Tá spina bifida ar Jan Štuka, aon bhliain déag d’aois as Ságrab na Cróite, agus ní féidir leis siúl ach le cabhair teanntáin agus siúladáin; mar sin féin, níor chuir sin bac air a bheith ina lúthchleasaí cumasach. Buaiteoir an ghradaim don imreoir óg parai-chispheile is fearr sa Chróit in 2023, bhí Jan le feiceáil freisin i gcomórtais snámha agus cleachtann sé an sciáil Nordach anois. Ina chuid ama saoir, imríonn sé sacar lena chairde, ag cur báirí lena lámh. Labhair Jan agus a mháthair Jasmina Bogdanović linn faoi na deiseanna spóirt do leanaí faoi mhíchumas agus mhínigh siad an fáth a bhfuil sé tábhachtach caitheamh leis na leanaí sin a laghad is féidir mar dhaoine a bhfuil riachtanais speisialta acu.

JAN:

Cén uair a thosaigh tú ag cleachtadh spóirt agus cad iad na spóirt a chleacht tú go dtí seo?

Ní raibh mé ach dhá bhliain d’aois nuair a thosaigh mé ag snámh sa scoil snámha. Nuair a bhí mé ceithre bliana d'aois, bhog mé go dtí an Club Snámha Natator Para, áit a d’fhoghlaim mé na teicnící snámha go léir agus ghlac mé páirt i roinnt comórtas. D’éirigh mé as nuair a bhí mé aon bhliain déag d’aois mar go raibh leadrán orm.

Nuair a bhí mé ocht mbliana d'aois, thosaigh mé an pharaisciáil Nordach agus, ina dhiaidh sin, ag imirt cispheile i gcathaoir rothaí. Táim fós ag cleachtadh an dá spórt sin agus is iad na spóirt is fearr liom iad anois.

Bhain mé triail as an ailleadóireacht cúpla uair freisin agus thaitin sin go mór liom, ach ní bhíonn an t-am agam an spórt sin a chleachtadh freisin. Chomh maith leis sin, thug mé faoi thimthriall traenála Krav Maga ar feadh samhradh amháin. Bhí sé go hiontach agus ba bhreá liom é a dhéanamh arís ó am go ham amach anseo.

Cad iad na gradaim a bhuaigh tú agus cé acu ceann is tábhachtaí duit?

Tá roinnt gradam buaite agam sa chlub cispheile, agus is é an gradam is fearr liom an gradam don phara-lúthchleasaí óg is fearr i mo chatagóir in 2023, gradam a bhronnann Cumann Pharaspóirt Shágrab.

Cén chuma a bhíonn ar do sceideal nuair a bhíonn tú ag traenáil? Cé mhéad ama a chaitheann tú ag traenáil gach seachtain?

Téim ar scoil ar maidin. Tar éis na scoile, déanaim mo chuid oibre baile ar dtús agus téim amach le mo chairde, agus sa tráthnóna freastalaím ar cheann de na seisiúin traenála. Go dtí seo, bhínn ag freastal uair sa tseachtain ar thraenáil sa sciáil ar thalamh tirim, ar an gcispheil uair sa tseachtain agus an snámh uair nó dhó sa tseachtain. Ón scoilbhliain seo, stopfaidh mé ag snámh agus déanfaidh mé tuilleadh traenála sa sciáil, faoi dhó nó faoi thrí sa tseachtain.

Sa gheimhreadh, téim chuig campaí sciála i Planica sa tSlóivéin agus chuig roinnt ionad sciála san Ostair. Is maith liom na campaí sin mar go dtéann mo chairde ann freisin, agus taobh amuigh den traenáil bíonn deis iontach againn a bheith i gcuideachta a chéile.

I gcás na cispheile, téimid uaireanta chuig cluichí i gcathracha eile timpeall na Cróite. An fómhar seo caite, bhíomar sa Róimh freisin agus d’imir muid cluiche i gcoinne fhoireann cispheile Lazio.

An bhfuil aon fhir nó mná spóirt ar leith a bhfuil meas agat orthu? Ar mhaith leat páirt a ghlacadh i gcomórtas mór idirnáisiúnta spóirt lá éigin?

Ba é Luka Modrić an lúthchleasaí ab fhearr liom tráth, ach faoi láthair níl aon laoch ar leith agam, agus mar sin ní leanaim aon duine ar leith.

Ba bhreá liom páirt a ghlacadh i gcomórtais idirnáisiúnta spóirt...sa chispheil agus sa sciáil, bheadh súil agam.

