Emilie Prouzet, comhalta de CESE, ag scríobh faoi ghéarchéim an chostais maireachtála: bheadh praghas ró-ard le híoc dá dteipfeadh ar an margadh aonair
An t-iriseoir Úcránach Tetyana Ogarkova: Eoraip na cosanta, ní tráth moille é
Alt speisialta faoi Sheachtain na Sochaí Sibhialta:
An galar atá ar an Eoraip a aithint: cuid den ghnáthshaol an éiginnteacht anois le Albena Azmanova
An Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh – Mo ghuth, mo rogha: Breis agus 1.2 milliún duine ag seasamh ar son cearta ginmhillte
An 15ú heagrán de Dhuais na Sochaí Sibhialta: Eolas ar na buaiteoirí
Emilie Prouzet, comhalta de CESE, ag scríobh faoi ghéarchéim an chostais maireachtála: bheadh praghas ró-ard le híoc dá dteipfeadh ar an margadh aonair
An t-iriseoir Úcránach Tetyana Ogarkova: Eoraip na cosanta, ní tráth moille é
Alt speisialta faoi Sheachtain na Sochaí Sibhialta:
An galar atá ar an Eoraip a aithint: cuid den ghnáthshaol an éiginnteacht anois le Albena Azmanova
An Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh – Mo ghuth, mo rogha: Breis agus 1.2 milliún duine ag seasamh ar son cearta ginmhillte
An 15ú heagrán de Dhuais na Sochaí Sibhialta: Eolas ar na buaiteoirí
Tá ár sochaithe á gcreimeadh ag galar dofheicthe na héiginnteachta uileláithrí agus braitheann daoine go bhfuil easpa mhór cumhachta orthu agus iad fágtha gan aon chosaint ar fhórsaí nach bhfuil smacht acu orthu. Sin a bhí le rá ag Albena Azmanova, ollamh agus údar cáiliúil a thug aitheasc cumhachtach le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta in CESE. San agallamh seo a rinne sí le CESE Info, déanann sí cíoradh ar na príomhchúiseanna atá leis an eipidéim seo, ar a bhfuil an claonadh tús áite a thabhairt don chomhionannas thar an gcobhsaíocht eacnamaíoch.
Tá ár sochaithe á gcreimeadh ag galar dofheicthe na héiginnteachta uileláithrí agus braitheann daoine go bhfuil easpa mhór cumhachta orthu agus iad fágtha gan aon chosaint ar fhórsaí nach bhfuil smacht acu orthu. Sin a bhí le rá ag Albena Azmanova, ollamh agus údar cáiliúil a thug aitheasc cumhachtach le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta in CESE. San agallamh seo a rinne sí le CESE Info, déanann sí cíoradh ar na príomhchúiseanna atá leis an eipidéim seo, ar a bhfuil an claonadh tús áite a thabhairt don chomhionannas thar an gcobhsaíocht eacnamaíoch.
San aitheasc a thug tú le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta, labhair tú faoi eipidéim na héiginnteachta, rud is cionsiocair leis an meath ar shaoirsí polaitiúla. Luaigh tú gur galar dofheicthe atá ann atá dár gcur ar mire. An féidir leat tuilleadh a roinnt linn faoina bhfuil i gceist agat le ‘eipidéim na héiginnteachta’? Cad as a dtagann sí?
Is gnách daoine a bheith níos cráite anois ná mar a bhíodh agus sna sochaithe saibhre tá méadú ag teacht ar líon na mbásanna arb é an t-éadóchas is cionsiocair leo, go háirithe an féinmharú san ionad oibre. Is é sin an ceann caoil is measa agus is feiceálaí de ghéarchéim ollmhór na héiginnteachta, agus is í an éiginnteacht inár slí bheatha is mó a chuireann dlús leis. Cé gur minic a chloistear go bhfuil fearg ar dhaoine agus go bhfuil an mhuinín atá ag daoine as na hinstitiúidí polaitiúla ag dul i léig, ní leor sin mar mhíniú ar an scéal. Is féidir leis an easpa muiníne sin a bheith fiúntach, óir spreagann sí an t-éileamh atá ag an bpobal ar an gcuntasacht. Is féidir leis an bhfearg féin a bheith fiúntach, óir spreagann sí an streachailt ar son an chirt agus tagann claochlú tábhachtach aisti.
