Tá cur síos déanta ag Marcin Nowacki, comhalta de CESE agus rapóirtéir na tuairime Maoiniú na cosanta san Aontas Eorpach, ar mholtaí CESE maidir le conas slándáil an Aontais a neartú. Ós amhlaidh atá ag méadú ar a bhfuil de bhagairtí slándála ann agus ár gcomhghuaillíochtaí ina ngaineamh beo anois, tá CESE ag iarraidh ar an Aontas sásra cosanta aontaithe láidir a chur i bhfeidhm. Ní féidir don Eoraip feasta oiread céanna muiníne a chur i soláthraithe arm lasmuigh den Aontas Eorpach, faoi mar atá déanta aici go nuige seo. Rud eile de, ní leor tuilleadh airgid a chaitheamh, óir is fearr leas a bhaint as an mbuiséad atá againn ar shlí eagnaí agus éifeachtúil.

San eagrán seo:

• Dearcadh CESE i dtaobh thuarascálacha Draghi agus Letta, le Matteo Carlo Borsani, Giuseppe Guerini agus Stefano Palmieri
• An iomarca den iomaíochas, le Karel Lannoo, CEPS
• Tá teipthe ar an gcompás iomaíochais an dá thrá a fhreastal: riachtanais gnólachtaí agus cearta oibrithe, le Esther Lynch, Cónaidhm Eorpach na gCeardchumann
• Future 500: gnó na hEorpa a chur ar an scála domhanda ionas gur maith a éireoidh leis, le Stjepan Orešković, Comhairle an Atlantaigh
• Diúltú tugtha ag an gComhghuaillíocht Eorpach um Cheartas Corparáide don phacáiste Omnibus: níor cheart gurbh iad na leasanna corparáideacha a stiúrfadh beartais an Aontais, le Andriana Loredan, ECCJ

Is mithid cor eile a bhaint as Tuarascáil Draghi sula slogfar i gcaochpholl na polaitíochta í. Teastaíonn straitéisithe agus lucht ceaptha beartas maith uainn, daoine a bheidh in ann dul thar shrianta na tuarascála seo amach agus straitéisí a fhorbairt do bheartas tionsclaíoch an Aontais’, arsa Stjepan Orešković, fiontraí agus eolaí ón gCróit.  In éineacht le Jörn Fleck, stiúrthóir sinsearach le hinstitiúid na meithle machnaimh trasatlantaí, chuir sé an tionscnamh uaillmhianach ‘Future 500’ i láthair ag an gcomhdháil idirnáisiúnta phoiblí Conclave II sa Bhruiséil. Mar chuid d’ardán níos leithne na Comhairle Atlantaigh, SEEUS Futures, tá sé d’aidhm ag ‘Future 500’ 500 cuideachta Eorpach a shainaithint agus tacú leo, cuideachtaí atá in inmhe foráis agus forbartha, cuideachtaí a bhfuil sé d’acmhainn iontu tionchar a imirt ar an domhan mór. Is éard is sprioc dó tacú le fiontraithe nua na hEorpa le dul san iomaíocht ar fud an domhain, agus láithreacht na hEorpa ar an stáitse eacnamaíoch idirnáisiúnta a threisiú. Thug Stjepan Orešković tuilleadh léargais dúinn ar an tionscadal.

Abair linn go hachomair céard is príomhsmaoineamh don tionscadal ‘Future 500’?

Agus leas á bhaint as léargais ó thuarascálacha tábhachtacha ar thodhchaí na hEorpa – arna n-ullmhú ag Draghi, Letta, agus Heitor – tuarascálacha a ndearnadh anailís orthu trí lionsa déúil na n-eolaithe agus na bhfiontraithe, ardaíonn an tionscnamh roinnt ceisteanna criticiúla: Cé a chuirfidh na pleananna iomaíochais sin i bhfeidhm, an Compás Iomaíochais nuafhoilsithe san áireamh? Cé na meicníochtaí a úsáidfear? Cé na costais a thabhófar? Agus cén toradh is dócha a bheith orthu le hais na gcuideachtaí a rinne forás mór sna Stáit Aontaithe le déanaí? Is é tionscadal “Future 500” is bunchloch d’ardán SEEUS . Is é is urlabhraí ina réimse fein do na Stáit Aontaithe, don Aontas Eorpach, agus d’Oirdheisceart na hEorpa. Rud is aidhm dó an tsofheictheacht agus an comhar a threisiú i measc na réigiún seo. Tá sé deartha go straitéiseach chun aghaidh a thabhairt ar riachtanas práinneach na hEorpa timpeallacht dhinimiciúil a chothú, rud a ardaíonn cuideachtaí áitiúla chuig leibhéal na gceannairí ar an ardán domhanda. Is ar na nithe seo a leanas a dhíríonn an tionscnamh: an caipiteal fiontair, treoir straitéiseach, soláthar na líonrú idirnáisiúnta; foghlaim ó na saineolaithe, Dani Rodrik ó Ollscoil Harvard agus Beata Jaworcik ó BEAF, cuir i gcás, chun beartais thionsclaíocha an 21ú haois a fhorbairt, beartais a chuireann feabhas mór ar an seasamh atá againn ó thaobh na hiomaíochta de.