JASMINA:

Cén aird a thugtar ar an spórt do leanaí faoi mhíchumas sa Chróit?

Mar thuismitheoir, feictear dom go bhfuil an-aird á tabhairt air go deimhin. Ar an drochuair, níl tuismitheoirí ar an eolas maith go leor faoi na féidearthachtaí, agus bíonn na clubanna ag lorg baill nua go síoraí seasta, agus is mór an trua gurb é sin an chaoi a bhfuil rudaí. Ar ndóigh, tá an scéal i bhfad níos fearr i gcathracha móra.

An leor na deiseanna agus na dreasachtaí a bhíonn ag leanbh faoi mhíchumas chun spórt a chleachtadh, nó an mbíonn ar na tuismitheoirí a lán cabhrach a thabhairt?

Tá deiseanna agus dreasachtaí ag leanaí, sin más mian leo féin agus a dtuismitheoirí iad a thapú. Mar a dúirt mé, ní leor an t-eolas atá ag tuismitheoirí, agus ní bhíonn cuid acu ag iarraidh brú breise; nó bíonn eagla orthu go ngortófar an leanbh ag imirt spóirt... Is mór an trua gur mar sin a smaoiníonn siad. Seachas sin, tá sé saor in aisce ag daoine faoi mhíchumas spórt a chleachtadh agus, dar liom, go bhfuil sé an-mhaith don tsláinte coirp agus don mheabhairshláinte, agus don imeascadh sóisialta go speisialta. Ní déarfainn go mbíonn níos mó le déanamh ag na tuismitheoirí ná mar a bhíonn i gcás leanaí sláintiúla den aois chéanna. Tá eisceachtaí ann, ar ndóigh, a bhaineann le diagnóisí áirithe: mar shampla, bíonn ar dhuine againn a bheith i dteannta Jan nuair a théann sé ar na campaí sciála geimhridh nó chuig cluichí as baile, ach de réir mar a éireoidh sé níos sine, gach seans nach mbeidh sin amhlaidh chomh minic céanna agus gur rogha a bheidh ann dúinn. Is é an sprioc ná a bheith neamhspleách sna gníomhaíochtaí sin go léir. Bíonn sé ag traenáil go rialta gan aon chabhair uainne.

Cad eile a déarfá mar thuismitheoir le leanbh a bhfuil riachtanais speisialta aige?

Caitheamh leo a laghad is féidir mar dhaoine le riachtanais speisialta agus iad a chur san áireamh sna gnáthghníomhaíochtaí de réir aoise agus cumais, le go mbraithfidh siad go bhfuil siad san áireamh. Beidh íomhá acu díobh féin mar ghnáthleanaí a dhéanann roinnt rudaí ‘beagán difriúil’, ach atá in ann iad a dhéanamh mar sin féin! Bíonn Jan ag marcaíocht ar rothar le trí roth, ní dhá roth; bíonn sé ag snámh agus ag tumadh ar nós a chairde, ach ní úsáideann sé a chosa an oiread céanna leosan; imríonn sé sacar leis an bhfoireann, ach is lena lámh a chuireann sé báire. ‘Is féidir linn gach rud a dhéanamh, ach go b’fhéidir go ndéanfaimis roinnt rudaí ar bhealach difriúil’ - má ghlacann siad leo féin ar an mbealach sin, glacfaidh daoine eile leo ar an mbealach sin freisin.

Is dalta 11 bhliain d’aois as Ságrab é Jan Štuka atá sa chúigiú bliain den bhunscoil faoi láthair. Ba bhall é den Chlub Snámha Natator. Is ball é de KKI Zagreb (cispheil i gcathaoireacha rothaí) agus de Chlub Sciála Monoski Zagreb do dhaoine faoi mhíchumas, áit a mbíonn sé ag traenáil go rialta sa chlár sciála Nordaí do dhaoine faoi mhíchumas.

Tá céim sa dearadh ó Scoil an Deartha i nDámh na hAiltireachta i Ságrab ag Jasmina Bogdanović. D’oibrigh sí i ngníomhaireachtaí margaíochta éagsúla ar feadh 20 bliain. Faoi láthair tá sí ag obair go páirtaimseartha agus go cianda i stiúideo beag grafaicí a ligeann di dul in éineacht le Jan chuig campaí sciála agus imeachtaí eile spóirt. Is rothaí paiseanta í freisin a théann i ngach áit ar an rothar.