An tinneas atá ar ár sochaithe faoi láthair, rud ar a dtugaimse ‘éiginnteacht uileláithreach’ i mo chuid oibre, is rud difriúil é. Is éiginnteacht ar leith atá ann, easpa mhór cumhachta toisc go mbraitheann daoine nach bhfuil aon chosaint acu ar fhórsaí nach bhfuil aon smacht acu orthu.
I gcás an duine aonair, is é an taithí a bhíonn againn ar an éiginnteacht gan a bheith in ann déileáil le cúraimí bunúsacha an tsaoil. Cruthaíonn an t-éagumas sin eagla go dteipfidh ort, go gcaillfidh tú an rud atá agat – do phost, do chuid airgid, do chumas oibre, do chiall. Is é a chiallaíonn sin nach í an bhochtaineacht ná an éagothromaíocht an fhadhb, ach rud éigin a chaill tú nó a bhfuil tú ag súil lena chailleadh, is é sin an eagla go dteipfidh ort. Sin an chaoi a bhfulaingíonn daoine aonair tráth éiginnteachta.
Maidir le sochaithe, áfach, is é an chaoi a bhfulaingíonn siad nach bhfuil siad in acmhainn iad féin a rialú ná deacrachtaí a bhainistiú. Glacaimis COVID-19, mar shampla. Conas a tharla sé gur lig ár sochaithe saibhre eolacha sofaisticiúla d’fhadhb sláinte poiblí, arbh é ba chúis léi víreas nach raibh go hiomlán anaithnid ná rómharfach, iompú go géarchéim thromchúiseach sláinte agus, ina dhiaidh sin, go géarchéim eacnamaíoch agus shóisialta? Is é an freagra ar an gceist sin go raibh an infheistíocht phoiblí gearrtha go mór ag ár rialtais, earnáil an chúraim sláinte san áireamh.
Tá gné eile ann a bhaineann leis an éiginnteacht. Tig leis an éiginnteacht teacht as beartais ar leith, mar atá an meascán nualiobrálach de shaormhargaí agus de gheilleagair oscailte ina mbíonn na cinntí go léir bunaithe ar an mbrabúsacht. Chun go bhféadtaí an t-iomaíochas náisiúnta nó an t-iomaíochasEorpach a chinntiú sa mhargadh domhanda, mar chuid den iomaíocht dhomhanda ar thóir an bhrabúis, d’oibrigh na scothaicmí polaitiúla ar chlé ón lár agus ar dheis ón lár go dian dícheallach chun laghdú a dhéanamh ar an gcinnteacht phoist (le go mbeadh gnólachtaí in ann a bheith iomaíoch) agus ar an gcaiteachas ar sheirbhísí poiblí. Is éard a tháinig as sin go raibh freagrachtaí breise ar gach éinne ach ba lú líon na n-acmhainní a bhí acu chun na freagrachtaí sin a chomhlíonadh. Bítear ag iarraidh orainn níos mó oibre a dhéanamh agus laghdú ar na hacmhainní againn.
Sampla de sin is ea an chaoi a bhfuil an Coimisiún Eorpach ag iarraidh ar na Ballstáit iarracht bhreise a dhéanamh ar son an cheartais shóisialta, ach, ag an am céanna, laghdú a dhéanamh ar an gcaiteachas. Fágann an mhíréir sin idir an síorfhás ar fhreagrachtaí agus an síorlaghdú ar acmhainní go gcruthaítear éiginnteacht agus go mbíonn amhras ar dhaoine faoina bhfuil sé ar a gcumas déileáil leis na cúraimí. Ní éiginnteacht shláintiúil í sin nuair a bhíonn fonn ort aghaidh a thabhairt ar an domhan mór, do roghanna a mheas, dul i bhfiontar nó tú féin a chruthú. Ina ionad sin, is eagla thocsaineach atá ann, eagla go gcaillfeá do shlí bheatha agus todhchaí níos gruama á thuar agat.
I do thuairimse, cad is cúis le teacht chun cinn na gceannairí údarásúla agus pháirtithe na heite deise? Conas is féidir saoirsí an daonlathais agus an urraim do chroíluachanna an Aontais a mheas in Eoraip ár linne?
