W październiku Komitet przyjął opinię, w której zaproponował gruntowną zmianę sposobu funkcjonowania finansów w Unii Europejskiej. Zaapelował o większą przejrzystość i uczestnictwo obywateli w całej Unii, by wzmocnić demokrację i zaufanie publiczne. 

W tym celu zalecił opracowanie wspólnych ram przejrzystości polityki fiskalnej, zaangażowanie obywateli w procesy budżetowania i stworzenie narzędzi cyfrowych, za pomocą których można będzie lepiej informować o budżecie.

Wyobraźmy sobie, jak dobrze byłoby móc śledzić każde euro wydane z funduszy unijnych – poczynając od Brukseli i rządów krajowych, a kończąc na społecznościach lokalnych – stwierdziła Elena Calistru, sprawozdawczyni opinii.

Komitet uważa, że dzięki wspólnym ramom przejrzystości polityki fiskalnej będzie można wyznaczyć jasne i spójne standardy dla wszystkich unijnych programów finansowania, ujednolicić sprawozdawczość i ułatwić dostęp do danych finansowych we wszystkich państwach członkowskich. Położy się także nacisk na promowanie najlepszych praktyk, a nie wprowadzanie nowych przepisów.

Budżet partycypacyjny umożliwi obywatelom bezpośrednie wpływanie na decyzje dotyczące wydatków publicznych – zwłaszcza na szczeblu lokalnym. Jednocześnie uwzględni się elementy partycypacyjne w procesach budżetowania na szczeblu unijnym.

Komitet wezwał do stworzenia jednolitej, przyjaznej dla użytkownika platformy cyfrowej oferującej dane budżetowe w czasie rzeczywistym, jasne wizualizacje i wgląd w rezultaty, które osiągnięto dzięki unijnym funduszom. Dzięki temu obywatele lepiej rozumieliby informacje finansowe i bardziej angażowaliby się w tym zakresie.

Komitet podkreślił, jak ważne jest podnoszenia świadomości społecznej, zapewnienie silniejszego nadzoru i dostosowanie praktyk finansowych do celów Unii Europejskiej – takich jak spójność i zrównoważony rozwój – by wspierać współpracę i rozliczalność.

Unijne finanse to nie tylko liczby. Chodzi w nich także o zaufanie i demokrację oraz o to, by Europa przynosiła korzyści obywatelom – stwierdziła Elena Calistru. (tk)

Grupa Pracowników

Bardzo trafna wydaje się dzisiaj parafraza hasła kampanii wyborczej Billa Clintona z 1992 r. „Gospodarka, głupcze!”, która przemówiła wówczas do amerykańskich wyborców zmagających się z recesją. Wystarczy spojrzeć na wyniki unijnego badania powyborczego Eurobarometr, które pokazało, że do głosowania skłania ludzi głównie zaniepokojenie o inflację i gospodarkę. 

Nie ma uniwersalnego rozwiązania, a same trudności ekonomiczne nie wyjaśniają wszystkich zawiłości związanych z wyborami. Można z pewnością stwierdzić, że do oddania głosu w wyborach europejskich na wiosnę oraz w wyborach po drugiej stronie Atlantyku kilka tygodni temu skłoniły ludzi przede wszystkim rosnące ceny, koszty utrzymania i sytuacja gospodarcza. Nie było to bynajmniej niespodzianką: oprócz ubóstwa i wykluczenia społecznego były to głównie kwestie zaprzątające wyborców na początku 2023 r. Chociaż wskaźniki makroekonomiczne schlebiają decydentom, to inflacja wywiera nadal duży bezpośredni wpływ na ceny towarów podstawowych, takich jak żywność i energia, a także odbija się w nieproporcjonalnym stopniu na osobach, które przeznaczają większość dochodów na te artykuły pierwszej potrzeby. Do listy problemów dochodzi również odbudowa po pandemii i katastrofalna reakcja polityczna na nią. Wiele krajów nadal boryka się ze skutkami kryzysu z 2008 r.

Od dziesiątków lat płace są oderwane od wzrostu wydajności, wskutek czego wielu przedstawicieli klasy pracującej i średniej w Europie traci nadzieję na lepszą przyszłość. Ekstremizm polityczny i zawirowania wyborcze będą trwałym zjawiskiem.

Musimy zająć się kryzysem związanym z kosztami utrzymania. Ma to decydujące znaczenie dla przyszłości Europy, gdyż uwydatnia problemy strukturalne w naszych społeczeństwach i gospodarkach, a także podważa zasady, na których opiera się tkanka społeczna demokracji w UE.

