Staqsejna lil Javier Garat Pérez, relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar Ir-rakkomandazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għal Patt Ewropew għall-Oċeani, dwar l-aktar rakkomandazzjonijiet importanti tal-KESE dwar l-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea li tistabbilixxi viżjoni komprensiva għall-politiki kollha relatati mal-oċeani. X’azzjoni speċifika għandha tittieħed biex l-oċeani jiġu protetti mid-devastazzjoni u t-tniġġis, u biex tiġi ppreservata l-bijodiversità tagħhom? X’inhuma l-akbar theddidiet għall-benesseri tal-oċeani u x’soluzzjonijiet jipproponi l-Kumitat? 

Qatt qabel ma kellna ġenerazzjoni edukata bħal din b’tant potenzjal, iżda wkoll taħt tant pressjoni u qed tiffaċċja tant dubji dwar il-ġejjieni, jgħid espert taż-żgħażagħ u kelliem ewlieni f’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2025, Bruno António. Huwa tkellem mal-KESE Info dwar kif jistgħu jiġu amplifikati l-ilħna taż-żgħażagħ u għaliex, fi żmien meta d-diskriminazzjoni u l-ksenofobija qed jiżdiedu fl-Ewropa, huwa kruċjali li l-programmi futuri tal-UE għaż-żgħażagħ ikomplu jgħallmuhom dwar l-importanza tad-demokrazija.

1. Illum iż-żgħażagħ huma passivi jew attivi fil-ħajja politika u komunitarja? B’liema modi jistgħu ż-żgħażagħ ikunu aktar involuti fit-tfassil tal-politika?

Studji differenti juru li ż-żgħażagħ jimpurtaw minn dak li qed jiġri u jipparteċipaw b’mod attiv. Jekk niddefinixxu l-impenn politiku bħala li tkun konxju minn kwistjonijiet kritiċi tas-soċjetà, huwa evidenti li ż-żgħażagħ qed jieħdu azzjoni biex jixprunaw il-bidla. Dak li huwa partikolarment interessanti hu kif jagħżlu li jinvolvu ruħhom. Il-modi tradizzjonali ta’ parteċipazzjoni jinkludu l-votazzjoni, il-volontarjat fl-NGOs jew is-sħubija fil-fergħat taż-żgħażagħ tal-partiti politiċi. Illum, dawn jidhru li huma inqas popolari fost iż-żgħażagħ, li jippreferu jinfluwenzaw it-tfassil tal-politika pubblika billi jiffirmaw petizzjonijiet jew billi jipparteċipaw fi protesti u modi innovattivi oħra. F’DYPALL Network, nesploraw dawn l-għodod ta’ involviment, li jinkludu konsulenzi, parteċipazzjoni f’kunsilli lokali taż-żgħażagħ, u mekkaniżmi lokali oħra ta’ djalogu maż-żgħażagħ. Aħna naraw interess qawwi fost iż-żgħażagħ biex jipparteċipaw, iżda l-biċċa l-kbira tal-mekkaniżmi ġenerali la għadhom favorevoli għaż-żgħażagħ u lanqas huma verament sinifikanti.

2. Ir-riżultati tal-elezzjonijiet Ewropej u l-istħarriġ nazzjonali reċenti juru li ħafna żgħażagħ ivvutaw għall-partiti tal-lemin. Għaliex taħseb li dan huwa hekk u taħseb li din hija xejra inkwetanti li tista’ tipperikola l-valuri Ewropej bħall-ugwaljanza u l-inklużjoni?

Iż-żieda fil-voti tal-lemin fost iż-żgħażagħ hija xejra inkwetanti. Nemmnu li dan jirriżulta minn nuqqas ta’ sodisfazzjon bil-politika ġenerali, nuqqas kbir ta’ fiduċja fl-istituzzjonijiet politiċi, xewqa għal identità nazzjonali b’saħħitha, u biża’ dwar is-sigurtà ekonomika u soċjali. Irridu nkunu kapaċi nifhmu l-kawżi ewlenin ta’ dawn it-tendenzi allarmanti ta’ votazzjoni. Din il-ġenerazzjoni kibret fi żmien ta’ kriżijiet kostanti u inċertezza dwar il-futur tagħhom. Qatt qabel ma kellna ġenerazzjoni edukata bħal din b’tant potenzjal, iżda wkoll taħt tant pressjoni u qed tiffaċċja tant dubji dwar il-ġejjieni. L-algoritmi tal-midja soċjali jamplifikaw il-kontenut polarizzanti, u jsawru l-perspettivi.

Dan kollu joħloq inċertezza dwar il-futur. Li tivvota għall-partiti populisti tista’ tkun kemm forma ta’ protesta kif ukoll ta’ nuqqas ta’ sodisfazzjon ġenerali minn naħa waħda. Iżda min-naħa l-oħra, tista’ tirrifletti wkoll ix-xewqa għal vuċi b’saħħitha fil-poter li ġġib sens ta’ sigurtà. Madankollu, l-istorja wriet li meta tali partiti populisti tal-lemin jiksbu l-poter, iż-żgħażagħ spiss jitilfu t-tama tagħhom u jħossuhom traduti. Ħafna drabi dan ikun tard wisq meta jirrealizzaw li d-drittijiet, il-libertajiet u valuri importanti oħra għalihom qed jitneħħew jew jiġu ddubitati.