Tá méadú ar an tacaíocht atá á tabhairt do cheannairí agus do pháirtithe polaitiúla údarásúla na heite deise, sin mar gheall ar éiginnteacht atá á cruthú tríd an bpolaitíocht. Mar nach bhfuil daoine ar a suaimhneas, is cinnteacht agus seasmhacht a theastaíonn uathu; mothaíonn siad go bhfuil easpa cumhachta orthu agus is i gceannairí láidre a thabharfaidh saol níos seasmhaí dóibh trí lámh láidir atá a ndóchas. Mar shampla, cuirtear leis an gcaiteachas míleata agus le cumhachtaí na bpóilíní – rud atá an tAontas Eorpach ar tí a dhéanamh anois.
Is iad na páirtithe polaitiúla sa lár a leag an bonn don chás sin sna blianta a chuaigh thart toisc gur fhág siad drochbhail ar ár sochaithe ar chúiseanna nualiobrálacha. Is é mo thuairim féin ina leith gurb iad na páirithe ar chlé ón lár go háirithe atá freagrach as an drochbhail sin ar ár sochaithe. Cé gurb í an troid ar son an cheartais an rud is dual do na daonlathaithe sóisialta a dhéanamh, níltear ag díriú ach ar chineál amháin éagóra a chomhrac: an éagothromaíocht. Ach is í an chobhsaíocht eacnamaíoch an rud a bhfuil an pobal ag tnúth leis: a bheith in ann cúraimí an tsaoil a bhainistiú agus an todchaí a phleanáil.
Smaoinímis air: d’fhéadfadh sochaí an-chothrom a bheith againn atá an-éiginnte freisin. Is ar éigean a thabharfainn sochaí bhisiúil air sin. Lena chois sin, níl aon fhonn mór ar dhaoine deireadh a chur leis an éagothromaíocht más é a chiallaíonn sin go gcaitear le daoine ar nós gur chaill siad rud éigin agus nach ndéantar ach iad a chúiteamh (nó a náiriú) tríd an mbeagán a athshannadh dóibh: níor theastaigh uathu cailleadh ar an gcéad dul síos.
San aitheasc a thug tú, labhair tú freisin faoi ‘Comórtas na nÍospartach’. An bhféadfá cur síos a dhéanamh dúinn air sin agus ar an bhfáth gur cheart dúinn droim láimhe a thabhairt dá leithéid?
Le leathcéad bliain anuas nó mar sin, is polaitíocht na féiniúlachta atá i gceist leis an gcomhrac i gcoinne an idirdhealaithe. Grúpaí a d’fhulaing leithcheal go stairiúil, bhíothas ag caitheadh leo mar ‘mionlaigh faoi chosaint’, agus ardaíodh a stádas trí bhearta gníomhaíochta dearfaí ar nós arduithe céime spriocdhírithe agus córais cuótaí. Nuair a tharlaíonn a leithéid i gcomhthéacs a bhfuil éiginnteacht uileláithreach ann, ina bhfuil poist mhaithe agus acmhainní eile gann, bíonn na grúpaí sin atá faoi chosaint in iomaíocht le chéile ar thóir na n-acmhainní teoranta sin. I dtimpeallacht den chineál sin, is sórt buntáiste atá sa lipéad ‘íospartach’: a mheasa a shamhlaítear an t-íospartach, a mhó an chosaint a mhaítear.
Ar thaobh amháin, is naimhdeas idir na grúpaí éagsúla atá in iomaíocht le chéile an toradh ar a leithéid, rud a ídíonn an dlúthpháirtíocht. Ar an taobh eile, áfach, ní éiríonn le grúpa ar bith i ndáiríre, toisc gur íospartaigh i gcónaí iad. Tar éis an tsaoil, is é an chúis gur féidir leo cosaint a éileamh ná gur íospartaigh iad agus go bhfuil leithcheal á dhéanamh orthu. Ní bhíonn an bua sa chomórtas gránna seo ar thóir acmhainní agus cosaint speisialta ach ag na scothaicmí polaitiúla sin atá in ainm agus a bheith ag tabhairt cosaint go flaithiúil. Is é an toradh air sin go dtéann na grúpaí a bhfuil easpa cumhachta orthu i ngleic lena chéile mar naimhde, agus go n-éiríonn leo siúd atá á gcosaint, na scothaicmí polaitiúla, cumhacht bhreise a tharraingt chucu féin as an gcomhrac sin.
