Sa cholún Beidh mise ag vótáil, céard fútsa? beidh alt le Mihály Hardy na hUngáire, iriseoir agus príomheagarthóir Klubrádió, áit a bhfuil léargas ar réamh-imeachtaí na dtoghchán san Ungáir. Is é Klubrádió an stáisiún mór raidió neamhspleách deireanach sa tír. Bíonn nuacht á craoladh acu 24/7. Déanann siad anailís ar an gcúlra atá le scéalta na linne agus ar chultúr an lae inniu. Chuir údaráis an rialtais an stáisiún raidió den aer, ach lean siad orthu ag craoladh ó tharla tóir mhór ar a gcuid clár agus le cúnamh ón sluamhaoiniú.
Sa cholún Beidh mise ag vótáil, céard fútsa? beidh alt le Mihály Hardy na hUngáire, iriseoir agus príomheagarthóir Klubrádió, áit a bhfuil léargas ar imeachtaí an réamhthoghcháin san Ungáir. Is é Klubrádió an stáisiún mór raidió neamhspleách deireanach sa tír. Bíonn nuacht á craoladh acu 24/7. Déanann siad anailís ar an gcúlra atá le scéalta na linne agus ar chultúr an lae inniu. Chuir údaráis an rialtais an stáisiún raidió den aer, ach lean siad orthu ag craoladh ó tharla tóir mhór ar a gcuid clár agus ó tharla cúnamh acu ón sluamhaoiniú.
Tá rún glactha ag CESE ina n-iarrann sé ar mhuintir na hEorpa vóta a chaitheamh sna toghcháin Eorpacha. Ba iad Christa Schweng, Cinzia del Rio agus Ioannis Vardakastanis, ar comhaltaí de chuid CESE iad agus ionadaithe thar ceann Ghrúpa na bhFostóirí, Ghrúpa na nOibrithe agus Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta, rapóirtéirí an rúin. Bhí an triúr acu ar aon fhocal le chéile agus iad ag áitiú ar mhuintir na hEorpa ceann dá gcearta daonlathacha a chur in úsáid agus vóta a chaitheamh chun ionadaithe a thoghadh a sheasfaidh an fód ar son Eoraip aontaithe, dhaonlathach, inbhuanaithe agus shóisialta. Inár gcolún, ‘Ceist amháin ar...’, cuirimid ceist ar na triúr rapóirtéirí cad atá i ngeall ar na toghcháin seo agus cén fáth ar cheart do gach aon duine vóta a chaitheamh i mí an Mheithimh.
Tá rún glactha ag CESE ina n-iarrann sé ar mhuintir na hEorpa vóta a chaitheamh sna toghcháin Eorpacha. Ba iad Christa Schweng, Cinzia del Rio agus Ioannis Vardakastanis, ar comhaltaí de chuid CESE iad agus ionadaithe thar ceann Ghrúpa na bhFostóirí, Ghrúpa na nOibrithe agus Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta, rapóirtéirí an rúin. Bhí an triúr acu ar aon fhocal le chéile agus iad ag áitiú ar mhuintir na hEorpa ceann dá gcearta daonlathacha chur in úsáid agus vóta a chaitheamh chun ionadaithe a thoghadh a sheasfaidh an fód ar son Eoraip aontaithe, dhaonlathach, inbhuanaithe agus shóisialta. Inár gcolún, ‘Ceist amháin ar...’, cuirimid ceist ar na triúr rapóirtéirí cad atá i ngeall ar na toghcháin seo agus cén fáth ar cheart do gach aon duine vóta a chaitheamh i mí an Mheithimh.
