An 17 agus an 18 Deireadh Fómhair, thionóil Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) a phríomhimeacht cumarsáide bliantúil dar teideal‘Connecting EU’, inar tugadh le chéile oifigigh chumarsáide ó eagraíochtaí na sochaí sibhialta. An teideal a bhí ar sheimineár na bliana seo ná ‘Dún deiridh an daonlathais: an iriseoireacht a thabhairt slán agus a chur chun cinn’ agus díríodh ann ar staid reatha na meán agus ar an ról atá ag na meáin sa tsochaí. Tarraingíodh aird ar an mbrú méadaitheach atá ar iriseoirí mar gheall ar na rialtais agus leasanna príobháideacha a chuireann srian le saoirse na meán. Anuas ar na constaicí coitianta, tá méadú ag teacht anois ar an intleacht shaorga ghiniúnach, rud a chuireann bunchlocha eacnamaíocha na hiriseoireachta i mbaol in ainneoin na dtairbhí a bhaineann léi.
An 17 agus an 18 Deireadh Fómhair, thionóil Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) a phríomhimeacht cumarsáide bliantúil dar teideal‘Connecting EU’, inar tugadh le chéile oifigigh chumarsáide ó eagraíochtaí na sochaí sibhialta. An teideal a bhí ar sheimineár na bliana seo ná ‘Dún deiridh an daonlathais: an iriseoireacht a thabhairt slán agus a chur chun cinn’ agus díríodh ann ar staid reatha na meán agus ar an ról atá ag na meáin sa tsochaí. Tarraingíodh aird ar an mbrú méadaitheach atá ar iriseoirí mar gheall ar na rialtais agus leasanna príobháideacha a chuireann srian le saoirse na meán. Anuas ar na constaicí coitianta, tá méadú ag teacht anois ar an intleacht shaorga ghiniúnach, rud a chuireann bunchlocha eacnamaíocha na hiriseoireachta i mbaol in ainneoin na dtairbhí a bhaineann léi.
Céard í an fhírinne? Le forbairt na hintleachta saorga, tagann an cheist sheanbhunaithe sin chun cinn as an nua, ós rud é go mbaineann an bhréagnuacht, teoiricí comhcheilge agus réimis fhorlámhacha an bonn go córasach ó dhíospóireachtaí atá bunaithe ar fhíricí, ón gcruinneas agus ó mhalartú measúil tuairimí. Is mithid, dá bhrí sin, aghaidh a thabhairt go comhpháirteach ar na ceisteanna agus ar na freagraí a bhaineann linn go léir’, arsa Uachtarán CESE Oliver Röpke.
Fiche bliain ó shin, is beag duine a d’fhéadfadh a thuar nach léifeadh an chuid is mó againn an nuachtán lenár gcaife ar maidin a thuilleadh in 2024, ach go n-úsáidfimis ár bhfóin chun an nuacht a sheiceáil ar shuíomhanna gréasáin nuachta agus, níos mó ná riamh, ar na meáin shóisialta’, arsa Aurel Laurenţiu Plosceanu, Leas-Uachtarán um an gCumarsáid in CESE. ‘Ach taobh amuigh de na dúshláin nua, tá na seandhúshláin fós ann. Leanann iriseoirí de bheith ag troid i gcoinne a seannaimhde, lena n-áirítear an chinsireacht, easpa trédhearcachta maidir le húinéireacht na meán, tearcmhaoiniú agus dlíthe i gcoinne na meán.’
Chuir Ricardo Gutiérrez, Ard-Rúnaí na Cónaidhme Eorpaí Iriseoirí, i bhfios go láidir gur cheart caitheamh le hobair iriseoirí mar ‘sheirbhís phoiblí’ nó mar ‘leas poiblí’ atá faoi bhagairt ag dúshláin eacnamaíocha, ag ciapadh trí imeachtaí breithiúnacha (cásanna dlí straitéiseacha i gcoinne na rannpháirtíochta poiblí) agus ag foréigean díreach (maraíodh 14 iriseoir san Aontas ó 2015 i leith).