Nuair a chuirtear sin go léir san áireamh, cén chúis atá leis an tábhacht atá leis an tsochaí shibhialta chun an daonlathas agus na saoirsí sibhialta a ndéanann a lán daoine talamh slán díobh a chosaint? Cén fáth arbh í an tsochaí shibhialta, seachas na toghcháin dhaonlathacha, an leigheas ar mhí-úsáid na cumhachta?
An uair a chaithimid vóta, bímid inár n-aonar. Braithimid frustrachas na héiginnteachta agus an easpa cumhachta atá orainn, agus cuirimid an imní sin in iúl tríd an vóta a chaithimid. Dá réir sin, tá méadú ag teacht ar líon na bpáirtithe frithghníomhacha a ghlacann páirt sna toghcháin shaora chothroma. Is loighic eile a théann i gcion ar an tsochaí shibhialta agus atá ina fhoinse speisialta cumhachta aici: an muintearas. Nuair a bhímid i gcomhluadar daoine eile, agus sinn ag gníomhú i gcomhar le chéile ar son cúis éigin, ní bhraithimid go bhfuilimid inár n-aonar, ní bhraithimid an éiginnteacht chéanna ná go bhfuil an easpa cumhachta chéanna orainn, toisc gur féidir linn brath ar thacaíocht ár gcomrádaithe. Nuair a laghdaítear an leibhéal éiginnteachta, maolaítear an eagla agus is féidir linn smaoineamh chun cinn; sin an uair nach mbíonn teorainn lenár smaointe.
Ollamh le hEolaíocht Pholaitiúil agus Shóisialta in City St George’s, Ollscoil Londan í Albena Azmanova agus tá sí ina comheagarthóir ar an iris Emancipations. Bhuaigh an leabhar deiridh óna peann, Capitalism on Edge (2020), an iliomad gradam, ina measc an Michael Harrington Book Prize, duais a bhronnann American Political Science Association ar shaothar den scoth a léiríonn an chaoi inar féidir leas a bhaint as an léann sa streachailt ar son domhan níos fearr.
Tríd an tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh ‘Mo ghuth, mo rogha’ táthar ag seasamh ar son ginmhilleadh sábháilte inrochtana do gach bean san Aontas Eorpach. Seoladh an tionscnamh i mí Aibreáin 2024 agus is í an institiúid ‘Zavod Raziskovalni inštitut 8. Marec’ sa tSlóivéin atá á chomhordú. D’éirigh leo breis agus milliún síniú a bhailiú i bhfad roimh an spriocdháta a bhí acu. Labhair CESE Info le heagraithe an tionscnaimh faoin bpráinn a bhaineann lena bhfeachtas sa timpeallacht pholaitiúil atá ann faoi láthair, agus mná ag cailleadh smachta ar a gcearta atáirgthe.
Tríd an tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh ‘Mo ghuth, mo rogha’ táthar ag seasamh ar son ginmhilleadh sábháilte inrochtana do gach bean san Aontas Eorpach. Seoladh an tionscnamh i mí Aibreáin 2024 agus is í an institiúid ‘Zavod Raziskovalni inštitut 8. Marec’ sa tSlóivéin atá á chomhordú. D’éirigh leo breis agus milliún síniú a bhailiú i bhfad roimh an spriocdháta a bhí acu. Labhair CESE Info le heagraithe an tionscnaimh faoin bpráinn a bhaineann lena bhfeachtas sa timpeallacht pholaitiúil atá ann faoi láthair, agus mná ag cailleadh smachta ar a gcearta atáirgthe.
Cén spreagadh a bhí agaibh nuair a chuir sibh tús leis an tionscnamh ‘Mo ghuth, mo rogha’ agus cén sprioc dheiridh atá agaibh?
Tá sé beagnach trí bliana ó shin ó thosaíomar ag smaoineamh ar fheachtas a thabharfadh cosaint do chearta ginmhillte san Eoraip, b’in nuair a cuireadh an cás ‘Roe v. Wade’ ar ceal sna Stáit Aontaithe. Chaill mná na Stát Aontaithe a gceart bunreachtúil thar oíche, agus thuigeamar gur ghá an ginmhilleadh a chosaint san Eoraip freisin. Tá mná sa Pholainn ag fáil bháis in ospidéil toisc toirmeasc iomlán beagnach a bheith ar an nginmhilleadh sa tír sin. Le blianta beaga anuas, tá na hagóidí is mó riamh a bhí acu sa tír ar son cearta ginmhillte á n-eagrú acu. De réir dhlí Mhálta, is féidir mná a chur i bpríosún má bhíonn ginmhilleadh acu. I mbliana, thug Giorgia Meloni cead do ghrúpaí frithghinmhillte dul i mbun agóidíochta i gclinicí ginmhillte agus mná atá ag iarraidh ginmhilleadh a fháil a chiapadh. Tá os cionn 20 milliún bean san Eoraip nach bhfuil fáil acu ar ghinmhilleadh.