Christa Schweng, iar-Uachtarán CESE agus comhalta de Ghrúpa na bhFostóirí in CESE
Tugann na toghcháin Eorpacha deis do mhuintir na hEorpa cinneadh a dhéanamh cé a bheidh i gceannas ar an Aontas Eorpach don chéad téarma cúig bliana eile. Tá na toghcháin áirithe seo ag tarlú i gcomhthéacs geopholaitiúil atá ag athrú go mór, agus cogadh gan údar i gcoinne na hÚcráine ann béal dorais. Tá cairdeas nua ag teacht chun cinn idir tíortha a bhíodh ina naimhde ag a chéile go dtí seo agus tá míshásamh ag teacht orthu i dtaobh ár slí beatha. Ní bréag a rá go bhfuil staid an daonlathais ag cothú imní dúinn, agus na córais dhaonlathacha ar fud an domhain ag creimeadh is ag meathlú. Ar na táscairí is coitianta a léiríonn staid an daonlathais, tá an smacht reachta agus saoirse an phreasa agus, ar ndóigh, tá an dá cheann acu ag dul i laghad. Is cruthúnas ann féin é sin. Tá ionsaithe ar an daonlathas liobrálach ar fud na hEorpa ag éirí níos coitianta. I roinnt Ballstát, baineadh an bonn de bhunluachanna Eorpacha, dúnadh spásanna sibhialta agus cuireadh srian le saoirsí na meán.
Cruthaíonn an bhréagaisnéis agus an bhréagnuacht ilroinnt inár sochaí agus cothaíonn siad mímhuinín agus fuath.
Tá an tAontas bunaithe ar luachanna coiteanna an daonlathais, ar chosaint chearta an duine, ar an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh, ar an smacht reachta, ar an gcaoinfhulaingt, ar an gceartas, ar an neamh-idirdhealú, ar an gcomhionannas, ar an dlúthpháirtíocht agus ar an rannpháirtíocht dhaonlathach. Níor cheart talamh slán a dhéanamh de na luachanna sin riamh; ní mór iad a neartú agus a chosaint i gcónaí.
Deis atá sna toghcháin Eorpacha a chur in iúl gur cás linn an daonlathas agus ár gcuid bunluachanna – sin an fáth a bhfuil sé tábhachtach go n-úsáidfimid, saoránaigh na hEorpa, an vóta atá againn.
Cinzia del Rio, comhalta de Ghrúpa na nOibrithe in CESE
Táimid ag iarraidh ar na saoránaigh dul agus vóta a chaitheamh ar son na hEorpa, ar son an tionscadail Eorpaigh, agus ar son Eoraip níos comhtháite agus níos daingne. Tá an tAontas Eorpach bunaithe ar luachanna, prionsabail, smacht reachta, cearta agus rannpháirtíocht. Ní fhéadfadh sé feidhmiú gan aon cheann díobh sin, ós bunchloch den daonlathas Eorpach iad agus ós cuid ríthábhachtach den mhúnla Eorpach fáis iad, sin le rá fás cuimsitheach inbhuanaithe. Ní mór dúinn bunchlocha an daonlathais Eorpaigh a dhaingniú.
Tá dúshláin nua roimh an Eoraip sa lá atá inniu ann, mar atá:
caithfidh sí déileáil le comhthéacs ilroinnte geopholaitiúil ina bhfuil an choinbhleacht tagtha i dtreis, comhthéacs ina bhfuil gníomhaithe agus iomaitheoirí nua eacnamaíocha agus polaitiúla tagtha chun cinn ar fud an domhain;
caithfidh sí tacú leis an aistriú glas, an t-aistriú digiteach agus an t-aistriú déimeagrafach, agus le hathruithe teicneolaíocha, an nuálaíocht agus forbairt na hintleachta saorga – bunaithe i gcónaí ar an duine – chomh maith le ról a thabhairt do dhaoine óga sna próisis sin;
caithfidh sí comhbheartas athnuaite tionsclaíoch Eorpach a thógáil i dteannta ionstraimí nua coiteanna airgeadais;
caithfidh sí an infheistíocht shóisialta a áirithiú d’fhonn Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme ina iomláine, an comhtháthú sóisialta a fheabhsú, poist ardcháilíochta a chruthú agus aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht, ar an neamhionannas agus ar an eisiamh sóisialta.
