W związku ze zbliżającym się 16. posiedzeniem Konferencji Stron Konwencji Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej (COP16) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wzywa do przyjęcia zintegrowanego globalnego podejścia w celu rozwiązania trwającego kryzysu różnorodności biologicznej.

W sytuacji nasilających się na świecie napięć EKES wzywa rządy do skupienia się na różnorodności biologicznej jako na jednym z kluczowych rozwiązań potrójnego kryzysu planetarnego (zmiana klimatu, utrata różnorodności biologicznej i pustynnienie). W opinii, która została przyjęta we wrześniu, EKES podkreślił, że konferencja COP16 będzie kluczowym momentem, by zwiększyć globalne wysiłki na rzecz ochrony ekosystemów naszej planety.

„Bez różnorodności biologicznej ekosystemy i gospodarki upadną, ponieważ ponad połowa światowego PKB i 40% miejsc pracy zależy bezpośrednio od przyrody” – powiedział Arnaud Schwartz, sprawozdawca opinii.

EKES zwraca uwagę, że różnorodność biologiczna, która stanowi podstawę ekosystemów, gospodarek i dobrobytu człowieka, musi być uwzględniana w wielu sektorach polityki, takich jak klimat, rolnictwo i handel, zamiast być odseparowana. Przykładem są umowy handlowe, które powinny promować zrównoważony rozwój poprzez zapewnienie, by towary i technologie nie przyczyniały się do wylesiania i niszczenia siedlisk.

Konieczne jest także zapewnienie wsparcia finansowego na rzecz ochrony różnorodności biologicznej. Samo finansowanie publiczne jest niewystarczające, w związku z czym potrzebne jest połączenie publicznych, prywatnych oraz innowacyjnych mechanizmów finansowych.

EKES wzywa UE do wspierania krajów globalnego Południa, ponieważ chronią różnorodność biologiczną, oraz opowiada się za stopniowym wycofywaniem dotacji szkodliwych dla różnorodności biologicznej, zwłaszcza tych promujących paliwa kopalne. Przekierowanie tych subwencji na odbudowę ekosystemów mogłoby pomóc przeciwdziałać zarówno zmianom klimatu, jak i utracie różnorodności biologicznej poprzez rozwiązania oparte na przyrodzie, takie jak ponowne zalesianie, zrównoważone rolnictwo i odbudowa terenów podmokłych.

Ponadto EKES podkreślił znaczenie podejścia „Jedno zdrowie”, które łączy zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska. Zdrowe ekosystemy zapewniają kluczowe usługi, takie jak zapylanie, sekwestracja dwutlenku węgla i filtracja wody, z których wszystkie przyczyniają się do dobrostanu człowieka. Spadek różnorodności biologicznej osłabia odporność ekosystemów, zwiększając ryzyko chorób odzwierzęcych, takich jak COVID-19.

EKES wezwał również do większego angażowania młodych ludzi w procesy decyzyjne. Zaproponował utworzenie stanowiska wiceprzewodniczącego wykonawczego Komisji Europejskiej ds. przyszłych pokoleń, co sprawi, że długoterminowa stabilność i dobrostan będą traktowane jako ważniejsze od krótkoterminowych korzyści. (ks) 

Sandra Parthie jest sprawozdawczynią opinii pt.: "Sztuczna inteligencja ogólnego przeznaczenia: dalsze działania po przyjęciu aktu w sprawie sztucznej inteligencji". Zadaliśmy jej kilka pytań na temat tego uregulowania. Dlaczego tak ważne jest właściwe wdrożenie tego aktu prawnego w odniesieniu do modeli AI ogólnego przeznaczenia i sposobu zarządzania nimi? Jak możemy produkować konkurencyjną AI w UE i dlaczego ma to znaczenie?

Krzysztof Balon, sprawozdawca opinii EKES-uPromowanie europejskiej solidarności międzypokoleniowej – w kierunku podejścia horyzontalnego UE.

Traktat o Unii Europejskiej stanowi, że „Unia [...] wspiera [...] solidarność między pokoleniami”.

Jednak tzw. „ageizm”, negatywne nastawienie do niektórych grup wiekowych i tendencje demograficzne w połączeniu z licznymi kryzysami dzielą społeczeństwa europejskie i stwarzają bariery dla rzeczywistego włączenia społecznego i uczestnictwa. Kwestie te dotyczą nie tylko starszych pokoleń; będą one miały również wpływ na obecne młodsze pokolenia.

