Lorenza Campagnolo, koordynatorka ds. badań, oraz zespół CMCC uczestniczący w badaniu

Badanie na temat kosztów ponoszonych przez gospodarstwa domowe i rodziny w UE w związku ze zmianą klimatu było doskonałą okazją, by naświetlić wpływ zmiany klimatu, kosztów działań w zakresie adaptacji oraz polityki łagodzenia zmiany klimatu na gospodarstwa domowe w UE w zależności od regionu, w którym się znajdują, i ich sytuacji społeczno-ekonomicznej. W badaniu stwierdzono, że istnieje luka w literaturze, gdyż brakuje szczegółowej oceny kosztów zmiany klimatu koncentrującej się na gospodarstwach domowych.

Zaproponowano w nim również nową metodykę i wyniki łączące informacje Eurostatu na temat dochodów i wydatków gospodarstw domowych, zagrożenia związane z klimatem i narzędzia modelowania. W badaniu wzięto pod lupę zarówno utracone dochody gospodarstw, jak i ich wydatki spowodowane zmianą klimatu, które były traktowane jako jej bezpośrednia konsekwencja lub sposób zaspokojenia potrzeb w zakresie adaptacji.

W 2050 r. zmiana klimatu będzie w różnym stopniu oddziaływać na poszczególne regiony i grupy społeczno-ekonomiczne w UE. Wedle umiarkowanego scenariuszu klimatycznego w północnej i południowej części UE wzrosną prawdopodobnie wydatki gospodarstw domowych na zdrowie, we wschodniej, zachodniej i południowej części UE – na żywność, we wszystkich regionach – na energię elektryczną, a zwłaszcza na północy – na ubezpieczenia. Wzrost wydatków będzie dużym obciążeniem dla uboższych gospodarstw domowych, które będą w mniejszym stopniu zdolne do dywersyfikacji konsumpcji i do przystosowania się do nowej sytuacji. Na południu UE dojdzie do utraty dochodów z pracy, a we wszystkich regionach wystąpi ogólna utrata dochodów.

Bardziej ucierpią uboższe gospodarstwa i będzie to miało negatywne i regresywne skutki dla szerokiego wachlarza wydatków na towary/usługi i źródła dochodów zwłaszcza na południu UE (zdrowie, energia elektryczna i ubezpieczenia oraz całkowity dochód z pracy), a także w pewnym stopniu w regionach położonych na wschodzie (żywność) i północy (energia elektryczna i ubezpieczenia). Zmiana klimatu prawdopodobnie zwiększy liczbę osób zagrożonych ubóstwem w całej UE, lecz scenariusze jej łagodzenia z pewnością przyczynią się do poprawy sytuacji, sprzyjając szybszemu wzrostowi płac pracowników o niskich umiejętnościach w porównaniu z pracownikami wysoko wykwalifikowanymi.

Główne zalecenia dla decydentek i decydentów dotyczą priorytetowego traktowania tych regionów, jak w przypadku południowej części UE, które odczuwają równocześnie negatywne skutki dla gospodarstw domowych i doświadczają regresu, a także wzmocnienia środków wsparcia dochodu i dostosowania ich do najsłabszych grup ludności w tych regionach. Ponadto wielosektorowy charakter kosztów związanych ze zmianą klimatu wymaga horyzontalnej integracji polityki w celu zwiększenia skuteczności polityki.

Badanie przeprowadzone przez CMCC na wniosek Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego oraz jego streszczenie można pobrać ze strony internetowej EKES-u.

W rubryce „Jedno pytanie do...” członek EKES-u Stojan Czukanow opowiada o swojej opinii, która ma zostać przyjęta na styczniowej sesji plenarnej.

EKES: Jest Pan sprawozdawcą opinii „Promowanie autonomicznej i zrównoważonej produkcji żywności: strategie na rzecz wspólnej polityki rolnej po 2027 r.” Jakie propozycje wysuwa Komitet w tej opinii, zwłaszcza co do zrównoważonej produkcji żywności w kontekście WPR po 2027 r.?

