Cen maitheas atá sna Cluichí Parailimpeacha agus conas a chuidíonn na cluichí sin agus comórtais spóirt eile deireadh a chur leis na constaicí atá roimh dhaoine faoi mhíchumas?
Cen maitheas atá sna Cluichí Parailimpeacha agus conas a chuidíonn na cluichí sin agus comórtais spóirt eile deireadh a chur leis na constaicí atá roimh dhaoine faoi mhíchumas?
Tugann Pietro Barbieri, comhalta de CESE, cuntas ar stair na gcomórtas spóirt do dhaoine faoi mhíchumas agus faoin gcaoi ar thug an dá eagrán de na Cluichí Oilimpeacha – an ceann a reáchtáladh i Súl in 1988 agus an ceann eile i Londain in 2012 – an t-ugach a bhí ag teastáil leis an dearcadh i leith lúthchleasaithe faoi mhíchumas a athrú. D’fhág sin go raibh an deis ag gach uile dhuine an spórt a chleachtadh, le haghaidh cách.
Treoirphlean le haghaidh Comhaontú Glas agus Sóisialta don Eoraip
Tá spina bifida ar Jan Štuka, aon bhliain déag d’aois as Ságrab na Cróite, agus ní féidir leis siúl ach le cabhair teanntáin agus siúladáin; mar sin féin, níor chuir sin bac air a bheith ina lúthchleasaí cumasach. Buaiteoir an ghradaim don imreoir óg parai-chispheile is fearr sa Chróit in 2023, bhí Jan le feiceáil freisin i gcomórtais snámha agus cleachtann sé an sciáil Nordach anois. Ina chuid ama saoir, imríonn sé sacar lena chairde, ag cur báirí lena lámh. Labhair Jan agus a mháthair Jasmina Bogdanović linn faoi na deiseanna spóirt do leanaí faoi mhíchumas agus mhínigh siad an fáth a bhfuil sé tábhachtach caitheamh leis na leanaí sin a laghad is féidir mar dhaoine a bhfuil riachtanais speisialta acu.
Tá spina bifida ar Jan Štuka, aon bhliain déag d’aois as Ságrab na Cróite, agus ní féidir leis siúl ach le cabhair teanntáin agus siúladáin; mar sin féin, níor chuir sin bac air a bheith ina lúthchleasaí cumasach. Buaiteoir an ghradaim don imreoir óg parai-chispheile is fearr sa Chróit in 2023, bhí Jan le feiceáil freisin i gcomórtais snámha agus cleachtann sé an sciáil Nordach anois. Ina chuid ama saoir, imríonn sé sacar lena chairde, ag cur báirí lena lámh. Labhair Jan agus a mháthair Jasmina Bogdanović linn faoi na deiseanna spóirt do leanaí faoi mhíchumas agus mhínigh siad an fáth a bhfuil sé tábhachtach caitheamh leis na leanaí sin a laghad is féidir mar dhaoine a bhfuil riachtanais speisialta acu.
JAN:
Cén uair a thosaigh tú ag cleachtadh spóirt agus cad iad na spóirt a chleacht tú go dtí seo?
Ní raibh mé ach dhá bhliain d’aois nuair a thosaigh mé ag snámh sa scoil snámha. Nuair a bhí mé ceithre bliana d'aois, bhog mé go dtí an Club Snámha Natator Para, áit a d’fhoghlaim mé na teicnící snámha go léir agus ghlac mé páirt i roinnt comórtas. D’éirigh mé as nuair a bhí mé aon bhliain déag d’aois mar go raibh leadrán orm.
Nuair a bhí mé ocht mbliana d'aois, thosaigh mé an pharaisciáil Nordach agus, ina dhiaidh sin, ag imirt cispheile i gcathaoir rothaí. Táim fós ag cleachtadh an dá spórt sin agus is iad na spóirt is fearr liom iad anois.
