Om duidelijk te maken wat grondrechten en de rechtsstaat precies inhouden, moet de EU zich richten op gemeenschappelijke waarden en persoonlijke verhalen.

Het EESC roept de EU en de lidstaten op om beter met het grote publiek te communiceren over grondrechten en de rechtsstaat. In een in december goedgekeurd advies pleit het Comité ervoor om de nadruk te leggen op billijkheid en rechtvaardigheid en een stem te geven aan wie zelf te maken heeft gekregen met mensenrechtenschendingen.

De rechtsstaat en de grondrechten lijken voor sommigen misschien al te abstract, veraf, technisch en ambtelijk. Dit is een reëel probleem waaraan de EU niet mag voorbijgaan.

Cristian Pîrvulescu, rapporteur van het EESC-advies “Communiceren over grondrechten en de rechtsstaat”, verklaarde dat “het gebrek aan duidelijke communicatie en voorlichting over deze beginselen op Europees en nationaal niveau de vijanden van de democratie in de kaart speelt. Er moet meer worden ingezet op bewustmakingscampagnes en degelijke onderwijsprogramma’s.”

Corapporteur José Antonio Moreno Díaz beklemtoonde dat “burgers niet op de bres kunnen staan voor hun grondrechten als zij niet weten wat die precies inhouden. EU-actoren, instellingen, lidstaten en maatschappelijke organisaties kunnen een verschil maken door abstracte begrippen om te zetten in een begrijpelijk en concreet verhaal en zo een gemeenschappelijke Europese cultuur van grondrechten en de rechtsstaat tot stand te brengen.”
 
In het EESC-advies staat te lezen dat de bescherming van de mensenrechten en de rechtsstaat niet los te denken is van de verzorgingsstaat. Beide zijn met elkaar verbonden: als de verzorgingsstaat niet meer functioneert, zullen mensen de rechtsstaat enkel nog als een lege huls gaan zien. Dit verband wordt ook erkend in de Europese pijler van sociale rechten, een essentieel beleidsinstrument om de EU inclusiever te maken.

Het EESC verzoekt alle EU-instellingen met klem om schendingen van de rechtsstaat in de lidstaten nooit door de vingers te zien. De EU moet daarbij blijven vasthouden aan de definitie van de rechtstaat van de Europese Commissie voor democratie middels het recht, waarin de belangrijkste beginselen van de rechtsstaat duidelijk worden omschreven.  (gb)