An bhfuil ábhair iarrthóirí agat fós don 500 cuideachta atá beartaithe agat a roghnú? Cad iad na riachtanais bhunúsacha a chaithfeadh na cuideachtaí a chomhlíonadh chun go roghnófaí iad?

Cé nár roghnaíodh cuideachtaí ar leith fós, díreoidh ‘Future 500 ’ ar eintitis a bhfuil inscálaitheacht agus acmhainneacht fáis thapa acu. Is próiseas oscailte leanúnach a bheidh ann, agus tabharfar tús áite don ghealltanas eacnamaíoch, don nuálaíocht agus don tábhacht straitéiseach laistigh dá n-earnáil féin. Féachfaimid freisin le comhpháirtíochtaí a bhunú le bainc forbartha iltaobhacha agus le hinfheisteoirí atá ag tacú faoi láthair le cuideachtaí ionas gur fórsa iomaíoch a bheidh iontu. Táthar ag díriú ar chuideachtaí a léiríonn conair láidir fáis, sinb agus cumais nuálacha, mar aol le huaillmhian chun scála domhanda. Cinntíonn sé seo go bhfuil na cuideachtaí ní hamháin ceannairí margaidh ach freisin ceannródaithe sa teicneolaíocht agus sna samhlacha gnó. An taithí atá ann de bharr tionscadail mhaithe mar Scale-Up Europe, tionscadail a thugann le chéile bunaitheoirí, infheisteoirí, feidhmeannaigh agus eolaithe, sin é an bunús a bheidh leis an obair. Is éard is aidhm dúinn más ea, gaiscígh na teicneolaíochta a mhealladh chun lonnaíochta san Eoraip. Maidir le tíortha is iarrthóirí ar bhallraíocht san Aontas, tá na cuideachtaí a d’fhéadfadh a bheith roghnaithe ríthábhachtach. Léireoidh siad prionsabail an gheilleagair nua agus beidh siad ina n-eiseamláirí do ghnólachtaí uaillmhianacha atá iomaíoch go hidirnáisiúnta, gnólachtaí nach mbraitheann den chuid is mó ar mhaoiniú ó cháiníocóirí náisiúnta.

Cé chomh dóchasach atá tú faoi acmhainneacht iomaíochais na hEorpa ar an leibhéal domhanda?

Tá dóchas nach beag ann faoi chumas na hEorpa an seasamh iomaíoch atá aige go domhanda a neartú ach scaradh le dearcadh seo na féintrua atá i réim. Maidir le torthaí iomlána thagarmharc stoic an limistéir euro, ó thosaigh margadh seo na dtarbh go déanach in 2022, is torthaí iad is airde ná S&P 500, má chuirimid Nvidia as an áireamh. Tá córais shóisialta agus sláinte na hEorpa ag cothú shláinte agus bhrí na ndaoine ar feadh tréimhsí níos faide ar chostas i bhfad níos ísle, agus tá tionchar dearfach acu ar tháirgiúlacht agus ar iomaíochas ár ngeilleagair ar scála domhanda.

Táimid ag iarraidh adhmad a bhaint as coincheap úd Immanuel Kant, ‘an díograis a mbíonn toradh fónta air’, coincheap a luaigh sé i gcomhthéacs Réabhlóid na Fraince. Tig le meon mar sin fórsa bríomhar a dhéanamh den dúshlán. Nuair a tharlaíonn amhlaidh, bíonn toil ann is deacair a chloí. Tá an iomarca muca méithe ann, agus an iomarca peataí coileán – na haicmí saibhre nach bhfuil aon phráinn iontu gona lucht leanta ró-umhal gan uaillmhian. Is le daoine dá leithéid sin atáthar ag cuimilt meala le fiche bliain anuas. Ina leaba sin, tá níos mó fir agus mná óga de dhíth orainn atá santach chun gnímh – daoine uaillmhianacha, spreagadh mór iontu, iad réidh chun tabhairt faoi dhúshláin na hoibre.