Bhain mé triail as an ailleadóireacht cúpla uair freisin agus thaitin sin go mór liom, ach ní bhíonn an t-am agam an spórt sin a chleachtadh freisin. Chomh maith leis sin, thug mé faoi thimthriall traenála Krav Maga ar feadh samhradh amháin. Bhí sé go hiontach agus ba bhreá liom é a dhéanamh arís ó am go ham amach anseo.
Cad iad na gradaim a bhuaigh tú agus cé acu ceann is tábhachtaí duit?
Tá roinnt gradam buaite agam sa chlub cispheile, agus is é an gradam is fearr liom an gradam don phara-lúthchleasaí óg is fearr i mo chatagóir in 2023, gradam a bhronnann Cumann Pharaspóirt Shágrab.
Cén chuma a bhíonn ar do sceideal nuair a bhíonn tú ag traenáil? Cé mhéad ama a chaitheann tú ag traenáil gach seachtain?
Téim ar scoil ar maidin. Tar éis na scoile, déanaim mo chuid oibre baile ar dtús agus téim amach le mo chairde, agus sa tráthnóna freastalaím ar cheann de na seisiúin traenála. Go dtí seo, bhínn ag freastal uair sa tseachtain ar thraenáil sa sciáil ar thalamh tirim, ar an gcispheil uair sa tseachtain agus an snámh uair nó dhó sa tseachtain. Ón scoilbhliain seo, stopfaidh mé ag snámh agus déanfaidh mé tuilleadh traenála sa sciáil, faoi dhó nó faoi thrí sa tseachtain.
Sa gheimhreadh, téim chuig campaí sciála i Planica sa tSlóivéin agus chuig roinnt ionad sciála san Ostair. Is maith liom na campaí sin mar go dtéann mo chairde ann freisin, agus taobh amuigh den traenáil bíonn deis iontach againn a bheith i gcuideachta a chéile.
I gcás na cispheile, téimid uaireanta chuig cluichí i gcathracha eile timpeall na Cróite. An fómhar seo caite, bhíomar sa Róimh freisin agus d’imir muid cluiche i gcoinne fhoireann cispheile Lazio.
An bhfuil aon fhir nó mná spóirt ar leith a bhfuil meas agat orthu? Ar mhaith leat páirt a ghlacadh i gcomórtas mór idirnáisiúnta spóirt lá éigin?
Ba é Luka Modrić an lúthchleasaí ab fhearr liom tráth, ach faoi láthair níl aon laoch ar leith agam, agus mar sin ní leanaim aon duine ar leith.
Ba bhreá liom páirt a ghlacadh i gcomórtais idirnáisiúnta spóirt...sa chispheil agus sa sciáil, bheadh súil agam.
JASMINA:
Cén aird a thugtar ar an spórt do leanaí faoi mhíchumas sa Chróit?
Mar thuismitheoir, feictear dom go bhfuil an-aird á tabhairt air go deimhin. Ar an drochuair, níl tuismitheoirí ar an eolas maith go leor faoi na féidearthachtaí, agus bíonn na clubanna ag lorg baill nua go síoraí seasta, agus is mór an trua gurb é sin an chaoi a bhfuil rudaí. Ar ndóigh, tá an scéal i bhfad níos fearr i gcathracha móra.
An leor na deiseanna agus na dreasachtaí a bhíonn ag leanbh faoi mhíchumas chun spórt a chleachtadh, nó an mbíonn ar na tuismitheoirí a lán cabhrach a thabhairt?