‘Tá an iriseoireacht ag éirí níos contúirtí ná riamh,’ a d’áitigh Jerzy Pomianowski, Stiúrthóir Feidhmiúcháin na Dearlaice Eorpaí i gcomhair Daonlathais. Luaigh sé an ghéarleanúint atá á déanamh ar iriseoirí sa Bhealarúis. Dúirt Andrey Gnyot, scannánóir, gníomhaí agus iriseoir ón mBealarúis, a cuireadh faoi bhraighdeanas baile i mBéalgrád agus atá i mbaol an eiseachadta, i dteachtaireacht físe gurb é ‘an rún an fhírinne agus an cuibheas a scriosadh, trí fhorneart brúidiúil’ an bhagairt is tromchúisí atá os comhair na hiriseoireachta. Ar an gcaoi chéanna, thug an t-iriseoir ón mBealarúis Hanna Liubakova, ar gearradh téarma príosúnachta 10 mbliana uirthi in absentia, faoi deara go bhfuil 33 iriseoir i bpríosún sa Bhealarúis, agus go bhféadfadh téarma príosúnachta a ghearradh ar dhuine dá gcláródh an duine sin lena cainéil ar na meáin shóisialta.
Ina heochairóráid Trusted Information in the Age of Generative AI, rinne Alexandra Borchardt, iriseoir sinsearach, comhairleoir neamhspleách, taighdeoir sna meáin agus príomhúdar thuarascáil Aontas Craolacháin na hEorpa maidir le hiriseoireacht iontaofa in aois na hintleachta saorga giniúnaí, ‘maíomh conspóideach’, mar a thug sí air. Chuir sí in iúl go bhfuil ‘an iriseoireacht agus an intleacht shaorga ghiniúnach ag teacht salach ar a chéile toisc go dtagraíonn an iriseoireacht d’fhíricí agus go ríomhann an intleacht shaorga ghiniúnach dóchúlachtaí, rud a chiallaíonn nach bhfuil sí bunaithe ar fhíricí’. ‘Sin an fáth nach mór na fíricí a sheiceáil,’ a dúirt sí.
Thug Alexandra Borchardt rabhadh do na meáin faoin ‘deighilt dhigiteach’ a d’fhéadfadh teacht chun cinn. Sa chás sin, ghlacfadh cuid den tsochaí le haois na hintleachta saorga agus chuirfeadh an chuid eile ina coinne. Má theipeann ar na meáin iad féin a chur in oiriúint, chaillfeadh siad an deis an intleacht shaorga a úsáid chun iad féin a nuachóiriú agus chun dul i dteagmháil lena lucht féachana. I measc na ndúshlán a eascraíonn as an intleacht shaorga ghiniúnach nach mór do na meáin aghaidh a thabhairt orthu tá cailliúint infheictheachta d’iriseoirí i samhail ghnó atá bunaithe ar an intleacht shaorga agus an easpa smachta maidir le hábhar.
D’fhéadfadh sé go gcuirfí ró-ualach ar an bpobal mar gheall ar an iomarca faisnéise ar féidir leis an intleacht shaorga a olltáirgeadh. ‘An mbeidh fonn ar dhaoine óga a bheith ina n-iriseoirí más rud é gur gá dóibh dul in iomaíocht leis an intleacht shaorga?’ a d’fhiafraigh Alexandra Borchardt. (ll)
Eagraíodh an seimineár ‘Connecting EU 2024’le tacaíocht ó Dhuais Daphne Caruana Galizia don Iriseoireacht. Is í Parlaimint na hEorpa a bhronann an duais i mí Dheireadh Fómhair gach bliain agus aithnítear léi iriseoireacht mhisniúil iniúchach. Gheofar thíos tuilleadh eolais faoin duais agus searmanas bronnta 2024 a bheidh ar siúl an 23 Deireadh Fómhair!
Eagraíodh an seimineár ‘Connecting EU 2024’le tacaíocht ó Dhuais Daphne Caruana Galizia don Iriseoireacht. Is í Parlaimint na hEorpa a bhronann an duais i mí Dheireadh Fómhair gach bliain agus aithnítear léi iriseoireacht mhisniúil iniúchach. Gheofar thíos tuilleadh eolais faoin duais agus searmanas bronnta 2024 a bheidh ar siúl an 23 Deireadh Fómhair!