Sin an fáth ar chuireamar tús leis an bhfeachtas ‘Mo ghuth, mo rogha’. Chabhraigh foireann dlíodóirí idirnáisiúnta linn an togra a ullmhú agus chruthaíomar nasc láidir le heagraíochtaí i ngach cearn den Eoraip.
Is é an sprioc atá againn cearta ginmhillte a chosaint ar leibhéal na hEorpa agus feabhas a chur ar na deiseanna ginmhillte atá ag mná a bhfuil orthu taisteal go tíortha eile anois mar gheall ar thoirmeasc a bheith ar ghinmhilleadh (e.g. i Málta agus sa Pholainn) nó mar gheall ar ráta ard agóide coinsiasaí (mar a fheictear san Iodáil agus sa Chróit), nó díreach ag aon bhean nach bhfuil sé d’acmhainn aici faoi láthair ginmhilleadh a fháil (i dtíortha ar nós na Gearmáine nó na hOstaire).
Is í an timpeallacht pholaitiúil atá ann faoi láthair an chúis a bhfuil práinn lenár bhfeachtas. Ní mór dúinn seasamh gualainn ar ghualainn agus a léiriú go bhfuil formhór an phobail ag seasamh le cearta ginmhillte agus i gcoinne srianta ar an tsaoirse atáirgthe. Tá an chuid is mó de mhuintir na hEorpa ag tacú le cearta ginmhillte, agus ní mór dúinn seasamh le chéile chun na cearta sin a chosaint.
Cad iad na céimeanna sonracha a theastaíonn uaibh go nglacfadh an Coimisiún Eorpach? Conas is féidir sin a dhéanamh nuair is inniúlacht de chuid na mBallstát í an tsláinte?
Molaimid go mbunódh an Coimisiún Eorpach sásra maoinithe a bhféadfadh na Ballstáit páirt a ghlacadh ann ar bhonn roghnach, lena gcumhdófaí costas na ngnáthamh ginmhillte. D’fheidhmeodh an sásra ar bhealach atá cosúil leis na cláir chun an ailse a chosc agus a chóireáil.
Is é an smaoineamh atá againn nach mbeadh ar aon bhean a bhfuil uirthi taisteal go tír eile le ginmhilleadh a fháil – mar gheall ar shrianta diana a bheith uirthi ina tír féin nó mar gheall ar ráta ard agóide coinsiasaí – íoc as an ngnáthamh as a póca féin. Faoi láthair, tá na mílte ban ag taisteal go tíortha eile agus is minic a bhíonn orthu na mílte euro a íoc ar an ngnáthamh. Níl sé d’acmhainn ag gach duine sin a dhéanamh.
Ainneoin nach dtagann an ginmhilleadh faoi chuimsiú inniúlachtaí an Choimisiúin Eorpaigh, tá cláir airgeadais aige a bhaineann leis an gcúram sláinte, agus is ar an mbonn sin a bhíomar in ann ár dTionscnamh Eorpach a chlárú.
Cén fáth ar roghnaigh sibh an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh mar chaoi chun an méid sin a bhaint amach? Cé chomh dóchasach is atá sibh go dtabharfaidh an Coimisiún freagra dearfach ar bhur n-iarratas?
Tá taithí fhairsing ar thionscnaimh shibhialta náisiúnta, ar bhailiú sínithe agus ar reifrinn ag ár n-eagraíocht sa tSlóivéin, ‘Zavod Raziskovalni inštitut 8. Marec’, atá ag comhordú an fheachtais ‘Mo ghuth, morogha’. A bhuí le sásra an tionscnaimh shibhialta náisiúnta, d’éirigh linn 15 dhlí a athrú cheana féin sa tSlóivéin agus tá dhá reifreann náisiúnta buaite againn. Sin an fáth ar theastaigh uainn uirlis daonlathais dhíreach den chineál céanna a aimsiú ar leibhéal na hEorpa. Sin an chaoi ar éirigh linn aithne a chur ar an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh. Theastaigh uainn go dtarlódh athrú a mbeadh tionchar buan aige ar na cearta atáirgthe atá ag gach duine san Eoraip, agus sin an fáth ar chinneamar tús a chur le sínithe a bhailiú.