Ní féidir le haon tír Eorpach é sin a dhéanamh ina haonar. Táimid ag iarraidh ar na saoránaigh vóta a chaitheamh chun lánpháirtiú níos láidre a áirithiú san Aontas Eorpach, chun síocháin bhuan a chothú agus a chur chun cinn, agus chun an múnla eacnamaíoch agus sóisialta Eorpach a chosaint.
Ioannis Vardakastanis, comhalta de Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta in CESE
Tá na toghcháin atá ar na bacáin do Pharlaimint na hEorpa thar a bheith tábhachtach do thodhchaí an Aontais seo againne agus do thodhchaí na mór-roinne trí chéile. Feoil agus fuil an Aontais Eorpaigh, is é sin atá i ngeall ar na toghcháin seo – sin le rá aontacht, daonlathas, iomaíochas, inbhuanaitheacht agus ceartas sóisialta na hEorpa. Tá sé thar a bheith tábhachtach go mbainfeadh saoránaigh an Aontais leas as an gceart vótála atá acu, ós í an Pharlaimint a chinnfidh go díreach cén cruth a bheidh ar an Aontas san am atá romhainn.
Comhar agus deiseanna, sin a shamhlaítear nuair a smaoinítear ar an Aontas Eorpach, áit ina gcinntítear an tsíocháin, an daonlathas, an chuimsitheacht agus an rathúnas. Más fíor sin, áfach, is fíor freisin go bhfuil dúshláin tagtha chun cinn do mhuintir na hEorpa a fhágann nach bhfuil an saol chomh cobhsaí céanna, mar shampla, an méadú ar an gcostas maireachtála agus ar an gcostas fuinnimh, an t-athrú aeráide agus coinbhleachtaí. Teastaíonn réitigh aontaithe uile-Eorpacha chun na dúshláin sin a shárú.
Níl san náisiúnachas an freagra. Teastaíonn comhoibriú, dlúthpháirtíocht agus idirphlé sibhialta éifeachtach má táimid chun dul i ngleic leis na saincheisteanna sin agus ár gcuid luachanna daonlathacha a chaomhnú. Ní mór don Aontas ceannaireacht a thabhairt le dea-shampla sa domhan mór agus an tsíocháin, an t-iltaobhachas agus an chosaint don chomhshaol a chur chun cinn. Ní foláir aistriú chuig geilleagar digiteach glas. Tá an-tábhacht leis an gcuimsitheacht chuige sin. Ní mór a chur ar chumas gach saoránaigh a gcion féin a dhéanamh i dtógáil ár dtodhchaí. I gcáil dúinn mar chomhaltaí de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, táimid tiomanta do na prionsabail sin. Tá vóta agat agus tá an vóta sin ríthábhachtach chun todhchaí an Aontais seo againne a mhúnlú. Tagaimis le chéile ar mhaithe le hAontas daonlathach, iomaíoch, inbhuanaithe agus sóisialta. Tá vóta agat agus tá tábhacht leis an vóta sin – vótáil ar son todhchaí Eorpach níos gile!
Tá téacs an rúin le fáil ar leathanach gréasáin speisialta CESE maidir leis na toghcháin Eorpacha.
San eagrán seo, is é Carlos Trindade a bheidh ag labhairt linn, comhalta de chuid CESE, agus rapóirtéir na tuairime An daonlathas a chosaint ar an mbréagaisnéis. Ós gairid go mbeidh na toghcháin Eorpacha ann, is iad na hiarmhairtí díobhálacha a bhíonn an mbréagaisnéis ar an daonlathas is ábhar dó, agus conas an bhréagaisnéis a chomhrac más mian linn an daonlathas a chaomhnú inár dtír féin.
San eagrán seo, is é Carlos Trindade a bheidh ag labhairt linn, comhalta de chuid CESE, agus rapóirtéir na tuairime An daonlathas a chosaint ar an mbréagaisnéis. Ós gairid go mbeidh na toghcháin Eorpacha ann, is iad na hiarmhairtí díobhálacha a bhíonn an mbréagaisnéis ar an daonlathas is ábhar dó, agus conas an bhréagaisnéis a chomhrac más mian linn an daonlathas a chaomhnú inár dtír féin.