Nowe badanie Grupy Pracodawców EKES-u

UE zawsze dążyła niestrudzenie do integracji gospodarczej z resztą świata. W świecie, w którym panowały pokój i system oparty na zasadach, ta strategia uczyniła z UE jedną z najważniejszych światowych potęg handlowych i jeden z najzamożniejszych regionów.

Pandemia COVID-19, a po niej napaść Rosji na Ukrainę zmieniły zasadniczo dynamikę otwartości i integracji gospodarczej i stały się zwiastunem żmudnych wysiłków na rzecz utrzymania dobrobytu w UE. Te destrukcyjne zdarzenia pokazały, jak ważne jest zwiększenie odporności i zdolności UE do skutecznej ochrony swych strategicznych interesów.

UE przygotowuje się na wyzwania, które mogą sygnalizować odstąpienie od wielostronnego systemu handlu opartego na zasadach, cechującego epokę po II wojnie światowej, i musi jasno zdefiniować autonomię strategiczną.

W badaniu Centrum Studiów nad Polityką Europejską (CEPS), które dotyczy tych złożonych kwestii i słabych punktów Europy, przedstawiono szereg zaleceń na temat tego, w jaki sposób osiągnąć autonomię strategiczną. EKES zlecił CEPS badanie na wniosek swej Grupy Pracodawców.

Z badaniem można zapoznać się tutaj: https://europa.eu/!n98Tdd

Grupa Pracowników w EKES-ie

Roczne sprawozdanie Europejskiej Agencji Środowiska z postępu prac za 2023 r. nie brzmi zbyt optymistycznie: być może UE nie uda się zrealizować większości swoich celów do 2030 r. Szczególnie pesymistycznie wyglądają perspektywy na zmniejszenie śladu konsumpcyjnego i poziomu zużycia energii, a także na rozwój produkcji o zamkniętym cyklu życia i rolnictwa ekologicznego, a ponadto pozostała część – od różnorodności biologicznej po łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej – nie przedstawia się lepiej.

Wyniki COP28 również nie napawają dużym optymizmem. Jak wynika z debaty na grudniowej sesji plenarnej EKES-u, społeczeństwo obywatelskie nie jest zadowolone z konkluzji, które nie precyzują dostatecznie, w jaki sposób pokryte zostaną koszty i kto je poniesie, i nie przekuwają słów w konkretne działania (pomimo tego, że po raz pierwszy wskazano na paliwa kopalne jako na podstawową przyczynę zmiany klimatu). Prawdopodobnie nie uda się zrealizować celu polegającego na ograniczeniu wzrostu średniej globalnej temperatury do 1,5 ° do końca stulecia, ponieważ wszystko wskazuje na to, że poziom ten zostanie osiągnięty w ciągu pięciu lat. Rok 2023 był najcieplejszym rokiem w historii, a każdy miesiąc od czerwca był najcieplejszy od początku pomiarów.

Ten ponury obraz nie może nas zniechęcać, lecz powinien raczej działać motywująco, gdyż potrzebne jest działanie. Nie wystarczą już szlachetne intencje, które w przeszłości nie przyniosły spodziewanych wyników. Nie możemy również powrócić do polityki wyrzeczeń. Zasady sprawiedliwej transformacji, obejmujące stabilność gospodarczą, zrównoważony rozwój społeczny i zrównoważoność środowiskową, muszą wytyczać kierunek każdej polityki UE. Zgodnie z najnowszą opinią EKES-u wymaga to przyjęcia dyrektywy w sprawie sprawiedliwej transformacji świata pracy na szczeblu UE: jedynie powszechny udział wszystkich ludzi umożliwi wykonanie tego karkołomnego zadania. Jeśli jego koszt zostanie przerzucony na osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji, tak jak ma to już często miejsce, skrajnie prawicowy populizm urośnie w siłę. Gdy skutki zmiany klimatu będą tak katastrofalne, że nawet radykalna prawica nie będzie mogła ich już negować, będzie za późno na podjęcie działań.