Agus an 16ú ceann de Chomhdháil na bPáirtithe i gCreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ag teannadh linn (COP16), ag díriú an uair seo ar an mbithéagsúlacht, iarrann Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) go nglacfaí cur chuige comhtháite domhanda chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim bhithéagsúlachta atá ann faoi láthair.

Agus cúrsaí ar fud an domhain ag éirí níos teannasaí, tá CESE ag tathant ar na rialtais díriú ar an mbithéagsúlacht mar phríomhréiteach ar an ngéarchéim thriarach phláinéadach (an t-athrú aeráide, cailliúint na bithéagsúlachta agus an gaineamhlú. Deis chinniúnach a bheidh in COP16 chun dlús a chur le hiarrachtaí ar fud an domhain éiceachórais ár bpláinéid a chosaint, rud a chuir CESE i dtábhacht sa tuairim a ghlac sé i mí Mheán Fómhair.

‘Gan bhithéagsúlacht, chlisfeadh ar éiceachórais agus ar gheilleagair mar tá breis agus leath de OTI an domhain agus 40 % de phoist ag brath go díreach ar an dúlra,’ arsa Arnaud Schwartz, rapóirtéir na tuairime.

Tuigeann CESE gurb í an bhithéagsúlacht bunús na n-éiceachóras, dhea-bhail an chine dhaonna agus na ngeilleagar í. Dá réir sin, cuireann sé in iúl nach mór í a phríomhshruthú ar fud an iliomad earnálacha beartais, beartais aeráide, talmhaíochta agus trádála cuir i gcás, seachas dul i ngleic léi ina haonar. Tógaimis mar shampla comhaontuithe trádála: ba cheart an inbhuanaitheacht a chur chun cinn i gcomhaontuithe trádála trína chinntiú nach gcuireann earraí agus teicneolaíochtaí le dífhoraoisiú agus scriosadh gnáthóg.

Is práinneach freisin tacaíocht airgeadais a áirithiú do chaomhnú na bithéagsúlachta. Ní leor an cistiú poiblí leis féin. Seachas sin, teastaíonn meascán de shásraí nuálacha airgeadais poiblí agus príobháideacha.

Tathantaíonn CESE ar an Aontas tacú leis na tíortha sa Domhan Theas agus iad ag cosaint na bithéagsúlachta. Iarrann sé freisin go gcuirfí deireadh de réir a chéile le fóirdheontais atá díobhálach don bhithéagsúlacht, go háirithe na fóirdheontais sin a chuireann breoslaí iontaise chun cinn. Má dhéantar na fóirdheontais sin a atreorú le héiceachórais a athchóiriú, d’fhéadfadh sé go rachfaí i ngleic leis an athrú aeráide agus cailliúint na bithéagsúlachta araon, agus sin mar thoradh ar réitigh dhúlrabhunaithe amhail an t-athfhoraoisiú, talmhaíocht inbhuanaithe agus athchóiriú na mbogach.

Chomh maith leis sin, leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá an cur chuige Aon Sláinte Amháin, a thugann le chéile sláinte an duine, na n-ainmhithe agus an chomhshaoil. Cuireann éiceachórais shláintiúla seirbhísí criticiúla ar fáil, ina measc sin pailniú, ceapadh carbóin agus scagachán uisce, trí rud a chuireann le dea-bhail an duine. Agus an bhithéagsúlacht ag dul ar gcúl, tá athléimneacht na n-éiceachóras i mbaol agus tá riosca níos airde ann go scaipfidh galair zónóiseacha amhail COVID-19.

Iarrann CESE freisin go dtabharfaí ról ní ba mhó do dhaoine óga sa phróiseas cinnteoireachta. Chuige sin, molann sé go gceapfaí Leas-Uachtarán Feidhmiúcháin sa Choimisiún Eorpach do na glúnta atá le teacht chun a chinntiú go dtabharfaí tús áite don inbhuanaitheacht fhadtéarmach thar thorthaí nach mairfidh i bhfad. (ks) 

Chuireamar ceisteanna ar Sandra Parthie, rapóirtéir don tuairim Intleacht Shaorga ilchuspóireach : na chéad chéimeanna eile tar éis an Ghnímh um an Intleacht Shaorga, faoin ngníomh um an Intleacht Shaorga. Go háirithe, cén fáth a bhfuil sé chomh tábhachtach sin a chinntiú go gcuirfear an píosa reachtaíochta seo i bhfeidhm i gceart maidir le samhlacha ilchuspóireacha IS agus an dóigh a rialófar iad? Conas is féidir linn intleacht shaorga iomaíoch a chur ar fáil san Aontas agus cen fáth a bhfuil sé tábhachtach sin a dhéanamh?

