Ag an seisiún iomlánach a bhí ag CESE i mí na Nollag, rinneadh díospóireacht faoin daonlathas san Afraic le hionadaithe ó Chomhairle Eacnamaíoch, Shóisialta agus Chultúrtha an Aontais Afracaigh (ECOSOCC). Bhí an dá thaobh ar aon fhocal le chéile gur mór i gceist ról na sochaí sibhialta maidir le comhpháirtíocht bhisiúil idir an tAontas agus an Afraic, comhpháirtíocht atá bunaithe ar chomhionannas agus a chothaíonn idirphlé sibhialta agus sóisialta.
Ag an seisiún iomlánach a bhí ag CESE i mí na Nollag, rinneadh díospóireacht faoin daonlathas san Afraic le hionadaithe ó Chomhairle Eacnamaíoch, Shóisialta agus Chultúrtha an Aontais Afracaigh (ECOSOCC). Bhí an dá thaobh ar aon fhocal le chéile gur mór i gceist ról na sochaí sibhialta maidir le comhpháirtíocht bhisiúil idir an tAontas agus an Afraic, comhpháirtíocht atá bunaithe ar chomhionannas agus a chothaíonn idirphlé sibhialta agus sóisialta.
Ag an díospóireacht iomlánach glacadh an tuairim An Daonlathas san Afraic: an scéal mar atá i láthair na huaire agus na hionchais don am atá le teacht – Cén ról atá le himirt ag CESE?. Ina theannta sin, d’athdhearbhaigh CESE go bhfuil sé tiomanta an chomhpháirtíocht straitéiseach leis an Aontas Afracach a fheabhsú. Agus an scéal sin amhlaidh, tacaíonn sé leis an tionscnamh comhiarracht a dhéanamh chun roinnt luachanna – daonlathas, idirphlé cuimsitheach agus forbairt inbhuanaithe – a chur chun cinn. Shínigh CESE agus ECOSOCC an Aontais Afracaigh an Meabhrán Tuisceana roinnt míonna roimh an díospóireacht.
Seo mar a labhair Kyeretwie Osei, Ceann na gClár ag ECOSOCC an Aontais Afracaigh, sa ráiteas a thug sé thar ceann Khalid Boudali, Oifigeach Ceannais ECOSOCC: ‘Tá sé tábhachtach go dtabharfaimid faoi institiúidí a thógáil chun gur féidir dúinn an daonlathas a leabú ó cheann ceann na mór-roinne. Ar an gcaoi sin, beimid in ann dea-rialachas a chur ar bun trí dheireadh – nó srian – a chur leis an éilliú agus trí spásanna a chruthú do na saoránaigh inar féidir leo a dtuairimí a chur in iúl, i measc nithe eile. Is i gcroílár na sprice sin atá an tsochaí shibhialta’.
Rinne Oliver Röpke, Uachtarán CESE, a chur i bhfáth gur ‘ríthábhachtach an comhoibriú le ECOSOCC an Aontais Afracaigh chun ról na sochaí sibhialta a chur chun cinn san Afraic. Ba cheart don tsochaí shibhialta páirt a ghlacadh sa phróiseas cinnteoireachta agus dul i ngleic lena thuilleadh dúshlán fós, amhail an t-athrú aeráide, an fhorbairt inbhuanaithe agus an imirce’.
Pléitear na dúshláin sin sa tuairim ó CESE agus tugtar le fios inti go bhféadfadh sé, i dteannta ionadaithe aitheanta ó ardáin shochaí shibhialta na hAfraice, lámh a bheith aige i gcur chun cinn luachanna an daonlathais agus chearta an duine, agus i gcosaint na réimeas daonlathach san Afraic chomh maith.
Maidir le Carlos Trindade, comhalta de CESE agus rapóirtéir na tuairime, dúirt sé gur cheart don Eoraip cur chuige a ghlacadh atá bunaithe ar chaidreamh cothrom leis an Afraic agus obair ar siúl chun an daonlathas a fhorbairt san Afraic. Luaigh sé freisin gur cheart a chasta atá cúrsaí ar mhór-roinn na hAfraice ó thaobh na forbartha eacnamaíche, na héagsúlachta agus leasanna geopholaitiúla de a chur san áireamh sa chur chuige sin.