Tá glao á dhéanamh ar iarratais don 3ú heagrán de Ghradaim Orgánacha an Aontais. Glacfar le hiarratais go dtí an 12 Bealtaine 2024.
Tugann Gradaim Orgánacha an Aontais aitheantas do pháirtithe leasmhara éagsúla ar feadh an tslabhra luacha orgánaigh, páirtithe a chruthaigh tionscadail atá nuálach inbhuanaithe spreagúil, tionscadail a bhfuil breisluach iarbhír le baint astu i gcomhair tháirgeadh agus thomhaltas an bhia orgánaigh.
Beidh searmanas na nGradam ann an 23 Meán Fómhair 2024. Sin é Lá Orgánach an Aontais.
‘Freedom is just another word for nothing left to lose...’ - mar a luaitear in amhrán ceoil tuaithe, amhrán a bhfuil an-tóir air a scríobh Kris Kristofferson in 1969 agus ar chan roinnt mhaith taibheoirí, amhail Janis Joplin agus Kenny Rogers, leaganacha de. Mar sin féin, murab ionann agus an méid a chuirtear in iúl san amhrán ‘Me and Bobby McGee’, tá go leor le cailleadh againn san Eoraip sa lá atá inniu ann mura seasaimid an fód ar son ár saoirse. Go háirithe san Ungáir.
‘Freedom is just another word, for nothing left to lose...’ - mar a luaitear in amhrán ceoil tuaithe, amhrán a bhfuil an-tóir air a scríobh Kris Kristofferson in 1969 agus ar chan roinnt mhaith taibheoirí, amhail Janis Joplin agus Kenny Rogers, leaganacha de. Mar sin féin, murab ionann agus an méid a chuirtear in iúl san amhrán ‘Me and Bobby McGee’, tá go leor le cailleadh againn san Eoraip sa lá atá inniu ann mura seasaimid an fód ar son ár saoirse. Go háirithe san Ungáir.
Éiríonn daoine cleachta go han-tapa le rudaí maithe. Ní dhéanann siad machnamh ar a iontaí atá sé go bhfuil saoirsí amhail saoirse taistil, saoirse an phreasa, saoirse fostaíochta agus saoirse oideachais ann ar fud na hEorpa. Is cuimhin le daoine de mo ghlúin (is duine de ghlúin an bhabaíbhorrtha mé a rugadh ag deireadh na gcaogaidí nuair a bhí an Ungáir fós ina ball de Chomhaontú Vársá) an bóthar fada a raibh saoirse an lae inniu mar thoradh air, ó thitim bhalla Bheirlín go dtí 2004, an bhliain inar tháinig an Ungáir isteach san Aontas, an ‘teaghlach de shaornáisiúin’. Thóg sé ceithre bliana déag ó thitim an Chumannachais go dtí go raibh ár dtír in ann dul isteach san Aontas, in éineacht leis an tSeicia, an tSlóvaic agus an Pholainn. I mo thuairimse, tá an Ungáir ag dul ar gcúl go mall le ceithre bliana déag anuas. Sna nóchaidí, rinneadh iarracht cheannródaíoch chun saoirsí sibhialta agus saoirse an phreasa a chur chun cinn. Sa lá atá inniu ann, áfach, tá an pobalachas, an t-uathlathas agus deachtóireacht bhunreachtúil ag teacht chun cinn, rud atá contrártha ann féin.
Tá cogadh ar chomhluachanna an Aontais fógartha, ar bhonn oscailte, a bheag nó a mhór, ag an rialtas i mBúdaipeist. Léirítear ‘an Bhruiséil’ mar namhaid, rud a chuireann in iúl gurb é an diabhal féin é an tAontas. Tá sé sin ar siúl le beagnach ceithre bliana déag anuas agus léiríonn sé an deacracht a bhaineann le tacaíocht a thabhairt d’fheachtas ar bith atá ar son na hEorpa, bíodh sin ó lucht an fhreasúra (nó an méid atá fágtha de) nó ón tsochaí shibhialta agus ó eagraíochtaí neamhrialtasacha (an méid atá fágtha díobhsan freisin). Mar sin féin, diúltaímid géilleadh - diúltaímid ligean do luachanna na hEorpa dul ó rath díreach i ngeall gur chinn roinnt polaiteoirí Ungáracha dul a mbealach féin, bealach a leagadh amach i bhfad uainn, nó sa Chreimil fiú.