Le Krzysztof Balon, rapóirtéir na tuairime ó CESE - An dlúthpháirtíocht idir na glúnta a chur chun cinn san Eoraip – i dtreo cur chuige cothrománach AE.

Luaitear an méid a leanas sa Chonradh ar an Aontas Eorpach: ‘Cuirfidh (...) an tAontas (...) an dlúthpháirtíocht idir na glúnta chun cinn.’

Mar sin féin, tá an t-aosachas, dearcthaí diúltacha i leith aoisghrúpaí áirithe agus treochtaí déimeagrafacha in éineacht leis an iliomad géarchéimeanna ag deighilt sochaithe na hEorpa agus ag cruthú bacainní ar an gcuimsiú i bhfírinne agus ar an rannpháirtíocht. Ní leis na glúnta níos sine amháin a bhaineann na saincheisteanna sin, beidh tionchar acu freisin ar na glúnta óga atá ann faoi láthair.

Ag an am céanna, an t-idirphlé idirghlúine agus na tionchair dhearfacha a bheidh aige ar an bhforbairt eacnamaíoch, chumhdóidís riachtanais na nglúnta éagsúla ar bhealach inbhuanaithe, rud a neartódh an daonlathas agus an comhtháthú sóisialta. D’oibreodh an t-idirphlé idirghlúine mar chineál idirphlé shibhialta.

Dá bhrí sin, tá cur chuige polaitiúil nua de dhíth orainn anois láithreach maidir leis an dlúthpháirtíocht idirghlúine.

Dá bhrí sin, iarrann CESE ar an gCoimisiún Eorpach páipéar uaine a fhoilsiú maidir leis an dlúthpháirtíocht idirghlúine. Ba cheart a áireamh leis sin tograí a luaitear sa tuairim ó CESE An dlúthpháirtíocht idir na glúnta a chur chun cinn san Eoraip, lena n-áirítear iad siúd a bhaineann le saol na hoibre, córais phinsin agus seirbhísí sláinte agus cúraim. Iarrtar ar na Ballstáit, dá réir sin, dea-chleachtais a mhalartú sna réimsí sin. D'fhonn tacú leis na hiarrachtaí sin, ba cheart an dlúthpháirtíocht idirghlúine a bhunú mar cheann de chuspóirí rialacháin Chiste Sóisialta na hEorpa 2027-2034.

Tá ról lárnach ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus ag na comhpháirtithe sóisialta maidir le beartais shonracha a phleanáil agus a chur chun feidhme. Ba cheart do CESE Fóram Dlúthpháirtíochta idirghlúine a bhunú, lena gcuirfí ardán ar fáil chun faisnéis agus taithí a mhalartú agus smaointe nua a fhorbairt i ndlúthchomhar le heagraíochtaí na sochaí sibhialta agus le geallsealbhóirí ábhartha eile. Le rannpháirtíocht an Choimisiúin Eorpaigh, d’fhéadfadh an fóram faireachán a dhéanamh freisin ar chur chun feidhme agus ar fhorbairt chur chuige na dlúthpháirtíochta idirghlúine ar fud an Aontais.

Is féidir le heagraíochtaí na sochaí sibhialta, daoine aonair agus cuideachtaí príobháideacha cur isteach ar an duais ina dtionscadail neamhbhrabúis anois, duais arb éard is sprioc di an deighilt dhíobhálach shochaí na hEorpa a chomhrac.

Is féidir iarratas a chur isteach anois do Dhuais na Sochaí Sibhialta 15th atá seolta ag Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE). Is é is cuspóir do dhuais na bliana seo go sonrach aitheantas a thabhairt do thionscnaimh agus do ghníomhaíochtaí neamhbhrabúsacha éifeachtacha, nuálacha agus cruthaitheacha san Aontas Eorpach, gníomhaíochtaí a théann i ngleic le polarú díobhálach shochaí na hEorpa.

Bronnfar EUR 50 000 ar an iomlán ar chúigear buaiteoirí ar a mhéad. 10 a.m. (am na Bruiséile) 07 Samhain 2024 an spriocdháta le haghaidh na n-iarratas. Beidh an searmanas bronnta ar siúl le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta in CESE i mí an Mhárta 2025.

Is féidir le heagraíochtaí uile na sochaí sibhialta atá cláraithe san Aontas Eorpach agus atá ag obair ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach, náisiúnta nó Eorpach iarratas a chur isteach. Tá an duais oscailte freisin do dhaoine aonair a bhfuil cónaí orthu san Aontas, chomh maith le cuideachtaí atá cláraithe san Aontas nó atá ag feidhmiú ann, ar an gcoinníoll gur tionscadail neamhbhrabúis amháin atá ina dtionscadail.