Labhair Sifa Chiyoge Buchekabiri, Stiúrthóir Réigiúnach agus Príomhoifigeach Feidhmiúcháin na Comhghuaillíochta Idirnáisiúnta Comhair don Afraic (ICA-an Afraic), faoina thábhachtaí atá sé na mná san Afraic a chumhachtú: ‘Tá sé thar a bheith tábhachtach cumhachtú na mban a chur chun cinn ós rud é gur orthusan a bhíonn a dteaghlaigh ag brath go minic. Ós amhlaidh atá, chabhrófaí le daoine aonair agus le pobail iomlána ach na mná a chumhachtú’.
Tríd an digitiú a mhéadú i dtionscail na tógála agus na tithíochta agus trí ról a thabhairt do ghníomhaithe an gheilleagair shóisialta i seirbhísí soláthair tithíochta, is féidir dul i ngleic leis na dúshláin atá ann faoi láthair maidir le hinacmhainneacht agus inbhuanaitheacht tithíochta san Eoraip. Ós rud é nach riachtanas amháin í an tithíocht ach gur ceart daonna í freisin, tá gá le freagairt uile-Eorpach ar na dúshláin éagsúla, de réir comhdháil a tionóladh le déanaí in CESE.
Tríd an digitiú a mhéadú i dtionscail na tógála agus na tithíochta agus trí ról a thabhairt do ghníomhaithe an gheilleagair shóisialta i seirbhísí soláthair tithíochta, is féidir dul i ngleic leis na dúshláin atá ann faoi láthair maidir le hinacmhainneacht agus inbhuanaitheacht tithíochta san Eoraip. Ós rud é nach riachtanas amháin í an tithíocht ach gur ceart daonna í freisin, tá gá le freagairt uile-Eorpach ar na dúshláin éagsúla, de réir comhdháil a tionóladh le déanaí in CESE.
An 21 Samhain, d’eagraigh Grúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta in CESE an chomhdháil Protecting Europe’s most vulnerable through sustainable and affordable housing, comhdháil ina rinneadh plé ar an gcaoi a bhféadfadh an tAontas agus na Ballstáit dálaí tithíochta ar fud na hEorpa a dhéanamh níos cuimsithí, níos inacmhainne agus níos inbhuanaithe.
Chuir Séamus Boland, cathaoirleach Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta, i bhfios go láidir gur ceart daonna é rochtain a bheith ag an duine ar thithíocht leordhóthanach agus go dteastaíonn cur chuige uile-Eorpach ina leith. Leag sé béim ar an nasc idir praghsanna tithíochta a mhéadú agus leibhéil na bochtaineachta, agus chuir sé in iúl go bhfuil soláthar tithíochta inacmhainne agus inbhuanaithe ríthábhachtach chun an bhochtaineacht a dhíothú.
Maidir le straitéis frithbhochtaineachta an Aontais agus Plean Eorpach um Thithíocht Inacmhainne, plean a mhol Uachtarán toghaí an Choimisiúin Eorpaigh, chuir Séamus Boland i bhfios go láidir freisin gur cheart go mbeidís mar chuid de chur chuige beartais trasearnála chun deireadh a chur leis an mbochtaineacht. Ní mór eagraíochtaí na sochaí sibhialta a bheith rannpháirteach sa chur chuige sin feadh an phróisis iomláin a bhainfidh le réitigh a dhearadh, a chur chun feidhme agus faireachán a dhéanamh orthu. Ní mór scrúdú a dhéanamh ar thithíocht inbhuanaithe ó dhearcadh níos leithne lena gcuimsítear éifeachtúlacht acmhainní, ciorclaíocht, athléimneacht, oiriúnú agus inrochtaineacht eacnamaíoch.
Cuireadh i láthair ag an ócáid freisin an staidéar nua ó CESE ar thithíocht inbhuanaithe inacmhainne san Aontas Eorpach, arna choimisiúnú ag Grúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta. Scrúdaítear sa staidéar sin réitigh bheartais chun tithíocht inacmhainne agus inbhuanaithe a chur ar fáil ar fud an Aontais. Fíosraítear ann dá threocht ar leith atá ag teacht chun cinn, is iad sin, an digitiú agus ról a thabhairt do ghníomhaithe an gheilleagair shóisialta i soláthar tithíochta. Scrúdaítear sa staidéar tionscnaimh nuálacha i sé bhallstát, agus déantar measúnú ar a n-acmhainneacht le haghaidh cur i bhfeidhm níos leithne ar fud na hEorpa.