Léiríonn pobalbhreitheanna a rinneadh le déanaí san Ungáir go dtacaíonn beagnach 68-70 % den daonra atá in aois vótála leis na tairbhí a bhaineann leis an Aontas agus leis na comhluachanna Eorpacha, agus go mbaineann siad tairbhe as na luachanna sin. Is í an cheist mhór a thagann chun cinn an bhfuil líon mór díobh réidh le vóta a chaitheamh an 9 Meitheamh 2024. San Ungáir, beidh lá an vóta seo ar an lá céanna leis na toghcháin bhardasacha agus, i bhfianaise an mhéadaithe atá ag teacht ar an míshástacht sa tír, is cosúil go mbeidh dea-thoradh ann. D’fhéadfadh vóta ar son na hEorpa a bheith i gceist le vóta agóide i gcoinne bheartais an rialtais.
Is iriseoir Ungárach agus príomheagarthóir Klubrádió é Mihály Hardy.
Ar iarratas ó Uachtaránacht na Beilge ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh, tá moltaí ríthábhachtacha fógartha ag Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) arb é is aidhm dóibh an comhtháthú sóisialta a neartú, fiachas a bhainistiú agus tús áite a thabhairt d’infheistíochtaí i gcúram sláinte agus san fhostaíocht ar fud na hEorpa. Chuir CESE in iúl gur cúis imní dó go bhféadfadh buiséid dhiana moill a chur ar an dul chun cinn atá á dhéanamh maidir leis an mbochtaineacht agus an t-athrú aeráide a chomhrac.
Ar iarratas ó Uachtaránacht na Beilge ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh, tá moltaí ríthábhachtacha fógartha ag Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) arb é is aidhm dóibh an comhtháthú sóisialta a neartú, fiachas a bhainistiú agus tús áite a thabhairt d’infheistíochtaí i gcúram sláinte agus san fhostaíocht ar fud na hEorpa. Chuir CESE in iúl gur cúis imní dó go bhféadfadh buiséid dhiana moill a chur ar an dul chun cinn atá á dhéanamh maidir leis an mbochtaineacht agus an t-athrú aeráide a chomhrac.
Chuir CESE a mholtaí i láthair sa tuairim uaidh Borradh a chur faoin bhfás cuimsitheach fadtéarmach trí athchóirithe agus infheistíocht a glacadh agus a pléadh ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí an Mhárta leis an gCoimisinéir um Poist agus um Chearta Sóisialta, Nicolas Schmit agus Karine Lalieux, Aire Pinsean agus Lánpháirtithe Sóisialta na Beilge.
Leagadh béim sa tuairim ar an ngá atá leis na creataí atá ann cheana amhail an Seimeastar Eorpach agus Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur i gcomhréir le chéile. Leag na cainteoirí sa díospóireacht ardleibhéil béim ar an ngá atá leis an Eoraip Shóisialta a chur chun cinn agus aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna práinneacha amhail an bhearna phinsin idir na hinscní agus an cuimsiú digiteach. Leis an gcomhdháil ardleibhéil maidir le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta, a bheidh ar siúl go luath sa Bheilg, léirítear tiomantas cur chun feidhme na hionstraime sin a chur chun cinn.
