí inchoiscthe trí vacsaíniú: ‘Ní mór dúinn cur i gcoinne an stiogma agus na míthuiscintí a bhaineann leis na vacsaíní. Ceann de na míthuiscintí, cuir i gcás, ná gur do na cailíní óga amháin an vacsaíniú. Níl sé sin fíor, áfach. Má táthar chun deireadh a chur leis na víris seo (HPV agus HBV), ní mór dúinn na buachaillí agus na tuismitheoirí a thabhairt linn freisin’. Is gá go mbeadh teacht ag gach duine ar na vacsaíní. 

Tá sé an-tábhachtach ‘dul chun cinn an amhrais a iompú droim ar ais’, arsa an comhrapóirtéir Sára Felszeghi. An mhífhaisnéis agus an bhréagaisnéis a chomhrac, is cuid lárnach é sin de chur chun cinn an vacsínithe i measc na ndaoine. 

Éilíonn CESE cur chuige cuimsitheach d’fhonn an ailse a chloí, maille le córas comhtháite a d’fheidhmeodh gan tuisliú don chosc den uile chineál, lena n-áirítear an cosc príomhúil (an vacsaíniú, nósanna maireachtáila folláine), an cosc tánaisteach (an scagthástáil), agus an cosc treasach (an cúram agus an t-athshlánú). 

Chuir an comhalta Angelova in iúl an athuair gur gá do na Ballstáit a thuilleadh comhordaithe a dhéanamh agus an dea-chleachtas a roinnt chun an comhrac i gcoinne na hailse a dhéanamh níos éifeachtaí agus an vacsaíniú a chur chun cinn ar fud an Aontais. Tá sé thar a bheith tábhachtach cosc na hailse a bheith ina thosaíocht pholaitiúil. (sg)

Agus ardú scanrúil ag teacht ar an bhfuathchaint agus ar an bhfuathchoireacht, tá an tsochaí shibhialta, na saoránaigh agus na hinstitiúidí ag teacht le chéile agus ag cur dlús leis an ngníomhaíocht i gcoinne gach cineál fuatha chun a chur in iúl nach nglacfar leis an bhfuath san Aontas Eorpach. 

Tá páirt á glacadh ag CESE in iarrachtaí an Aontais chun srian a chur leis an bhfuath san Aontas atá ag ardú go tobann, rud ar cúis mhór imní é. Táthar ag díriú níos mó agus níos mó ar ghrúpaí agus ar dhaoine aonair mar gheall ar a gcreideamh, a mbunadh ciníoch nó eitneach, a n-inscne, a ngnéaschlaonadh nó a gcreideamh polaitiúil. 

Tá CESE, in éineacht leis na saoránaigh agus leis na hinstitiúidí, tiomanta níos mó a dhéanamh le cur in éadan an fhuatha ar líne agus as líne. Chuir CESE an méid sin in iúl le linn díospóireacht ardleibhéil ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí na Bealtaine, inar ghlac sé an tuairim Ní ghlacfar leis an bhfuath: Eoraip le chéile i gcoinne an fhuatha, ina gcáintear gach cineál fuatha agus ina moltar an Teachtaireacht ón gCoimisiún Eorpach maidir leis an ábhar céanna. 

‘Tá sé de chúram orainn go léir cur i gcoinne an fhuatha’, a dúirt Uachtarán CESE, Oliver Röpke, agus tús á chur aige leis an díospóireacht ag seisiún iomlánach CESE. Chun dul i ngleic leis go héifeachtach, ní mór dúinn ar fad oibriú le chéile – na polaiteoirí, an tsochaí shibhialta agus na saoránaigh. Trí ghníomhú le chéile agus trí idirphlé a chothú, agus sin amháin, is féidir linn an lámh in uachtar a fháil agus dul i ngleic leis an naimhdeas atá ag ardú sa tsochaí, ar fíorbhagairt é ar an daonlathas.’

Thug an díospóireacht príomhoifigigh rialtais an Choimisiúin Eorpaigh agus na Beilge, agus ionadaithe na saoránach agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta le chéile (lena n-áirítear ILGA-Europe agus an Líonra Eorpach i gcoinne an Chiníochais (ENAR)), a leag béim ar an méadú ar an bhfuath agus ar an bhforéigean. 

I ngeall ar na hionsaithe a rinneadh le déanaí ar pholaiteoirí, tugadh chun solais go bhfuil deighiltí doimhne ann laistigh de shochaí na hEorpa. Léirítear sna figiúirí gur tháinig méadú faoi dhó ar theachtaireachtaí ioslamafóibe agus frithsheimíteacha in 2023. Is ar dhaoine LGBTQIA+, ar dhaoine de bhunús na hAfraice agus ar imircigh a dhírítear den chuid is mó. Tá an fuath ban ag tarlú ar ráta ard freisin. Léirítear in anailís a rinneadh le déanaí ar theachtaireachtaí ar líne san Aontas go bhfuil méadú 30 % tagtha ar thocsaineacht an fhuatha ó thús 2023. 

Is glao ar ghníomhaíocht í an Teachtaireacht ón gCoimisiún Ní ghlacfar leis an bhfuath: Eoraip le chéile i gcoinne an fhuatha, chun seasamh i gcoinne an fhuatha agus chun labhairt amach ar son na caoinfhulaingthe agus na hurraime. 

‘Is léir go gcuireann na luachanna a leagtar amach i gConradh an Aontais Eorpaigh cosc ar an bhfuathchoireacht agus ar an bhfuathchaint. Ar an drochuair, tá méadú tagtha ar an dá ghné sin le déanaí’, a dúirt Leas-Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh um Dhaonlathas agus um Dhéimeagrafaíocht Dubravka Šuica.

Sa tuairim uaidh, d’iarr CESE ar an Aontas cur chuige cuimsitheach a ghlacadh chun dul i ngleic leis an bhfuath atá bunaithe ar aon saintréithe daonna atá faoi chosaint, agus leas a bhaint as an gcur chuige céanna chun dul i ngleic le ‘gach cineál fuatha’. (ll)

Ar an 26 Bealtaine, ghlac Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa páirt sa 44ú eagrán den rás 20km sa Bhruiséil inar rith an líon is mó reathaithe dá bhfacthas riamh ag an imeacht agus 45 330 lúthchleasaí ag an líne tosaigh. Bhí CESE mar chuid den Choiste Eagrúcháin Idirinstitiúideach Running for Europe, a rith sa rás chun saoránaigh a spreagadh le vóta a chaitheamh sna toghcháin Eorpacha faoin mana ‘Úsáid do Vóta’. Bhí an Leas-Uachtarán um an gCumarsáid in CESE, Laurenţiu Plosceanu, chomh maith le hionadaithe ón gCoimisiún Eorpach agus ó Pharlaimint na hEorpa, ann ag líne tosaigh an ráis. Ba é Alex Kibet ón gCéinia an chéad duine chun an ráschúrsa a chríochnú agus d’éirigh leis an 20 km a rith i 59 nóiméad agus 57 soicind, agus ba í Sophie Hardy, ón mBeilg, an bhean is gasta, agus chríochnaigh sise an rás in 1 uair an chloig 10 nóiméad agus 56 soicind.