Grupa Pracowników spotkała się 26 listopada z kilkoma zainteresowanymi stronami, aby omówić te kwestie. Zachęcamy do powrotu do tej dyskusji i dołączenia się do naszego apelu do decydentów, by przestali się prześcigać w modnych powiedzonkach, zapewnili odpowiedni poziom umiejętności w swoich szeregach i skupili się na istotnych sprawach. 

EKES nakreślił wizję pokazującą, jak przekształcić unijne systemy rolnictwa, rybołówstwa i żywności, by zapewnić odporność i zrównoważony rozwój w czasach kryzysu. 

W opinii przyjętej w październiku Komitet wezwał do stworzenia systemu żywnościowego, który byłby konkurencyjny, odporny na kryzysy i dopasowany do unijnych celów środowiskowych i społecznych. W opinii położono nacisk na bezpieczeństwo żywnościowe, godziwy dochód dla producentów, odporność środowiskową i wspieranie kolejnego pokolenia producentów żywności.

Trzeba zapewnić producentom stabilne i zrównoważone dochody, a także wspierać opartą na wiedzy politykę żywnościową, która sprzyja innowacjom – powiedział Arnold Puech d’Alissac, przewodniczący Światowej Organizacji Rolników i jeden z trojga sprawozdawców opinii.

W tym celu Komitet proponuje, by wzmocnić siłę przetargową sektora rolnego w negocjacjach cenowych i zwiększyć unijne środki finansowe na rolnictwo i rybołówstwo. Wzywa też, aby w przyszłych umowach handlowych uwzględnić standardy Zielonego Ładu i strategii „Od pola do stołu”, co zapewni uczciwą konkurencję i wysoką jakość żywności.

Niezwykle ważne jest zapewnienie godziwych dochodów producentom pierwotnym – stwierdziła Piroska Kállay, współsprawozdawczyni opinii.

W związku z tym EKES apeluje o bardziej rygorystyczne egzekwowanie uczciwych praktyk handlowych oraz o zakaz sprzedaży poniżej kosztów, by przywrócić równowagę w łańcuchu dostaw żywności. Kluczowe znaczenie mają również polityki sprzyjające wymianie pokoleń, skupiające się na młodzieży i kobietach, w tym na kształceniu, szkoleniu i wsparciu dla spółdzielni.

Z myślą o propagowaniu zrównoważonego rozwoju EKES zalecił, by nagradzać wysiłki na rzecz sekwestracji dwutlenku węgla, takie jak zrównoważone gospodarowanie glebami, i zapobieganie ucieczce emisji. Środki te pomogłyby dopasować produkcję żywności do celów klimatycznych UE i do globalnych zobowiązań środowiskowych – zaznaczył Joe Healy, trzeci ze sprawozdawców.

Proponuje się ponadto publiczny system ubezpieczeń, który chroniłby producentów przed katastrofami związanymi z klimatem, zapewniając ciągłość dostaw żywności.

EKES zaapelował też o politykę, która pozwoli przywrócić zdrowie gleb i wody, poprawić efektywne gospodarowanie wodą i ograniczyć jej zużycie, a jednocześnie zmniejszyć biurokrację i zwiększyć przejrzystość dzięki cyfrowemu monitorowaniu cen i kosztów.

Wreszcie, Komitet zalecił, by ustanowić Europejską Radę Polityki Żywnościowej (EFPC), aby propagować dialog na temat kwestii związanych z żywnością i dostosowania polityki żywnościowej do szerszych celów społecznych i środowiskowych. Propozycje te składają się na plan działania, który ma wzmocnić odporność oraz zrównoważony i sprawiedliwy charakter systemu żywnościowego UE w obliczu globalnych wyzwań.(ks)

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) apeluje do Unii Europejskiej, by stała się liderem w oparciu o zrównoważony model biogospodarki zgodny z Europejskim Zielonym Ładem i celami klimatycznymi.

Komitet wyjaśnia w opinii „Wzajemne dostosowanie gospodarki o obiegu zamkniętym i biogospodarki na szczeblu unijnym i krajowym”, w jaki sposób solidna biogospodarka może zapewnić Europie korzyści gospodarcze i ekologiczne, wzmocnić odporność i wesprzeć sprawiedliwą transformację. Strategiczne inwestycje we współpracę międzysektorową i zaangażowanie lokalnych społeczności mogą przekształcić unijną biogospodarkę w globalny model zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

Zrównoważona biogospodarka musi być zgodna z ramami Unii Europejskiej – Zielonym Ładem, gospodarką o obiegu zamkniętym i celami w zakresie różnorodności biologicznej. Dzięki temu związane z nią działania przyczynią się do osiągnięcia celów dotyczących klimatu i bioróżnorodności, a jednocześnie pozwolą uwzględnić ograniczenia planety.