Is é is aidhm don tionscnamh ‘Future 500’ aghaidh a thabhairt go réamhghníomhach ar shaincheisteanna ainsealacha a luaitear sna tuarascálacha iomaíochais, an gá atá le nuálaíocht mhisniúil, cuir i gcás, sin agus scálú na bhfiontar. Beidh seasamh domhanda na hEorpa ag brath go mór ar a cumas na hardteicneolaíochtaí a chomhtháthú, tallann fiontraíochta a chothú, agus beartais thionsclaíocha a bheachtú chun tacú le fás cuimsitheach. Ach leas a bhaint as an lucht saothair dea-oilte, as oidhreacht shaibhir nuálach, agus as earnálacha tionsclaíocha traidisiúnta agus nua – agus aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna amhail ilroinnt rialála agus míchothromaíochtaí margaidh ­ féachtar leis an tionscnamh le timpeallacht thorthúil a chruthú do cheannairí gnó agus do nuálaithe.

Is céim thábhachtach é an tionscnamh ‘Future 500’ chun tírdhreach eacnamaíoch na hEorpa a thástáil, an mhór-roinn a shuí mar iomaitheoir domhanda trí chuideachtaí ardacmhainneachta a chothú agus an t-éiceachóras fiontraíochta a neartú. Ní féidir an freasúra a shárú gan fios a sloinne.

Is eolaí agus fiontraí é an Dr Stjepan Orešković. Is comhalta é de chuid Acadamh Eorpach na hEolaíochta agus na nEalaíon, agus tá sé ar dhuine de bhunaitheoiríBosqar Invest. Faoina cheannaireacht teaghlaigh, mhéadaigh Bosqar Invest an fhoireann a bhí acu ó 300 go dtí os cionn 16,000 fostaí laistigh de chúig bliana, ag taispeáint straitéis mhéadaithe rímhaith a chomhtháthaíonn an eolaíocht, an teicneolaíocht, infheistíochtaí ó chistí pinsin agus eile, agus misneach fiontraíochta – cur chuige ríthábhachtach a mholtar i dtuarascáil Draghi. Is dócha go raibh tionchar ag an mbéim straitéiseach seo ar thionscnamh Chomhairle an Atlantaigh ar an tionscadal Future 500 a bhfuil sé ag trácht air.

Cuirfidh an Coimisiún Eorpach pacáiste d’athchóirithe reachtacha maidir le dualgais i réimse an tuairiscithe chorparáidigh (an ‘pacáiste Omnibus’ mar a thugtar air) os comhair an phobail go luath.  Is éard is aidhm don phacáiste rialacháin i réimse na hinbhuanaitheachta a shimpliú agus a chuíchóiriú, rud a shimpleoidh na hoibleagáidí tuairiscithe atá ar ghnólachtaí. Ó fógraíodh é i mí na Samhna, tá croitheadh millteanach bainte aige as an Aontas. Go deimhin, is minic a tarraingíodh anuas é mar ábhar díospóireachta ó shin agus is iomaí grúpa atá tar éis cur ina choinne. Is ábhar imní ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta (ESSanna), ceardchumainn, gnólachtaí, infheisteoirí, dlíodóirí agus scoláirí an pacáiste Omnibus ar an ábhar go bhféadfadh dírialáil teacht chun cinn dá dheasca. Tá siad ag tathant ar an gCoimisiún na hionstraimí sin a chosaint in ionad baint dá neart.  Míníonn Andriana Loredan ón gComhghuaillíocht Eorpach um Cheartas Corparáideach (ECCJ) anseo ina diaidh a bhfuil i mbaol agus cén fáth a bhfuil a bhfuil ESSanna ar nós ECCJ ag cur in éadan an phacáiste Omnibus.

