Begin maart dit jaar verliet ik Kyiv met een loodzwaar gemoed. Ik vertrok voor twee dagen naar Frankrijk om een symposium over Oekraïne bij te wonen. Daardoor miste ik een belangrijke plechtigheid in Kyiv. Een vriendin, de dichteres Svitlana Povalyaeva, hield op Maidan, het centrale plein van de hoofdstad, een herdenkingsdienst voor haar oudste zoon Vasyl, die op 28-jarige leeftijd was gesneuveld in de strijd. Zijn jongere broer Roman was al in de zomer van 2022 gedood in de strijd voor de bevrijding van de regio Charkiv. Hij was 24 jaar oud.
Begin maart dit jaar verliet ik Kyiv met een zwaar gemoed. Ik vertrok voor twee dagen naar Frankrijk om een symposium over Oekraïne bij te wonen. Daardoor miste ik een belangrijke plechtigheid in Kyiv. Een vriendin, de dichteres Svitlana Povalyaeva, hield op Maidan, het centrale plein van de hoofdstad, een herdenkingsdienst voor haar oudste zoon Vasyl, die op 28-jarige leeftijd was gesneuveld in de strijd. Zijn jongere broer Roman was al in de zomer van 2022 gedood in de strijd voor de bevrijding van de regio Charkiv. Hij was 24 jaar oud.
Toen ik in de trein stapte, trok mijn maag samen. Mijn drie kinderen bleven thuis achter. Het was niet de eerste keer dat ik tijdens de oorlog kort naar het buitenland trok. Maar deze keer was ik vol angst.
Ik wist dat het waarschuwingssysteem van mijn telefoon bij dreigend gevaar door Russische ballistische raketten niet zou oplichten. Gedurende enkele dagen zou ik 2 000 kilometer van huis zijn, zonder informatie over de veiligheid van mijn dochters. Het was ondraaglijk.
Als het waarschuwingssysteem niet zou werken, dan was dat omdat de Verenigde Staten Oekraïne niet langer voorzagen van inlichtingen, waaronder vroegtijdige waarschuwingen voor Russische raketaanvallen. De VS hadden ook de militaire hulp opgeschort, en zelfs de reeds naar Polen verzonden uitrusting geblokkeerd.
Enkele dagen later keerde ik terug naar Oekraïne. Ondertussen hadden er onderhandelingen plaatsgevonden tussen de delegaties van Oekraïne, de VS en Saoedi-Arabië. Oekraïne was bereid tot een volledig en onmiddellijk staakt-het-vuren, als Rusland dat ook was. Donald Trump was tevreden. Oekraïne kreeg weer Amerikaanse inlichtingen, net als de militaire hulp die onder president Biden was toegezegd.
Maar het vertrouwen is weg. Als je eenmaal verraden bent, is het moeilijk om te doen alsof er niets gebeurd is.
Voelt Europa zich ook verraden? De tijd van schuilen onder de NAVO-veiligheidsparaplu onder Amerikaans leiderschap is voorbij. De MAGA-aanhangers kijken weg. Zij zijn van plan de militaire en humanitaire aanwezigheid in Europa tot een minimum te beperken en brengen Rusland, de agressor, uit zijn diplomatieke en economische isolement.
Als Trump zo snel mogelijk en koste wat het kost een staakt-het-vuren in Oekraïne wil, is dat omdat hij het Oekraïense lijden van ondergeschikt belang vindt. Hij wil alleen maar de kosten voor de Amerikaanse begroting zo beperkt mogelijk houden. De VS nemen niet langer deel aan bijeenkomsten zoals die van de Ramstein-groep, en voor het lopende jaar is geen verdere militaire bijstand van de VS gepland.
Voor de Amerikaanse regering is vrede die Oekraïne betaalt met een nederlaag geen probleem. VS-gezanten Steve Witkoff en Keith Kellogg stellen voor om Oekraïne in twee of drie zones op te delen - net als Duitsland na de Tweede Wereldoorlog. Alsof Oekraïne de agressor was die de oorlog had verloren.
Maar ook Europa wordt bedreigd. Trump is van plan om het aantal Amerikaanse troepen in Europa te verminderen en eist dat elke NAVO-lidstaat 5 % van zijn bbp aan defensie besteedt, omdat hij vindt dat de verdediging van Europa een Europees probleem is.