Potrzebujemy kompleksowej i ambitnej strategii dotyczącej biogospodarki. Trzeba ją dostosować do gospodarki o obiegu zamkniętym i celów zrównoważonego rozwoju, by wzmocnić przewagę konkurencyjną Unii poprzez tworzenie zrównoważonych i dobrze płatnych miejsc pracy. Biogospodarka może też zapewnić wzrost gospodarczy z poszanowaniem ograniczeń planety – stwierdził Cillian Lohan, sprawozdawca opinii.

Musimy rozwijać biogospodarkę w oparciu o zasady gospodarki o obiegu zamkniętym, by ograniczyć odpady i poprawić efektywność dzięki kaskadowemu wykorzystaniu zasobów i recyrkulacji materiałów biologicznych. Biogospodarka oferuje także korzyści społeczne – zwłaszcza na obszarach wiejskich – gdyż tworzy miejsca pracy i pozwala rozwijać umiejętności. Bardzo ważne jest wspieranie społeczności wiejskich i zaangażowania młodych ludzi w tym sektorze.

Edukacja w zakresie biogospodarki może przyczynić się do zapewnienia wykwalifikowanej siły roboczej i podnieść świadomość na temat zrównoważonego rozwoju. Może też poprawić stan zdrowia publicznego dzięki zmniejszeniu kosztów opieki zdrowotnej. Postęp technologiczny i zrównoważone użytkowanie gruntów odgrywają bardzo ważną rolę w tych działaniach – przykładem jest tu rolnictwo regeneracyjne i leśnictwo, które zwiększają składowanie dwutlenku węgla i różnorodność biologiczną.

Rolnictwo miejskie i giełdy żywnościowe o obiegu zamkniętym mogą ograniczać marnotrawienie żywności i wzmacniać lokalne systemy żywnościowe. Unia Europejska powinna utrzymywać wysokie standardy w biznesie i innowacjach i zachęcać do wczesnego przyjmowania biotechnologii. Nowatorscy liderzy powinni mieć pierwszeństwo przy przyznawaniu środków finansowych. Trzeba też wspierać małe i średnie przedsiębiorstwa.

Musimy jasno określić koncepcję biogospodarki, by móc ją uwzględnić w różnych strategiach unijnych. Trzeba też zaktualizować strategię dotyczącą biogospodarki do 2025 r., by była zgodna z Zielonym Ładem i porozumieniem paryskim, oraz opracować plan działania na rzecz zrównoważonej i odpornej gospodarki opartej na biomasie. (ks) 

Séamus Boland, przewodniczący Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u

Mimo że UE jest bogatsza niż większość części świata, na szkoły nadal spada odpowiedzialność zapewnienia codziennych posiłków milionom dzieci. W rzeczywistości liczba państw członkowskich dostarczających żywność dzieciom podczas wakacji szkolnych tylko rośnie. Już to pokazuje nam wyraźnie, że ubóstwo na najbardziej podstawowym poziomie istnieje i rośnie, tak więc przyszła Komisja Europejska musi zająć się nim w sposób zdecydowany i bezpośredni.

Europejskie statystyki dotyczące ubóstwa nie dają powodów do dumy. Około 21% ludności UE jest zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym (dane Eurostatu za 2023 r.), a prawie 25% dzieci jest zagrożonych wpadnięciem w pułapkę ubóstwa (dane Eurostatu za 2023 r.). Możliwe jest, że problem ten byłby o wiele poważniejszy bez obecnych inicjatyw UE w tej dziedzinie. Nie są one jednak wystarczające. Z tego powodu Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) i jego Grupa Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego z zadowoleniem przyjmują zapowiedź przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen, że podczas kadencji 2024–2029 Komisja będzie pracować nad unijną strategią na rzecz walki z ubóstwem, zaczynając od zajęcia się podstawowymi przyczynami ubóstwa. EKES, a w szczególności moja grupa, od dawna wzywa do opracowania takiej strategii.

Niestety ubóstwo to nie tylko niedobór podstawowych zasobów, których rodziny potrzebują na co dzień. Jest to rezultat szeregu długoterminowych okoliczności, które idą w parze z długofalową deprywacją. Deprywacja ta jest związana z systemami politycznymi, które w najlepszym wypadku ignorują niektóre demografie, a w najgorszym – dyskryminują je.

