Le Nicolas Gros-Verheyde

Thíolaic Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh Ursula von der Leyen an plean ReArm Europe agus d’fhormhuinigh na 27 mBallstát é ag cruinniú mullaigh urghnách an 6 Márta. Tá cúig phríomhthogra ann; is cinnte go bhfuil siad suimiúil, ach is fiú tuilleadh plé a dhéanamh orthu freisin.

Is é an chéad togra go mbeadh solúbthacht ann maidir leis an gComhshocrú Cobhsaíochta agus Fáis.

Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún clásal éalaithe an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a ghníomhachtú, rud a chuirfeadh ar chumas na mBallstát caiteachas cosanta a mhéadú 1.5 % de OTI gan an baol a bheith ann go seolfaí nós imeachta um easnamh iomarcach. Cad é an coigilteas a mbeifí ag súil leis? Beagnach EUR 650 billiún thar thréimhse ceithre bliana. Ní mór don Eoraip 'cur go mór lena caiteachas cosanta', a dúirt Ursula von der Leyen.

Is ionstraim nua iasachtaithe cosanta é an dara togra.

B’fhiú EUR 150 billiún an ionstraim sin, arna maoiniú trí iasachtaí ó bhuiséad an Aontais faoi chóras atá cosúil le cúnamh macrairgeadais. Tá sé beartaithe í a úsáid i réimsí tosaíochta ina bhfuil easnaimh thromchúiseacha: an chosaint frithdhiúracáin (Tionscnamh Eorpach um Chosaint Aerspáis de bhunadh na Gearmáine), córais airtléire, diúracáin agus armlón, ladrainn agus córais frith-ladrainn, cumasóirí straitéiseacha, cosaint an bhonneagair chriticiúil (lena n-áirítear i ndáil leis an spás amuigh), an tsoghluaisteacht mhíleata, an chibearshlándáil, an intleacht shaorga agus an chogaíocht leictreonach.

Chun dlús a chur leis an bpróiseas, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún leas a bhaint as Airteagal 122 den Chonradh: leis an Airteagal seo, a úsáidtear in imthosca eisceachtúla, ní cheanglaítear ach comhaontú na mBallstát laistigh de Chomhairle an Aontais Eorpaigh, agus Parlaimint na hEorpa á cur ar an eolas. Is teacht timpeall ar an bpróiseas daonlathach é sin a bhféadfaí easaontú leis. Formhuiníodh an plean maidir le cosaint na hEorpa a neartú ag Cruinniú Mullaigh Versailles in 2022 – trí bliana ó shin! Is doiligh a fheiceáil go bhfuil údar leis an ‘práinn’ seo.

Is é an tríú togra tarraingt as cistí réigiúnacha.

Sa ghearrthéarma, maíonn an Coimisiún gur féidir leis an Aontas Eorpach leas níos fearr a bhaint as buiséad an Aontais trí chistí a athdháileadh ó cheannteidil bhuiséid áirithe. Molann sé go dtabharfaí rogha do na Ballstáit cláir an bheartais comhtháthaithe a úsáid chun an caiteachas cosanta a mhéadú, agus tá sé ag iarraidh an próiseas a éascú lena ndéantar aistrithe deonacha chuig cistí eile an Aontais a bhaineann leis an gcosaint.

Is ionann sin agus ciorrú mór ar an bplean buiséadach ilbhliantúil reatha (2021-2027). Ní mór dúinn an cheist seo a leanas a chur orainn féin: ar cheart dúinn an comhtháthú sóisialta nó réigiúnach a ghéilleadh ar mhaithe leis an gcosaint? Ní mór an cheist seo a phlé.

San am céanna, d’fhéadfaí leas níos mó a bhaint as Ardán STEP le haghaidh teicneolaíochtaí straitéiseacha trína leathnú chuig na teicneolaíochtaí uile in earnáil na cosanta. Mar rogha eile, dar leis an gCoimisiún, d’fhéadfaí na srianta atá ann cheana, ar nós rialacha iomaíochta nó rialacha réamh-mhaoinithe nó rialacha cómhaoinithe, a mhaolú.