I gcás thart ar 500 lúthchleasaí Úcránach a maraíodh sa chogadh atá á fhearadh ag an Rúis ar an Úcráin, tá an aisling a bhaineann le páirt a ghlacadh sna Cluichí Oilimpeacha nó in aon chomórtas spóirt amach anseo scriosta go deo. D’fhonn a gcuimhne a choinneáil beo, tá an ENR Úcránach ‘BRAND UKRAINE’ ag insint scéal tragóideach faoi sheisear de na lúthchleasaithe marbha trí intleacht shaorga a úsáid chun iad a thabhairt ar ais beo, mura bhfuil ann ach ar feadh nóiméad gairid. Labhraíomar le Tim Makarov, ceann foirne an Aonaid Dhigitigh agus Ábhair in ‘BRAND UKRAINE’, agus d’inis sé dúinn gurb é an smaoineamh bunúsach a bhí leis an tionscadal, a cuireadh i láthair ag na Cluichí i bPáras, suim daoine a tharraingt chun saoineamh ar luach shaol an duine.

Cén chaoi ar tháinig an smaoineamh chun cinn don tionscadal?

Ba í ghníomhaireacht i mBeirlín, BBDO, a smaoinigh ar an tionscadal seo ag an tús. Mhol siad coincheap creata, smaoineamh, chun stair thragóideach lúthchleasaithe na hÚcráine nach raibh in ann páirt a ghlacadh sna Cluichí Oilimpeacha a léiriú. Tháinig siad chugainn leis an gcoincheap, agus d’fhorbraíomar an smaoineamh agus chuir muid le ciorcal na gcomhpháirtithe, ag nascadh Aireachtaí Óige agus Spóirt agus Gnóthaí Eachtracha na hÚcráine agus Oifig Uachtarán na hÚcráine leis. D'oibríomar le chéile ar dhearadh deiridh an tionscadail, agus thug BBDO faoin gcuid theicniúil. Chuireamar straitéis cumarsáide le chéile, agus chuireamar dáileadh ábhair agus tacaíocht dhlíthiúil ar fáil. Cuireadh an tionscadal i láthair ag suíomh oifigiúil na hÚcráine i bPáras - Volia House - agus bhí tioncairí meán sóisialta páirteach ann. 

An raibh sé deacair na scéalta a bhailiú agus an físeán a chur le chéile? Cad iad na teicnící a úsáideadh chun na príomhphearsana a ‘athbheochan’?

Tá an smaoineamh féin an-simplí agus soiléir, is é sin, scéalta lúthchleasaithe Úcránacha a bhásaigh go tragóideach a insint agus a n-abhatáranna digiteacha a chruthú. D’éirigh linn obair iontach a dhéanamh. Bhaineamar úsáid as taifeadtaí gutha, rinneamar iad a dhigitiú, d’úsáideamar grianghraif chartlainne agus ábhair físe, agus rinneamar é sin go léir a phróiseáil le cabhair ón intleacht shaorga. Ba é an sprioc a bhí leis go mbeadh an chóip dhigiteach den duine an-daonnúil, chun aerachtúlacht a mhúscailt leis an réaltacht agus leis an neamhréaltacht ag an am céanna. Sin an bhrí a bhí leis. Tá na scéalta an-chumhachtach iontu féin, agus feabhsaítear iad le teicneolaíocht na hintleachta saorga agus téann siad i gcionn ar dhaoine. Beidh mé ionraic - is tionscadal ‘ar an imeall’ atá i gceist leis an gceann seo. Nuair a phléamar é, bhí eagla orainn nach dtuigfí sinn, nach bhfeicfeadh daoine an nochtacht, an chosaint, an pian agus an t-éadóchas a chuireamar i bhfocail na lúthchleasaithe marbha agus a bhí mar chúis leis an uaigneas a cruthaíodh. Cuireann an tionscadal íomhá an-simplí i láthair - daoine a bhfuil grá mór acu dá dtír, ar mian leo maireachtáil agus rudaí móra a bhaint amach, agus iad ina ngialla cúinsí nuair a chuirtear deireadh lena gcuid n-aislingí agus pleananna agus iad marbh go hóg. Ach ba cheart dúinn cuimhneamh orthu. Baineann praghas le gach gníomh, agus is minic a thomhaistear é sin le saol an duine agus le cinniúintí.

Caithfidh go raibh sé an-phianmhar do theaghlaigh na lúthchleasaithe a maraíodh páirt a ghlacadh sa tionscadal agus na físeáin a fheiceáil Cén t-aiseolas a fuair tú uathu ag an deireadh?