Din it-tendenza diġà qed tipperikola l-valuri Ewropej tagħna, iżda nistgħu naraw dan mhux biss fid-diskors politiku iżda wkoll fil-ħajja ta’ kuljum tan-nies fil-komunitajiet tagħna, fejn l-atti ta’ ksenofobija jew diskriminazzjoni lejn dawk li huma differenti qed isiru normalizzati. Għalhekk, huwa essenzjali li l-programmi futuri tal-UE għaż-żgħażagħ ikomplu jappoġġjaw liż-żgħażagħ fil-fehim tal-importanza tad-demokrazija, fit-tagħlim dwarha u fl-esperjenza tagħha, u jgħinuhom ukoll jiżviluppaw il-ħiliet meħtieġa biex jibnu r-reżiljenza kontra t-theddid ikkawżat mill-movimenti antidemokratiċi.

3. Iż-żgħażagħ Ewropej kemm huma konxji ta’ x’qed tagħmel għalihom l-UE? Kif jistgħu jiġu mħeġġa jieħdu interess akbar fl-UE? Kif tivvaluta l-isforzi ta’ komunikazzjoni tal-UE?

Nistgħu ngħidu faċilment li l-għarfien taż-żgħażagħ dwar x’tagħmel l-UE għalihom huwa ċertament ogħla milli fil-ġenerazzjonijiet akbar fl-età. Programmi taż-żgħażagħ bħal Erasmus+, il-Korp Ewropew ta' Solidarjetà (KES), u DiscoverEU jikkontribwixxu għall-bini ta’ dan is-sens ta’ appartenenza għal identità Ewropea, u għandhom jissaħħu u jsiru disponibbli għaż-żgħażagħ kollha fl-Ewropa.

Iżda huma tassew konxji ta’ x’qed tagħmel l-Ewropa għalihom? Fl-opinjoni tagħna, le. Il-kapaċità tal-UE li turi l-impatt tagħha fuq is-soċjetà – speċjalment fuq iż-żgħażagħ – jeħtieġ li tkun aktar viżibbli u mifhuma aħjar. Id-deċiżjonijiet meħuda mill-istituzzjonijiet tal-UE għandhom impatt enormi, u dan għandu jħeġġeġ liż-żgħażagħ jieħdu interess akbar fil-kwistjonijiet tal-UE. Kif? Wieħed għandu jżomm f’moħħu żewġ ideat: l-istituzzjonijiet tal-UE jeħtieġ li jibagħtu messaġġ li jfiehem sew li dak li jiġi deċiż fil-livell tal-UE jaffettwa direttament ħajjithom. Barra minn hekk, għandhom jespandu l-programmi li joffru liż-żgħażagħ aktar opportunitajiet biex jitgħallmu dwar l-UE, jesperjenzawha u jiskopruha. Dan jista’ jżid is-sens ta’ appartenenza, empatija, konnessjoni u ħbiberija fost l-Ewropej.

Minkejja sforz enormi li sar minn istituzzjonijiet differenti tal-UE biex jilħqu liċ-ċittadini, u minkejja titjib sinifikanti f’diversi kampanji u għodod, ma nistgħux ngħidu li dawn huma biżżejjed. Fil-prattika, ħafna drabi huma ’l bogħod mir-realtajiet taż-żgħażagħ.

Waqt li l-UE għamlet progress fil-preżenza tal-media soċjali u fil-kampanji mmirati lejn iż-żgħażagħ, il-messaġġi tagħha għadhom neqsin minn dik il-kwalità li wieħed jista’ jirrelata magħha, speċjalment iż-żgħażagħ diversi fis-soċjetajiet tagħna. L-isforzi ta’ komunikazzjoni tal-UE jeħtieġu aktar żvilupp u strutturar billi jiġu inkorporati metodi ġodda ta’ sensibilizzazzjoni, bħar-reklutaġġ ta’ NGOs taż-żgħażagħ bħala ambaxxaturi tal-ilħna taż-żgħażagħ, l-iżvilupp ta’ pjattaformi deċentralizzati għas-sensibilizzazzjoni, u l-istrutturar ta’ kampanji ta’ rakkontar tal-istejjer li jgħaqqdu l-politiki tal-UE ma’ esperjenzi ta’ kuljum. F’dan il-kuntest, huwa essenzjali li wieħed jesperimenta b’approċċi ġodda ta’ komunikazzjoni u li ż-żgħażagħ ikunu involuti direttament fil-ħolqien u l-implimentazzjoni ta’ kampanji u sforzi oħra ta’ komunikazzjoni. 

2. Kif nistgħu namplifikaw l-ilħna taż-żgħażagħ?

Billi jittieħdu bis-serjetà u jiġi rikonoxxut il-valur tagħhom. L-istituzzjonijiet għandhom is-setgħa u l-kapaċità li jamplifikaw l-ilħna taż-żgħażagħ, iżda dak li xi drabi jkun nieqes huwa r-rieda li jipprovdu l-ispazju, l-appoġġ, l-opportunitajiet u l-għodod biex jinvolvuhom b’mod sinifikanti. Il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ m’għandhiex tiġi ttrattata bħala lista ta’ kontroll fejn iż-żgħażagħ jiġu mistiedna għal avvenimenti pubbliċi, jittieħdu ritratti għall-media soċjali, u mbagħad il-kontributi tagħhom jiġu ttraskurati. Il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ jeħtieġ li jkollha impatt, li jfisser li ż-żgħażagħ jeħtieġ li jaraw ir-riżultati tal-involviment tagħhom u l-bidliet li jsegwu minn dan.

L-amplifikazzjoni tal-ilħna żgħażagħ teħtieġ appoġġ istituzzjonali, bħar-rappreżentanza taż-żgħażagħ fil-korpi tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jirrikjedi wkoll il-bini tal-fiduċja, li tieħu ż-żmien, u spazji u proċessi ta’ kwalità biex naħdmu flimkien. Biex dan iseħħ, irid jiġi allokat finanzjament adegwat, u l-istituzzjonijiet jeħtieġu l-kapaċità li jaħdmu aħjar u jinvolvu liż-żgħażagħ fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jitlob investiment, impenn ġenwin u ħin.