Baineann an ceathrú togra le hiasachtaí BEI.

Chuir an Banc Eorpach Infheistíochta (BEI) agus a chuid scairshealbhóirí (na Ballstáit) in iúl arís agus arís eile go bhfuil siad i gcoinne aon bheart eile a dhéanamh chun iasachtaí a thabhairt don earnáil mhíleata amháin, ós fearr leo an earnáil dhéach. Dá bhrí sin, tá an Coimisiún ag éileamh go n-athrófaí beartas BEI.

Is é an cúigiú togra caipiteal príobháideach a shlógadh.

Is é an aidhm atá ann an rochtain is fearr is féidir a thabhairt ar chaipiteal agus ar mhaoiniú do chuideachtaí cosanta – fadhb choitianta sa tionscal sin. Ba cheart an smaoineamh sin a chur san áireamh sa teachtaireacht maidir le ‘hAontas Coigiltis agus Infheistíochta’.

Le Marcin Nowacki

Agus an Eoraip ag dul i ngleic le timpeallacht gheopholaitiúil atá ag síorathrú, tagann an phríomhcheist seo a leanas chun cinn: conas is féidir leis an Aontas Eorpach an tslándáil a chinntiú i ndomhan atá ag éirí níos éiginnte? Sa tuairim Maoiniú na cosanta san Aontas Eorpach, cuireann CESE treochlár cuimsitheach i láthair chun slándáil na hEorpa a neartú agus chun ullmhú do na dúshláin atá ann faoi láthair agus a bheidh ann san am atá romhainn.

Tagann an tuairim seo chun cinn tráth a bhfuil méadú ag teacht ar bhagairtí slándála. Is é atá i gcroílár sheasamh CESE éileamh go mbeidh sásra maoiniúcháin cosanta ann ar leibheál an Aontais a bheidh aontaithe agus láidir. Ní leor na struchtúir chistiúcháin atá ann faoi láthair, agus is gá athrú a dhéanamh. Mura nglacfar cur chuige níos comhordaithe maidir le maoiniú na cosanta, tá baol ann go dtitfidh an tAontas ar gcúl maidir lena leasanna a chosaint. I measc na n-ábhair imní a luaitear sa tuairim, cuirtear in iúl go ndeachaigh 78 % den EUR 75 bhilliún a chaith tíortha an Aontais ar sholáthar trealaimh cosanta chuig soláthraithe nach soláthraithe de chuid an Aontais iad, rud a shonraítear sa tuarascáil ón gCoimisiún maidir le Todhchaí Iomaíochas na hEorpa. Ní féidir neamhaird a dhéanamh den spleáchas méadaitheach sin ar sholáthraithe seachtracha.

Ní leor tuilleadh airgid a chaitheamh, óir is fearr leas a bhaint as an mbuiséad atá againn ar shlí eagnaí agus éifeachtúil. Molann CESE an comhordú idir an tAontas agus Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (ECAT) a neartú, maoiniú a mhéadú do thionscnaimh amhail an Ciste Eorpach Cosanta agus an tSaoráid Eorpach Síochána, agus díriú ar éadálacha comhpháirteacha chun acmhainní a chuíchóiriú agus chun costais a laghdú. Thairis sin, tá CESE ag iarraidh ar bhaill Eorpacha de ECAT 2.5 % ar a laghad dá OTI a ghealladh don chosaint, céim a neartódh freagairt na hEorpa ar bhagairtí geopholaitiúla atá ann faoi láthair. A bhuí leis an sprioc chaiteachais níos airde sin, cinnteofar go rannchuideoidh comhaltaí ECAT de chuid an Aontais ar bhealach níos éifeachtaí leis an gcomhshlándáil, agus ceannasacht iomlán ar a bhfórsaí armtha á coimeád acu ag an am céanna.

Ina theannta sin, tá tionscnaimh amhail an Gníomh chun Tacú le Táirgeadh Armlóin (ASAP) agus an Gníomh um Thionscal Cosanta na hEorpa a Atreisiú trí Sholáthar Comhoibríoch (EDIRPA) ríthábhachtach chun cumais chosanta an Aontais a neartú. A bhuí leis na hiarrachtaí seo féadfaidh an Eoraip acmhainní a chomhthiomsú go héifeachtach, rud a chinnteoidh an ullmhacht mhíleata agus shibhialta.