Jednocześnie dialog międzypokoleniowy i pozytywny wpływ na rozwój gospodarczy zaspokoiłyby w zrównoważony sposób potrzeby różnych pokoleń, wzmacniając demokrację i spójność społeczną. Dialog międzypokoleniowy byłby formą dialogu obywatelskiego.

Potrzebujemy zatem nowego politycznego podejścia do solidarności międzypokoleniowej – tu i teraz!

W związku z tym EKES wzywa Komisję Europejską do opublikowania zielonej księgi w sprawie solidarności międzypokoleniowej. Powinny w niej zostać uwzględnione propozycje, o których mowa w opinii EKES-u w sprawie Promowanie europejskiej solidarności międzypokoleniowej, w tym te dotyczące świata pracy, systemów emerytalnych oraz usług zdrowotnych i opiekuńczych. Państwa członkowskie zachęca się z kolei do dzielenia się najlepszymi praktykami w tych obszarach. Aby wesprzeć te wysiłki, solidarność międzypokoleniowa powinna być jednym z celów określonych w rozporządzeniach dotyczących Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2027-2034.

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerzy społeczni odgrywają kluczową rolę w planowaniu i wdrażaniu konkretnych strategii politycznych. EKES powinien ustanowić Forum Solidarności Międzypokoleniowej, które służyłoby jako platforma wymiany informacji i doświadczeń oraz opracowywania nowych pomysłów w ścisłej współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i innymi zainteresowanymi stronami. Z udziałem Komisji Europejskiej forum mogłoby również monitorować wdrażanie i rozwój podejścia opartego na solidarności międzypokoleniowej w całej UE.

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego, osoby fizyczne i przedsiębiorstwa prywatne mogą już zgłaszać swoje projekty nienastawione na zysk do nagrody EKES-u za zwalczanie szkodliwej polaryzacji społeczeństwa europejskiego.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) właśnie ogłosił 15. edycję konkursu o Nagrodę dla Społeczeństwa Obywatelskiego. Szczególnym celem tegorocznej edycji nagrody jest wyróżnienie skutecznych, innowacyjnych i kreatywnych inicjatyw i działań w UE nienastawionych na zysk, które przyczyniają się do przezwyciężenia szkodliwej polaryzacji społeczeństwa europejskiego.

Całkowita kwota w wysokości 50 tys. EUR zostanie rozdzielona pomiędzy maksymalnie pięciu laureatów. Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 7 listopada 2024 r. o godz. 10.00 (czasu brukselskiego). Uroczystość wręczenia nagród ma się odbyć podczas Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego organizowanego przez EKES w marcu 2025 r.

Zgłoszenia może składać każda organizacja społeczeństwa obywatelskiego oficjalnie zarejestrowana w Unii Europejskiej, która działa na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym lub europejskim. O nagrodę mogą również ubiegać się osoby fizyczne mieszkające w UE, a także przedsiębiorstwa zarejestrowane lub działające w UE, pod warunkiem że ich projekty są zdecydowanie nienastawione na zysk.

Do konkursu kwalifikują się te inicjatywy i projekty, które są realizowane w UE. Należy zgłaszać inicjatywy, które już zostały wdrożone lub są jeszcze w trakcie realizacji. Pełny opis wymogów i elektroniczny formularz zgłoszeniowy są dostępne na stronie internetowej EKES-u poświęconej Nagrodzie dla Społeczeństwa Obywatelskiego.

Rodzaje działań lub inicjatyw proponowanych do nagrody mogą obejmować szeroki zakres tematów, takich jak: określenie indywidualnych i zbiorowych uwarunkowań szkodliwej polaryzacji, dążenie do przejrzystości finansowania organizacji, zwalczanie malejącego pluralizmu mediów, krzewienie wolności, różnorodności i niezależności mediów oraz przeciwdziałanie dezinformacji i fałszywym informacjom.

Celem sztandarowej nagrody EKES-u jest uświadomienie obywatelom wybitnego wkładu społeczeństwa obywatelskiego w kreowanie tożsamości europejskiej i europejskiego obywatelstwa oraz w krzewienie wspólnych wartości wspierających integrację europejską. Co roku konkurs skupia się na innym zagadnieniu szczególnie istotnym dla UE. (lm) 

W związku z mianowaniem nowego europejskiego komisarza ds. demokracji, sprawiedliwości i praworządności Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wezwał do bardziej zdecydowanych działań UE na rzecz praworządności i praw podstawowych.