Leagtar béim i dtograí CESE ar úsáid éifeachtúil na n-acmhainní airgeadais, ar rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta agus na sochaí sibhialta i bpróisis chinnteoireachta, agus ar a thábhachtaí atá sé a áirithiú gur aistrithe córa a bheidh san aistriú glas agus digiteach. Is téama lárnach í an chuimsitheacht, mar aon leis an leas is mó is féidir a bhaint as tionchar na n-infheistíochtaí sóisialta, agus cobhsaíocht eacnamaíoch agus comhtháthú sóisialta á gcothú san Aontas ag an am céanna. (tk)
San eagrán seo, is é an tOllamh Danuta Hübner, Feisire de Pharlaimint na hEorpa, ó Ghrúpa Pháirtí an Phobail Eorpaigh an t-aoi speisialta atá againn. Tugann sí liosta mór fada de na dúshláin ar fad a bheidh roimh thoghcháin 2024 don Eoraip agus míníonn sí na mórfhreagrachtaí atá ar na páirtithe polaitiúla na vótálaithe a d'fhéadfadh a bheith ach a spreagadh chun vóta a chaitheamh. In 2024, níl sé d’acmhainn againn ligean do dhaoine eile cinneadh a dhéanamh cé a dhéanfaidh ionadaíocht orainn i gcinnteoireacht na hEorpa – tá an iomarca i gceist an uair seo.
San eagrán seo, is é an tOllamh Danuta Hübner, Feisire de Pharlaimint na hEorpa, ó Ghrúpa Pháirtí an Phobail Eorpaigh an t-aoi speisialta atá againn. Tugann sí liosta mór fada de na dúshláin ar fad a bheidh roimh thoghcháin 2024 don Eoraip agus míníonn sí na mórfhreagrachtaí atá ar na páirtithe polaitiúla na vótálaithe a d'fhéadfadh a bheith ach a spreagadh chun vóta a chaitheamh. In 2024, níl sé d’acmhainn againn ligean do dhaoine eile cinneadh a dhéanamh cé a dhéanfaidh ionadaíocht orainn i gcinnteoireacht na hEorpa – tá an iomarca i gceist an uair seo.
Uair sna cúig bliana, caitheann saoránaigh na hEorpa vóta chun a gcuid ionadaithe a thoghadh i bParlaimint na hEorpa, an t-aon institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh a dtoghtar na hionadaithe ann ar an modh díreach. In 2024, beidh 720 comhalta nuathofa sa deichiú parlaimint. Le linn an téarma cúig bliana, beidh ról cinntitheach acu i múnlú na hEorpa gona hinstitiúidí agus gona cuid beartas, i múnlú an róil atá aici i saol an domhain mhóir maille le gach deighilt dá bhfuil ann faoi láthair, agus i múnlú na dtiomantas atá aici do na luachanna coiteanna.
Uair sna cúig bliana, caitheann saoránaigh na hEorpa vóta chun a gcuid ionadaithe a thoghadh i bParlaimint na hEorpa, an t-aon institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh a dtoghtar na hionadaithe ann ar an modh díreach. In 2024, beidh 720 comhalta nuathofa sa deichiú parlaimint. Le linn an téarma cúig bliana, beidh ról cinntitheach acu i múnlú na hEorpa gona hinstitiúidí agus gona cuid beartas, i múnlú an róil atá aici i saol an domhain mhóir maille le gach deighilt dá bhfuil ann faoi láthair, agus i múnlú na dtiomantas atá aici do na luachanna coiteanna.
Tá tábhacht dá chuid féin le gach uile thoghchán. Ag seo tús an daonlathais. Is maith is eol dúinn gur mó atá i gceist leis an daonlathas ná toghcháin. Tá samplaí ann de rialtais a thoghtar go daonlathach a chleachtann an daonlathas ach a bhaineann cor as an smacht reachta. Na toghcháin a bheith cóir agus cead vótála a bheith ag cách, ní leor sin le rath a chur ar an daonlathas, agus tá fachtóirí eile le cur san áireamh i múnlú an daonlathais. Sin é an fáth ar cheart do na vótálaithe a bheith rannpháirteach go gníomhach sna toghcháin.