Bruno António huwa Direttur Eżekuttiv f’DYPALL Network, pjattaforma Ewropea tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-awtoritajiet lokali, u l-istituzzjonijiet tar-riċerka għall-promozzjoni tal-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fit-teħid tad-deċiżjonijiet lokali. Għal dawn l-aħħar 12-il sena, Bruno kien qed jaħdem bħala espert taż-żgħażagħ u konsulent estern għal diversi istituzzjonijiet, bħall-Kummissjoni Ewropea u l-Kunsill tal-Ewropa. Qabel huwa serva bħala Segretarju Ġenerali taż-Żgħażagħ għall-Iskambju u l-Fehim, kif ukoll Direttur Eżekuttiv fl-ECOS – Cooperativa de Educação, Cooperação e Desenvolvimento. Huwa għandu lawrja fl-Edukazzjoni Soċjali mill-Università ta’ Algarve f’Faro, il-Portugall.

Iż-żagħżugħa Moldovana Mădălina-Mihaela Antoci kienet waħda mir-rappreżentanti tal-pajjiżi kandidati tal-UE fl-avveniment annwali taż-żgħażagħ tal-KESE ta’ din is-sena L-Ewropa Tiegħek, Leħnek. Hija ħadet sehem ukoll fil-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili tal-KESE fejn għamlet diskors ta’ ispirazzjoni matul il-panel inawgurali Għadna magħqudin fid-diversità. Il-President tan-Network tal-Istudenti tal-Erasmus tal-Moldova u membru tal-bord tal-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-pajjiż, Mădălina-Mihaela qasmet xi tfisser l-UE għaż-żgħażagħ Moldovani u qaltilna dwar il-missjoni tagħha biex tħeġġeġ liż-żgħażagħ minn pajjiżha jistudjaw barra l-pajjiż u jħaddnu mentalità globali.

1. Il-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-Moldova qiegħed jinvolvi liż-żgħażagħ f’diskussjonijiet dwar l-integrazzjoni fl-UE? Iż-żgħażagħ Moldovani kif jarawha l-UE?

Assolutament! Il-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-Moldova jiżgura li fehmiet i-żgħażagħ jinstemgħu fil-proċess ta’ integrazzjoni tal-Moldova fl-UE permezz ta’ konsultazzjonijiet, kampanji ta’ promozzjoni u involviment dirett ma’ dawk li jfasslu l-politika. Għal ħafna żgħażagħ Moldovani l-UE tirrappreżenta progress, orizzonti ġodda, u futur fejn it-talenti tagħhom huma rikonoxxuti u apprezzati. Madankollu, għad hemm nuqqas fis-sensibilizzazzjoni, u hawn nidħlu aħna, fejn inbiddlu l-kurżità f’parteċipazzjoni attiva.

Qed norganizzaw fora, dibattiti u workshops dwar l-integrazzjoni tal-UE, il-politika u d-drittijiet taż-żgħażagħ.
Qed nappellaw biex iż-żgħażagħ jiġu inklużi fil-proċessi nazzjonali tat-teħid ta’ deċiżjonijiet.
Qed inniedu kampanji biex ninfurmaw u nedukaw liż-żgħażagħ Moldovani dwar il-benefiċċji tas-sħubija fl-UE.

2. Tista’ tintroduċi fil-qosor il-ħidma tiegħek man-Network tal-Istudenti tal-Erasmus tal-Moldova?

Bħala President tal-Network tal-Istudenti tal-Erasmus tal-Moldova, għandi missjoni li nikkonnettja liż-żgħażagħ ma’ opportunitajiet internazzjonali li jbiddlu l-ħajja. It-tim tagħna jaħdem biex jippromovi l-mobbiltà, joħloq ambjent akkoljenti għall-istudenti ta’ skambju, u jippromovi l-edukazzjoni internazzjonali. Waħda mill-inizjattivi ewlenin tiegħi hija L-Erasmus fl-iskejjel, fejn nispiraw lill-istudenti tal-iskola sekondarja biex joħolmu lil hinn mill-fruntieri u jħaddnu mentalità globali.

3. Tista’ taqsam xi ċifri dwar kemm studenti Moldovani bbenefikaw mill-programm akkademiku Erasmus+ s’issa, jew totalment jew annwalment?

Bħalissa, il-Moldova ma tospitax studenti tal-Erasmus+ minn pajjiżi oħra, iżda ż-żgħażagħ tagħna qegħdin iħallu impressjoni barra l-pajjiż! Kull sena, bejn 500 u 700 student tal-Moldova jistudjaw jew jagħmlu traineeships f’istituzzjonijiet Ewropej ewlenin permezz tal-Erasmus+. Minn mindu tnieda l-programm, eluf ta’ żgħażagħ kisbu esperjenza internazzjonali, u ġabu lura l-innovazzjoni, it-tmexxija u perspettiva ġdida. Permezz ta’ L-Erasmus fl-iskejjel, nistinka biex il-mobbiltà ssir realtà għal aktar żgħażagħ Moldovani, biex nurihom li d-dinja qiegħda hemm biex jesplorawha.

4. Fil-fehma tiegħek, x’inhu l-valur ta’ tali programmi ta’ skambju akkademiku għaż-żgħażagħ f’pajjiż kandidat bħall-Moldova?

Erasmus+ mhuwiex biss programm ta’ studju – huwa punt tat-tluq għall-futur tal-Moldova. Jagħti liż-żgħażagħ aktar minn edukazzjoni; jagħtihom l-adattabbiltà, ir-reżiljenza u perspettiva Ewropea. F’pajjiż kandidat bħall-Moldova, huwa dwar li tinbena ġenerazzjoni li tara lil hinn mil-limitazzjonijiet, li tinnova, tikkollabora, u li tkun lesta li tmexxi lil pajjiżna lejn il-futur Ewropew.

