Het EESC waarschuwt voor de gevolgen die de komende uitbreiding van de EU voor de landbouw zou kunnen hebben. De aanloop naar deze uitbreiding wordt gekenmerkt door grote mondiale uitdagingen, waaronder geopolitieke verschuivingen, klimaatverandering en transities in het energie- en milieubeleid. Bij de toetreding van nieuwe lidstaten zijn een gedegen voorbereiding en naleving van de waarden van de EU van groot belang. 

Tijdens de zitting van juli heeft het EESC een advies goedgekeurd waarin het benadrukt hoe complex het uitbreidingsproces is en hamert op het belang van een goede voorbereiding, duurzaamheid en evenwichtige steun voor de landbouwsector van zowel de huidige als de kandidaat-lidstaten. Deze uitbreiding moet de strategische autonomie van de EU vergroten en de milieueffecten van de landbouw verminderen. Eerdere uitbreidingen hebben echter niet voor iedereen dezelfde resultaten opgeleverd: vaak konden grote landbouwbedrijven er wel van profiteren en kleinere landbouwbedrijven niet. 

De rapporteur van het advies, Stoyan Tchoukanov, wees erop dat eerdere uitbreidingen weliswaar in het algemeen een succes waren, maar geen voordeel opleverden voor plattelandsgebieden en kleinschalige landbouwers. Hij benadrukte dat voorzichtig moet worden omgegaan met het landbouwsysteem om verstoringen te voorkomen. 

Om mogelijk onjuiste informatie aan te pakken en een soepele integratie te waarborgen pleit het EESC voor uitgebreide gegevensverzameling en monitoring van landbouwhervormingen. De kandidaat-lidstaten zullen zich moeten aanpassen aan het zich ontwikkelende gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), waarin de nadruk nu eerder ligt op ecosysteemdiensten dan op traditionele steun. Naar verwachting zal het landbouwareaal van de EU fors toenemen door de uitbreiding. Alleen al door de toetreding van Oekraïne wordt dat areaal een kwart groter. 

Het EESC pleit voor een geleidelijke integratie, met specifieke budgetten ter ondersteuning van de zwaarst getroffen subsectoren van de landbouw, met name kleine en middelgrote landbouwbedrijven. Toekomstige GLB-hervormingen moeten gericht zijn op duurzaamheid; op hectaren gebaseerde subsidies dienen daarom te worden vervangen door financiële stimulansen voor diensten die het milieu en de samenleving ten goede komen. 

Al met al bepleit het EESC een zorgvuldig en goed ondersteund uitbreidingsproces, zodat alle lidstaten er wel bij zullen varen en de landbouwpraktijken van de EU ondanks de toenemende geopolitieke spanningen duurzaam en rechtvaardig blijven.

Het EESC heeft kritiek op het plan van de Europese Commissie voor geavanceerde materialen, omdat het onvoldoende financiering, meetbare doelstellingen en duurzaamheidsindicatoren bevat. In zijn advies over de desbetreffende mededeling van de Commissie pleit het EESC voor een alomvattende strategie om van de EU een wereldleider in deze uiterst belangrijke sector te maken. 

“Geavanceerde materialen zijn van cruciaal belang voor de industrie, de economische groei en de duurzaamheid in de EU. We hebben duurzaamheidsindicatoren nodig in alle productieprocessen en moeten ervoor zorgen dat de juiste vaardigheden en geschoolde arbeidskrachten beschikbaar zijn”, aldus Anastasis Yiapanis, rapporteur voor het advies. 

Volgens het EESC mist het plan van de Commissie de ambitie en de specifieke doelstellingen die nodig zijn om het industriële leiderschap van de EU te waarborgen. Corapporteur Gerardo Luis Arroyo Herranz wijst erop dat het plan geen meetbare doelstellingen, termijnen of kernprestatie-indicatoren bevat. Het EESC dringt aan op een doortastende, strategische aanpak om de capaciteit van de EU op het gebied van geavanceerde materialen te versterken en stelt voor om gezondheidszorg op te nemen als strategische sector vanwege het grote economische belang ervan. 