Le cúig bliana anuas, bhí dúshlán éagsúla le sárú ag an Aontas Eorpach, dúshláin a bhfuil beatha an Aontais ag brath orthu a bheag nó a mhór. B’éigean déileáil le Brexit agus leis na hiarmhairtí a bhí leis. Ina dhiaidh sin bhí paindéim COVID ann, sin agus an t-ionradh brúidiúil mídhaonna a rinne an Rúis ar an Úcráin, mar aon leis dúshláin eacnamaíocha a tháinig sna sála air, ina measc sin an ghéarchéim fuinnimh agus leibhéil arda bhoilscithe. Tháinig sin aniar aduaidh orainn, ach chuamar i ngleic leis de réir mar a bhí ár gcuid príomhchuspóirí straitéiseacha á saothrú againn, is é sin an t-aistriú dúbailte chuig geilleagar glas a bheas iomaíoch sa saol digiteach. De bharr an timpeallacht gheopholaitiúil a bheith ag athrú, chuir an tAontas gona chomhpháirtithe daonlathacha smachtbhannaí móra eagsúla ar an Rúis agus chun an riosca a bhaint dár gcuid spleáchais ar an tSín agus chun ár gcaidreamh leis na Stáit Aontaithe a chur ar bhonn láidir nach raibh a leithéid ann cheana. Tá an tAontas tar éis an chéad chlár Eorpach um thionscal cosanta na hEorpa a sheoladh freisin, clár a chuirfear i gcrích sna blianta atá romhainn.
Is comhrac ar son na hEorpa a bheidh i dtoghcháin 2024. Beidh ar an bhfeachtas toghcháin freastal ar ionchais na saoránach, agus an ról atá acu i gcinnteoireacht na hEorpa a urramú. Ceisteanna mar an imirce, an t-athrú aeráide agus an tacaíocht don Úcráin lena dtír dhúchais a chosaint ar ionsaí na Rúise, is ceisteanna iad a bhaineann le gach uile dhuine inár measc atá buartha faoin tsaoirse, faoin daonlathas agus faoin tsíocháin. Beidh ar na polaiteoirí tofa a seacht ndícheall a dhéanamh lena áirithiú go gcuirfear tús as an nua leis an mbeartas um méadú ar bhealach éifeachtach. Nuair a bheidh díospóireacht á déanamh acu leis na hiarrthóirí faoin gcúram a bheidh le cur díobh acu go ceann cúig bliana eile, caithfidh na feisirí a thoghfar a thuiscint go bhfuil an tóin ag titim as saol a bhfuil an tAontas Eorpach páirteach ann, é ar scaradh gabhail idir an daonlathas agus réimis an fhorlámhais. Beidh toghcháin á ngairm ar fud an domhain in 2024, agus tá daonra 4 mhilliún duine sna tíortha a mbeidh vóta á chaitheamh iontu.
Beimidne Eorpaigh ag tabhairt aird ar leith ar an vóta a chaithfidh na Meiriceánaigh i dtoghchán na huachtaránachta. Beidh an caidreamh trasatlantach ina cheist thábhachtach le linn na ndíospóireachtaí sna toghcháin Eorpacha. Tá sé de dhualgas ar pholaiteoirí agus ar pháirtithe polaitiúla na hEorpa a seacht ndícheall a dhéanamh le dul i gcaidreamh leis na saoránaigh agus iad a spreagadh chun a dtuairim a chur in iúl. Fágann an éiginnteacht gheopholaitiúil gur tábhachtaí sin anois ná riamh. Na páirtithe polaitiúla a chuireann a gcuid iarrthóirí i láthair sna toghcháin, is minic tuairimí éagsúla acu faoi cheisteanna atá ríthábhachtach ar na saolta seo. Is féidir guth a bheith againn féin agus is féidir dúinn tionchar a imirt ar thodhchaí na hEorpa, is é sin ár dtodhchaí féin, ach cúrsaí a phlé leis na hiarrthóirí inár saoránaigh dúinn vóta a chaitheamh. Cuid den am bíonn fearg agus frustrachas orainn. Ach sin é go díreach an fáth a bhfuil ár rannpháirtíocht ghníomhach san idirphlé polaitiúil toghcháin chomh tábhachtach.