Rusland kijkt aandachtig toe. Voor Rusland gaat van een NAVO zonder leiding van de VS geen afschrikwekkende werking uit. Hoe lang duurt het om een “Europa van defensie” op te tuigen dat zijn eigen veiligheid kan waarborgen? Als dit te abstract klinkt, probeer dan deze vraag te beantwoorden: wie in Europa zal de Baltische staten helpen verdedigen als Rusland een aanval opzet na de gezamenlijke militaire oefeningen in Belarus in september 2025?
In het licht van het Amerikaanse verraad staat Europa voor een duidelijke keuze: of nu Oekraïne verdedigen zoals het zichzelf zou verdedigen, of morgen het Russische leger op eigen grondgebied trotseren. Deze strijd wordt niet eenvoudig, maar een strijd is nooit op voorhand verloren.
Eind maart werd er een enquête gehouden in Oekraïne, waarvan de resultaten indruk op me maakten: meer dan 80 % van de Oekraïners is bereid de strijd tegen Rusland voort te zetten, ook zonder steun van de VS.
We zullen zien hoeveel Europeanen ons bij zullen staan.
In het licht van het verraad door Amerika staat Europa voor een zeer duidelijke keuze: of Oekraïne nu verdedigen zoals het zichzelf zou verdedigen, of morgen Het Russische leger op zijn eigen grondgebied trotseren. Dit wordt geen eenvoudige strijd, maar een strijd is nooit op voorhand verloren. Het valt nog af te wachten hoeveel Europeanen ons zullen blijven bijstaan, schrijft onze speciale gast, de Oekraïense journaliste Tetyana Ogarkova.
In het licht van het verraad door Amerika staat Europa voor een zeer duidelijke keuze: of Oekraïne nu verdedigen zoals het zichzelf zou verdedigen, of morgen Het Russische leger op zijn eigen grondgebied trotseren. Dit wordt geen eenvoudige strijd, maar een strijd is nooit op voorhand verloren. Het valt nog af te wachten hoeveel Europeanen ons zullen blijven bijstaan, schrijft onze speciale gast, de Oekraïense journaliste Tetyana Ogarkova.
Tetyana Ogarkov is een Oekraïense journaliste, essayiste en literatuurwetenschapper die in Kyiv woont.Zij leidt bij het Ukraine Crisis Media Center de afdeling internationale zaken en presenteert mede de podcast “Explaining Ukraine”. Zij is tevens docente aan de Mohyla-universiteit in Kyiv en doctor in de letteren bij de Université Paris-XII Val-de-Marne.
Display date
11 months 2 weeks ago
Investeringen en hervormingen voor het concurrentievermogen en een kapitaalmarktenunie
De economische structuur van Europa is door recente crises op de proef gesteld, en de doorsnee burger kreeg het daarbij het zwaarst te verduren. Ons advies De crises te boven komen biedt een blauwdruk voor een economie die personen en bedrijven beschermt en hen vrijwaart van economische onrust.
De economische structuur van Europa is door recente crises op de proef gesteld, en de doorsnee burger kreeg het daarbij het zwaarst te verduren. Ons advies De crises te boven komen biedt een blauwdruk voor een economie die personen en bedrijven beschermt en hen vrijwaart van economische onrust.
Drie economische vereisten springen in het oog:
Ten eerste moeten economische prognoses veranderen van retrospectieve analyses in voorspellende maatregelen. Inflatie is eerder merkbaar aan keukentafels dan op economische dashboards. We hebben geavanceerde systemen voor vroegtijdige opsporing nodig die knelpunten in de voorziening en anomalieën in de prijstransmissie opmerken voordat die zich vertalen in torenhoge verwarmingskosten en onbetaalbare boodschappen. De huishoudens die het kwetsbaarst zijn voor economische schokken zijn ook het minst goed in staat om deze op te vangen. Om voor gerichte bescherming te zorgen moeten kwetsbaarheden daarom gedetailleerd in kaart worden gebracht.
Ten tweede moet in de begrotingscapaciteit het accent verschuiven van noodrespons naar ingebouwde stabilisatie. NextGenerationEU was indrukwekkend, maar droeg ook de sporen van improvisatie. Met permanente begrotingsstabilisatiemechanismen onder toezicht van het maatschappelijk middenveld zou een crisisrespons de mensen beschermen die het meeste risico lopen. Wanneer in de economische governance geen rekening wordt gehouden met verdelingseffecten, ondermijnen de sociale spanningen die daardoor ontstaan de veerkracht die we juist proberen op te bouwen. Sociale voorwaarden voor EU-financiering mogen niet worden gezien als bureaucratische belemmeringen – zij kunnen ervoor zorgen dat economische groei zich voor iedereen vertaalt in een betere levensstandaard.