Ní mór na tionscnaimh agus na tionscadail a dhéanamh san Aontas ionas go mbeidh siad incháilithe. Ní mór dóibh a bheith á gcur chun feidhme cheana, sin nó iad a bheith ar bun fós. Tá cur síos iomlán ar na riachtanais agus an fhoirm iarratais ar líne ar fáil ar leathanach gréasáin Dhuais na Sochaí Sibhialta in CESE.

Tá raon leathan ábhar sna cineálacha gníomhaíochtaí agus/nó tionscnamh atá beartaithe don duais: deitéarmanaint aonair agus deitéarmanaint chomhchoiteanna a shainaithint nuair is é an polarú díobhálach atá i gceist leo; an trédhearcacht a chothú i gcistiú na n-eagraíochtaí; An laghdú in iolrachas na meán a chomhrac; an tsaoirse, an éagsúlacht agus neamhspleáchas na meán a chur chun cinn; agus cur i gcoinne na bréagaisnéise agus na bréagnuachta.

Is é is aidhm do Dhuais na Sochaí Sibhialta, duais shuaitheanta CESE, feasacht a mhúscailt faoin obair mhór a dhéanann an tsochaí shibhialta chun féiniúlacht agus saoránacht Eorpach a chruthú agus chun na luachanna coiteanna a chur chun cinn a theisíonn an lánpháirtiú san Eoraip. Gach uile bhliain, díríonn an duais ar théama éagsúil atá an-ábhartha don Aontas. (lm) 

Ó ainmníodh Coimisinéir Eorpach nua um an Daonlathas, an Ceartas agus an Smacht Reachta a ainmniú, iarrann Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) ar an Aontas gníomh níos láidre a dhéanamh ar son an smachta reachta agus na gceart bunúsach.

Ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí Mheán Fómhair, reáchtáil CESE díospóireacht maidir leis an daonlathas. Lena linn sin, cuireadh smaointe chun cinn maidir le freagairt níos láidre ón Aontas ar sháruithe ar an smacht reachta agus ar an gcreimeadh daonlathach. Luadh mar shampla ardán na sochaí sibhialta a bhfuiltear ag súil leis le fada, ardán a d’fhógair Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh Ursula von der Leyen.

Tá ardán den sórt sin á mholadh ag CESE ó 2016 i leith. Meastar go dtabharfaidh an t-ardán sin guth níos láidre don tsochaí shibhialta agus beartais ón Aontas á múnlú. Cuirfidh an t-ardán spás ar fáil d’eagraíochtaí – spás atá ag teastáil go géar – chun dul i mbun plé le hinstitiúidí an Aontais. Anuas air sin, beidh sé ina chabhair chun cinntí a threorú maidir le príomh-shaincheisteanna amhail neamhspleáchas na mbreithiúna agus saoirsí daonlathacha.

Chuir Joachim Herrmann, ón Ard-Stiúrthóireacht um Cheartas sa Choimisiún Eorpach, an Tuarascáil is déanaí maidir leis an Smacht Reachta i láthair. Leag sé béim ar leathnú an smachta reachta chuig tíortha aontachais an Aontais agus ar an tionchar atá aige ar an margadh aonair.

Mhol Kevin Casas-Zamora, ón Institiúid Idirnáisiúnta um Dhaonlathas agus Cúnamh Toghchánach, iarrachtaí an Aontais ach thug sé rabhadh a bheith cúramach faoin gcúlú daonlathach. D’iarr sé go mbeadh an tsochaí shibhialta níos rannpháirtí agus go ndéanfaí tuarascálacha níos mionsonraithe ar an smacht reachta. D’áitigh Alexandrina Najmowicz, ó Fhóram Eorpach na Saoránach, go ndéanfaí moltaí níos soiléire agus go bhforbrófaí córas luathrabhaidh chun tuilleadh creimthe daonlathaigh a chosc.

Le linn na díospóireachta, thug na rannpháirtithe rabhadh gan bheith bogásach. Leag siad béim freisin ar an ngá atá le haghaidh a thabhairt ar an údarásaíochas, ar bhagairtí ar neamhspleáchas na mbreithiúna agus ar an spás sibhialta atá ag crapadh, trí rud atá ag cothú imní do dhaoine mó sa mhó. Thug Jerzy Pomianowski, ceann na Dearlaice Eorpaí i gcomhair Daonlathais, rabhadh gan an daonlathas a chur ar an méar fhada le díriú ar shaincheisteanna níos práinní amhail an imirce agus an tslándáil. Dar leis gur plean é sin a d’fhéadfaí dul in abar. Ar deireadh, d’iarr sé go ndéanfaí 5 % den chabhair um fhorbairt a dháileadh ar chláir dhaonlathacha.