Ar ndóigh, ní fhéadfaí tionscadal den sórt sin a dhéanamh ach le toiliú na ngaolta is gaire. Is pointe an-tábhachtach é sin, thaispeánamar, léiríomar agus mhíníomar dóibh an méid a bhí le déanamh againn. Bhí cúpla dosaen scéalta ar an liosta fada - ach ar deireadh, d'aontaíomar ar 6 cinn a insint. Bhí seachtainí iomadúla de chaibidlíocht chasta i gceist leis an bpróiseas sin. Ach nuair a léiríomar an toradh deiridh dóibh, ní raibh na tuismitheoirí in ann a gcuid deora a choinneáil ar ais. Is éard a dúirt siad dúinn ach ‘Go raibh maith agaibh, is jab den scoth atá á dhéanamh agaibh. Cuideoidh sé linn an cuimhne atá againn dár leanbh a choinneáil beo.’ De réir mar a thuigim féin é, níl aiféala ar aon dhuine díobh gur ghlac siad páirt sa tionscadal. Shíníomar na doiciméid dhlíthiúla riachtanacha go léir, agus ní bhfuaireamar an solas glas don tionscadal ach ina dhiaidh sin. Bhí gach rud réidh do na Cluichí Oilimpeacha, agus chuamar amach ar feadh coicíse, ag taispeáint agus ag nochtadh sé scéal neamhghnácha. Ní rabhthas ag súil go n-éireodh chomh maith leis an tionscnamh - bhí an fhreagairt a fuaireamar ar an tionscadal i bhfad níos fearr ná mar a bhíomar ag súil leis. Agus ní haon ionadh é sin, mar atá i saol nua-aimseartha na cumarsáide domhanda spreagann fíor-scéalta mothúcháin chasta agus frithráiteacha.

Cad é an príomhtheachtaireacht a ghabhann leis an tionscadal - cad a bhfuil súil agat go dtabharfaidh an lucht féachana abhaile leo tar éis dóibh féachaint ar na físeáin?

Le ‘BRAND UKRAINE’, is éard a dhéanaimid ach an fhírinne a scaipeadh faoin Úcráin agus faoina réaltachtaí i ndálaí fhogha na Rúise. Úsáidimid scéalta daonna chuige sin. Táim cinnte gurb iad na daoine is fearr a chuireann ár bpian, ár mbród, ár ndúthracht, ár ngnóthachain agus ár gcaillteanais in iúl, rud a fhágann gur náisiún láidir misniúil sinn. Is é seo ár misean - ní hamháin chun labhairt faoin Úcráin, ach freisin chun an grá atá againn don domhan ar fad a chur in iúl freisin. Táimid ag obair air ionas go gcuirfidh daoine eile tús le níos mó tionscadal cumhachtach den sórt sin amach anseo, ar tionscadail iad sin a rachaidh i dteagmháil le croí an duine agus a thabharfaidh deis dóibh nóiméad a thógáil agus machnamh domhan a dhéanamh ar an luach a bhaineann le saol an duine.

Is féidir leat na físeáin agus na grianghraif a fheiceáil anseo agus ar Instagram:

https://www.instagram.com/p/C-Dd7B7tueo/

https://www.instagram.com/p/C-SkUtONRJR/

https://www.instagram.com/p/C-VHXOdtdps/

https://www.instagram.com/p/C-YG_wHtNke/

https://www.instagram.com/p/C-ajpwSN7A6/

https://www.instagram.com/p/C-dWm1vNzDW/

Tim Makarov, ceann foirne an Aonaid Dhigitigh agus Ábhair in ‘BRAND UKRAINE’. Tá 20 bliain caite aige san iriseoireacht, sa mhargaíocht agus sa chumarsáid dhigiteach. Is é a ghairm chun scéalta a insint agus chun tionscadail a chruthú d’fhonn domhan níos fearr a bhaint amach.


 

Sheol Oogvereniging (Cumann Súl na hÍsiltíre), le cabhair ó líonra Aontas na nDall san Eoraip (EBU), an tionscnamh ‘Sport Accessibility’ a fhéachann le réitigh phraiticiúla a mholadh maidir le deireadh a chur le bacainní a fhágann nach féidir le daoine dalla agus leathdhalla páirt a ghlacadh i gclubanna agus i gcumainn spóirt san Aontas Eorpach. Rinne an gníomhaí ar son cearta daoine faoi mhíchumas atá ina oibrí deonach in Oogvereniging agus in EBU, Peter van Bleijswijk, cur síos dúinn ar an gcomhthionscadal ceannródaíoch seo a réitíonn an bealach le haghaidh earnáil spóirt atá cuimsitheach dáiríre san Eoraip. Is féidir cabhrú leis an tionscadal trí fhreagra a thabhairt ar an suirbhé faoin teacht a bhíonn ag daoine a bhfuil lagú radhairc orthu ar ghníomhaíochtaí spóirt agus caithimh aimsire i do réigiúnsa.

