Ba cheart do Bhallstáit an Aontais rannpháirtíocht chuimsitheach, oscailteacht agus trédhearcacht leis an tsochaí shibhialta a éascú i ngach réimse de bhainistiú dramhaíola radaighníomhaí. Baineann sé sin le pobail óstacha atá ann faoi láthair agus pobail óstacha a d’fhéadfadh a bheith ann, go háirithe ós rud é go dtiocfaidh méadú ar ghiniúint bhliantúil na dramhaíola radaighníomhaí sna deich mbliana amach romhainn agus ina dhiaidh sin.

I dtuairim a glacadh le linn an tseisiúin iomlánaigh a bhí aige i mí Dheireadh Fómhair, ghlac CESE seasamh docht. Tá sé maíte aige gur cheart an cistiú atá ar fáil a úsáid chun gur fearr is féidir le grúpaí na sochaí sibhialta, go háirithe pobail áitiúla atá gar do shuiteálacha núicléacha, páirt neamhspleách a ghlacadh i dtionscadail agus i staidéir ina ndéantar measúnú ar an rannpháirtíocht agus ar an trédhearcacht i mbainistiú dramhaíola radaighníomhaí.

Molann CESE do na Ballstáit tuairisc a thabhairt ar na bealaí inar féidir leis an bpobal páirt a ghlacadh sa phróiseas cinnteoireachta maidir le bainistiú dramhaíola radaighníomhaí, agus ar an dóigh a gcinntítear an trédhearcacht. ‘Iarrann CESE ar na Ballstáit bearta a dhéanamh lena chinntiú go ndéanfar faireachán agus nochtadh rialta ar an bhforbairt chomhshaoil, ar fhorbairt na sláinte poiblí agus ar an bhforbairt shocheacnamaíoch i réimsí a bhaineann le bainistiú dramhaíola radaighníomhaí,’ a dúirt an rapóirtéir, Alena Mastantuono.

Ba cheart do na Ballstáit an fhreagracht a ghlacadh orthu féin ionas nach mbeidh ualach ar na glúnta atá le teacht dramhaíl núicléach a phróiseáil, beag beann ar chineál, saolré ná leibhéal guaise na dramhaíola sin.

Ós rud é gur féidir sciar ard de bhreosla núicléach úsáidte a athphróiseáil, ba cheart ábhair inscoilte a athchúrsáil chun laghdú a dhéanamh ar an ngá atá le soláthar úráiniam nádúrtha chun imoibreoirí núicléacha a oibriú. Dá mbainfí úsáid as straitéisí an gheilleagair chiorclaigh d’fhéadfadh na Ballstáit íoslaghdú a dhéanamh ar an méid dramhaíola ar gá dul i ngleic léi le straitéisí bainistithe dramhaíola.

‘Ba cheart do na Ballstáit a chinntiú go gcuirfear san áireamh sna measúnuithe costais maidir le díchoimisiúnú agus bainistiú breosla spíonta agus dramhaíola radaighníomhaí méaduithe costais le himeacht ama. Ba cheart dóibh a chinntiú freisin gur leor an cistiú chun na costais iarbhír a chlúdach,’ a dúirt an comhrapóirtéir, Christophe Quarez. (mp)

San Eoraip, is beag an úsáid atá á baint as na féidearthachtaí suntasacha a ghabhann leis an bhfuinneamh geoiteirmeach agus ba ceart don Aontas Eorpach gníomhaíocht phráinneach a dhéanamh chun straitéis Eorpach maidir le fuinneamh geoiteirmeach a ghlacadh arb é is aidhm di tairbhe a bhaint as na buntáistí a bhaineann leis.

Ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí Dheireadh Fómhair, ghlac CESE seasamh doshéanta maidir leis an bhfuinneamh. Sa tuairim a chuir Zsolt Kükedi agus Thomas Kattnig le chéile, cuireann CESE i bhfáth go mbaineann astaíochtaí gás ceaptha teasa an-íseal le táirgeadh an fhuinnimh gheoiteirmigh, agus gur féidir ról lárnach a bheith aige in aistriú glas an Aontais tríd an spleáchas atá aige ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus trí dhícharbonú a éascú.

‘D’fhéadfadh saothrú an fhuinnimh gheoiteirmigh cur go mór le spriocanna 2050 an Aontais maidir le haeráidneodracht a bhaint amach,’ a dúirt Zsolt Kükedi. ‘Ní bhaintear tairbhe as na féidearthachtaí atá ann agus ba cheart don Choimisiún Eorpach bearta a dhéanamh láithreach chun straitéis chuimsitheach a chur le chéile chun úsáid a bhaint as na hacmhainní a chuirtear ar fáil leis,’ a dúirt Thomas Kattnig freisin.

Cuireann CESE in iúl nach n-oibreoidh infheistíochtaí i ngléasraí cumhachta geoiteirmeacha gan cúnamh airgeadais ar an leibhéal náisiúnta. Go sonrach, beidh gá le cistiú agus dreasachtaí rialtais chun an infheistíocht tosaigh a mhealladh agus an riosca a bhaint dí.

Ina theannta sin, is fiú a rá go bhféadfadh athruithe ar bheartas fuinnimh nó ar mhaoiniú fuinnimh difear a dhéanamh do tharraingteacht eacnamaíoch na dtionscadal geoiteirmeach.