Thar ní ar bith eile, leagadh béim i ndíospóireacht CESE ar ról fíor-riachtanach na sochaí sibhialta maidir leis an smacht reachta a chosaint agus iarradh go dtabharfaí ról níos mó di fós i gceapadh beartas an Aontais. Tá an-tábhacht go deo le hardán na sochaí sibhialta a sheoladh agus le tiomantas athnuaite do chearta bunúsacha chun go mairfidh an daonlathas i bhfad san Aontas Eorpach. (gb)

Ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí Dheireadh Fómhair, ghlac CESE an Rún Faireachán a dhéanamh ar dhul chun cinn daonlathach an Aontais: rún don chéad sainordú reachtach eile, arna dhréachtú ag an gcomhaltaí, Christa Schweng, Cinzia Del Rio agus Ioannis Vardakastanis.

I bhfianaise na ngéarchéimeanna iomadúla atá ann faoi láthair, iarrann CESE ar Pharlaimint na hEorpa agus ar an gCoimisiún nua leas a bhaint as éagsúlacht ionadaíochta CESE chun an tAontas Eorpach a neartú.

Ba cheart é a bheith d’aidhm ag an téarma reachtach nua seasamh idirnáisiúnta an Aontais a threisiú, déileáil leis na fadhbanna ina struchtúr institiúideach, bonn daingean a chur faoi luachanna coiteanna na hEorpa, agus an geilleagar a stiúradh i dtreo todhchaí inbhuanaithe a bheidh bunaithe ar shamhail shóisialta chuimsitheach ardfhorbartha – rud atá ríthábhachtach don dul chun cinn, don aontacht agus don iomaíochas.

Sa Rún, iarrann CESE ar institiúidí an Aontais coincheap na slándála a bhfuil sé ghné ag baint leis a bhunú. Is mar a leanas a bheadh an tAontas sin:

• dhéanfaí an pobal a chosaint ar bhagairtí seachtracha;
• dhéanfaí daoine a chosaint ar rioscaí inmheánacha, go háirithe rioscaí a bhaineann le sláinte, athruithe déimeagrafacha agus bochtaineacht, a chuireann rochtain ar fáil ar chosaint shóisialta uilíoch agus a chinntíonn an dea-bhail ar fud na hEorpa;
• ráthófaí geilleagar sóisialta margaidh iomaíoch atá tógtha ar éiceachórais lena n-áirithófaí táirgiúlacht, nuálaíocht, poist ardcháilíochta agus lánfhostaíocht;
• chruthódh sé geilleagar athléimneach do chách;
• chinnteofaí go bhfuil idirphlé ann agus chinnteofaí rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta, na sochaí sibhialta eagraithe agus an phobail ionas gur féidir dul i ngleic leis na dúshláin agus athruithe forleathana an lae inniu agus sna blianta beaga amach romhainn.
• chuirfí cosaint ar fáil i gcoinne na bagairtí atá ann faoi láthair, agus a bheidh ann amach anseo, ó thaobh an athraithe aeráide, an truaillithe agus chailliúint na bithéagsúlachta de.

Is toradh é an Rún ar an gcéad Seachtain na Sochaí Sibhialta riamh, a reáchtáil CESE i mí an Mhárta 2024 chun tuairimí mhuintir na hEorpa de gach aois, na gcomhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a chur in iúl. (mp)

Dé Máirt, an 17 Meán Fómhair, d’óstáil CESE léiriú den scannán The Teachers' Lounge, buaiteoir Ghradam LUX — Gradam Scannánaíochta Lucht Féachana na hEorpa.

Leis an stiúrthóir Gearmánach İlker Çatak, fiosraítear sa scannán na dúshláin a bhíonn ag múinteoir agus tugtar aghaidh ar shaincheisteanna níos leithne laistigh den chóras oideachais ag an am céanna. Tar éis an léirithe, ghlac an lucht freastail páirt i ndíospóireacht a rinne Laurențiu Plosceanu, Leas-Uachtarán ar CESE atá freagrach as an gCumarsáid, a mhodhnú. Sa phlé fuarthas léargas ó na cainteoirí Jan Wilker agus Tatjana Babrauskienė, a rinne plé ar théamaí an scannáin agus ar an tábhacht a bhaineann leo i ndáil le saincheisteanna sóisialta reatha.