Sracfhéachaint
Seoladh Duais Daphne Caruana Galizia don Iriseoireacht in 2021 mar chomhartha ómóis don iriseoir/blagálaí as Málta a feallmharaíodh in 2017. Bronntar í ar bhonn bliantúil ar shárobair iriseoireachta a léiríonn croíphrionsabail agus croíluachanna an Aontais Eorpaigh, amhail an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta agus cearta an duine.
Fógrófar buaiteoir 2024 sa Searmanas Bronnta a bheidh ar siúl ag 6.00 p.m. an 23 Deireadh Fómhair i bParlaimint na hEorpa in Strasbourg. Féach ar an imeacht beo anseo. Roghnaigh giúiré neamhspleách uile-Eorpach, ar a raibh iriseoirí agus saineolaithe cumarsáide, 13 chraobhiomaitheoir.
Cuirfidh Leas-Uachtarán Pharlaimint na hEorpa, Pina Picierno (atá freagrach as an duais) fáilte roimh na rannpháirtithe agus tabharfaidh sí cead cainte d’Uachtarán Pharlaimint na hEorpa, Roberta Metsola, le gur féidir léi ráiteas tosaigh a dhéanamh. Tabharfaidh ball den ghiúiré forléargas ansin ar an duais agus, ina dhiaidh sin, tabharfaidh ionadaí thar cheann bhuaiteoirí na bliana seo caite an trófaí don bhuaiteoir.
Ag breathnú siar
Bronnadh an chéad duais riamh ar ‘The Pegasus Project’, arna chomhordú ag an gcuibhreannas Forbidden Stories. Bronnadh an duais ar Clément Di Roma agus Carol Valadein 2022 as an gclár faisnéise ar ‘The Central African Republic under Russian Influence’. In 2023, bronnadh an duais ar an imscrúdú comhpháirteach maidir le Pylos migrant boat shipreck – lehionad imscrúdaitheach na Gréige, Solomon, i gcomhar le Forensis, craoltóir poiblí na Gearmáine, StrgF/ARD, agus an nuachtán Briotanach, The Guardian.
Seimineár preasa
Roimh an searmanas bronnta, reáchtálfaidh Aonad Seirbhísí na Meán i bParlaimint na hEorpa seimineár preasa maidir le ‘Saoirse na Meán a Chosaint’ (23 Deireadh Fómhair, 3.00 p.m.). Táthar ag súil go mbeidh thart ar 65 iriseoir i láthair a ghlacfaidh páirt in óráidí agus i bpléití géarchúiseacha agus beidh Matthew Caruana Galizia, iriseoir agus mac Daphne Caruana Galizia, ann freisin.
Beidh teistiméireachtaí ó iriseoirí a raibh orthu aghaidh a thabhairt ar bhagairtí san obair mar chuid den chlár. Duine de na hiriseoirí sin is ea Stefania Battistini, iriseoir Iodálach a cuireadh le liosta na Rúise de na daoine a bhfuiltear sa tóir orthu le déanaí tar éis di tuairisc a thabhairt ar an gcogadh. Déanfar sruthú gréasáin ar an seimineár anseo.
Bhí Lukáš Diko, stiúrthóir Ionad Imscrúdaithe Ján Kuciak, ar dhuine de na cainteoirí ar an bpainéal maidir le hiriseoireacht iniúchach a bhí ag ‘Connecting EU’ 2024. Labhair Diko linn faoi obair na dtuairisceoirí iniúchacha sa tSlóvaic sa lá atá inniu ann. Sna laethanta a lean dúnmharú Ján Kuciak, léiríodh tacaíocht do shaoirse an phreasa agus don chomhrac in aghaidh an éillithe. Tá athrú tagtha ar an scéal sin ó shin, áfach, agus muinín ar éigean á cur sna meáin neamhspleácha agus atmaisféar naimhdeach tagtha chun cinn i leith iriseoirí.
Bhí Lukáš Diko, stiúrthóir Ionad Imscrúdaithe Ján Kuciak, ar dhuine de na cainteoirí ar an bpainéal maidir le hiriseoireacht iniúchach a bhí ag ‘Connecting EU’ 2024. Labhair Diko linn faoi obair na dtuairisceoirí iniúchacha sa tSlóvaic sa lá atá inniu ann. Sna laethanta a lean dúnmharú Ján Kuciak, léiríodh tacaíocht do shaoirse an phreasa agus don chomhrac in aghaidh an éillithe. Tá athrú tagtha ar an scéal sin ó shin, áfach, agus muinín ar éigean á cur sna meáin neamhspleácha agus atmaisféar naimhdeach tagtha chun cinn i leith iriseoirí.
