• Οι ευρωεκλογές ως υπόδειγμα προσβασιμότητας στην εκλογική διαδικασία: άλλη μια χαμένη ευκαιρία
• Διεύρυνση: το πιο ισχυρό και επιτυχημένο εργαλείο πολιτικής της ΕΕ
• Ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στην ΕΕ: προκλήσεις, υποσχέσεις και μελλοντική πορεία
• Jaroslaw Pietras: Η μεγάλη διεύρυνση της ΕΕ — 20 χρόνια μετά

Η διεύρυνση αποτελεί εύλογο βήμα προόδου για την Ευρώπη 

Αυτόν τον μήνα γιορτάζουμε την 20ή επέτειο της μεγάλης διεύρυνσης της ΕΕ. Ήταν τον Μάιο του 2004 όταν οι πολίτες της Κύπρου, της Τσεχίας, της Εσθονίας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Μάλτας, της Πολωνίας, της Σλοβακίας και της Σλοβενίας έγιναν πολίτες της ΕΕ. Το εγχείρημα δεν ήταν εύκολο διότι η προσχώρηση στην ΕΕ αποτελεί, ως γνωστόν, επίμοχθη και χρονοβόρα διαδικασία. Ωστόσο, μετά από μια εικοσαετία μπορούμε να πούμε ότι η διεύρυνση του 2004 στέφθηκε με επιτυχία. 

Εκτός από το γεγονός ότι η ΕΕ κατέστη μία από τις μεγαλύτερες ενιαίες αγορές στον κόσμο, η διεύρυνση συνέβαλε στη δημιουργία 26 εκατομμυρίων νέων θέσεων εργασίας. Ωστόσο, η επιτυχία δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο με γνώμονα τα οικονομικά οφέλη. Η διεύρυνση οδήγησε εν τέλει στο άνοιγμα των συνόρων, παρέχοντας σε εκατομμύρια ανθρώπους την ελευθερία να ταξιδεύουν, να εργάζονται και να ζουν απανταχού της ΕΕ. Κάτι που παλαιότερα αποτελούσε προνόμιο μόνον ορισμένων μετατράπηκε σε δικαίωμα όλων. Έως σήμερα, πάνω από 2,7 εκατομμύρια φοιτητές προερχόμενοι από αυτά τα 10 κράτη μέλη έχουν λάβει μέρος σε κάποιο πρόγραμμα ανταλλαγών Erasmus+. Η διευρυμένη ΕΕ παρείχε σε όλους ίσες ευκαιρίες ευημερίας. 

Η επιτυχία δεν σημαίνει όμως ότι δεν υπήρξαν διδάγματα να αντληθούν. Επρόκειτο για την πρώτη διεύρυνση αυτού του είδους και του εύρους, ενώ υπάρχουν σίγουρα πολλοί τομείς στους οποίους η ΕΕ θα μπορούσε και θα όφειλε να επιτύχει περισσότερα. Πρώτον, η ΕΕ πρέπει να αρχίσει να εντάσσει τις υποψήφιες χώρες στις εργασίες της το συντομότερο δυνατόν. Η σταδιακή ενσωμάτωση δεν αποτελεί υποκατάστατο της πραγματικής προσχώρησης. Παρέχει σε αμφότερες τις πλευρές ένα μέσο για τη δημιουργία μιας στέρεης βάσης με την αμοιβαία απόκτηση γνώσεων και την ανταλλαγή εμπειριών και απόψεων. Αποτελεί δε μέσο για την οικοδόμηση ανθρώπινων σχέσεων και την καλλιέργεια αμιγώς ευρωπαϊκού πνεύματος. 