Bhí an léiriú sin mar chuid de shraith a d’eagraigh CESE i gcomhar le Ghradam LUX — Gradam Scannánaíochta Lucht Féachana na hEorpa de chuid Pharlaimint na hEorpa, ina leagtar béim ar rannpháirtíocht CESE agus ar an ról atá aige maidir leis an idirphlé ar ábhair shóisialta ríthábhachtacha a chur chun cinn agus a chothú. 

An 20 Meán Fómhair, chuir Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) agus Comhairle Eacnamaíoch, Shóisialta agus Chultúrtha an Aontais Afracaigh (ECOSOCC) dearbhú comhpháirteach i láthair ag Cruinniú Mullaigh na Náisiún Aontaithe don Todhchaí i Nua-Eabhrac. Leagtar béim ann ar an ról ríthábhachtach atá ag an tsochaí shibhialta maidir le haghaidh a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda agus maidir leis an bhforbairt inbhuanaithe a chur chun cinn.

Leagtar amach sa dearbhú, faoi chuimsiú an Mheabhráin Tuisceana idir CESE agus ECOSOCC, fís chomhroinnte le haghaidh domhan níos córa, níos cuimsithí agus níos cothroime. Is é is aidhm don chomhpháirtíocht idir CESE agus ECOSOCC comhghuaillíochtaí agus tionscnaimh nua a spreagadh.

Bhí an méid a leanas le rá ag Uachtarán Röpke: ‘Ní fuighle fáis atá sa dearbhú seo. Tiomantas láidir atá ann dár gcomhluachanna, mar atá, an daonlathas, an chuimsitheacht agus an inbhuanaitheacht. Agus dúshláin phráinneacha dhomhanda ag bagairt orainn, tá iltaobhachas níos láidre de dhíth agus an tsochaí shibhialta ina chroílár de’.

Leagtar béim sa dearbhú comhpháirteach ar an méid a leanas:

• Ní mór dlús a chur leis an dul chun cinn maidir leis na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SFInna) agus straitéis chuimsitheach a chur le chéile chun na SFInna a chur chun cinn.
• Is gá aistriú cothrom a dhéanamh i dtreo na haeráidneodrachta agus cuirtear i bhfáth a thábhachtaí atá sé obair chuibhiúil a chinntiú agus deireadh a chur leis an mbochtaineacht san aistriú chuig geilleagair aeráidneodracha san am céanna.
• Ní foláir athchóiriú airgeadais domhanda a dhéanamh sa chóras airgeadais domhanda chun tacaíocht níos fearr a thabhairt don fhorbairt inbhuanaithe, go háirithe i dtíortha leochaileacha.
• Ba chóir beartais inscne-fhreagrúla a cheapadh lena n-iarrfar beartais inscne-chuimsitheacha i gcláir um ghníomhú ar son na haeráide agus um fhorbairt.
• Ní mór ról lárnach a bheith ag an tsochaí shibhialta maidir leis an rialachas domhanda a athchóiriú, lena n-áirítear comhlachtaí cinnteoireachta na Náisiún Aontaithe a athchóiriú.
• Is gá daoine óga a mhealladh agus an nuálaíocht dhigiteach a chothú más uainn an rialachas domhanda a spreagadh amach anseo.

Cuireadh comhpháirtíocht CESE agus ECOSOCC ar bhonn foirmiúil nuair a síníodh Meabhrán Tuisceana an 17 Iúil 2024 in Accra, Gána. Leis an Meabhrán Tuisceana sin, neartaítear an comhar i bpríomhréimsí amhail an fhorbairt inbhuanaithe, an gníomhú ar son na haeráide agus rannpháirtíocht na sochaí sibhialta. Leagtar amach ann gníomhaíochtaí, lena n-áirítear cruinnithe rialta, rannchuidiú comhpháirteach le cruinnithe mullaigh idir an tAontas Eorpach agus an tAontas Afracach agus buansásra rannpháirtíochta don tsochaí shibhialta.

Is léiriú é an comhar sin ar thiomantas an dá institiúid SFInna na Náisiún Aontaithe agus rialachas cuimsitheach a chur chun cinn. Agus an Meabhrán Tuisceana dírithe ar ról na sochaí sibhialta sa chomhpháirtíocht idir an tAontas Eorpach agus an tAontas Afracach a fheabhsú, leagtar béim ann ar an ngá atá le réitigh chomhpháirteacha ar dhúshláin dhomhanda, lena n-áirítear an t-athrú aeráide agus an athléimneacht dhaonlathach.

Tá sé d’aidhm ag CESE agus ECOSOCC an tsochaí shibhialta ar fud na hAfraice a chumhachtú. (at)