Zaproponowane rozwiązania będą musiały ocenić głęboko zakorzenione w historii przyczyny ubóstwa. Oznacza to przyjrzenie się każdemu etapowi życia, od narodzin do śmierci. To samo dotyczy usług mieszkaniowych, które stają się jednym z najpoważniejszych problemów społeczeństw europejskich. Z tego powodu na wniosek mojej grupy EKES zlecił przeprowadzenie badania na temat przystępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań w UE. Przedstawiliśmy go na naszej konferencji w dniu 21 listopada na temat ochrony osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji w Europie poprzez zrównoważone i przystępne cenowo mieszkania. Podczas konferencji wykazaliśmy, że przystępne cenowo mieszkania są jednym z kluczowych instrumentów walki z ubóstwem.

Bardzo nas cieszy, że w skład nowej Komisji Europejskiej wejdzie komisarz do spraw energii i mieszkalnictwa, co przyczyni się do prac nad eliminacją ubóstwa. Niepokoi nas jednak to, że większość polityków nadal postrzega eliminację ubóstwa jako problem, który należy rozwiązać za pomocą dużych, zbiurokratyzowanych budżetów. Zasoby dotrą do tych w potrzebie tylko, jeśli zmieni się ten sposób myślenia. Ubóstwo jest kwestią przekrojową, a nowi komisarze europejscy do spraw energii i mieszkalnictwa, równości, spójności i reform oraz sprawiedliwej transformacji muszą w trybie natychmiastowym wziąć na siebie odpowiedzialność za wprowadzenie tych zmian.

EKES zaapelował o opracowanie europejskiej inicjatywy przewodniej w dziedzinie zdrowia, proponując utworzenie Europejskiej Unii Zdrowotnej i wzywając Komisję Europejską do opublikowania planu działania w sprawie chorób rzadkich o wyraźnie osiągalnych celach.

Podczas debaty na temat europejskiej inicjatywy przewodniej na rzecz zdrowia, która odbyła się na październikowej sesji plenarnej, EKES wezwał UE do zainicjowania ambitnej inicjatywy, która miałaby doprowadzić do stworzenia przekrojowej architektury zdrowotnej w UE. W porządku obrad znalazło się również opracowanie europejskiego planu działania w zakresie chorób rzadkich.

Otwierając debatę, przewodniczący EKES-u Oliver Röpke stwierdził: Niezbędne jest, aby każdy mieszkający w UE mógł korzystać z przystępnej cenowo i dostępnej opieki zdrowotnej wysokiej jakości. Musimy inwestować w innowacyjne i stabilne systemy opieki zdrowotnej oraz podejmować zdecydowane działania w celu zwalczania nierówności zdrowotnych zarówno w UE, jak i na świecie. Choroby rzadkie sprawiają, że utrzymujące się nierówności i podatność na zagrożenia są jeszcze bardziej widoczne. Dlatego też potrzebujemy kompleksowych europejskich działań w zakresie chorób rzadkich.

Sprawozdawca opinii w sprawie europejskiej inicjatywy przewodniej na rzecz zdrowia Alain Coheur powiedział: Dzisiaj staramy się przyjąć plan działania dla przyszłych komisarzy UE, w którym będzie się promować opiekę zdrowotną dla wszystkich i chronić ludzi przed przyszłymi kryzysami. Ágnes Cser, sprawozdawczyni opinii w sprawie chorób rzadkich, dodała: Musimy opracować plan działania. Należy jednak skupić się nie tylko na planie działania dotyczącym tych chorób, ale również na zdrowiu – zdrowie jest kluczem do konkurencyjności. Nasza unia zdrowotna nie może pozostać pustym sloganem.

W opinii w sprawie europejskiej inicjatywy przewodniej na rzecz zdrowia określono strategiczne filary służące wzmocnieniu solidarności i współpracy między państwami członkowskimi w dziedzinie zdrowia. Jednym z nich jest ustanowienie europejskiej gwarancji opieki i opieki zdrowotnej, która określałaby wieloletnie cele zdrowotne na szczeblu UE. Mogłoby to doprowadzić do stworzenia prawnie wiążącego tekstu (takiego jak dyrektywa).