Is féidir leat tuilleadh a fhoghlaim faoi mholtaí beartais meántéarmacha agus fadtéarmacha staidéar CESEanseo.
A chéad chuairt tugtha ag António Costa, Uachtarán nua na Comhairle Eorpaí, ar Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) agus na príomhthosaíochtaí atá aige don Aontas leagtha amach aige ann. Chuir sé i bhfáth gurb é an t-iomaíochas an bonn atá faoi rathúnas na hEorpa, agus leag sé béim ar a thábhachtaí atá sé na cearta sóisialta a cheangal leis má táthar chun todhchaí inbhuanaithe a thógáil. 'Don mhóran, in áit an bheagáin, is gá don iomaíochas dul chun tairbhe', a dúirt Uachtarán CESE, Oliver Röpke, agus é ag teacht leis an méid sin.
A chéad chuairt tugtha ag António Costa, Uachtarán nua na Comhairle Eorpaí, ar Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) agus na príomhthosaíochtaí atá aige don Aontas leagtha amach aige ann. Chuir sé i bhfáth gurb é an t-iomaíochas bonn atá faoi rathúnas na hEorpa, agus leag sé béim ar a thábhachtaí atá sé na cearta sóisialta a cheangal leis má táthar chun todhchaí inbhuanaithe a thógáil. 'Don mhóran, in áit an bheagáin, is gá don iomaíochas dul chun tairbhe', a dúirt Uachtarán CESE, Oliver Röpke, agus é ag teacht leis an méid sin.
Ag labhairt dó ag seisiún iomlánach CESE cúpla lá tar éis dó dul i mbun oifige an 1 Nollaig, d’éiligh an tUasal Costa gníomhaíocht chomhchoiteann a dhéanamh ar bhonn práinne. ‘Táimid ar an mbóthar ceart. Tá fáthmheas déanta againn, tá tograí uaillmhianacha againn, ach teastaíonn an toil pholaitiúil uainn. Dírímis ar an bhfás, ar phoist agus ar Eoraip shóisialta, ionas go mbeidh glúin óg an lae inniu in ann féachaint siar agus a rá: b’in é an uair a dheimhníomar an rathúnas atá againn.
An t-iomaíochas agus athchóirithe saincheaptha atá i gcroílár chlár oibre an Uasail Costa. Mhol sé an margadh aonair a athnuachan, fáil réidh le rialacháin nach bhfuil gá leo agus infheistíocht a dhéanamh i scileanna agus sa nuálaíocht d’fhonn geilleagar na hEorpa a neartú. ‘Tá cuideachtaí láidre ag teastáil uainn - ní toisc gur saoire iad ach toisc go mbíonn siad i mbun nuálaíochta, lena smaointe nua agus an lucht saothair oilte atá acu,’ a dúirt sé. D’éiligh an tUasal Costa freisin athchóirithe feidhmíochtbhunaithe arna spreagadh ag Next Generation EU: ‘Cur chuige loighciúil don todhchaí atá ann.’ D’iarr sé ar na Ballstáit intinn oscailte a bheith acu agus iad ag tabhairt faoi chéad bhuiséad eile an Aontais.
Ní le spriocanna eacnamaíocha amháin a bhaineann an t-iomaíochas; baineann sé le deiseanna a chruthú do gach uile Eorpach agus athléimneacht a chothú,’ a dúirt an tUasal Röpke. ‘Caithfidh an fás eacnamaíoch a bheith fite fuaite leis an dul chun cinn sóisialta, chun a chinntiú nach bhfágfar aon duine ar lár.’
Mhol an tUasal Costa gach a ndéanann CESE chun an t-idirphlé sóisialta a chothú. Is é ‘an tsamhail Eorpach’ é, dar leis, maidir le dul i dteagmháil leis an bpobal. ‘Tugann an t-idirphlé sóisialta deis dúinn teacht ar réitigh inbhuanaithe trí idirbheartaíocht leanúnach a dhéanamh idir ionadaithe éagsúla ár sochaithe. Tá sé sin ríthábhachtach, go háirithe sa lá atá inniu ann,’ ar seisean.