5. X’kienu l-aspettattivi tiegħek għal “L-Ewropa Tiegħek, Leħnek” u l-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili?

Stennejt diskussjonijiet b’saħħithom, ideat kuraġġużi u impenji reali għall-inklużjoni taż-żgħażagħ fit-tfassil tal-politika. Dawn l-avvenimenti huma aktar minn sempliċiment laqgħat – huma pjattaformi fejn iż-żgħażagħ li jixprunaw il-bidla jisfidaw l-istatus quo u jistinkaw għal Ewropa aktar b’saħħitha u aktar inklużiva. Għall-Moldova, dan huwa pass ieħor biex jitnaqqas id-distakk bejn ir-realtà lokali fil-prattika u l-ambizzjonijiet Ewropej, u dan juri li ż-żgħażagħ tagħna mhumiex qed jistennew il-futur – qed joħolquh.

Mădălina Mihaela Antoci hija mexxejja taż-żgħażagħ ta’ 21 sena b’passjoni fl-edukazzjoni, l-involviment ċiviku u t-tisħiħ tal-pożizzjoni taż-żgħażagħ. Bħalissa hija l-President tan-Network tal-Istudenti tal-Erasmus tal-Moldova u hija membru tal-bord tal-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-Moldova.

Tiddefendi bla heda l-programm akkademiku Erasmus+ u kisbet suċċess notevoli fl-inkoraġġiment taż-żgħażagħ biex jesploraw opportunitajiet internazzjonali, waqt li enfasizzat ukoll il-valur tal-edukazzjoni fid-dar. Permezz tal-isforzi tagħha, hija ispirat mijiet ta’ studenti biex jinvolvu ruħhom fil-mobbiltà akkademika u jikkontribwixxu b’mod attiv għall-komunitajiet lokali tagħhom.

Minn Kristýna Bulvasová

F’dinja prekarja fejn it-twemmin stabbilit qed jiddgħajjef, u l-valuri li qabel kienu komuni m’għadhomx jgħaqqduna iżda jifirduna, jeħtieġ li ż-żgħażagħ jingħataw opportunitajiet biex jinvolvu ruħhom b’mod sinifikanti minnufih biex jindirizzaw il-ħafna kwistjonijiet urġenti li qed ikomplu jiżdiedu quddiem għajnejna. Id-diskussjonijiet ta’ L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2025 urew biċ-ċar li ma hemm l-ebda suġġett li jista’ jissejjaħ is-“suġġett taż-żgħażagħ” u li ż-żgħażagħ ġustament jinsabu mħassba dwar ħafna problemi differenti – li jvarjaw mill-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-promozzjoni tal-ugwaljanza sal-indirizzar tat-tibdil fil-klima, tikteb l-istudenta Ċeka Kristýna Bulvasová li ħadet sehem ukoll f’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek.

Kemm-il darba, bħala żagħżugħa Gen Z, smajt il-kliem “il-ġenerazzjoni tiegħek qed tħabbat wiċċha ma’ kwistjonijiet bla preċedent”, jew “issa f’idejn it-tmexxija tagħkom biex tgħinu nsolvu l-isfidi attwali”.  Ir-riskji huma kbar, u daqstant ieħor huma l-isfidi li qed niffaċċjaw: rigress demokratiku mingħajr preċedent, polarizzazzjoni tas-soċjetajiet tagħna fuq kwistjonijiet li qabel kienu “valuri komuni”, id-destabbilizzazzjoni ta’ twemmin u sistemi stabbiliti, flimkien ma’ prekarjetà dejjem tiżdied.

L-aspettattivi għoljin mhumiex piż fuq iż-żgħażagħ biss, iżda wkoll fuq l-organizzazzjonijiet sottofinanzjati tas-soċjetà ċivili u r-rwol kruċjali tagħhom biex jixprunaw il-valuri taż-żgħażagħ, kif ukoll fuq is-sistemi edukattivi. L-edukazzjoni formali għandu jkollha s-setgħa li tgħammar liż-żgħażagħ bil-ħiliet u l-għodod li jeħtieġu biex isiru dawk li jsolvu l-problemi u l-mexxejja tal-lum u ta’ għada. Iżda nibża’ li ħafna sistemi edukattivi huma riġidi wisq biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tas-seklu 21 u li l-iskejjel, ma jipprovdux edukazzjoni dwar it-tibdil fil-klima jew kwistjonijiet ġenerali tas-saħħa b’rabta miegħu, pereżempju, mas-saħħa mentali jew riproduttiva. Barra minn hekk, ma għandhomx teknoloġiji tal-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku u ma joffrux aċċess adegwat għall-gruppi vulnerabbli.

Anke l-kwistjoni ta’ min għandu jitqies vulnerabbli ġiet politiċizzata – jew agħar minn hekk, strumentalizzata – u dan poġġa pressjoni addizzjonali fuq dawk li l-inqas jistgħu jaffordjawha u li m’għandhomx jitħallew jibqgħu lura.

Is-soċjetajiet tagħna ma għadhomx jaqblu dwar xi tfisser vulnerabbiltà jew kif jirrikonoxxuha. Dan esperjenzajtu direttament waqt li mexxejt workshop fi skola qrib il-fruntiera bejn iċ-Ċekja u s-Slovakkja, fejn indirizzajt id-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u tan-nisa u inugwaljanzi oħra b’rabta mal-ġeneru. L-istudenti u l-għalliema ma ridux jemmnu, u ċaħdu kompletament l-idea li l-inugwaljanzi jistgħu jeżistu fis-soċjetà tagħna. Dan iġegħelni naħseb li għandna bżonn niddiskutu aktar, u nibnu l-kapaċità fuq il-vulnerabbiltajiet u l-inugwaljanzi eżistenti, irrispettivament mill-grupp ta’ età.