Kolejnym filarem jest wdrożenie podejścia „Jedno zdrowie”, które łączy politykę dotyczącą ludzi, zwierząt, roślin i środowiska. W opinii w sprawie zwalczania chorób rzadkich wzywa się Komisję do opublikowania komunikatu zawierającego kompleksowy europejski plan działania w zakresie chorób rzadkich (APRD), gdzie określi się cele SMART, które można osiągnąć do 2030 r. (lm) 

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przedstawia Elektryzujące spotkania: obrazy końca ubóstwa energetycznego, niezwykłą wystawę zdjęć prezentującą prace fotografki Miriam Strong. Wystawa, która powstała we współpracy z Friends of the Earth Europe, poświęcona jest aktywizmowi, kolektywizmowi i wzmocnieniu pozycji borykających się z ubóstwem energetycznym społeczności w całej Europie. Wystawę, zorganizowaną z inicjatywy Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, będzie można oglądać w budynku JDE EKES-u w Brukseli przy rue Belliard 99-101 w dniach od 4 do 16 grudnia.

Podczas wydarzenia inauguracyjnego wiceprzewodniczący EKES-u ds. komunikacji Aurel Laurenţiu Plosceanu i przewodniczący Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego w EKES-ie Séamus Boland podkreślili zaangażowanie EKES-u na rzecz eliminacji ubóstwa, promowania przystępnej cenowo energii, wspierania zmian systemowych i osiągania celów zrównoważonego rozwoju. 

W swoim wystąpieniu Séamus Boland mówił o coraz wyższych kosztach utrzymania i rosnącym poziomie ubóstwa w Europie. Podkreślił potrzebę stanowczej reakcji politycznej ze strony nowej Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego. Pierwsza w historii strategia UE na rzecz walki z ubóstwem i Pakt dla czystego przemysłu, które zostały zapowiedziane przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen w jej wytycznych politycznych na następną kadencję, muszą zapewnić trwałe rozwiązania dostosowane do panujących realiów – powiedział Séamus Boland.

Działaczka kampanii na rzecz sprawiedliwości energetycznej Laia Segura i specjalistka ds. komunikacji Friends of the Earth Yvonne Lemmen podkreśliły, że ten projekt pokazuje, w jaki sposób ludzie radzą sobie z ubóstwem energetycznym i walczą o swoje prawa do godnych i odpornych na zmianę klimatów mieszkań oraz przystępnej cenowo, czystej energii. Więcej informacji na ten temat można znaleźć tutaj.

Stefano Mallia, przewodniczący Grupy Pracodawców

Donald Trump wygrał wybory w USA i po raz drugi zasiądzie na fotelu prezydenckim. Wynik głosowania jest już pewny i musi być traktowany z szacunkiem. Ale co teraz?

UE i USA pozostają kluczowymi partnerami geopolitycznymi i handlowymi, ponieważ nasze stosunki opierają się na zasadzie wzajemności. W dzisiejszym świecie wzajemnych powiązań nie ma miejsca na izolacjonizm ani protekcjonizm, które osłabiłyby wzajemną i globalną współpracę oraz dobrobyt gospodarczy.

UE i USA są swymi największymi partnerami handlowymi. Dwustronna wymiana handlowa między UE a USA plasuje się na rekordowym w historii poziomie. W 2023 r. wyniosła ponad 1,6 bln EUR, a wartość dwustronnych inwestycji przekroczyła 5 bln EUR. Stany Zjednoczone są głównym źródłem bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w UE, które w Europie szacuje się na 3,6 bln USD, podczas gdy inwestycje UE w USA wynoszą około 3 bln USD. Te wzajemne inwestycje wzmacniają współzależność gospodarczą i tworzą miliony miejsc pracy po obu stronach Atlantyku.

Z tego powodu ważne jest kontynuowanie prac nad naszymi stosunkami. Nałożenie ceł w wysokości od 10% do 20% na import ze wszystkich krajów, w tym z UE, jak zasugerował Trump, prowadzi w ślepą uliczkę. Dlatego też apelujemy o bardziej otwarty dialog i przyszłościowy program współpracy.

Radzie UE–USA ds. Handlu i Technologii udało się ułatwić dialog na temat kluczowych kwestii, takich jak sztuczna inteligencja i półprzewodniki. Z jednej strony konieczne jest pogłębienie i udoskonalenie dialogu, a z drugiej strony UE musi przyspieszyć reformy polityczne, zmobilizować się i znaleźć najlepszy sposób na współpracę ze Stanami Zjednoczonymi.

Musimy również przygotować się na scenariusz, w którym w ważnych kwestiach, takich jak zmiana klimatu czy Ukraina, będziemy musieli działać w pojedynkę. Jest to bardzo realna możliwość, a co za tym idzie, powinniśmy zacząć traktować ją jako nową rzeczywistość.