I ndíospóireacht an tseisiúin iomlánaigh, pléadh ábhair imní mhóra, an tithíocht, an imirce agus costais fuinnimh san áireamh - saincheisteanna a bhí luaite mar thosaíochtaí ag an Uasal Costa. Chuir an tUasal Röpke i bhfáth go bhfuil gá le réitigh phraiticiúla, agus béim á cur aige ar an infheistíocht san oideachas, san athsciliú, sa tithíocht inacmhainne agus san aistriú glas. ‘Tá CESE lántiomanta do ghuth na sochaí sibhialta a thabhairt isteach sa phróiseas chun Eoraip chuimsitheach athléimneach a chruthú a bheidh ullmhaithe do dhúshláin na todhchaí.’ (gb)
In 2021, d’éirigh leis an ngluaiseacht Bheilgeach Grootouders voor het Klimaat (Seantuismitheoirí ar son na haeráide) Duais na Sochaí Sibhialta de chuid CESE a bhuachan i gcatagóir na gníomhaíochta aeráide lena bhfeachtas ‘Ár n-airgead taisce dá dtodhchaí siúd’. Is éard a bhí beartaithe leis an bhfeachtas thart ar 2.4 milliún seantuismitheoir Beilgeach a spreagadh chun a gcoigilteas – a mheastar a bheith cothrom le thart ar EUR 910 billiún de shócmhainní – a athinfheistiú i dtionscadail níos inbhuanaithe. Labhair CESE Info le Grootouders voor het Klimaat i dtaobh cúrsaí aeráide agus airgeadas inbhuanaithe, na rudaí a bhfuil súil acu leo agus a bpleananna don todhchaí.
In 2021, d’éirigh leis an ngluaiseacht Bheilgeach Grootouders voor het Klimaat (Seantuismitheoirí ar son na haeráide) Duais na Sochaí Sibhialta de chuid CESE a bhuachan i gcatagóir na gníomhaíochta aeráide lena bhfeachtas ‘Ár n-airgead taisce dá dtodhchaí siúd’. Is éard a bhí beartaithe leis an bhfeachtas thart ar 2.4 milliún seantuismitheoir Beilgeach a spreagadh chun a gcoigilteas – a mheastar a bheith cothrom le thart ar EUR 910 billiún de shócmhainní – a athinfheistiú i dtionscadail níos inbhuanaithe. Labhair CESE Info le Grootouders voor het Klimaat i dtaobh cúrsaí aeráide agus airgeadas inbhuanaithe, na rudaí a bhfuil súil acu leo agus a bpleananna don todhchaí.
An bhfuil torthaí sonracha ar bhur bhfeachtas tar éis trí bliana? Cén chuma i gcoitinne atá ar staid an airgeadais aeráide agus inbhuanaithe sa Bheilg – an bhfuil dul chun cinn á dhéanamh agus an dtuigeann daoine an tábhacht a bhaineann leis?
Ba mhór an t-aitheantas agus an tacaíocht dúinn Duais CESE. Is minic a dtagraímid don duais sin agus teagmháil á déanamh againn leis an rialtas, le heagraíochtaí eile a thacaíonn linn agus lenár gcomhshaoránaigh. Chabhraigh sí linn nasc a chruthú le daoine agus grúpaí nua agus lenár bhfeachtas a fhorbairt a thuilleadh, ar mhaithe leis na seantuismitheoirí agus na glúnta óga, trí chur i láthair, ceardlanna agus sraith ceachtanna a chur le chéile faoin airgeadas inbhuanaithe.
Thugamar faoi deara nach dtuigtear go huile agus go hiomlán go fóill cad é an t-airgeadas inbhuanaithe. Mar sin féin, ar leibhéal na hEorpa rinneadh iarrachtaí tábhachtacha ina leith sa reachtaíocht (tacsanomaíocht, an comhaontú glas, an Treoir maidir le Tuairisciú Inbhuanaitheachta Corparáideach (CSRD), an Treoir maidir le dícheall cuí corparáideach inbhuanaitheachta (CSDDD), etc.), rud a chiallaíonn anois go bhfuil i bhfad níos mó tionscnamh á ndéanamh ag gnólachtaí agus earnálacha agus gur féidir linne iad a lua mar shamplaí. Tugann na hiarrachtaí sin dóchas dúinn ach tá géarghá leo freisin, rud a thuigtear nuair a fheictear an toradh (easnamhach) a bhí uair amháin eile ar na cainteanna COP in Baku.