L-aċċess ugwali għall-edukazzjoni u l-opportunitajiet għaż-żgħażagħ – inklużi n-nisa u l-bniet żvantaġġjati, il-persuni b’diżabilità u ż-żgħażagħ bi sfond ta’ migrazzjoni – għadu jidher bħala ħolma li ma tistax tintlaħaq. Jekk l-għan komuni tagħna huwa li nipprovdu liż-żgħażagħ b’pedament sod biex isarrfu l-potenzjal u l-ħolm tagħhom f’realtà, jeħtieġ li nibdew nieħdu azzjoni. Il-proposta ta’ soluzzjoni mhijiex sempliċi, iżda t-tisħiħ tar-rabtiet tal-Istati Membri tal-UE mas-soċjetajiet ċivili – speċjalment dawk fl-edukazzjoni informali – jista’ jgħin biex jitnaqqsu d-distakki wara li jiġi ddeterminat liema oqsma huma l-aktar vulnerabbli. It-taħriġ mill-ġdid sussegwenti tal-għalliema u tal-persuni kollha li jaħdmu maż-żgħażagħ fil-prattika tal-bini tal-komunità jista’ jipprovdi qafas għal xi wħud mis-soluzzjonijiet immirati u sistematiċi.

Is-soċjetà ċivili assumiet ir-rwol li tħeġġeġ il-parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadini, iżda l-involviment taż-żgħażagħ fit-teħid tad-deċiżjonijiet u l-governanza demokratika għadu baxx. Bejn l-aspirazzjonijiet taż-żgħażagħ u l-ispazji u l-opportunitajiet disponibbli biex dawn jinkisbu hemm distakk ċar. L-elezzjonijiet waħedhom mhumiex qed jagħtu r-riżultati mixtieqa, peress li f’ċerti pajjiżi l-ġlieda kontra l-kulturi politiċi u d-diżinformazzjoni għadha sfida. Madankollu, li ma tivvotax ma jfissirx li m’għandekx opinjoni, jew kwistjonijiet li tixtieqhom jiġu indirizzati. Biex inħeġġu ċ-ċittadinanza attiva, iż-żgħażagħ ma jeħtiġux biss esperjenzi pożittivi ta’ azzjoni demokratika iżda riżultati tanġibbli – mingħajr youthwashing, tokeniżmu jew selettività. Nibqa’ nittama li l-Istati Membri tal-UE se jkunu jistgħu joħolqu dawn l-ispazji u forsi jmorru lil hinn minn sitwazzjoni fejn iż-żgħażagħ ikollhom jistennew l-opportunità ta’ involviment u kokreazzjoni b’mod sinifikanti. Imma għal dan m’għandniex għalfejn nistennew tliet, ħames jew għaxar snin. Il-bidla għandha ssir minnufih biex nevitaw li d-distakki tas-soċjetà jkomplu jikbru.

F’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2025, kelli l-pjaċir nipparteċipa fl-abbozzar ta’ rakkomandazzjoni waħda relatata b’mod partikolari mat-tibdil fil-klima peress li personalment nemmen li l-kriżi planetarja tripla hija waħda mill-akbar sfidi għall-umanità. L-iżvilupp ta’ strateġija koerenti dwar it-tibdil fil-klima għall-UE kienet waħda mill-ħames rakkomandazzjonijiet ta’ L-Ewropa Tiegħek, Leħnek, flimkien mal-ġlieda kontra l-korruzzjoni permezz tat-trasparenza u l-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ, iċ-ċittadinanza attiva, l-ugwaljanza u l-idea li “ż-żgħażagħ jistħoqqilhom ikunu rappreżentati.” Peress li tinsab fil-lista tal-aktar rakkomandazzjonijiet kondiviżi, huwa ċar li l-parteċipanti ta’ L-Ewropa Tiegħek, Leħnek iqisuha bħala sfida kruċjali li għandha tiġi indirizzata. Madankollu, dan jirrifletti l-perspettiva ta’ grupp ta’ żgħażagħ li diġà għandu xi ftit setgħa u ma jistax jitqies bħala rappreżentattiv tal-Istati Membri kollha tal-UE. Xi wħud setgħu ħasbu li din ir-rakkomandazzjoni partikolari tkun l-aktar importanti għall-parteċipanti ta’ L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2025, iżda kklassifikat l-aħħar fil-votazzjoni finali. Dan għandu jservi ta’ tagħlima li ma hemm l-ebda suġġett li jista’ jissejjaħ “is-suġġett taż-żgħażagħ”. Huwa minnu li ż-żgħażagħ jinsabu mħassba dwar il-kwistjonijiet attwali kollha, u l-aġenda għaż-żgħażagħ hija intrinsikament wiesgħa u transsettorjali.

Ċerti żgħażagħ jirrikonoxxu l-importanza tal-protezzjoni ambjentali u s-sostenibbiltà, waqt li oħrajn ma jistgħux jaffordjaw li jipprijoritizzawha peress li għadhom diffikultajiet biex ilaħħqu mal-ħtiġijiet bażiċi tagħhom. Semmejt il-kriżi planetarja tripla bħala waħda mill-isfidi ewlenin tal-umanità, iżda jekk inqisu l-ħtieġa li nindirizzaw il-problemi ewlenin kollha f’daqqa sabiex insibu soluzzjonijiet effettivi, l-istampa tinbidel. Il-kuntest ġeopolitiku attwali u l-ġlieda tal-UE għall-kompetittività globali qed jiddevjaw l-attenzjoni mill-proċessi ta’ tranżizzjoni u qed inaqqsu r-ritmu tagħhom. Iżda fl-aħħar mill-aħħar, aħna m’għandniex pjaneta B biex insolvu dawn il-kwistjonijiet fuqha, u ma naffordjawx li nkomplu naqbżu l-limiti planetarji – u dan jgħodd ukoll għall-ġenerazzjonijiet futuri.