Δεύτερον, οι βασικές ενωσιακές αρχές της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών είναι μη διαπραγματεύσιμες και δεν μπορούν να αγνοηθούν. Μολονότι το εγχειρίδιο προσχώρησης στην ΕΕ εμπεριέχει σαφή κριτήρια όσον αφορά τις «θεμελιώδεις αρχές», υπάρχουν ωστόσο ορισμένες πτυχές που υπερβαίνουν κάθε εγχειρίδιο. Ως οίκος της κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι μια δυναμική κοινωνία των πολιτών και ένας ισχυρός κοινωνικός διάλογος αποτελούν βασικά συστατικά για την εύρυθμη λειτουργία των δημοκρατιών. Η σταδιακή ενσωμάτωση της κοινωνίας των πολιτών των υποψηφίων χωρών στην ΕΕ θα τους δώσει τη δυνατότητα να καταστούν τόσο ισχυρές όσο θα έπρεπε να ήταν κατά τη στιγμή της προσχώρησης. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, η ΕΟΚΕ εγκαινίασε την πρωτοβουλία της όσον αφορά την ενσωμάτωση των υποψηφίων προς ένταξη στην ΕΕ χωρών. Τα «υποψήφια μέλη από τις χώρες της διεύρυνσης» συνεργάζονται πλέον με τα μέλη της ΕΟΚΕ, καταρτίζοντας γνωμοδοτήσεις επί θεμάτων μείζονος σημασίας για τους μελλοντικούς γύρους διεύρυνσης. 

Αυτός είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο τα μέλη της ΕΟΚΕ θα συζητήσουν σχετικά με την 20ή επέτειο της διεύρυνσης της ΕΕ κατά τη σύνοδο ολομέλειας του Μαΐου, προβαίνοντας σε απολογισμό του παρελθόντος και προσβλέποντας σε ένα κοινό μέλλον για μια πιο ανθεκτική, δημοκρατική και ενωμένη ΕΕ.

Oliver Röpke 

Πρόεδρος της ΕΟΚΕ

Ρωτήσαμε τον εισηγητή της γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Συμμετοχή των νέων ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου» Cillian Lohan σχετικά με τα δυνητικά οφέλη ενός προγράμματος κινητικότητας των νέων, το οποίο προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έλαβε στήριξη από την ΕΟΚΕ. Το πρόγραμμα θα διευκολύνει τους νέους του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ να ζουν, να σπουδάζουν και να εργάζονται στην ΕΕ ή στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τώρα που το Ηνωμένο Βασίλειο απέρριψε την προτεινόμενη πανευρωπαϊκή συμφωνία σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των νέων, υπάρχουν άλλες πιθανές προσεγγίσεις για την αποκατάσταση των διαρρηγμένων λόγω του Brexit σχέσεων;

Στις 24 Απριλίου, η ΕΟΚΕ διοργάνωσε προβολή του ουκρανικού ντοκιμαντέρ «20 ημέρες στη Μαριούπολη», το οποίο κέρδισε φέτος το Όσκαρ στην κατηγορία του καλύτερου ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους.

Η ταινία ακολουθεί τον σκηνοθέτη, δημοσιογράφο Mstyslav Chernov, και τους συναδέλφους του κατά τη διάρκεια 20 δραματικών ημερών τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2022, όταν κατέγραψαν τη βάναυση πολιορκία της Μαριούπολης, ενός σημαντικού ουκρανικού λιμένα στην Αζοφική Θάλασσα. Εργαζόμενος για το Associated Press, ο Chernov και η ομάδα του ήταν οι τελευταίοι ξένοι δημοσιογράφοι που παρέμειναν στην πόλη πριν από την κατάληψή της από τον ρωσικό στρατό. Τα αιχμηρά βίντεο και οι φωτογραφίες τους, που κάλυπταν μεταξύ άλλων τον μαζικό βομβαρδισμό ενός μαιευτηρίου και του θεάτρου της πόλης που χρησίμευσαν ως καταφύγιο για παιδιά, έκαναν τον γύρο του κόσμου, αναδεικνύοντας τις φρικαλεότητες που διέπραξε κατά την εισβολή του ο ρωσικός στρατός στον ουκρανικό άμαχο πληθυσμό.