Ten derde moet vaart worden gezet achter de marktintegratie op gebieden waar de consument er het meest baat bij heeft. Energiekosten die veel hoger liggen dan die van concurrenten zijn niet alleen macro-economische indicatoren. Ze leiden ook tot maandelijkse energiefacturen die in heel Europa zwaar drukken op het budget van huishoudens. Strategische investeringen in grensoverschrijdende infrastructuur en integratie van de energiemarkt zijn niet alleen maar abstracte economische doelstellingen, maar betekenen ook een tastbare verlichting voor gezinnen en bedrijven die zuchten onder hoge kosten van levensonderhoud.
Economisch beleid ontwikkelen zonder inbreng van het maatschappelijk middenveld is als navigeren zonder kennis van de lokale situatie: technisch gezien mogelijk, maar praktisch gezien dom. Wanneer beleid wordt ontworpen met volledige inbreng van degenen die met de gevolgen ervan te maken krijgen, levert dat altijd veel betere resultaten op. Het gaat hier niet om raadpleging als een formaliteit, maar om het aanboren van de collectieve intelligentie van het maatschappelijk middenveld gedurende de hele beleidscyclus.
De concurrerende sociale markteconomie van Europa moet worden gemoderniseerd en niet aan haar lot worden overgelaten. Alleen mensen met weinig economische verbeeldingskracht zijn voor een keuze tussen concurrentievermogen en bescherming van de burger. De uitdagingen die ons te wachten staan vereisen institutionele creativiteit waarbij economische veerkracht en het welzijn van mensen de kern van Europa’s economische governance vormen.
Het Europees burgerinitiatief is werkelijk uniek. Het is het enige instrument ter wereld waarmee burgers rechtstreeks invloed kunnen uitoefenen op wetgeving. De erkenning ervan laat echter te lang op zich wachten, schrijft Daniela Vancic, hoofd Europees beleid en belangenbehartiging bij Democracy International. Zij doet drie voorstellen voor een effectiever Europees burgerinitiatief.
Het Europees burgerinitiatief is werkelijk uniek. Het is het enige instrument ter wereld waarmee burgers rechtstreeks invloed kunnen uitoefenen op wetgeving. De erkenning ervan laat echter te lang op zich wachten, schrijft Daniela Vancic, hoofd Europees beleid en belangenbehartiging bij Democracy International. Zij doet drie voorstellen voor een effectiever Europees burgerinitiatief.
Het Europees burgerinitiatief (EBI) is een van de krachtigste democratische instrumenten van de EU, na de Europese verkiezingen. Het bestaat al dertien jaar en is in die tijd uitgegroeid tot een belangrijk platform voor participatie dat al meer dan twintig miljoen burgers heeft weten aan te spreken. Hoewel het burgerinitiatief veel mogelijkheden heeft, krijgt het zelden de erkenning die het verdient.
Hier zijn enkele redenen waarom het burgerinitiatief belangrijk is. En drie suggesties om de impact ervan te vergroten.
De rol van het Europees burgerinitiatief in een gepolariseerde wereld
Wat maakt het burgerinitiatief zo uniek? Er bestaat nergens ter wereld een vergelijkbaar instrument. Met het burgerinitiatief kunnen burgers rechtstreeks invloed uitoefenen op wetgeving door steun te verzamelen in ten minste zeven EU-lidstaten. In tijden van toenemende politieke polarisatie vormt het Europees burgerinitiatief een belangrijke brug tussen burgers en beleidsmakers. Het ondersteunt samenwerking, bouwt relaties op en zet aan tot echte verandering.
In de kern is het de bedoeling om mensen aan te moedigen het beleid mede vorm te geven. Het brengt verschillende groepen samen, stimuleert het publieke debat en geeft mensen een stem op het Europese toneel. Zo heeft het initiatief My Voice, My Choice onlangs meer dan een miljoen handtekeningen verzameld, een netwerk van activisten, organisaties en prominenten (waaronder internationale figuren zoals Barack Obama) op de been gebracht en heeft het aangezet tot een breed debat over fundamentele waarden. Dit creëert niet alleen een blijvende meerwaarde voor de zaak in kwestie, maar ook voor de democratie zelf.
Snelle actie is cruciaal
Het Europees burgerinitiatief heeft een enorm democratisch potentieel, maar om het volledig te ontplooien is het belangrijk dat de EU-instellingen snel handelen. Sommige initiatieven, zoals de campagne End the Cage Age, hebben het EU-beleid in positieve zin veranderd. Helaas duurt het vaak te lang voor de wetgeving er gevolg aan geeft. Dit kan frustrerend zijn voor zowel burgers als maatschappelijke organisaties, die het vertrouwen in het proces dreigen te verliezen.