Waqt li nerġgħu nħarsu lejn ir-riskji, iż-żgħażagħ fid-diversità kollha tagħhom xorta għandhom ikunu jistgħu jħaddnu ż-żgħożija bil-privileġġi, l-isfidi u s-sbuħija kollha tagħha. Madankollu, rapport reċenti tan-NU juri tnaqqis ċar fis-sodisfazzjon u l-kuntentizza tal-ħajja fost l-adulti żgħażagħ fl-aħħar għaxar snin. Minkejja l-isfidi serji li qed niffaċċjaw, nemmen bis-sħiħ li jekk nistgħu nkunu sors ta’ ispirazzjoni għaż-żgħażagħ permezz ta’ riżultati tanġibbli mill-azzjonijiet tagħhom, għandna ċans tajjeb li nindirizzaw l-aktar problemi urġenti u ntejbu l-kwalità tal-ħajja għal kulħadd.

Kristýna Bulvasová hija membru tan-Network Ewropew taż-Żgħażagħ għall-Iżvilupp Sostenibbli. Kienet delegata għaż-żgħażagħ fil-Kungress tal-Awtoritajiet Lokali u Reġjonali tal-Kunsill tal-Ewropa u delegata għaż-żgħażagħ Ċeki fin-Nazzjonijiet Uniti. Eks kelliema tal-Forum taż-Żgħażagħ Ċek-Ġermaniż, u għadha impenjata b’mod attiv fit-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn iż-żewġ pajjiżi. Kristýna hija attivista taż-żgħażagħ b’interess partikolari fuq l-edukazzjoni u s-sostenibbiltà orjentati lejn il-futur, u bħalissa tmexxi l-NGO Ċeka “MOB – Young Citizens” waqt li qed tlesti l-istudji tagħha fl-Università Charles fi Praga u l-Università ta’ Regensburg. Minbarra li ħadet sehem b’mod attiv f’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek, Kristýna kien ukoll kelliema fil-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili tal-KESE matul is-sessjoni dwar il-Prospettiva għal tranżizzjoni ġusta inklużiva u tkabbir ekoloġiku u blu.

L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2025 laqqgħet flimkien madwar 90 student u studenta mill-UE, mill-pajjiżi kandidati u mir-Renju Unit. Valeriia Makarenko waslet minn Kharkiv, belt mifnija bil-gwerra, fl-Ukrajna biex tirrappreżenta lil pajjiżha fl-avveniment. Hija qaltilna għaliex il-parteċipazzjoni f’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek kienet importanti ħafna għaż-żgħażagħ Ukreni,u qasmet t-tamietha li l-ġenerazzjoni tagħha, imsawra mir-reżiljenza u l-unità matul il-gwerra, twassal lill-Ukrajna lejn futur aħjar.

1) Għaliex taħseb li huwa importanti li ż-żgħażagħ jattendu avvenimenti tal-UE bħal L-Ewropa Tiegħek, Leħnek?

Nemmen li l-attendenza għal avvenimenti tal-UE bħal L-Ewropa Tiegħek, Leħnek hija kruċjali għaż-żgħażagħ għax tagħtihom pjattaforma biex jesprimu l-opinjonijiet tagħhom, jieħdu sehem f’diskussjonijiet sinifikanti u jsawru b’mod attiv il-futur tal-Ewropa. Dawn l-avvenimenti jipprovdu opportunitajiet mitqilhom deheb biex wieħed jitgħallem dwar il-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet, jiżviluppa ħiliet ta’ tmexxija u joħloq kuntatti ma’ pari minn pajjiżi differenti. Fir-rigward taż-żgħażagħ Ukreni, il-parteċipazzjoni hija saħansitra aktar sinifikanti peress li tippermettilna naqsmu l-esperjenzi awtentiċi tagħna, nippromovu l-integrazzjoni Ewropea tal-Ukrajna u nrawmu s-solidarjetà fost iż-żgħażagħ Ewropej.

2) Kif taħseb li l-gwerra kellha impatt fuq iż-żgħażagħ fl-Ukrajna?
Bla dubju, il-gwerra fuq skala sħiħa biddlet b’mod sinifikanti l-ħajja taż-żgħażagħ fl-Ukrajna, u affettwat l-edukazzjoni, is-saħħa mentali u s-sens ta’ sigurtà ġenerali tagħhom. Pereżempju, ħafna kellhom jadattaw għall-istudju online jew jirrilokaw, spiss f’kundizzjonijiet instabbli. Madankollu, il-gwerra ġabet magħha wkoll ir-reżiljenza – iż-żgħażagħ Ukreni mhux biss saru simboli ta’ poter u qawwa, iżda saru wkoll aktar involuti fil-volontarjat, fl-attiviżmu u fil-ħidma ta’ bini mill-ġdid, bħal proġetti ta’ ppjanar urban. Minkejja d-diffikultajiet, nibqgħu determinati li nħarsu l-identità tagħna u nikkontribwixxu għall-futur ta’ pajjiżna.