Bíonn rioscaí i gceist le gléasraí cumhachta geoiteirmeacha a thógáil agus is gá na rioscaí sin a shainaithint go cruinn, go háirithe ó thaobh an tionchair ar an gcomhshaol de. Ar an ábhar sin, tá sé ríthábhachtach go dtugtar faoin bpróiseas sin le rannpháirtíocht na bpobal áitiúil, d’fhonn glacadh an phobail leis a mhéadú.

É sin ráite, is mó na tairbhí comhshaoil agus aeráide a bhaineann le fuinneamh geoiteirmeach ná na rioscaí toisc go bhfuil sé ar cheann de na foinsí fuinnimh in-athnuaite is fearr ó thaobh úsáid talún, úsáid acmhainní agus spleáchas ar allmhairí de. (mp)

Tá moladh láidir déanta ag CESE go gcuirfidh an tAontas Eorpach borradh faoin infheistíocht a dhéanann sé i nascacht shlán, i mbonneagar athléimneach agus i slabhraí soláthair athléimneacha chun a chinntiú go leanfaidh sé de bheith iomaíoch i réimse na hintleachta saorga ilchuspóirí atá ag athrú go tapa. Meastar go bhfuil na bearta sin ríthábhachtach chun na tairbhí is fearr is féidir a bhaint as an intleacht shaorga ghiniúnach i gcomhréir le luachanna, riachtanais agus cearta bunúsacha na hEorpa.

Sa tústuairim uaidh An Intleacht Shaorga/an bealach chun cinn ina ndírítear ar phríomhghnéithe na hintleachta saorga ilchuspóirí, cuireann CESE i bhfios go láidir gur gá nuashonrú a dhéanamh ar bhonn leanúnach ar Ghníomh an Aontais um an Intleacht Shaorga toisc a dhinimiciúla agus a chasta atá earnáil na hintleachta saorga. Cé gur samhlacha teicniúla go bunúsach atá sna samhlacha intleachta saorga ilchuspóireacha agus gur san earnáil gnólacht le gnólacht is mó a chuirtear i bhfeidhm iad, ní hé sin le rá nach mbíonn tionchar indíreach acu ar oibrithe agus ar thomhaltóirí.

‘Táimid den tuairim gur tábhachtach an ní é luachanna Eorpacha a bheith mar bhonn ag IS ar bith a úsáidimid anseo san Eoraip. An smacht reachta agus cearta an duine atá i gceist leis sin dar ndóigh, ach tá trédhearcacht, inchreidteacht agus iontaofacht i gceist leis freisin. Is iad sin na príomhthosca nach mór a chur san áireamh in aon chóras intleachta saorga atá le hoibriú ar son na ndaoine,’ a dúirt Sandra Parthie, rapóirtéir na tuairime, a d’iarr an Coimisiún Eorpach agus Uachtaránacht na hUngáire ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh.

Tacaíonn CESE leis an nGníomh um an Intleacht Shaorga ach cuireann sé i bhfios go láidir gur gá dlúthfhaireachán a dhéanamh air agus é a choigeartú má chuireann sé srian ar nuálaíocht chuideachtaí an Aontais atá dírithe ar an intleacht shaorga. D’fhéadfadh sin tarlú i gcás ina bhfuil éiginnteachtaí ann maidir leis an gcaoi ar cheart an rialachán a chur i bhfeidhm nó má tá an rialachán féin róchasta, rud a bheadh ina spreagadh d’infheisteoirí agus nuálaithe margadh na hEorpa a fhágáil.

Chun cur i gcoinne rócheannasacht na gcuideachtaí digiteacha móra neamh-AE ar mhargadh an Aontais, tá iarrtha ag CESE go mbainfí leas as uirlisí beartais iomaíochta an Aontais chun aghaidh a thabhairt ar iompar criticiúil nó ar aon neamhchomhlíonadh le caighdeáin an Aontais.

Ní mór don Aontas agus dá Bhallstáit infheistíocht a dhéanamh sa nuálaíocht chun líonraí láidre a fhorbairt lena bhféadfar táirgí intleachta saorga a chruthú agus a fheabhsú agus lena bhfeabhsófar na tairbhí a bhaineann leis an intleacht shaorga do dhaoine agus don gheilleagar. Mura dtugtar faoin intleacht shaorga ilchuspóireach a fhorbairt agus a úsáid san Eoraip, d’fhéadfadh drochthionchar a bheith aige sin ar iomaíochas na gcuideachtaí Eorpacha, rud a bheadh laghdú díolacháin, caillteanais post, marbhántacht eacnamaíoch agus an bhochtaineacht mar thoradh air.

‘Tá cuideachtaí agus taighdeoirí maithe inár measc; tá áiseanna taighde den scoth ar leac an dorais againn, agus is cinnte nach ndéanaimid ár ndóthain le hiad a chur chun cinn. Ní mór dúinn tallann a mhealladh agus an Eoraip a dhéanamh níos tarraingtí do dhaoine mar áit oibre. Ní mór dúinn forbairt a dhéanamh ar an intleacht shaorga arb í an Eoraip áit a déanta,’ a dúirt Sandra Parthie mar fhocal scoir. (ll)