1. B’eachtra a bhain croitheadh ní hamháin as muintir do thíre féin, ach as muintir an Aontais trí chéile é dúnmharú do chomhghleacaí Ján Kuciak, an chéad iriseoir a feallmharaíodh sa tSlóvaic ó bhain an tír neamhspleáchas amach. Cad í an nuacht is déanaí sa chás dlithiúil faoi dhéantóirí na coire?
Tá sé bliana go leith imithe tharainn ó dúnmharaíodh Ján Kuciak agus an bhean a bhí sé le pósadh, Martina Kušnírová, mar gheall ar obair imscrúdaithe Ján. Dá fhad uainn anois é sin, tá an triail fós ar siúl agus d’fhéadfadh sé go mairfeadh sí tamall eile fós. Go dtí seo, tá téarmaí fada príosúin gearrtha ar an bhfeallmharfóir, ar a thiománaí agus ar an idirghabhálaí. Tá achomharc déanta, áfach, i gcás thrialacha sin phríomhúdair na coire, an fear gnó Marian Kočner, agus a dhlúthchomhlaigh Alena Zsuzsová. Táthar ag fanacht le cinneadh ina leith sin ón gCúirt Uachtarach. De réir an imscrúdaithe, ba iad an bheirt acu sin a d’ordaigh an dúnmharú. Tá Zsuzsová faighte ciontach agus Kočner faighte neamhchiontach ag an gcúirt chéadchéime. D’fhéadfadh atrial a bheith ann, ach braitheann sé sin ar an gcinneadh atá le teacht. Tá téarmaí fada príosúin gearrtha ar Kočner agus ar Zsuzsová cheana féin as coireanna eile. Tá súil ghéar á coinneáil againn anseo i Lárionad Imscrúdaithe Ján Kuciak (ICJK) ar an triail mar is é ceann dár bpríomhspriocanna é leagáid Ján a choinneáil beo trí leanúint dá chuid oibre imscrúdaithe.
2. Tar éis an uafáis a bhí ar dhaoine ar dtús agus na hagóidí a tháinig sna sála ar na dúnmharuithe, rud a thug ar an bPríomh-Aire ag an am éirí as a phost, cad, dar leat féin, a d’athraigh sa tuairim phoiblí a lig don Uasal Fico teacht i gcumhacht arís?
Tar éis dhúnmharú Ján agus Martina in 2018, fágadh an tsochaí ar fad trína chéile. Chuaigh na daoine i mbun na n-agóidí is mó a bhí sa tSlóvaic ó bhí Réabhlóid na Veilbhite ann in 1989, nuair a tugadh an ruaig ar an gcumannachas. Mar thoradh ar na hagóidí is déanaí sin, bhí ar an bPríomh-Aire Robert Fico agus ar an Aire Gnóthaí Baile Robert Kaliňák éirí as a bpost. Thacaigh na daoine le hiriseoirí, theastaigh ó gach mac máthar a bheith ina iriseoir iniúchach agus ba mhór i gceist an éillithe do dhaoine. Thapaigh lucht an fhreasúra an deis sin agus d’éirigh leo sa toghchán a bhí ann in 2020, agus clár oibre in aghaidh an éillithe acu. Tamall beag ina dhiaidh sin, áfach, tháinig paindéim COVID-19 ar an bhfód agus na fadhbanna, drochbhainistiú agus rí-rá polaitiúil ar fad a ghabh léi sin. Agus seantaithí ag Robert Fico ina pholaiteoir, tháinig sé i dtír ar na hagóidí in aghaidh na vacsaíní agus d’éirigh leis móiminteam nua a chruthú. Chomh maith leis sin, nuair a cuireadh tús leis an gcogadh san Úcráin, thosaigh sé ag labhairt amach mó sa mhó i bhfabhar na Rúise, rud a chuidigh lena pháirtí, Smer, tacaíocht a fháil ar ais. Is tír í an tSlóvaic atá an-leochaileach i leith bolscaireachta agus foláirimh bhréige. Is fachtóirí iad sin ar fad a chuidigh le Robert Fico agus lena pháirtí na toghcháin in 2023 a bhuachan.