Leas á bhaint as an iomaíochas mar dhea chun rialacháin inbhuanaitheachta a bhfuil géarghá leo a dhírialáil

Díríonn an pacáiste Omnibus ar thrí phríomhionstraim inbhuanaitheachta atá i gcroílár an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip, mar atá an Treoir maidir le Tuairisciú Inbhuanaitheachta Corparáideach, an Treoir maidir le Dícheall Cuí i ndáil leis an Inbhuanaitheacht Chorparáideach, sin agus an Rialachán maidir le Tacsanomaíocht. Is toradh díreach é an pacáiste seo ar athrú treo an Choimisiúin nua. Cuireadh tús leis an athrú treo sin nuair a foilsíodh tuarascáil Mario Draghi maidir le Todhchaí Iomaíochas na hEorpa i mí Mheán Fómhair 2024. I dtuarascáil Draghi leagtar cuid den locht as marbhántacht mhargaí an Aontais ar na hualaí iomarcacha rialála a chuirtear ar ghnólachtaí. San an am céanna, tugtar neamhaird ar thosca mórthábhachtacha eile, toisc go n-oireann sin d’éirim na tuarascála, cuir i gcás an boilsciú ola, gáis agus bia a bheith ag dul in olcas de dheasca amhantraíocht na gcuideachtaí ilnáisiúnta. De réir thuarascáil Draghi, is é creat tuairiscithe inbhuanaitheachta agus díchill chuí an Aontais is cúis le cuid mhór den ualach rialála atá ann. In éagmais fianaise a nascfadh an reachtaíocht inbhuanaitheachta leis an easpa iomaíochais a mheastar a bheith san Aontas, tá glactha anois leis an dearcadh cúng seo mar leithscéal chun deireadh a chur leis an reachtaíocht inbhuanaitheachta, más féidir.

Leis an bpacáiste Omnibus áirithe seo, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún cuid de na hionstraimí is tábhachtaí dár glacadh le déanaí a shimpliú d’fhonn aghaidh a thabhairt ar thionchar na ngnólachtaí móra ar an bpobal agus ar an gcomhshaol. Áirítear leis sin an Treoir maidir le Dícheall Cuí i ndáil leis an Inbhuanaitheacht Chorparáideach, treoir a glacadh anuraidh agus nár cuireadh chun feidhme go fóill.

Cibé plé is féidir a dhéanamh ar an bpacáiste Omnibus go fóill, mar sin, plé teoiriciúil atá ann. Ina dhiaidh sin is uile, ar na rioscaí is suntasaí a bhaineann le Omnibus tá athoscailt reachtach na n-ionstraimí inbhuanaitheachta, ós amhlaidh a d’fhéadfaí a áiteamh gur mhithid roinnt de na príomhfhorálacha (pleananna dliteanais shibhialta nó pleananna aistrithe aeráide faoin Treoir réamhráite) a chaibidliú as an nua. Tá an Chomhghuaillíocht Eorpach um Cheartas Corparáideach go mór in éadan reachtaíocht inbhuanaitheachta a comhaontaíodh roimhe seo a chur faoi chaibidil athuair. Mhéadófaí ar an éiginnteacht rialála dá réir, chuirfí urraim gnólachtaí do chearta an duine agus don chomhshaol i mbaol agus ghearrfaí pionós ar na tionscnóirí tosaigh.

Tionchar díréireach gnó i lár próisis comhairliúcháin lochtaigh

Fógraíodh an pacáiste Omnibus agus d’fhorbair an Coimisiún a thogra i modh rúin, geall leis, agus gan aird ar bith aige ar dhlí conarthaí an Aontais ná ar rialacha nós imeachta an Choimisiúin féin.

Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún an tionscnamh Omnibus a thíolacadh laistigh de thréimhse ama an-ghearr, rud a fhágann nach féidir measúnú tionchair ná comhairliúchán poiblí leordhóthanach a dhéanamh cheal ama. Tá an cur chuige sin ag teacht salach ar an gceart chun páirt a ghlacadh i bpróisis chinnteoireachta an Aontais bíodh gur prionsabal daonlathach é sin a chosnaítear faoi dhlí conarthaí an Aontais. Tagann sé salach freisin ar Threoirlínte an Choimisiúin féin maidir le Rialáil Níos Fearr, ós amhlaidh is gá faoi na Treoirlínte sin comhairliúchán leathan trédhearcach a dhéanamh le páirtithe leasmhara le linn phróiseas ceaptha beartas an Choimisiúin.