Le linn an fheachtais, fuaireamar tacaíocht ó gach grúpa polaitiúil ar chlé ón lár i bParlaimint na hEorpa, ó pholaiteoirí tábhachtacha ar an leibhéal náisiúnta i roinnt mhaith Ballstát, agus tá naisc mhaithe agus caidreamh seanbhunaithe againn leis na Coimisinéirí Eorpacha. Tá súil againn go n-éistfidh siad leis an mbreis agus 1.2 milliún duine atá ag tacú lenár dtionscnamh.
Conas a d’éirigh libh daoine i mBallstáit éagsúla a thabhairt libh chun tacú le bhur dtionscnamh agus cabhrú libh le sínithe a bhailiú? Cad iad na cainéil atá in úsáid agaibh chun an scéal a scaipeadh?
Le linn an fheachtais, thógamar líonra láidir de bhreis agus 300 eagraíocht agus chruthaíomar pobal bríomhar de bhreis agus 2000 oibrí deonach as gach cearn den Eoraip. Theastaigh uainn láithreacht a bheith againn ar shráideanna chathracha, bhailte móra agus shráidbhailte na hEorpa, agus ár n-oibrithe deonacha faoi réir le sínithe a bhailiú. D’éirigh linn láithreacht shuntasach a chruthú ar líne ar Instagram, ach bainimid úsáid freisin as cainéil éagsúla ar nós Facebook, TikTok, YouTube, Bluesky, X agus as ardáin eile ar na meáin shóisialta.
Sháraigh sibh an sprioc aon mhilliún a bhí ag teastáil le haghaidh an Tionscnaimh Eorpaigh mí amháin roimh an spriocdháta a bhí leagtha síos agaibh chun sínithe a bhailiú. Cén cineál aiseolais agus tacaíochta, tacaíocht airgeadais san áireamh, atá faighte agaibh go dtí seo?
D’éirigh linn aon mhilliún síniú a bhailiú faoi mhí na Nollag, tar éis dúinn naoi mí a chaitheamh i mbun na hoibre sin, agus bhí 1.2 milliún síniú againn faoin uair a chríochnaíomar an bailiú roimh an spriocdháta.
Fuaireamar cabhair freisin ónár líonra agus ónár bpobal chun na sínithe a bhailiú, agus rinneamar iarratas ar dheiseanna maoinithe éagsúla le linn ár bhfeachtais chun é a choinneáil ag gabháil. Fuair an feachtas ‘Mo ghuth, mo rogha’ an bua i nGradam na Sochaí Socheolaíochta sa tSlóivéin, agus tá sé ar an ngearrliosta do Ghradam SozialMarie. Tá tacaíocht faighte againn freisin ó na grúpaí polaitiúla uile ar chlé ón lár i bParlaimint na hEorpa, agus ó Fheisirí aonair éagsúla sa Pharlaimint, ó Leas-Uachtarán Pharlaimint na hEorpa, Nicolae Ștefănuță, ón Seanadóir as an bhFrainc, Melanie Vogel, ó Uachtarán na Slóivéine, Nataša Pirc Musar, agus ó Phríomh-Aire na Slóivéine, Robert Golob. Lena chois sin, tá a lán gníomhaithe agus daoine as tíortha éagsúla san Aontas ag tacú leis an bhfeachtas, mar shampla Luisa Neubauer ón nGearmáin agus Alice Coffin ón bhFrainc.
‘Mo ghuth, mo rogha’, is tionscnamh é atá ag fás i rith an ama agus tá sé ar cheann de na gluaiseachtaí feimineacha is mó san Eoraip anois. Tá breis agus 300 eagraíocht, lucht tacaíochta ollmhór agus oibrithe deonacha tiomnaithe as gach cearn den Eoraip páirteach san fheachtas agus ag oibriú le chéile chun a chinntiú go mbeidh ginmhilleadh sábháilte inrochtana ar fáil san Aontas Eorpach.
