Ní mór gurb é an Coimisiún um Méadú an chéad Choimisiún eile. Ní hé an cheist ar cheart an tAontas a mhéadú, ach conas is féidir é a dhéanamh i gceart, ba é sin conclúid an Fhóraim Ardleibhéil maidir leis an Méadú a reáchtáil Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) Bhí Uachtarán CESE, Oliver Röpke, an Coimisinéir Eorpach um Poist agus um Chearta Sóisialta, Nicolas Schmit, agus airí ó Bhallstáit an Aontais agus ó thíortha is iarrthóirí araon.

Chomheagraigh CESE, in éineacht leis an gCoimisiún Eorpach, Fóram Ardleibhéil um Méadú, a bhí ar siúl i gcomhthráth leis an seisiún iomlánach a bhí aige i mí Dheireadh Fómhair. Tháinig níos mó ná 140 ionadaí na sochaí sibhialta ó thíortha is iarrthóirí le chéile den chéad uair riamh. Bhí príomhphointe na rannpháirtithe soiléir: ní mór ról lárnach i bpróiseas méadaithe an Aontais a thabhairt don tsochaí shibhialta agus do chomhpháirtithe sóisialta, ar minic nach dtugtar aird orthu sa phróiseas aontachais.

Chuir Oliver Röpke béim ar an méid seo a leanas: ‘Ní le méadú an Aontais amháin a bhaineann sé sin - baineann sé le tíortha atá le bheith ina mBallstáit a ullmhú chun páirt ghníomhach a ghlacadh i múnlú an Aontais, chun a chinntiú go mbeidh siad lánábalta aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá romhainn. Trí chomhoibriú leis an tsochaí shibhialta, leis na cónaidhmeanna fostóirí agus leis na ceardchumainn, tá an bonn riachtanach d’Eoraip níos cuimsithí agus níos láidre á chruthú againn.

Sa díospóireacht, leagadh béim ar an ngá atá ann an fuinneamh maidir leis an méadú a choinneáil, ós rud é go mbeidh ról ríthábhachtach ag Coimisiún 2024-2029 maidir le próiseas an mhéadaithe a thabhairt chun críche.

Príomhtheachtaireacht eile sa díospóireacht ab ea an tábhacht a bhaineann le comhtháthú céim ar chéim, atá intuartha agus bunaithe ar fhiúntas, ina mbíonn fíor-ionchais aontachais i ndán dóibh a dhéanann dul chun cinn.

Chuir Nicolas Schmit i dtreis an ról lárnach atá ag an tsochaí shibhialta, agus dúirt sé: ‘Is gnéithe ríthábhachtacha iad an t-idirphlé sóisialta dea-fheidhmiúil, bíodh sé dépháirteach nó trípháirteach, agus rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta i gcomhthéacs aontachas an Aontais, ós rud é gur cuid dár ngeilleagar sóisialta margaidh iad’.

Bhí an méid seo a leanas le rá ag Rúnaí Stáit na Gearmáine, Rolf Schmachtenberg: ‘Tá na gnéithe saothair agus sóisialta ríthábhachtach chun go n-éireoidh le haontachas leis an Aontas Eorpach’. Iad siúd ar mian leo feabhas a chur ar shaol na saoránach uile, deiseanna a chruthú agus éagothromaíochtaí sóisialta a chomhrac, tá beartais éifeachtacha fostaíochta, dálaí maithe oibre agus córais slándála sóisialta fheidhmiúla ag teastáil uathu, le comhpháirtithe sóisialta láidre.’

Le linn na díospóireachta, chuir Naida Nišić, Aire Saothair, Fostaíochta agus Idirphlé Shóisialta Mhontainéagró, béim ar a thábhachtaí atá an fóram ardleibhéil mar ardán don idirphlé lena dtugtar deis do Mhontainéagró measúnú a dhéanamh ar an dul chun cinn.

Chuir Niki Kerameus, Aire Saothair agus Slándála Sóisialta na Gréige, béim ar an méid seo a leanas: ‘Ba mhór an onóir dom páirt a ghlacadh sa phlé thábhachtach seo maidir le méadú an Aontais agus an ról lárnach atá ag na comhpháirtithe sóisialta maidir leis an tírdhreach a mhúnlú don aimsir atá ag teacht i dtaca le cúrsaí saothair agus cearta sóisialta na hEorpa’.