Tá deiseanna agus dreasachtaí ag leanaí, sin más mian leo féin agus a dtuismitheoirí iad a thapú. Mar a dúirt mé, ní leor an t-eolas atá ag tuismitheoirí, agus ní bhíonn cuid acu ag iarraidh brú breise; nó bíonn eagla orthu go ngortófar an leanbh ag imirt spóirt... Is mór an trua gur mar sin a smaoiníonn siad. Seachas sin, tá sé saor in aisce ag daoine faoi mhíchumas spórt a chleachtadh agus, dar liom, go bhfuil sé an-mhaith don tsláinte coirp agus don mheabhairshláinte, agus don imeascadh sóisialta go speisialta. Ní déarfainn go mbíonn níos mó le déanamh ag na tuismitheoirí ná mar a bhíonn i gcás leanaí sláintiúla den aois chéanna. Tá eisceachtaí ann, ar ndóigh, a bhaineann le diagnóisí áirithe: mar shampla, bíonn ar dhuine againn a bheith i dteannta Jan nuair a théann sé ar na campaí sciála geimhridh nó chuig cluichí as baile, ach de réir mar a éireoidh sé níos sine, gach seans nach mbeidh sin amhlaidh chomh minic céanna agus gur rogha a bheidh ann dúinn. Is é an sprioc ná a bheith neamhspleách sna gníomhaíochtaí sin go léir. Bíonn sé ag traenáil go rialta gan aon chabhair uainne.
Cad eile a déarfá mar thuismitheoir le leanbh a bhfuil riachtanais speisialta aige?
Caitheamh leo a laghad is féidir mar dhaoine le riachtanais speisialta agus iad a chur san áireamh sna gnáthghníomhaíochtaí de réir aoise agus cumais, le go mbraithfidh siad go bhfuil siad san áireamh. Beidh íomhá acu díobh féin mar ghnáthleanaí a dhéanann roinnt rudaí ‘beagán difriúil’, ach atá in ann iad a dhéanamh mar sin féin! Bíonn Jan ag marcaíocht ar rothar le trí roth, ní dhá roth; bíonn sé ag snámh agus ag tumadh ar nós a chairde, ach ní úsáideann sé a chosa an oiread céanna leosan; imríonn sé sacar leis an bhfoireann, ach is lena lámh a chuireann sé báire. ‘Is féidir linn gach rud a dhéanamh, ach go b’fhéidir go ndéanfaimis roinnt rudaí ar bhealach difriúil’ - má ghlacann siad leo féin ar an mbealach sin, glacfaidh daoine eile leo ar an mbealach sin freisin.
Is dalta 11 bhliain d’aois as Ságrab é Jan Štuka atá sa chúigiú bliain den bhunscoil faoi láthair. Ba bhall é den Chlub Snámha Natator. Is ball é de KKI Zagreb (cispheil i gcathaoireacha rothaí) agus de Chlub Sciála Monoski Zagreb do dhaoine faoi mhíchumas, áit a mbíonn sé ag traenáil go rialta sa chlár sciála Nordaí do dhaoine faoi mhíchumas.
Tá céim sa dearadh ó Scoil an Deartha i nDámh na hAiltireachta i Ságrab ag Jasmina Bogdanović. D’oibrigh sí i ngníomhaireachtaí margaíochta éagsúla ar feadh 20 bliain. Faoi láthair tá sí ag obair go páirtaimseartha agus go cianda i stiúideo beag grafaicí a ligeann di dul in éineacht le Jan chuig campaí sciála agus imeachtaí eile spóirt. Is rothaí paiseanta í freisin a théann i ngach áit ar an rothar.
I gcás thart ar 500 lúthchleasaí Úcránach a maraíodh sa chogadh atá á fhearadh ag an Rúis ar an Úcráin, tá an aisling a bhaineann le páirt a ghlacadh sna Cluichí Oilimpeacha nó in aon chomórtas spóirt amach anseo scriosta go deo. D’fhonn a gcuimhne a choinneáil beo, tá an ENR Úcránach ‘BRAND UKRAINE’ ag insint scéal tragóideach faoi sheisear de na lúthchleasaithe marbha trí intleacht shaorga a úsáid chun iad a thabhairt ar ais beo, cé nach mbeadh ann ach nóiméad gairid. Labhraíomar le Tim Makarov, ceann foirne an Aonaid Dhigitigh agus Ábhair in ‘BRAND UKRAINE’, agus d’inis sé dúinn gurb é an smaoineamh bunúsach a bhí leis an tionscadal, a cuireadh i láthair ag na Cluichí i bPáras, suim daoine a tharraingt chun saoineamh ar luach shaol an duine.