3. Cé chomh dainséarach is atá sé a bheith i d’iriseoir iniúchach sa tSlóvaic sa lá atá inniu ann? Cad iad na bagairtí nua a gcaithfidh tú dul i ngleic leo i do chuid oibre?
Le blianta beaga anuas, dúnmharaíodh ceathrar iriseoirí iniúchacha i mBallstáit de chuid an Aontais: Daphne Caruana Galizia i Málta in 2017; Ján Kuciak sa tSlóvaic in 2018; Giorgos Karaivaz sa Ghréig in 2021; agus Peter de Vries san Ísiltír in 2021. Tá an iriseoireacht iniúchach tagtha chun bheith ina gairm dhainséarach san Eoraip sa lá atá inniu ann. É sin ráite, tá sé feicthe againn go dtagann an fhírinne chun solais luath nó mall, gan beann ar dhúnmharú iriseora. Sin rud a chonaiceamar sna tíortha sin go léir.
In ainneoin na ndúnmharuithe uafásacha sin, tá ionsaithe ó bhéal nó ionsaithe ar líne ar iriseoirí sa tSlóvaic fós ag dul i méid. Is minic gurb iad na polaiteoirí féin, an príomh-aire san áireamh, a tharraingíonn an ciapadh sin. Níl leisce orthu ach oiread feachtais clúmhillte in aghaidh iriseoirí a spreagadh. Ar ndóigh, bíonn impleachtaí eile ag an atmaisféar naimhdeach sin in aghaidh iriseoirí agus na meán neamhspleách. Tá méadú tagtha le déanaí ar chásanna dlí straitéiseacha i gcoinne na rannpháirtíochta poiblí. Tá cás á thabhairt, mar shampla, ag an bPríomh-Aire Fico in éadan phríomheagarthóir Aktuality.sk mar gheall ar a ghrianghraf a úsáid ar chlúdach leabhair. Ar na samplaí is déanaí de sin atá againn, baineadh mí-úsáid as forfheidhmiú an dlí chun imeaglú a dhéanamh ar iriseoirí. Duine dár gcomhghleacaithe féin ag ICJK a bhí i gceist leis sin. Mar thoradh ar na hionsaithe sin go léir, baintear an bonn de mhuinín an phobail as na meáin neamhspleácha agus cothaítear atmaisféar naimhdeach i leith iriseoirí ar an iomlán. Mar gheall ar an méid sin, tá líon na n-iriseoirí iniúchacha sa tír ag dul i laghad, agus níl fonn ar mhórán daoine óga a bheith ina n-iriseoirí iniúchacha. Rud maith amháin b’fhiú a lua ná an tionscadal Safe.journalism.sk ar chuireamar tús leis anseo in ICJK. Cuireann an tionscadal sin oiliúint ar fáil d’iriseoirí maidir le slándáil phearsanta agus slándáil dhigiteach, chomh maith le cúnamh dlíthiúil agus síceasóisialta d’iriseoirí atá ag dul i ngleic le bagairtí agus ionsaithe.
Is é Lukáš Diko príomheagarthóir agus cathaoirleach Lárionad Imscrúdaithe Ján Kuciak (ICJK). Is iriseoir iniúchach agus ceannaire meán é Lukáš a bhfuil níos mó ná 20 bliain de thaithí aige. D’oibrigh sé mar stiúrthóir nuachta, spóirt agus gnóthaí poiblí ar an gcraoltóir poiblí Slóvacach RTVS. Is comhúdar é Lukáš freisin ar Chód Eitice iriseoirí na Slóvaice a glacadh in 2011.
Is colún bunúsach d’athléimneacht agus rathúnas an Aontais í an tsláinte. I bhfad ó bheith ina ábhar forimeallach, is príomhthosaíocht é do gach saoránach Eorpach, ós rud é go n-úsáideann muid uile na córais sláinte ag am éigin i gcaitheamh an tsaoil. Ba í an tsláinte an príomhfhócas le linn phaindéim COVID. Mar sin féin, ní mór a rá gur theip ar an Uachtarán von der Leyen leas a bhaint as an bpost atá aici chun deis uathúil a thapú agus gné riachtanach de gach réimse beartais eile a dhéanamh den tsláinte trí chomhtháthú leathan beartas sláinte a chur chun cinn.