Εκτός από το Όσκαρ, η ταινία «20 ημέρες στη Μαριούπολη» κέρδισε επίσης πολλά άλλα σημαντικά βραβεία, όπως το κινηματογραφικό βραβείο BAFTA για το καλύτερο ντοκιμαντέρ και το Βραβείο Κοινού στην κατηγορία Παγκόσμιος Κινηματογράφος – Ντοκιμαντέρ στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Sundance. 

Στην προβολή παρέστησαν ο Πρόεδρος της ΕΟΚΕ Oliver Röpke, καθώς και διακεκριμένοι προσκεκλημένοι, μεταξύ των οποίων η α.ε. Vsevolod Chentsov, επικεφαλής της αποστολής της Ουκρανίας στην ΕΕ, και ο Yevhen Tuzov, ένας από τους κύριους πρωταγωνιστές του ντοκιμαντέρ.

«Πρέπει να θυμόμαστε το ιερό καθήκον μας να είμαστε μάρτυρες της ιστορίας. Η ταινία αυτή έχει ένα σαφές μήνυμα: πρέπει να δείξουμε στον κόσμο τι μπορεί να κάνει το μίσος. Ας μην ξεχάσουμε τις θυσίες του λαού της Ουκρανίας, ούτε την ανθεκτικότητα που επέδειξε απέναντι στις αντιξοότητες. Η προοπτική να καταστεί η Ουκρανία κράτος μέλος της ΕΕ δεν αποτελεί μόνο απόδειξη των κοινών μας αξιών, αλλά και φάρο ελπίδας για ένα λαμπρότερο μέλλον», δήλωσε ο Πρόεδρος της ΕΟΚΕ Oliver Röpke. 

«Η ταινία "20 ημέρες στη Μαριούπολη" προσφέρει μια φρικώδη αλλά απαραίτητη μαρτυρία των δεινών που προκάλεσε η επίθεση της Ρωσίας. Είμαι υπερήφανος για το γεγονός ότι η ΕΟΚΕ παρείχε ακλόνητη στήριξη στην πλευρά της Ουκρανίας και της δραστήριας κοινωνίας των πολιτών της, σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς, και η παρουσία σας απόψε εδώ σημαίνει πολλά», δήλωσε ο Αντιπρόεδρος της ΕΟΚΕ Laurentiu Plosceanu. Η ΕΟΚΕ στέκεται σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας και της κοινωνίας των πολιτών της από την πρώτη ημέρα του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας και έχει ενισχύσει τη συνεργασία της με ουκρανικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) μέσω της πλατφόρμας της κοινωνίας των πολιτών ΕΕ-Ουκρανίας. Δημιούργησε τον κόμβο Ουκρανίας, προσφέροντας στις ουκρανικές ΟΚΠ στο Βέλγιο χώρο εργασίας. Δρομολόγησε την πρωτοβουλία των Μελών από χώρες της διεύρυνσης, με σκοπό την ανταλλαγή εμπειρογνωσίας μεταξύ της ΕΟΚΕ και των ουκρανικών ΟΚΠ. Αντιπροσωπεία υψηλού επιπέδου της ΕΟΚΕ, με επικεφαλής τον κ. Röpke, επισκέφθηκε την Ουκρανία τον Νοέμβριο, όπου συναντήθηκε με την υπουργό Οικονομίας Yuliia Svyrydenko, εκπροσώπους του Κοινοβουλίου και της κοινωνίας των πολιτών. Τα μέλη της ΕΟΚΕ απέτισαν φόρο τιμής στα θύματα πολέμου από την Ουκρανία σε πολεμικά μνημεία στη χώρα. 

Η προβολή, που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία του μέλους της ΕΟΚΕ από τη Λετονία Andris Gobiņš, κατέδειξε και πάλι την αλληλεγγύη της κοινωνίας των πολιτών της Ευρώπης προς την Ουκρανία και τον λαό της. Το κοινό είχε επίσης την ευκαιρία να δει έκθεση φωτογραφίας αφιερωμένη στη Μαριούπολη υπό πολιορκία, η οποία διοργανώθηκε σε συνεργασία με την ένωση Ukra-Bel και φιλοξενήθηκε παράλληλα με την κύρια εκδήλωση.