Tugadh le fios i staidéar a rinneadh le deireanas go bhfuil géarghá fós lenár gcuid oibre chun daoine a chur ar an eolas. Ní bhaineann ach 5-15 % de na hinfheisteoirí leas as an gceart atá acu iarraidh ar a n-institiúidí airgeadais an inbhuanaitheacht a chur san áireamh, ainneoin gur ábhar tábhachtach atá ann dar le breis infheisteoirí. Caithfimid coinneáil den obair seo dá bhrí sin.
Cén toradh a bhfuil sibh ag súil leis ag COP29? An bhfuil páirt á glacadh agaibh sa chomhdháil, nó an é go bhfuil sibh ag tacú le Ferre, an buachaill 12 bhliain d’aois agus a sheantuismitheoirí? An gceapann sibh gur ábhar an-tábhachtach é an maoiniú don aeráid le go bhféadfar an t-aistriú cóir a bhaint amach?
Agus an t-alt seo á scríobh againn, tá clabhsúr curtha le COP29. Ón tús, thugamar ár dtacaíocht iomlán, idir thacaíocht airgeadais agus tacaíocht chumarsáide, do Ferre, an buachaill 12 bhliain d’aois, a rinne an turas go Baku lena sheantuismitheoirí atá ina mbaill de Grootouders voor het Klimaat, lena chinntiú go mbeadh guthanna leanaí san áireamh. Ba mhaith linn buíochas a ghabháil freisin leis na seantuismitheoirí uile agus na húdaráis uile a chinntigh gurbh fhéidir sin a dhéanamh.
Ba é a bhí beartaithe le COP29 gur COP an mhaoinithe aeráide a bheadh ann, toisc go bhfuil an-tábhacht leis an maoiniú sin chun an t-aistriú cóir a bhaint amach. Ar an drochuair, chonaiceamar in Baku nár leor an méid a rinneadh. Níl aon athrú ar ár dteachtaireacht: tá an t-airgead ann agus iarraimid orthu siúd a bhfuil sé acu freagracht a ghlacadh agus é a úsáid go hinbhuanaithe le haghaidh thodhchaí ár ngarpháistí.
Cad iad na tionscadail is déanaí de chuid Grootouders voor het Klimaat ba mhaith libh a lua? An bhfuil aon tionscadail nua ar na bacáin?
Táimid dóchasach faoin todhchaí. 2025, deich mbliana tar éis Chomhaontú Pháras, sin an bhliain a rachaidh Grootouders voor het Klimaat chomh fada leis na seantuismitheoirí atá ina mbaill d’eagraíochtaí móra na seanóirí i bhFlóndras. Tá na hullmhúcháin á ndéanamh againn faoi láthair le go mbeidh cúpla scór ball de Grootouders voor het Klimaat in ann dul faoi oiliúint le go mbeidh siad in ann labhairt go muiníneach faoi chúrsaí aeráide, agus iad in ann teagmháil a dhéanamh le daoine agus éisteacht leo.
Tá ceardlanna éagsúla curtha le chéile againn; ina measc tá ceardlann maidir leis an gcoigilt agus an infheistíocht inbhuanaithe, agus cuirimid an cheardlann sin ar fáil saor in aisce do gach brainse áitiúil d’eagraíochtaí na seanóirí. Feictear dúinn go bhfuil an-spéis á cur san ábhar. Deireadh mhí na Samhna 2025, tá mórimeacht clabhsúir á eagrú againn. Tá súil againn nach clabhsúr a bheidh ann ach gur tús é le tiomantas don todhchaí, tiomantas a fhásfaidh de réir a chéile.
Tá Hugo Van Dienderen ar dhuine de chomhbhunaitheoirí agus de chomhchathaoirligh Grootouders voor het Klimaat. Bunaíodh Grootouders voor het Klimaat in 2019. Is gluaiseacht neamhspleách seanóirí atá ann, ar seantuismitheoirí iad den chuid is mó, atá ag iarraidh domhan inmharthana a chur ar aghaidh chuig na glúnta atá le teacht.
Sa ghrianghraf tá Ferre agus a sheantuismitheoirí ar son na haeráide le linn COP29 in Baku. Bhí Ferre in ann an imní atá air faoin ngéarchéim aeráide a mhíniú do lear mór daoine tábhachtacha.