3) X’inhuma t-tamiet tiegħek għall-futur taż-żgħażagħ fl-Ukrajna?
Żgur li l-ġejjieni huwa kwistjoni kkumplikata għal kważi kull persuna żagħżugħa Ukrena. Il-komunità tiegħi u jien nittamaw li ż-żgħażagħ kollha fl-Ukrajna jkollhom aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità, opportunitajiet għal żvilupp professjonali u futur sigur f’Ukrajna b’saħħitha u indipendenti. Nittama wkoll li l-komunità internazzjonali tkompli tappoġġja lill-Ukrajna fil-bini mill-ġdid sabiex iż-żgħażagħ ikunu jistgħu jirnexxu aktar milli sempliċiment jibqgħu ħajjin. Il-qawwa taż-żgħażagħ Ukreni hija tassew kbira, għalhekk huwa ta’ ispirazzjoni li naraw aktar u aktar żgħażagħ jipparteċipaw fi proġetti differenti fl-edukazzjoni, ix-xjenza, ir-restawr tal-infrastruttura u oqsma oħra. L-aktar importanti, nittama li l-ġenerazzjoni tagħna, imsawra mir-reżiljenza u l-unità, twassal lill-Ukrajna għal futur aħjar, aktar innovattiv u demokratiku.

4) Ħsibijietek tal-aħħar dwar l-avveniment?  

Kont tassew ispirata. Anki billi ngħid kelmtejn mal-oħrajn, nisma’ jew nanalizza dak li kienu qed jgħidu parteċipanti oħra, nista’ ngħid li, iva, din hija xena ta’ qawwa liema bħalha, u sempliċiment billi ningħaqdu, nistgħu nuru dak li aħna verament kapaċi nwettqu. Pereżempju, ċerti proġetti li għamilna tassew għenuna nifhmu pajjiżi oħra aħjar. Smajt tant fatti dwar pajjiżi differenti li ma kontx smajt qabel. Ninsab kuntenta ħafna, u kburija li kont hemm. 

Valeriia Makarenko hija studenta ta’ 16-il sena minn Kharkiv, l-Ukrajna. Hija tattendi l-10 grad fil-liċeo ta’ Kharkiv #99.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) ħareġ rakkomandazzjonijiet ewlenin dwar is-Semestru Ewropew 2025 – Pakkett tal-Ħarifa, li jħeġġu investimenti strateġiċi u kooperazzjoni aktar b’saħħitha biex jissaħħu r-reżiljenza u l-kompetittività tal-UE.

Il-KESE ressaq ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu f’Opinjoni adottata fis-sessjoni plenarja tiegħu fi Frar, fejn għamel enfasi fuq is-sostenibbiltà, ir-riformi tas-suq tax-xogħol u allinjament aħjar bejn il-politiki nazzjonali u tal-UE, waqt li appella għal involviment akbar tas-soċjetà ċivili.

Il-KESE ddispjaċih għan-nuqqas tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli, dokument ta’ politika kruċjali. Huwa enfasizza l-ħtieġa li l-istituzzjonijiet tal-UE jħejju għar-riskji ġeopolitiċi li jaffettwaw il-kummerċ, l-inflazzjoni u t-tkabbir.

Il-KESE ta l-appoġġ tiegħu għall-inizjattiva Boxxla għall-Kompetittività u appella għal investimenti fis-setturi tal-enerġija u diġitali, inkluż Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi. Barra minn hekk, appella għal parteċipazzjoni aktar b’saħħitha tas-soċjetà ċivili, rieżami prammatiku tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (RRF), u kooperazzjoni msaħħa tal-Istati Membri biex jittejbu l-politiki ekonomiċi u l-produttività. (tk)

Il-politika ta’ koeżjoni ilha pilastru tal-integrazzjoni Ewropea, u tippromovi l-unità ekonomika, soċjali u ġeografika madwar l-UE. Hekk kif qed jissawwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) ta’ wara l-2027, huwa essenzjali li tiġi modernizzata l-politika ta’ koeżjoni biex jiżdiedu l-effiċjenza, is-sostenibbiltà u r-rispons għal sfidi ġodda.

Fl-Opinjoni tiegħu adottata reċentement dwar It-tisħiħ tal-orjentazzjoni lejn ir-riżultati tal-politika ta’ koeżjoni wara l-2027, il-KESE enfasizza l-ħtieġa li jittieħed approċċ orjentat lejn ir-riżultati biex jiġi żgurat li l-politika ta’ koeżjoni tkompli tipprovdi benefiċċji tanġibbli waqt li tnaqqas l-inugwaljanzi u tippromovi l-kompetittività sostenibbli.

“Il-politika ta’ koeżjoni għandha tibqa’ l-istrument ewlieni tal-UE għall-iżvilupp reġjonali. Approċċ orjentat lejn ir-riżultati jiżgura li kull euro li jintefaq jikkontribwixxi għall-benesseri ekonomiku u soċjali,” qal ir-relatur għall-Opinjoni, David Sventek.

Il-QFP 2028+ se jeħtieġ bidla radikali biex jappoġġja l-iżvilupp reġjonali, it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, u l-kompetittività ekonomika. Bi ħtiġijiet ta’ investiment li jaqbżu EUR 750-800 biljun fis-sena, huwa essenzjali li jkun hemm finanzjament b’saħħtu mill-UE.

Il-KESE jitlob li l-kapaċità fiskali tinżamm għal 1.8% tal-PDG tal-UE u li jiżdied il-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni. Il-prijoritajiet ewlenin jinkludu governanza kondiviża, politiki reġjonali mfassla apposta, finanzjament ibbażat fuq ir-riżultati, u proċessi simplifikati.