Ba go tromchroíoch a d’fhág mé Cív ag tús mhí an Mhárta i mbliana. Ar mo bhealach chun na Fraince ar feadh dhá lá a bhí mé chun freastal ar shiompóisiam ar an Úcráin. Dá dheasca sin, ní raibh mé in ann freastal ar shearmanas tábhachtach i gCív. Bheadh cara linn, an file Svitlana Povalyaeva, ag Maidan, cearnóg lárnach na príomhchathrach, ag eagrú searmanais le slán a fhágáil dá mac is sine, Vassyl, a thit sa ghleo agus gan é ach 28 mbliana d’aois. Maraíodh a dheartháir óg Roman ar an gcaoi chéanna i samhradh 2022 agus é ag troid ar son réigiún Kharkiv a shaoradh. Bhí sé 24 bliana d’aois.
Ba go tromchroíoch a d’fhág mé Cív ag tús mhí an Mhárta i mbliana. Ar mo bhealach chun na Fraince ar feadh dhá lá a bhí mé chun freastal ar shiompóisiam ar an Úcráin. Dá dheasca sin, ní raibh mé in ann freastal ar shearmanas tábhachtach i gCív. Bheadh cara linn, an file Svitlana Povalyaeva, ag Maidan, cearnóg lárnach na príomhchathrach, ag eagrú searmanais le slán a fhágáil dá mac is sine, Vassyl, a thit sa ghleo agus gan é ach 28 mbliana d’aois. Maraíodh a dheartháir óg Roman ar an gcaoi chéanna i samhradh 2022 agus é ag troid ar son réigiún Kharkiv a shaoradh. Bhí sé 24 bliana d’aois.
Chuaigh mé ar bord na traenach, agus snaidhmeanna ar mo phutóga. D’fhág mé mo thriúr leanaí sa bhaile. Níorbh é sin an chéad uair dom ag imeacht thar lear ar feadh tréimhse ghearr le linn an chogaidh. Ach an uair seo fuair an t-uamhan an ceann is fearr orm.
Bhí a fhios agam, i ngarbhaol dhiúracáin bhalaistíocha na Rúise, nach n-oibreodh córas rabhaidh m’fhóin. Ar feadh cúpla lá bheinn 2 000 ciliméadar ón mbaile, gan rochtain ar bith ar fhaisnéis faoi shábháilteacht m’iníonacha. Ni fhéadfainn é a sheasamh.
Dá dteipfeadh ar an gcóras rabhaidh, is amhlaidh a bheadh toisc go mbeadh deireadh curtha ag na Stáit Aontaithe leis an bhfaisnéis don Úcráin, lena n-áirítear chun diúracáin bhalaistíocha ó chríoch na Rúise a bhrath go luath. Bhí cúnamh míleata curtha ar fionraí acu freisin, ag dul chomh fada fiú le bac a chur ar threalamh a seoladh chuig an bPolainn cheana féin.
Cúpla lá ina dhiaidh sin, d’fhill mé ar an Úcráin. Bhí caibidlíocht idir toscaireachtaí na hÚcráine, Mheiriceá agus na hAraibe Sádaí ar siúl i gcaitheamh an ama sin. Bhí an Úcráin réidh le haghaidh sos cogaidh iomlán láithreach bonn – ar choinníoll go nglacfadh an Rúis páirt ann. Bhí Donald Trump sásta. Cuireadh tús an athuair leis an bhfaisnéis ó Mheiriceá, mar aon leis an gcúnamh míleata a comhaontaíodh le linn rialtas Biden ach bhí an muinín caillte.
Tar éis feall a dhéanamh ar dhaoine, is deacair dul siar.
An mbraitheann an Eoraip mar an gcéanna? Tá deireadh anois le scáth slándála ECAT faoi cheannaireacht Mheiriceá. Tá droim láimhe tugtha ag dream MAGA dúinn. Tá sé beartaithe acu an láithreacht mhíleata agus dhaonnúil san Eoraip a laghdú a mhéid is féidir agus tá an Rúis, an t-ionsaitheoir, á tarraingt amach as leithlisiú taidhleoireachta agus eacnamaíoch acu.
Tá sos cogaidh san Úcráin ag teastáil ó Trump a luaithe is féidir agus ar théarmaí ar bith, rud a thugann le fios nach cuma leis faoi chruachás na hÚcráine. Is é an t-aon rud atá ag dó na geirbe aige ná na costais ar bhuiséad na Stát Aontaithe a íoslaghdú. Ní ghlacann na Stáit Aontaithe páirt a thuilleadh i gcruinnithe amhail na cruinnithe sin a reáchtáiltear ag bunáit Ramstein, agus níl aon chúnamh míleata breise ó na Stáit Aontaithe beartaithe i mbliana.