Na wrześniowej sesji plenarnej EKES był gospodarzem debaty na temat demokracji, w której przedstawiono pomysły na wzmocnienie reakcji UE na naruszenia praworządności i erozję demokracji. W tym kontekście nawiązano również do zapowiedzi przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen dotyczącej oczekiwanej od dawna platformy społeczeństwa obywatelskiego.

EKES opowiedział się za utworzeniem takiej platformy od 2016 r. Powinna ona zapewnić społeczeństwu obywatelskiemu silniejszy głos w kształtowaniu polityki UE, zapewniając organizacjom bardzo potrzebną przestrzeń do współpracy z instytucjami unijnymi. Ma też pomóc w podejmowaniu decyzji w kluczowych kwestiach, takich jak niezależność sądów i swobody demokratyczne.

Joachim Herrmann z Dyrekcji ds. Sprawiedliwości w Komisji Europejskiej przedstawił najnowsze sprawozdanie na temat praworządności, podkreślając jrozszerzenie jego zakresu na kraje przystępujące do UE i jego wpływ na jednolity rynek.

Kevin Casas-Zamora z International IDEA pochwalił wysiłki UE, ale ostrzegł przed regresem demokracji, wzywając do większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego i opracowania bardziej szczegółowych sprawozdań na temat praworządności. Alexandrina Najmowicz z Europejskiego Forum Obywatelskiego zaapelowała o jaśniejsze zalecenia i system wczesnego ostrzegania, aby zapobiec dalszej erozji demokracji.

Podczas debaty uczestnicy ostrzegli przed samozadowoleniem i podkreślili potrzebę reakcji na rosnące obawy dotyczące autorytaryzmu, zagrożeń dla niezależności sądów i malejącej przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego. Jerzy Pomianowski, szef Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji, ostrzegł, że zepchnięcie demokracji na dalszy plan w obliczu pilniejszych problemów, takich jak migracja i bezpieczeństwo, może się zemścić, i wezwał do przeznaczenia 5% pomocy rozwojowej na programy wspierania demokracji.

W debacie zorganizowanej przez EKES podkreślono nieodzowną rolę społeczeństwa obywatelskiego w obronie praworządności i wezwano do jego większego zaangażowania w kształtowanie polityki UE. Uruchomienie platformy społeczeństwa obywatelskiego wraz z nowym zaangażowaniem na rzecz praw podstawowych ma kluczowe znaczenie dla przyszłości demokracji w UE. (gb)

Na sesji plenarnej w październiku EKES przyjął rezolucję „Wytyczanie postępów demokratycznych UE: rezolucja na następną kadencję ustawodawczą”, sporządzoną przez członkinie Christę Schweng i Cinzię Del Rio oraz członka Ioannisa Vardakastanisa.

Mając na uwadze obecne wielorakie kryzysy, EKES zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Komisji w nowym składzie o wykorzystanie jego różnorodnej reprezentacji do wzmocnienia Unii Europejskiej.

W nowej kadencji za cel należy postawić sobie umocnienie międzynarodowej pozycji UE, rozwiązanie problemów w jej strukturze instytucjonalnej, ugruntowanie wspólnych europejskich wartości, ukierunkowanie gospodarki na zrównoważoną przyszłość, opartą na zaawansowanym modelu społecznym sprzyjającym włączeniu społecznemu, który ma kolosalne znaczenie dla postępu, jedności i konkurencyjności.

W rezolucji EKES wnosi, by instytucje UE ustanowiły koncepcję bezpieczeństwa opartą na sześciu elementach, czyli na Unii, która:

• chroni obywatelki i obywateli przed zagrożeniami zewnętrznymi,
• chroni obywatelki i obywateli przed zagrożeniami wewnętrznymi, głównie związanymi ze zdrowiem, zmianami demograficznymi i ubóstwem, oraz zapewnia dostępną, powszechną ochronę socjalną i dobrobyt w całej Europie,
• gwarantuje konkurencyjną społeczną gospodarkę rynkową opartą na ekosystemach zapewniających produktywność, innowacyjność, wysokiej jakości miejsca pracy i pełne zatrudnienie,
• tworzy odporną gospodarkę z korzyścią dla wszystkich obywateli,
• zapewnia dialog i uczestnictwo partnerów społecznych, zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i obywateli, aby sprostać wyzwaniom i gruntownym przemianom dnia dzisiejszego i najbliższej przyszłości,
• chroni przed obecnymi i przyszłymi zagrożeniami związanymi ze zmianą klimatu, zanieczyszczeniem i utratą różnorodności biologicznej.