Is ríthábhachtaí ná riamh é an dul chun cinn teicneolaíoch, lena n-áirítear an intleacht shaorga, ladrainn agus an chibearshlándáil, a mhéid a bhaineann leis an tslándáil náisiúnta. Cuireann CESE béim ar a thábhachtaí atá sé infheistíocht a dhéanamh sna réimsí sin chun fanacht chun tosaigh ar bhagairtí atá le teacht. Tá ríthábhacht ag baint leis an gcomhar idir an earnáil phoiblí agus an earnáil phríobháideach chun an nuálaíocht a spreagadh, go háirithe maidir leis an intleacht shaorga , na ladrainn agus córais chibearshlándála.

Iarrtar sa tuairim freisin go mbeadh éiceachóras tionsclaíoch cosanta Eorpach athléimneach ann, lena spreagfar comhar níos láidre idir na fiontair, na FBManna agus na rialtais. Tríd an nuálaíocht a chothú agus trína áirithiú go leanfaidh an Eoraip de bheith iomaíoch, laghdófar an spleáchas ar sholáthróirí seachtracha, rud a thógfaidh tionscal cosanta a bheidh níos neamhspleáiche.

Ina theannta sin, níor cheart dúinn dearmad a dhéanamh ar na tionscnaimh réigiúnacha atá ann laistigh den Aontas. Trí chomhar réigiúnach a neartú, cuideofar le straitéisí cosanta a oiriúnú chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin shonracha slándála a bhíonn roimh na Ballstáit éagsúla. Cinntíonn an cur chuige sin go dtugtar aghaidh ar ábhair imní réigiúnacha laistigh de chreat leathan an Aontais.

Ní leis an tslándáil amháin a bhaineann neartú chumais an Aontais i réimse na cosanta ach le luachanna an Aontais a chaomhnú. Tríd an treochlár a leagtar amach sa tuairim a leanúint, creidimid gur féidir leis an Aontas a bheith slán i bhfad na haimsire agus gur féidir an tsíocháin agus na leasanna eacnamaíocha atá aige a chur ó bhaol.

Tá cur síos déanta ag Marcin Nowacki, comhalta de CESE agus rapóirtéir na tuairime Maoiniú na cosanta san Aontas Eorpach, ar mholtaí CESE maidir le conas slándáil an Aontais a neartú. Ós amhlaidh atá ag méadú ar a bhfuil de bhagairtí slándála ann agus ár gcomhghuaillíochtaí ina ngaineamh beo anois, tá CESE ag iarraidh ar an Aontas sásra cosanta aontaithe láidir a chur i bhfeidhm. Ní féidir don Eoraip feasta oiread céanna muiníne a chur i soláthraithe arm lasmuigh den Aontas Eorpach, faoi mar atá déanta aici go nuige seo. Rud eile de, ní leor tuilleadh airgid a chaitheamh, óir is fearr leas a bhaint as an mbuiséad atá againn ar shlí eagnaí agus éifeachtúil.

San eagrán seo:

• Dearcadh CESE i dtaobh thuarascálacha Draghi agus Letta, le Matteo Carlo Borsani, Giuseppe Guerini agus Stefano Palmieri
• An iomarca den iomaíochas, le Karel Lannoo, CEPS
• Tá teipthe ar an gcompás iomaíochais an dá thrá a fhreastal: riachtanais gnólachtaí agus cearta oibrithe, le Esther Lynch, Cónaidhm Eorpach na gCeardchumann
• Future 500: gnó na hEorpa a chur ar an scála domhanda ionas gur maith a éireoidh leis, le Stjepan Orešković, Comhairle an Atlantaigh
• Diúltú tugtha ag an gComhghuaillíocht Eorpach um Cheartas Corparáide don phacáiste Omnibus: níor cheart gurbh iad na leasanna corparáideacha a stiúrfadh beartais an Aontais, le Andriana Loredan, ECCJ