Le Peter van Bleijswijk

D’fhonn an chuimsitheacht sa spórt a chur chun cinn, tá tionscnamh ceannródaíoch seolta san Ísiltír – ‘Sport Accessibility’ – ina ndírítear ar na dúshláin uathúla a bhíonn le sárú ag daoine dalla agus leathdhalla. Is éard atá i gceist leis an tionscadal sin deireadh a chur leis na bacainní a fhágann nach féidir le daoine a bhfuil lagú radhairc orthu páirt iomlán a ghlacadh i ngníomhaíochtaí spóirt agus coirp i gclubanna agus i gcumainn spóirt.

Tá an tionscadal bunaithe ar thuiscint dhomhain ar na constaicí a bhíonn roimh na daoine sin. Tar éis taighde fairsing agus tástálacha a dhéanamh, aithníodh go bhfuil 10 mbacainn mhóra ann, mar shampla an teacht a bhíonn ar chóitseáil shonrach agus ar cláir mheantóireachta, inrochtaineacht áiseanna spóirt agus fadhbanna iompair. Is minic a thugtar neamhaird ar na bacainní sin, ach is iad is cúis leis go mbíonn bac ar dhaoine a bhfuil lagú radhairc orthu leas a bhaint as an tairbhe atá sa spórt.

Chun dul i ngleic leis na dúshláin sin, tugadh isteach leis an tionscnamh an coincheap ‘Sport Proeftuinen’ nó ‘Saotharlanna Spóirt’. Is éard a dhéantar ná go mbunaítear na saotharlanna sin i gclubanna spóirt atá ann cheana nó go dtéitear i gcomhpháirtíocht le soláthraithe spóirt ar mhaithe le fíorthimpeallacht a chruthú chun réitigh fhéideartha a thástáil. Maidir le gach bacainn a aithníodh, moltar trí réiteach éagsúla a dhéantar a thástáil. Ina dhiaidh sin, déantar an réiteach is éifeachtaí a mhionchoigeartú agus a thástáil arís agus arís eile chun praiticiúlacht agus éifeachtúlacht an réitigh a chinntiú.

Cuirtear torthaí na dtástálacha sin i dtoll a chéile mar ‘Threoirphlean don Spórt Digiteach’, treoir chuimsitheach a chuirfear ar fáil do chlubanna spóirt, do sholáthraithe spóirt agus do bhardais. Tá sé i gceist go mbeidh an treoirphlean ina acmhainn lena bhféadfar feabhas a chur ar an inrochtaineacht agus ar an gcuimsitheacht sa spórt, trí réitigh phraiticiúla atá infheidhme i suíomhanna éagsúla a chur ar fáil.

Ní san Ísiltír amháin a bhainfear leas as an tionscadal, áfach. Rinne ‘Sport Accessibility’ teagmháil le comhpháirtithe éagsúla san Eoraip le déanaí, lena n-áirítear EBU, chun léargais agus dea-chleachtais a bhailiú ó thíortha éagsúla. Tá an-fháilte curtha roimh an tionscnamh, agus chuir a lán eagraíochtaí agus tíortha in iúl go bhfuil siad toilteanach páirt a ghlacadh ann. Féachann an comhar Eorpach seo leis an inrochtaineacht agus an chuimsitheacht sa spórt a fheabhsú ar scála níos leithne, le go bhféadfaidh daoine a bhfuil lagú radhairc orthu ar fud na hEorpa tairbhe a bhaint as an tionscnamh.

Is é cur chuige comhoibritheach an tionscnaimh an neart atá ann. Faigheann an tionscadal tacaíocht ó chomhghuaillíocht de rialtais áitiúla, Oogvereniging, the Knowledge Centre for Sport and Physical Activity, Cónaidhm na Lúthchleasaíochta san Ísiltír agus eagraíochtaí eile a oibríonn go dícheallach chun an chuimsitheacht a chur chun cinn. Trí na comhpháirtithe éagsúla sin a thabhairt le chéile, baintear leas as raon leathan saineolais agus acmhainní chun réitigh inbhuanaithe a bhfuil éifeacht leo a chruthú.