Rezolucja powstała po pierwszym w historii Tygodniu Społeczeństwa Obywatelskiego, który EKES zorganizował w marcu 2024 r. w celu wysondowania poglądów Europejczyków w każdym wieku, partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. (mp)

We wtorek, 17 września, EKES zorganizował pokaz filmu „Pokój nauczycielski”, który otrzymał Europejską Nagrodę Publiczności LUX.

Film niemieckiego reżysera İlkera Çataka analizuje trudną sytuację, w której znalazła się młoda nauczycielka, a jednocześnie zajmuje się szerszą problematyką systemu edukacji. Po pokazie widzowie uczestniczyli w debacie moderowanej przez wiceprzewodniczącego EKES-u ds. komunikacji Laurențiu Plosceanu. Swoimi spostrzeżeniami podzielili się m.in. prelegenci Jan Wilker i Tatjana Babrauskienė, zwracając uwagę na główne wątki filmu i ich znaczenie w kontekście bieżących kwestii społecznych.

Pokaz ten był jednym z wielu tego typu imprez organizowanych przez EKES w nawiązaniu do przyznawanej przez Parlament Europejski Nagrody Publiczności LUX. Za pomocą takich wydarzeń EKES podkreśla swoje zaangażowanie w promowanie i pielęgnowanie dialogu na palące tematy społeczne. 

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) i Rada Gospodarcza, Społeczna i Kulturalna Unii Afrykańskiej (ECOSOCC) przedstawiły 20 września na Szczycie Przyszłości ONZ w Nowym Jorku wspólną deklarację, w której uwypukliły zasadniczą rolę społeczeństwa obywatelskiego w stawianiu czoła globalnym wyzwaniom i krzewieniu zrównoważonego rozwoju.

Deklaracja, która wpisuje się w ramy protokołu ustaleń między EKES-em a ECOSOCC, przedstawia wspólną wizję sprawiedliwszego i bardziej inkluzywnego świata opartego na większej równości. Partnerstwo EKES-u z ECOSOCC ma być inspiracją do nowych sojuszy i inicjatyw.

Przewodniczący Oliver Röpke stwierdził: Ta deklaracja to nie puste słowa, lecz poważne zobowiązanie do realizacji wspólnych wartości, którymi są demokracja, inkluzywność i zrównoważony rozwój. W obliczu pilnych globalnych wyzwań potrzebujemy solidniejszego multilateralizmu, którego centralnym elementem jest rzeczywiste zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego.

We wspólnej deklaracji podkreślono:

• przyspieszenie postępów w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju, wezwanie do opracowania kompleksowej strategii na rzecz postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju,
• sprawiedliwą transformację w kierunku neutralności klimatycznej, co musi obejmować godną pracę i eliminowanie ubóstwa w trakcie przechodzenia na gospodarkę neutralną dla klimatu,
• reformę światowego systemu finansowego z myślą o lepszym wsparciu zrównoważonego rozwoju, zwłaszcza w państwach podatnych na zagrożenia,
• politykę ukierunkowaną na aspekt równości płci, w której apeluje się o przyjęcie podejścia uwzględniającego aspekt płci w działaniach w dziedzinie klimatu i programach rozwoju,
• pierwszoplanową rolę społeczeństwa obywatelskiego w reformowaniu globalnego ładu, w tym w reformach organów decyzyjnych ONZ,
• angażowanie młodych ludzi i popularyzację innowacji cyfrowych, co jest głównym motorem przyszłego globalnego rządzenia.

Partnerstwo EKES-u i ECOSOCC zostało sformalizowane wraz z podpisaniem protokołu ustaleń 17 lipca 2024 r. w Akrze w Ghanie. W protokole ustaleń pogłębiono współpracę w najważniejszych kwestiach, takich jak zrównoważony rozwój, działania w dziedzinie klimatu oraz zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego. Zaplanowano w nim m.in. regularne posiedzenia, wspólny wkład w szczyty UE–UA oraz stworzenie stałego mechanizmu zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego.

Ta współpraca jest wyrazem zaangażowania obu instytucji w realizację celów zrównoważonego rozwoju ONZ (CZR) i propagowanie inkluzywnego sprawowania rządów. W protokole ustaleń skupiono się na zwiększeniu roli społeczeństwa obywatelskiego w partnerstwie UE–Afryka i podkreślono potrzebę znalezienia wspólnych rozwiązań globalnych wyzwań, w tym odnośnie do zmiany klimatu i odporności demokratycznej.

EKES i ECOSOCC dążą do wzmocnienia pozycji społeczeństwa obywatelskiego w całej Afryce. (at)