Dúirt Olta Manjani, Leas-Aire Geilleagair, Cultúir agus Nuálaíochta na hAlbáine: ‘Tá an Albáin ag cur go gníomhach lena láithreacht in institiúidí, coistí agus meithleacha an Aontais, agus ar cheann de na hiarrachtaí atá á ndéanamh aici tá Comhchoiste Comhairleach a bhunú le Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa’.

Tá méadú an Aontais molta ag CESE le fada an lá. In 2024, sheol sé treoirthionscadal, an tionscnaimh comhaltaí as na tíortha is iarrthóirí, rud a chuireann ar chumas na sochaí sibhialta sna tíortha is iarrthóirí rannchuidiú le hobair CESE. Léiríonn an tionscnamh an dóigh a neartaíonn rannpháirtíocht ghníomhach na sochaí sibhialta ó thíortha is iarrthóirí próiseas an mhéadaithe.  (mt)

Ba cheart do Bhallstáit an Aontais rannpháirtíocht chuimsitheach, oscailteacht agus trédhearcacht leis an tsochaí shibhialta a éascú i ngach réimse de bhainistiú dramhaíola radaighníomhaí. Baineann sé sin le pobail óstacha atá ann faoi láthair agus pobail óstacha a d’fhéadfadh a bheith ann, go háirithe ós rud é go dtiocfaidh méadú ar ghiniúint bhliantúil na dramhaíola radaighníomhaí sna deich mbliana amach romhainn agus ina dhiaidh sin.

I dtuairim a glacadh le linn an tseisiúin iomlánaigh a bhí aige i mí Dheireadh Fómhair, ghlac CESE seasamh docht. Tá sé maíte aige gur cheart an cistiú atá ar fáil a úsáid chun gur fearr is féidir le grúpaí na sochaí sibhialta, go háirithe pobail áitiúla atá gar do shuiteálacha núicléacha, páirt neamhspleách a ghlacadh i dtionscadail agus i staidéir ina ndéantar measúnú ar an rannpháirtíocht agus ar an trédhearcacht i mbainistiú dramhaíola radaighníomhaí.

Molann CESE do na Ballstáit tuairisc a thabhairt ar na bealaí inar féidir leis an bpobal páirt a ghlacadh sa phróiseas cinnteoireachta maidir le bainistiú dramhaíola radaighníomhaí, agus ar an dóigh a gcinntítear an trédhearcacht. ‘Iarrann CESE ar na Ballstáit bearta a dhéanamh lena chinntiú go ndéanfar faireachán agus nochtadh rialta ar an bhforbairt chomhshaoil, ar fhorbairt na sláinte poiblí agus ar an bhforbairt shocheacnamaíoch i réimsí a bhaineann le bainistiú dramhaíola radaighníomhaí,’ a dúirt an rapóirtéir, Alena Mastantuono.

Ba cheart do na Ballstáit an fhreagracht a ghlacadh orthu féin ionas nach mbeidh ualach ar na glúnta atá le teacht dramhaíl núicléach a phróiseáil, beag beann ar chineál, saolré ná leibhéal guaise na dramhaíola sin.

Ós rud é gur féidir sciar ard de bhreosla núicléach úsáidte a athphróiseáil, ba cheart ábhair inscoilte a athchúrsáil chun laghdú a dhéanamh ar an ngá atá le soláthar úráiniam nádúrtha chun imoibreoirí núicléacha a oibriú. Dá mbainfí úsáid as straitéisí an gheilleagair chiorclaigh d’fhéadfadh na Ballstáit íoslaghdú a dhéanamh ar an méid dramhaíola ar gá dul i ngleic léi le straitéisí bainistithe dramhaíola.

‘Ba cheart do na Ballstáit a chinntiú go gcuirfear san áireamh sna measúnuithe costais maidir le díchoimisiúnú agus bainistiú breosla spíonta agus dramhaíola radaighníomhaí méaduithe costais le himeacht ama. Ba cheart dóibh a chinntiú freisin gur leor an cistiú chun na costais iarbhír a chlúdach,’ a dúirt an comhrapóirtéir, Christophe Quarez. (mp)