Is colún bunúsach d’athléimneacht agus rathúnas an Aontais í an tsláinte. I bhfad ó bheith ina ábhar forimeallach, is príomhthosaíocht é do gach saoránach Eorpach, ós rud é go n-úsáideann muid uile na córais sláinte ag am éigin i gcaitheamh an tsaoil. Ba í an tsláinte an príomhfhócas le linn phaindéim COVID. Mar sin féin, ní mór a rá gur theip ar an Uachtarán von der Leyen leas a bhaint as an bpost atá aici chun deis uathúil a thapú agus gné riachtanach de gach réimse beartais eile a dhéanamh den tsláinte trí chomhtháthú leathan beartas sláinte a chur chun cinn.
Ní mór dúinn na bacainní earnála a shárú agus samhail Eorpach níos comhleanúnaí, níos comhtháite agus níos cuimsithí a fhorbairt, lena dtacófar le haistriú cóir do chách, gan aon duine a fhágáil ar lár. Ní mór dúinn na geallsealbhóirí uile a aontú, an t-idirphlé sóisialta a neartú agus ról a thabhairt don tsochaí shibhialta, ó cheapadh beartais go cur chun feidhme agus meastóireacht an bheartais.
Iarrann an Coiste go mbunófaí Tionscnamh Suaitheanta Eorpach don tSláinte: tionscnamh aontaitheach a bheidh fréamhaithe i ndlúthpháirtíocht na hEorpa chun ár gcórais sláinte a threisiú, éagothromaíochtaí sláinte a chomhrac agus cosaint a thabhairt ar ghéarchéimeanna amach anseo. Seo cuid de na gnéithe a bheidh i gcroílár an tionscnaimh uilechuimsithigh seo:
An Ráthaíocht Eorpach um Chúram agus Cúram Sláinte: gealltana do gach uile shaoránach den Aontas go rathófaí rochtain chothrom agus chomhchoiteann ar chúram sláinte ar ardchaghdeán.
Cur chuige na hAon Sláinte Amháin: faoina bhfuil sláinte an duine nasctha go dlúth le sláinte ainmhithe, sláinte plandaí agus sláinte an chomhshaoil. Is bagairtí iad an t-athrú aeráide, paindéimí agus cailliúint na bithéagsúlachta a chuireann iallach orainn cur chuige iomlánaíoch a ghlacadh.
I gcroílár an phróisis sin, ní mór dúinn ár gcórais sláinte a nuachóiriú trí uirlisí digiteacha agus intleacht shaorga a ghlacadh, lena n-áiritheofar go mbeidh an chibearshlándáil agus feabhsú scileanna digiteacha do shaoránaigh agus do ghairmithe sláinte.
Infheistíochtaí straitéiseacha sóisialta agus sláinte. Bíonn tionchar dearfach ag infheistíocht sa tsláinte ar fholláine na saoránach agus ar iomaíochas na hEorpa.
Rochtain ar chógais leighis a áirithiú agus tionscal nuálach iomaíoch de chuid an Aontais a fhorbairt nach mór tús áite a thabhairt don tsláinte agus do leas an phobail leis an dul chun cinn atá déanta aige agus ár spleáchas ar shlabhraí soláthair domhanda a laghdú. Tá sé ríthábhachtach táirgeadh a dhéanamh ar ithreacha na hEorpa chun ár gceannasacht sláinte a ráthú.
Líon leordhóthanach gairmithe sláinte dea-oilte dea-íoctha a áirithiú, trí dhálaí tarraingteacha oibre a chruthú, infheistíocht a dhéanamh san oiliúint, gairmeacha saibhrithe a fhorbairt agus tacaíocht leanúnach a chur ar fáil d’oibrithe sláinte.
Beartais sláinte agus sábháilteachta ceirde a neartú, go háirithe trí leigheas ceirde, cláir scagthástála san ionad oibre agus oibrithe a chosaint ar charcanaiginí agus ar shó-ghineacha.
Ní mór tús áite a thabhairt do dhul i ngleic le galair neamhtheagmhálacha agus le dúshlán na ngalar neamhchoitianta. I gcás na ngalar sin, is deacair an rud é a bheith ag streachailt i gcoinne éagothroime sláinte a eascraíonn as cúiseanna iomadúla.