Ina ionad sin, i mí Feabhra 2025, reáchtáil an Coimisiún comhairliúchán mar dhea, ar a dtugtar ‘seiceáil réaltachta’, le grúpa beag cúng de pháirtithe leasmhara, go príomha cuideachtaí móra agus comhlachais ghnó. I láthair na huaire, tá caingean dlí tionscanta in aghaidh go leor de na cuideachtaí sin maidir le cearta an duine nó mí-úsáid chomhshaoil ina n-oibríochtaí féin nó ina slabhra luacha féin. Dá bhrí sin, is lena leas féin, gan dabht, an reachtaíocht i réimse na hinbhuanaitheachta a lagú agus a chaolú, rud a rachadh chun dochair d’oibrithe, do phobail áitiúla agus don aeráid. Anuas air sin, ba mhór idir ionadaíocht dhíréireach na ngnólachtaí móra agus tearcionadaíocht na sochaí sibhialta le linn an chomhairliúcháin. Má bhí ESSanna, ceardchumainn agus gnólachtaí beaga áirithe i láthair, ba le teann béalghrá a tugadh cuireadh dóibh. Rud eile de, fágadh íospartaigh na mí-úsáide corparáidí agus gnólachtaí a chuir ar son rialacháin inbhuanaitheachta ar an trá fholamh.

An pacáiste Omnibus: bagairt fhéideartha ar bheartais uaillmhianacha aeráide

Is cosúil go bhfuil an tUachtarán Ursula von der Leyen agus an Coimisinéir Valdis Dombrovskis, an té a dhéanann maoirseacht ar phróiseas an ‘tsimpliúcháin’ ina iomláine, ag druidim i ngaire do chlár oibre na gcorparáidí is mó agus is cumhachtaí dá bhfuil ann. Rud is tábhachtaí fós, i measc phríomh-chomhpháirtithe an Choimisiúin dár tugadh cuireadh le haghaidh na seiceála réaltachta, mar a thugtar uirthi, bhí cuideachtaí i láthair a gcuireann a ngníomhaíochtaí gnó go mór leis an athrú aeráide, cuir i gcás cuideachtaí in earnálacha na hola, an gháis, na bpeitriceimiceán, na ngluaisteán agus an airgeadais. Is lena leas siúd é, ar ndóigh, dá laghdófaí ar na hoibleagáidí aeráide atá i bhfeidhm I bhfianaise na géarchéime aeráide atá ann faoi láthair agus an drochthionchair atá aici ar dhaoine agus ar an gcomhshaol, is cúis imní é an pacáiste Omnibus, go háirithe más céim ar gcúl do na beartais aeráide a bheidh ann.

Ba cheart don Choimisiún tús áite a thabhairt don chur chun feidhme seachas don dírialáil

Má tá imní nach beag ar an gCoimisiún i ndáiríre faoin iomaíochas agus faoi ualach laghdaithe rialála, sin agus faoi chearta an duine agus faoin gceartas aeráide, ba cheart dó machnamh a dhéanamh ar conas is féidir ionstraimí inbhuanaitheachta a chur chun feidhme go héifeachtach. Is féidir tabhairt faoi sin go héasca ach treoirlínte a cheapadh a thabharfaidh cúnamh do chuideachtaí agus d’údaráis na mBallstát, rud atá sonraithe sa Treoir maidir le Dícheall Cuí i ndáil leis an Inbhuanaitheacht Chorparáideach, chomh maith le cistiú agus fothú acmhainneachta a thabhairt chun cinn. An cáineadh a rinneadh i dtuarascáil Draghi maidir le heaspa treoraíochta a bheith ann chun cur i bhfeidhm reachtaíocht inbhuanaitheachta an Aontais a éascú, d’fhéadfaí sin a leigheas ach an cur chuige seo a leanúint.

I ndeireadh na dála, má dhéantar na rialacháin ríthábhachtacha inbhuanaitheachta seo a athscríobh faoi choim i gcomhar le cuid de na corparáidí is mó ar domhan, beidh bóthar á thabhairt air féin ag an Aontas nach é an fíor-iomaíochas a gheobhaidh sé ag ceann a riain ná baol air. 

Is oifigeach beartais í Andriana Loredan de chuid na Comhghuaillíochta Eorpaí um Cheartas Corparáideach (ECCJ). Tá sí sáite san abhcóideacht atá ar siúl faoin Treoir i maidir le Dícheall Cuí i ndáil leis an Inbhuanaitheacht Chorparáideach ó foilsíodh an togra den chéad uair in 2022. Chaith sí tamall roimhe sin ag obair do Anti-Slavery International i réimsí an ghnó agus chearta an duine ó thaobh saothar éigeantais de.