I gcás thart ar 500 lúthchleasaí Úcránach a maraíodh sa chogadh atá á fhearadh ag an Rúis ar an Úcráin, tá an aisling a bhaineann le páirt a ghlacadh sna Cluichí Oilimpeacha nó in aon chomórtas spóirt amach anseo scriosta go deo. D’fhonn a gcuimhne a choinneáil beo, tá an ENR Úcránach ‘BRAND UKRAINE’ ag insint scéal tragóideach faoi sheisear de na lúthchleasaithe marbha trí intleacht shaorga a úsáid chun iad a thabhairt ar ais beo, mura bhfuil ann ach ar feadh nóiméad gairid. Labhraíomar le Tim Makarov, ceann foirne an Aonaid Dhigitigh agus Ábhair in ‘BRAND UKRAINE’, agus d’inis sé dúinn gurb é an smaoineamh bunúsach a bhí leisan tionscadal, a cuireadh i láthair ag na Cluichí i bPáras, suim daoine a tharraingt chun saoineamh ar luach shaol an duine.
Cén chaoi ar tháinig an smaoineamh chun cinn don tionscadal?
Ba í ghníomhaireacht i mBeirlín, BBDO, a smaoinigh ar an tionscadal seo ag an tús. Mhol siad coincheap creata, smaoineamh, chun stair thragóideach lúthchleasaithe na hÚcráine nach raibh in ann páirt a ghlacadh sna Cluichí Oilimpeacha a léiriú. Tháinig siad chugainn leis an gcoincheap, agus d’fhorbraíomar an smaoineamh agus chuir muid le ciorcal na gcomhpháirtithe, ag nascadh Aireachtaí Óige agus Spóirt agus Gnóthaí Eachtracha na hÚcráine agus Oifig Uachtarán na hÚcráine leis. D'oibríomar le chéile ar dhearadh deiridh an tionscadail, agus thug BBDO faoin gcuid theicniúil. Chuireamar straitéis cumarsáide le chéile, agus chuireamar dáileadh ábhair agus tacaíocht dhlíthiúil ar fáil. Cuireadh an tionscadal i láthair ag suíomh oifigiúil na hÚcráine i bPáras - Volia House - agus bhí tioncairí meán sóisialta páirteach ann.
An raibh sé deacair na scéalta a bhailiú agus an físeán a chur le chéile? Cad iad na teicnící a úsáideadh chun na príomhphearsana a ‘athbheochan’?
Tá an smaoineamh féin an-simplí agus soiléir, is é sin, scéalta lúthchleasaithe Úcránacha a bhásaigh go tragóideach a insint agus a n-abhatáranna digiteacha a chruthú. D’éirigh linn obair iontach a dhéanamh. Bhaineamar úsáid as taifeadtaí gutha, rinneamar iad a dhigitiú, d’úsáideamar grianghraif chartlainne agus ábhair físe, agus rinneamar é sin go léir a phróiseáil le cabhair ón intleacht shaorga. Ba é an sprioc a bhí leis go mbeadh an chóip dhigiteach den duine an-daonnúil, chun aerachtúlacht a mhúscailt leis an réaltacht agus leis an neamhréaltacht ag an am céanna. Sin an bhrí a bhí leis. Tá na scéalta an-chumhachtach iontu féin, agus feabhsaítear iad le teicneolaíocht na hintleachta saorga agus téann siad i gcionn ar dhaoine. Beidh mé ionraic - is tionscadal ‘ar an imeall’ atá i gceist leis an gceann seo. Nuair a phléamar é, bhí eagla orainn nach dtuigfí sinn, nach bhfeicfeadh daoine an nochtacht, an chosaint, an pian agus an t-éadóchas a chuireamar i bhfocail na lúthchleasaithe marbha agus a bhí mar chúis leis an uaigneas a cruthaíodh. Cuireann an tionscadal íomhá an-simplí i láthair - daoine a bhfuil grá mór acu dá dtír, ar mian leo maireachtáil agus rudaí móra a bhaint amach, agus iad ina ngialla cúinsí nuair a chuirtear deireadh lena gcuid n-aislingí agus pleananna agus iad marbh go hóg. Ach ba cheart dúinn cuimhneamh orthu. Baineann praghas le gach gníomh, agus is minic a thomhaistear é sin le saol an duine agus le cinniúintí.