Ní chuireann sé isteach ar rialtas na Stát Aontaithe más é treascairt na hÚcráine costas na síochána. Molann Toscairí Steve Witkoff agus Keith Kellogg pleananna chun an Úcráin a roinnt ina dhá chuid nó ina dtrí chuid ar leith – díreach mar a rinneadh i nGearmáin na Naitsithe i ndiaidh an chogaidh – amhail is dá mba í an Úcráin an t-ionsaitheoir a chaill an cogadh.
Mar sin féin, tá an Eoraip faoi bhagairt freisin. Má tá sé beartaithe ag Trump líon na dtrúpaí ó na Stáit Aontaithe a laghdú san Eoraip agus má éilíonn sé ranníocaíochtaí 5 % don bhuiséad cosanta ó gach tír ar comhghuaillí de ECAT í, is amhlaidh mar go gcreideann sé gur fadhb Eorpach í cosaint na hEorpa.
Tá an Rúis ag faire. Dar leis an Rúis, ní fórsa cosanta ná díspreagadh ach oiread é ECAT gan ceannaireacht na Stát Aontaithe. Cá fhad a thógfadh sé ‘Eoraip na cosanta’ a thógáil a bheadh in ann tabhairt faoin tslándáil a áirithiú ina haonar? Más ceist ró-theibí í sin, bain triail as an gceann seo a fhreagairt: de mhuintir na hEorpa, cé a rachaidh chun na Stáit Bhaltacha a chosaint má sheolann an Rúis ionsaí tar éis a hoibríochtaí oiliúna sa Bhealarúis i mí Mheán Fómhair 2025?
Ó loic Meiriceá ar an Eoraip, is ríléir cén rogha atá aici: an Úcráin a chosaint láithreach bonn de réir mar a chosnódh sí í féin, nó seasamh in aghaidh arm na Rúise ar a críocha féin lá is faide anonn. Ní bheidh sé éasca an cath seo a chur, ach ní cloí atá i ndán sula gcaitear an chéad urchar.
Ag deireadh mhí an Mhárta, tarraingíodh m’aird ar shuirbhé chun tuairimí phobail na hÚcráine a thomhas. Tá os cionn 80 % de mhuintir na hÚcráine réidh chun leanúint den chomhrac i gcoinne na Rúise, fiú gan tacaíocht ó na Stáit Aontaithe.
Tá sé fós le feiceáil cé mhéad de mhuintir na hEorpa a sheasfaidh linn.
Ó loic Meiriceá ar an Eoraip, is ríléir cén rogha atá aici: an Úcráin a chosaint láithreach bonn de réir mar a chosnódh sí í féin, nó seasamh in aghaidh arm na Rúise ar a críocha féin lá is faide anonn. Ní bheidh sé éasca an cath seo a chur, ach ní cloí atá i ndán sula gcaitear an chéad urchar. Ní fios fós cé mhéad Eorpach a sheasfaidh linn: sin é a deir an t-aoi a tharla an bealach, an t-iriseoir Úcráineach Tetyana Ogarkova.
Ó loic Meiriceá ar an Eoraip, is ríléir cén rogha atá aici: an Úcráin a chosaint láithreach bonn de réir mar a chosnódh sí í féin, nó seasamh in aghaidh arm na Rúise ar a críocha féin lá is faide anonn. Ní bheidh sé éasca an cath seo a chur, ach ní cloí atá i ndán sula gcaitear an chéad urchar. Ní fios fós cé mhéad Eorpach a sheasfaidh linn: sin é a deir an t-aoi a tharla an bealach, an t-iriseoir Úcráineach Tetyana Ogarkova.
Is iriseoir, aisteoir agus scoláire liteartha Úcránach í Tetyana Ogarkova. Is i gCív atá sí lonnaithe.Ise is comhordaitheoir ar roinn idirnáisiúnta Ionad Meán Géarchéime na hÚcráine agus is comhláithreoir í ar an bpodchraoladh ‘Explaining Ukraine’. Is léachtóir í chomh maith in Ollscoil Mohyla Chív, agus tá Dochtúireacht sa Litríocht aici ó Ollscoil Pháras-XII Val-de-Marne.