De réir mar a leanann an tionscadal de bheith ag bailiú nirt, tá ‘Sport Accessibility’ ag iarraidh go mbeadh institiúidí oideachais agus eagraíochtaí sláinte súl san Eoraip páirteach ann. Dar leis an bhfoireann gur céim thábhachtach é sin maidir le cultúr spóirt fíorchuimsitheach a chothú ar fud na hEorpa, le gur féidir le gach duine, gan beann ar a bhfad radhairc, páirt a ghlacadh sa spórt agus taitneamh a bhaint as.

Ní tionscadal tús agus deireadh scéil ‘Sport Accessibility’, áfach; is gluaiseacht atá ann ar mhaithe le saol níos fearr a chruthú le nach bhfágfar aon duine ar an taobhlíne. Trí chomhiarrachtaí na gcomhpháirtithe díograiseacha ar fud na hEorpa, tá an tionscnamh dírithe ar thionchar buan a imirt ar an inrochtaineacht sa spórt, rud a réiteoidh an bealach do thimpeallacht níos cuimsithí agus níos cothroime do chách.

Más spéis leat páirt a ghlacadh sa ghluaiseacht chlaochlaitheach seo nó tuilleadh a fhoghlaim faoi, molann ‘Sport Accessibility’ duit do chuid féin a dhéanamh agus a chinntiú go mbeidh an deis ag gach duine taitneamh agus tairbhe a bhaint as an spórt. Is féidir cabhrú leis an tionscadal tríd an suirbhé faoin teacht a bhíonn ag daoine dalla agus leathdhalla ar ghníomhaíochtaí spóirt agus caithimh aimsire i do bhaile nó i do réigiún a líonadh isteach faoin 27 Meán Fómhair.

Iar-stiúrthóir nuálaíochta, bainistíochta saoráidí agus TFC agus bainisteoir in eagraíochtaí brabúis agus neamhbhrabúis araon é Peter van Bleijswijk, atá ag díriú le blianta beaga anuas ar an abhcóideacht ar son leasanna cliant. Tá sé an-tiomanta don chuimsitheacht agus d’fheabhas a chur ar an inrochtaineacht sa spórt do dhaoine dalla agus leathdhalla. Ina theannta sin, oibríonn sé go deonach in Oogvereniging agus in EBU agus tá sé páirteach sna meithleacha a bhíonn ag comhoibriú leis na rialtais áitiúla agus náisiúnta. Tá a chuid oibre fréamhaithe go domhain san iarracht an cháilíocht saoil a fheabhsú agus comhdheiseanna a chruthú do ghrúpaí leochaileacha sa tsochaí.

Le Thomas Kattnig

Tá an hidrigin ghlas ar cheann de bhunchlocha an aistrithe fuinnimh, rud a fhágann go bhfuil sé thar a bheith tábhachtach í a leathadh amach go tapa ar mhaithe leis an gcóras fuinnimh a bheidh ann amach anseo agus le folláine eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais.

Mar sin féin, a mhéid a bhaineann le hidrigin, is iomaí dúshlán atá ag baint leis an soláthar, an t-éileamh, an bonneagar agus an táirgeadh a chinneadh. Tá costas ard ag baint le hidrigin agus braitheann sí ar chreatchoinníollacha iomchuí. Ar thaobh amháin, ní mór díriú ar dtús ar an úsáid a bhaintear aisti in earnálacha ar deacair iad a leictriú agus mar mhodh stórála fuinnimh. Ar an taobh eile, ní mór a áirithiú go gcruthófar na dálaí is gá chun bonneagar hidrigine a leathnú go tapa agus go héifeachtúil.

I ndáil leis an méid sin, tá tábhacht ar leith ag baint le trí phointe:

1. Ní mór an cistiú is gá don bhonneagar a áirithiú. Ós rud é go mbeidh costais shuntasacha i gceist le bonneagar iompair a thógáil, cuireann CESE i bhfios go láidir a thábhachtaí atá sé acmhainní a leithdháileadh ar bhealach éifeachtúil. Chuige sin, beidh gá le pleanáil chliste chomhtháite, lena n-áirítear thar theorainneacha, agus córas rialála lena gcumasófar na hinfheistíochtaí is gá sa bhonneagar agus, ag an am céanna, inbhuanaitheacht chomhshaoil an chórais fuinnimh ina iomláine a chur chun cinn agus úsáideoirí gréasáin a chosaint ar mhuirir iomarcacha ghréasáin. Ag an am céanna, is cinnte gur gá ualaí breise i bhfoirm thras-fhóirdheonú na heangaí hidrigine ag úsáideoirí eangacha gáis a sheachaint. Is tábhachtaí fós é sin ós rud é nach iad úsáideoirí reatha na heangaí gáis a bhainfidh úsáid as bonneagar na heangaí hidrigine amach anseo. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, an prionsabal ‘íoc mar a úsáidtear’ a chur i bhfeidhm a mhéid is féidir agus, ar an gcaoi sin, a áirithiú gurb iad úsáideoirí an bhonneagair sin a mhaoineoidh an bonneagar hidrigine go príomha.
2. Chomh maith le maoiniú, is gá a chinntiú go bhfuil an lucht saothair riachtanach ar fáil chun leathnú agus táirgeadh a chur i gcrích. Mar aon le poist nua ardcháilíochta a chruthú, tá tábhacht ar leith ag baint le hath-imlonnú na n-oibrithe atá ann cheana. Ciallaíonn sé sin nach mór oiliúint, athsciliú agus uas-sciliú cuí a chur ar oibrithe atá ann cheana, agus nach mór an lucht saothair a choinneáil trí dhálaí maithe oibre a chur ar fáil. Mar shampla, ní mór d’oibreoirí gréasáin a bheith faoi cheangal ag gnáth-chomhaontuithe comhchoiteanna agus ní mór na dálaí oibre a fheabhsú chun lucht saothair oilte a mhealladh. Dá bhrí sin, tá CESE ag iarraidh go mbeadh idirphlé sóisialta éifeachtúil dochloíte ann in earnáil an gháis ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal náisiúnta.
3. Ba cheart deimhniú aonfhoirmeach, inrianaithe agus éigeantach hidrigine arna riar ag comhlacht lárnach Eorpach a áirithiú. Chomh maith le critéir chomhshaoil, ní mór do na scéimeanna deimhniúcháin sin caighdeáin shóisialta a ráthú freisin. Ní mór dálaí oibre atá cóir agus sábháilte agus comhlíonadh ceart saothair, sóisialta agus ceardchumainn a bheith san áireamh sna caighdeáin sin.

Dá bhrí sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an straitéis hidrigine. Cháin Cúirt Iniúchóirí na hEorpa an straitéis sin, agus an láncheart aici. I gcomhar leis an tsochaí shibhialta ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal Eorpach, ní mór a áirithiú go ndréachtófar straitéis chuimsitheach, stráitéis lena gcuirfear deimhniú, maoiniú, ceanglais saothair, cur chun cinn agus cosaint tomhaltóirí san áireamh. Is tríd an méid sin a dhéanamh, agus sin amháin, a bheidh todhchaí a bhfuil gealladh fúithi ag tionscal hidrigine na hEorpa.

Sa cholún ‘Croí an scéil’, liostaíonn Thomas Kattnig, rapóirtéir na tuairime ó CESE Hidrigin – bonneagar, riachtanais forbartha, maoiniú, úsáid agus teorainneacha, na coinníollacha ríthábhachtacha atá le comhlíonadh chun go n-éireoidh go maith le tionscal hidrigine na hEorpa. 

Is é Pyrros Dimas, fear na dtrí bhonn óir Oilimpeacha agus iar-thógálaí meáchan Gréagach, an t-aoi speisialta atá againn agus insíonn sé dúinn cad air a ndíríonn sé agus é ag breathnú ar na Cluichí Oilimpeacha. In ainneoin na n-athruithe ar fad atá tagtha ar na Cluichí Oilimpeacha le himeacht ama, is beag athrú a tháinig ar phrionsabail an Oilimpeachais ná ar mhothúcháin na lúthchleasaithe iomaíocha.

Tá an tUasal Dimas ina Leas-Uachtarán ar Chónaidhm Idirnáisiúnta na Tógála Meáchan agus ina chóitseálaí ar fhoireann náisiúnta na Stát Aontaithe. Bhuaigh sé trí bhonn óir Oilimpeacha agus bonn cré-umha amháin. Bhí sé ina chomhalta de Pharlaimint na Gréige agus ina Uachtarán ar Chónaidhm Heilléanach na Tógála Meáchan.