In 2019, den chéad uair riamh, bhí líon na ndaoine a chaith vóta sna toghcháin Eorpacha os cionn 50 faoin gcéad de bheagán. Is é vóta na nEorpach óg ba chúnamh leis an ráta rannpháirtíochta a ardú. Ar bhealach amháin, is dea-scéala gur bhain leath na ndaoine atá i dteideal vótáil úsáid as a gceart chun vótála. Ach ar bhealach eile, ciallaíonn sé nár vótáil leath na saoránach san Eoraip a bhfuil ceart chun vótála acu. In 2024, is mairg a ligfí do dhaoine eile a chinneadh cé a dhéanann ionadaíocht orainn i gcinnteoireacht agus i reachtaíocht na hEorpa. Laghdaíonn rannpháirtíocht íseal dlisteanacht na ndaoine a thoghtar agus is laigide í an ról atá acu i bParlaimint na hEorpa. Is den fhreagracht mhór atá ar na páirtithe polaitiúla a gcuid vótálaithe a mhealladh amach chun vótála.
Le blianta fada anuas, mheas muintir na hEorpa gurb iad rialtais na mBallstát ab ionadaithe dóibh san Aontas Eorpach. Tabharfaidh toghcháin 2024 deis dúinn cumhacht Pharlaimint na hEorpa a léiriú iarbhír mar ghuth na saoránach. Beidh vótálaithe ann nár chaith vóta cheana. I gcúig Bhallstát, vótálfaidh daoine atá 16 bliana d’aois. Beidh na daoine óga ag súil le rudaí éagsúla ó na daoine óga. Chonaiceamar a leithéid chéanna cheana le linn na Comhdhála ar Thodhchaí na hEorpa, agus is rud é atá á chloisteáil againn anois le linn na bpainéal leantach a reáchtáil an Coimisiún Eorpach. Ba cheart do pholaiteoirí leas a bhaint as na toghcháin Eorpacha mar phróiseas chun glúin nua vótálaithe agus polaiteoirí a chothú, mar dheis chun feabhas a chur ar an oideachas polaitiúil trédhearcach, chomh maith le cothú na féiniúlachta agus na muiníne.
Tá straitéis chumarsáide Pharlaimint na hEorpa le haghaidh thoghcháin AE 2024 ag díriú ar dhaoine a staon ón vótáil go deireanach agus ar vótálaithe nua a shlógadh, ar chuidiú le daoine eile lena mbaineann, lena n-áirítear na meáin, eagraíochtaí neamhrialtasacha, cuideachtaí agus daoine aonair, ar thacú le rannpháirtíocht shibhialta neamhpháirtíneach shaoránaigh agus eagraíochtaí na hEorpa chun an tábhacht a bhaineann le vóta a chaitheamh a chur chun cinn.
Feicimid cheana féin ladar na n-eachtrannach sna toghcháin Eorpacha, oibríochtaí hibrideacha sa bhréagaisnéis ag scriosadh na muiníne atá ag cuid againn as na hinstitiúidí agus as na polaiteoirí agus ag cur chaol na dinge eadrainn lena gcuid scéalta claonta. Tá sé seo ag tarlú roimh na toghcháin; beidh tuilleadh ann le linn na dtoghchán, agus beidh na paiteolaíochtaí iar-thoghcháin ann. Ní mór dlíthe i gcoinne na bréagaisnéise a fhorfheidhmiú. Ní leor iontu féin na gníomhaíochtaí náisiúnta agus Eorpacha. Tá cistiú ar fónamh ag teastáil uainn chun tacú leis an gcur chuige ‘uile-shochaí’ chun bréagaisnéis agus lucht scaipthe na bréagaisnéise a aimsiú arae tá tionchar acu sin ar shaol laethúil na ndaoine agus ar a gcuid roghanna straitéiseacha.
Faoi scáth na dtoghchán seo, tá cinniúint an daonlathais, cinniúint na saoirse agus cinniúint na slándála idir dhá cheann na meá. Agus tá tábhacht leis an vóta.
Danuta Hübner, Feisire de chuid Pharlaimint na hEorpa (Grúpa PPE)