Een van de belangrijkste aanbevelingen is de overgang naar een circulaire economie om de afhankelijkheid van grondstoffen te verminderen. Dit vraagt om nauwere samenwerking tussen het bedrijfsleven, de academische wereld en beleidsmakers, aanzienlijke investeringen in onderzoek en ontwikkeling en het stimuleren van vaardigheden. “Zonder voldoende geschoold personeel dreigt elke maatregel te mislukken. De EU moet bij- en omscholingsprogramma’s opzetten, naast initiatieven voor beroepsonderwijs”, aldus Arroyo Herranz. 

Het EESC vindt de 250 miljoen euro die in Horizon Europa wordt voorgesteld voor geavanceerde materialen onvoldoende. Het dringt aan op meer financiering, fiscale stimulansen en vereenvoudigde bureaucratische procedures om investeringen en innovatie te bevorderen. Ook het veiligstellen van een stabiele aanvoer van kritieke grondstoffen is een belangrijk aandachtspunt. 

Het EESC beveelt aan om de interne capaciteit van de EU te versterken en de bronnen te diversifiëren, onder meer door partnerschappen aan te gaan met Zuid-Korea en de Verenigde Staten en langetermijncontracten te sluiten met kleinere landen om mogelijke onderbrekingen in de aanvoer op te vangen. (gb)

Uit de resultaten van de Europese verkiezingen blijkt dat er nog steeds een meerderheid bestaat die vóór Europa is, maar ook dat kiezers overal in de EU aandringen op beleid en wetgeving waarmee een antwoord wordt geboden op de vragen die in de verkiezingscampagne aan de orde zijn gesteld. Anders zou de pro-Europese meerderheid haar steun weleens kunnen verliezen, want steeds meer burgers dreigen zich van de traditionele politieke partijen af te keren. 

Bij het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) is er tijdens zijn plenaire zitting van juli een debat over de stand van de democratie in Europa gehouden met Roberta Metsola, voorzitter van het Europees Parlement (EP), en vertegenwoordigers van de fracties van het nieuw verkozen EP. 

Volgens EESC-voorzitter Oliver Röpke waren de Europese verkiezingen van juni een wake-upcallen is het onze plicht om in het licht van deze uitslag na te denken over de vraag hoe het met de democratie gesteld is. “Wij zijn er eensgezind van overtuigd dat de Europese Unie in dit verband het enige antwoord is en een democratievorm biedt die het leven van mensen in heel Europa zichtbaar verbetert”, aldus Röpke. 

Om ervoor te zorgen dat de burgers de democratie in Europa een warm hart blijven toedragen, moet de EU laten zien dat positieve veranderingen in samenlevingen en gemeenschappen nog steeds het best door de politiek kunnen worden bewerkstelligd, vindt ook Roberta Metsola. “Werkgevers, werknemers en het maatschappelijk middenveld zijn cruciaal voor de opbouw van Europa, in al onze steden, dorpen en regio’s, want dat zijn de plekken waar Europa gestalte krijgt en waar de democratie in praktijk wordt gebracht.”

In het debat met de vertegenwoordigers van de fracties sprak Željana Zovko, vicevoorzitter van de Europese Volkspartij (EVP), de grootste fractie in het Europees Parlement, de verwachting van haar fractie uit dat het beleid waarmee tijdens de vorige mandaatsperiode is begonnen, zal worden voortgezet. Ana Catarina Mendes, vicevoorzitter van de fractie van Socialisten en Democraten (S&D), zei dat het van essentieel belang is om werk te maken van de Europese pijler van sociale rechten en om armoede te bestrijden. Dan Barna, vicevoorzitter van de Renew-fractie, drong er bij de nieuwe Europese Commissie op aan om met behulp van de bestaande instrumenten de rechtstaat doeltreffender te verdedigen. Kira-Marie Peter-Hansen, vicevoorzitter van de fractie Groenen/EVA, wees erop hoe belangrijk het is om vast te houden aan de Green Deal als cruciaal beleidsonderdeel van de EU. Martin Schirdewan, covoorzitter van de Linkse Fractie, maakte duidelijk dat zijn fractie de nieuwe Commissie zal verzoeken de nodige aandacht te schenken aan de kosten van de crisis op het gebied van huisvesting. (mt)