Caithfidh go raibh sé an-phianmhar do theaghlaigh na lúthchleasaithe a maraíodh páirt a ghlacadh sa tionscadal agus na físeáin a fheiceáil Cén t-aiseolas a fuair tú uathu ag an deireadh?
Ar ndóigh, ní fhéadfaí tionscadal den sórt sin a dhéanamh ach le toiliú na ngaolta is gaire. Is pointe an-tábhachtach é sin, thaispeánamar, léiríomar agus mhíníomar dóibh an méid a bhí le déanamh againn. Bhí cúpla dosaen scéalta ar an liosta fada - ach ar deireadh, d'aontaíomar ar 6 cinn a insint. Bhí seachtainí iomadúla de chaibidlíocht chasta i gceist leis an bpróiseas sin. Ach nuair a léiríomar an toradh deiridh dóibh, ní raibh na tuismitheoirí in ann a gcuid deora a choinneáil ar ais. Is éard a dúirt siad dúinn ach ‘Go raibh maith agaibh, is jab den scoth atá á dhéanamh agaibh. Cuideoidh sé linn an cuimhne atá againn dár leanbh a choinneáil beo.’ De réir mar a thuigim féin é, níl aiféala ar aon dhuine díobh gur ghlac siad páirt sa tionscadal. Shíníomar na doiciméid dhlíthiúla riachtanacha go léir, agus ní bhfuaireamar an solas glas don tionscadal ach ina dhiaidh sin. Bhí gach rud réidh do na Cluichí Oilimpeacha, agus chuamar amach ar feadh coicíse, ag taispeáint agus ag nochtadh sé scéal neamhghnácha. Ní rabhthas ag súil go n-éireodh chomh maith leis an tionscnamh - bhí an fhreagairt a fuaireamar ar an tionscadal i bhfad níos fearr ná mar a bhíomar ag súil leis. Agus ní haon ionadh é sin, mar atá i saol nua-aimseartha na cumarsáide domhanda spreagann fíor-scéalta mothúcháin chasta agus frithráiteacha.
Cad é an príomhtheachtaireacht a ghabhann leis an tionscadal - cad a bhfuil súil agat go dtabharfaidh an lucht féachana abhaile leo tar éis dóibh féachaint ar na físeáin?
Le ‘BRAND UKRAINE’, is éard a dhéanaimid ach an fhírinne a scaipeadh faoin Úcráin agus faoina réaltachtaí i ndálaí fhogha na Rúise. Úsáidimid scéalta daonna chuige sin. Táim cinnte gurb iad na daoine is fearr a chuireann ár bpian, ár mbród, ár ndúthracht, ár ngnóthachain agus ár gcaillteanais in iúl, rud a fhágann gur náisiún láidir misniúil sinn. Is é seo ár misean - ní hamháin chun labhairt faoin Úcráin, ach freisin chun an grá atá againn don domhan ar fad a chur in iúl freisin. Táimid ag obair air ionas go gcuirfidh daoine eile tús le níos mó tionscadal cumhachtach den sórt sin amach anseo, ar tionscadail iad sin a rachaidh i dteagmháil le croí an duine agus a thabharfaidh deis dóibh nóiméad a thógáil agus machnamh domhan a dhéanamh ar an luach a bhaineann le saol an duine.
Is féidir leat na físeáin agus na grianghraif a fheiceáil anseo agus ar Instagram:
Tim Makarov, ceann foirne an Aonaid Dhigitigh agus Ábhair in ‘BRAND UKRAINE’. Tá 20 bliain caite aige san iriseoireacht, sa mhargaíocht agus sa chumarsáid dhigiteach. Is é a ghairm chun scéalta a insint agus chun tionscadail a chruthú d’fhonn domhan níos fearr a bhaint amach.