Om de vaart erin te houden, zou de EU moeten overwegen sneller te reageren op burgerinitiatieven die op massale steun van het publiek kunnen rekenen. EU-wetgeving kan een tijdrovend proces zijn, maar een burgerinitiatief met duidelijke en brede steun zou bijzondere aandacht en een speciale behandeling moeten krijgen. Burgers moeten hun ideeën snel omgezet kunnen zien, zodat het burgerinitiatief een katalysator wordt voor snelle verandering en een instrument om invloed uit te oefenen.
De rol van maatschappelijke organisaties bij het stimuleren van Europese hervormingen
Maatschappelijke organisaties hebben altijd centraal gestaan bij het Europees burgerinitiatief, door burgers te mobiliseren en te informeren over de mogelijkheden van dit instrument. Vanaf het allereerste begin hebben organisaties als Democracy International een cruciale rol gespeeld bij de ontwikkeling en ondersteuning van het burgerinitiatief. Maar de rol van het maatschappelijk middenveld gaat veel verder.
Deze organisaties moeten blijven aandringen op hervormingen die het burgerinitiatief als democratisch instrument kunnen versterken. Het zou bijvoorbeeld mogelijk moeten zijn om in het kader van het burgerinitiatief wijzigingen van de EU-verdragen voor te stellen. Deze bevoegdheid is momenteel nog niet haalbaar, maar zou een fundamentele impact kunnen hebben op de toekomst van Europa. De gesprekken over verdragshervorming zijn in volle gang en het besef groeit dat de EU een verdrag nodig heeft dat een antwoord biedt op de uitdagingen en kansen van onze tijd. Het is dus belangrijker dan ooit om het burgerinitiatief uit te breiden zodat burgers hun zegje kunnen doen.
Het burgerinitiatief als inspiratiebron voor de politiek
Het burgerinitiatief moet ambitieuzer worden. Het potentieel ervan kan bijvoorbeeld volledig worden benut als ook initiatieven die niet aan de formele criteria voldoen, in aanmerking worden genomen. Veel goede ideeën halen de drempel van één miljoen handtekeningen niet, maar dat betekent niet dat ze niet de moeite waard zijn. Campagne voeren voor een burgerinitiatief is geen sinecure, zeker als er meerdere talen en landen bij komen kijken. Sommige van de beste ideeën beschikken misschien niet over de middelen om de strenge criteria voor een succesvol burgerinitiatief te halen.
De wet van 2012 op het gemeenschappelijk communicatietarief (EBI) voldeed bijvoorbeeld niet aan de standaarddefinitie van een “succesvol” burgerinitiatief. Zij vormde echter wel de inspiratie voor de EU-regeling inzake roaming tegen thuistarief die vijf jaar later van kracht werd. Daar profiteren intussen miljoenen Europeanen van die nu gratis dataroamen wanneer ze over de grens reizen. Dit toont aan dat zelfs burgerinitiatieven die niet het beoogde aantal handtekeningen halen tot beleidsveranderingen kunnen leiden. De EU moet openstaan voor alle ideeën die door burgers worden aangedragen, ook als ze de drempel van een miljoen handtekeningen niet halen. Deze ideeën kunnen als inspiratiebron dienen voor toekomstige wetgeving.
Belangrijkste conclusies
Het burgerinitiatief is een zeer waardevol instrument om de democratie in Europa te versterken, vooral in een tijd waarin democratische waarden wereldwijd worden bedreigd. Het stelt burgers in staat hun ideeën op Europees niveau te uiten, de steun van het publiek te winnen en een tastbare impact te hebben. Het Europees burgerinitiatief staat niet meer in de kinderschoenen. Het is tijd om na te denken over hoe we dit unieke instrument kunnen verbeteren en een sterkere en directere band tussen burgers en instellingen tot stand kunnen brengen.
Met de blijvende steun van het maatschappelijk middenveld kan het Europees burgerinitiatief bijdragen aan een meer participatieve en responsieve Europese Unie en haar positie als wereldwijde democratische leider kracht bijzetten.
Daniela Vancic is hoofd Europees beleid en belangenbehartiging bij Democracy International, waar ze zich sinds 2017 bezighoudt met kwesties op het gebied van participatie en directe democratie. Ze heeft meer dan tien jaar ervaring met burgerparticipatieprocessen en is een erkend expert op het gebied van het Europees burgerinitiatief. In 2022 was ze co-auteur van het boek “Complementary Democracy: The Art of Deliberative Listening”.