Ar mhaith leat a bheith i do shaoránach Eorpach níos eolaí, níos rannpháirtí agus níos gníomhaí? Is cuma más mac léinn, gairmí óg nó ball gníomhach den phobal thú, beidh an Pas Eorpach um Dhaonlathas de chuid CESE ina uirlis ríthábhachtach chun gur féidir leat leas iomlán a bhaint as do chearta sibhialta.

Sa Phas seo, is féidir teacht ar bhileoga eolais, eolas cúlra, treoracha agus roghnóirí a bhaineann le gach gné de dhaonlathas nua-aimseartha na hEorpa, lena n-áirítear sraith uirlisí d’acmhainní rannpháirtíochta agus lámhleabhar mionsonraithe maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh.

An bhfuil spéis agat san eagrán nua (2023-2024) de bhróisiúr an Phas Eorpach um Dhaonlathas? Scríobh chugainn agus seolfaimid chugat é – tá sé ar fáil anois i ngach ceann de 24 theanga oifigiúla an Aontais.

Is féidir leat an leagan idirghníomhach a sheiceáil ar líne freisin i mBéarla, i bhFraincis nó i nGearmáinis (cuirfear leis an rogha teangacha de réir a chéile) agus a bheith páirteach i ndomhan ina bhfuil fíorthábhacht le do ghuth!  (ep)

Grúpa na nOibrithe in CESE a scríobh 

Tá an nós ann scéal áibhéileach thar na bearta a dhéanamh d’imeachtaí nuair nach gá sin ar chor ar bith, rud a fhágann gur deacair a aithint nuair is fíorchor cinniúnach atá ann. Mar a tharlaíonn, áfach faoi láthair, agus an Coimisiún Eorpach nua á chur ar bun, tá cor cinniúnach den chineál sin os ár gcomhair amach i ndáiríre: tá méadú ag teacht ar na páirtithe atá i bhfad amach ar an eite dheis, tá an mhíshástacht á scaipeadh ar fud na mór-roinne, tá cogadh á fhearadh fós san Úcráin agus tá an baol ann go mbeidh cogadh Gaza ina chogadh réigiúnach oscailte. 

Ar thaobh eile an Atlantaigh, ní fios go fóill céard atá i ndán dóibh ach is ann i gcónaí do na taraifí méadaitheacha agus don chogadh trádála leis an tSín atá ag géarú, agus is cinnte go mbeidh tionchar aige sin ar shlabhraí soláthair agus ar phraghsanna do thomhaltóirí, rud a rachaidh i bhfeidhm ar deireadh thiar ar an daonra.

Idir an dá linn, san earrach, tháinig Parlaimint na hEorpa agus Comhairle an Aontais Eorpaigh ar chomhaontú maidir le rialacha nua déine don Aontas, agus tá bac á chur go fóill ag Ballstáit ‘coigilteacha’ an Aontais ar acmhainní dílse breise nó ar roghanna iasachtaíochta. Tá méadú ag teacht san Aontas ar an mbrú aeráide, ar an gcorraíl shóisialta, ar an antoisceachas agus an faisisteachas, ar mhíchlú an daonlathais agus ar an údarásaíochas atá ag dul i méid. Is rudaí iad sin ar cheart dóibh, mar aon leis an mbagairt go ndéanfaí léirscrios núicléach nó cogadh oscailte ar theorainneacha an Aontais, brú beag breise a chur ar cheannairí an Aontais deireadh a chur leis na comhraic inmheánacha agus leis an dearcadh gearrbhreathnaitheach atá acu. Aon bheartas nach gcuirtear neamhionannais agus ceartas san áireamh ann (nó nach dtéann ródhomhain sa scéal sin), is beag seans go n-éireoidh leis. Tá saoránaigh bréan de bheith ag éisteacht leis na seanóráidí céanna nach bhfuil iontu ach cur i gcéill, go háirithe nuair a bhíonn siad fós in umar na haimléise i ndeireadh na dála; iad ag streachailt le cuid a chur le costas agus gan i ndán dóibh ach caillteanas post agus titim ioncaim. Is scéal é sin a théann chun tairbhe do lucht phobalachas na heite deise. Is féidir leo ceisteanna bunúsacha a sheachaint tríd an milleán a chur ar inimircigh.

Gan ceartas sóisialta, ní bheidh cobhsaíocht ná comhpháirtíochtaí iontaofa in aon cheann de na Ballstáit. Ina éagmais sin, ní bheidh an tAontas aontaithe mar is gá chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bheidh os a chomhair amach. Cuirimis an dul chun cinn sóisialta chun tosaigh ar son na haontachta le linn an téarma reachtaigh nua seo de chuid an Aontais.