Approċċ immexxi mir-riżultati jsaħħaħ l-effiċjenza iżda jeħtieġ implimentazzjoni u sorveljanza aħjar. L-ibbilanċjar tal-kompetittività mal-investiment soċjali, it-tisħiħ tal-appoġġ tekniku, u l-iżgurar tat-trasparenza se jfissru li l-politika ta’ koeżjoni tħalli impatt ikbar, kif ukoll irawmu r-reżiljenza ekonomika u jnaqqsu d-disparitajiet madwar l-Ewropa. (tk)

Iffaċċjata b’theddid għas-sigurtà li qed jiżdied, l-Ewropa teħtieġ b’mod urġenti strateġija unifikata ta’ finanzjament għad-difiża. Bi tweġiba għal talba mill-Presidenza Pollakka tal-UE li jmiss, il-KESE adotta Opinjoni li tappella għal azzjoni kuraġġuża: aktar investiment f’sistemi moderni, kooperazzjoni approfondita man-NATO, u finanzjament akbar fi ħdan il-qafas finanzjarju tal-UE.

Ir-riskji għas-sigurtà tal-Ewropa qed jiżdiedu, u dan jesponi d-dipendenza tagħha fuq fornituri esterni tad-difiża – 78 % tal-EUR 75 biljun minfuqa mill-pajjiżi tal-UE fuq l-akkwist tad-difiża fuq perjodu ta’ sena marru għand fornituri mhux tal-UE. It-tisħiħ tal-bażi industrijali u teknoloġika tad-difiża Ewropea (EDTIB) huwa kruċjali biex titnaqqas din id-dipendenza.

“Il-mekkaniżmi ta’ finanzjament tad-difiża tal-UE jridu jiġu riveduti biex jiġu indirizzati l-isfidi kontemporanji,” jispjega r-relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar Il-Finanzjament għad-Difiża fl-UE, Marcin Nowacki. “Ir-regoli baġitarji eżistenti jillimitaw l-infiq militari, u waqt li inizjattivi bħall-Fond Ewropew għad-Difiża (EDF) u l-Faċilità Ewropea għall-Paċi (EPF) jirrappreżentaw il-progress, dawn għadhom insuffiċjenti biex jindirizzaw l-iskala tat-theddid attwali.”

Il-kooperazzjoni tan-NATO hija essenzjali għall-interoperabbiltà u għal strateġija unifikata. L-akkwist konġunt, is-sħubijiet taċ-ċibersigurtà u tas-sigurtà spazjali, u l-proġett satellitari IRIS2 ser isaħħu r-reżiljenza. Il-finanzjament għad-difiża jrid ikun allinjat mal-prijoritajiet usa’ tal-UE mingħajr ma jikkomprometti l-għanijiet soċjali u ambjentali. L-investiment strateġiku, l-innovazzjoni u l-ippjanar fit-tul huma kruċjali biex jiġu żgurati s-sigurtà u l-awtonomija tal-Ewropa. (tk)

It-turiżmu huwa mutur għall-ekonomija tal-UE u jista’ jsaħħaħ il-kompetittività tal-Ewropa. Wasal iż-żmien li nikkunsidraw mill-ġdid il-mod kif jaħdem it-turiżmu u nimxu lil hinn mis-sostenibbiltà lejn turiżmu riġenerattiv – fejn id-destinazzjonijiet mhux biss jissopravivu iżda jirnexxu.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) qed iħeġġeġ lill-Unjoni Ewropea tittrasforma s-settur tat-turiżmu tagħha, u tenfasizza s-sostenibbiltà u r-riġenerazzjoni biex jiġu żgurati benefiċċji ekonomiċi u ambjentali fit-tul.

Hekk kif it-turiżmu jibqa’ pilastru importanti għall-ekonomija tal-UE, b’mod partikolari fir-reġjuni li jiddependu ħafna mill-industrija, il-KESE qiegħed jappoġġja tranżizzjoni aċċellerata lejn it-turiżmu sostenibbli u ċaqliqa lejn strateġiji għal turiżmu riġenerattiv, kif deskritt fl-Opinjoni tiegħu dwar It-turiżmu fl-UE: is-sostenibbiltà bħala xprun għall-kompetittività fit-tul.

“Irridu niżguraw li t-turiżmu jkollu rwol fir-rilanċ tal-kompetittività Ewropea. Dan huwa essenzjali, peress li t-turiżmu huwa parti tant importanti mill-PDG ta’ ħafna Stati Membri u reġjuni, kif ukoll tal-ktajjen tal-valur tagħhom,” qalet ir-relatur għall-Opinjoni, Isabel Yglesias.

Is-Sinjura Yglesias qalet li l-Opinjoni bniet fuq id-Dikjarazzjoni ta’ Palma, adottata matul il-Presidenza Spanjola tal-Kunsill fit-tieni nofs tal-2023, li kienet iġġenerat kunsens wiesa’ dwar kif jiġi żgurat li s-sostenibbiltà tkun fil-qalba tal-futur tat-turiżmu.

Biex jinkiseb dan, l-istituzzjonijiet Ewropej u l-gvernijiet nazzjonali, reġjonali u lokali jridu jappoġġjaw b’mod attiv is-settur fit-tranżizzjonijiet tiegħu, u fl-istess ħin jiġi żgurat djalogu kontinwu mal-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha u jissaħħaħ id-djalogu soċjali.

Filwaqt li l-isforzi ta’ sostenibbiltà fit-turiżmu għamlu ħafna progress, iż-żieda fl-ivvjaġġar wara l-pandemija poġġiet pressjoni fuq ħafna destinazzjonijiet popolari. Din iż-żieda qed tagħmilha aktar diffiċli għar-reġjuni biex jibbilanċjaw it-tkabbir ekonomiku mal-iżvilupp sostenibbli, waqt li jiffaċċjaw in-nuqqas ta’ persunal u spariġġ bejn l-impjiegi disponibbli u l-ħiliet tal-ħaddiema.

Huwa għalhekk li l-KESE qed jappella wkoll għal bidla lejn turiżmu riġenerattiv, u biex dan jiġi inkluż fl-Istrateġija Ewropea għal Turiżmu Sostenibbli, li l-Kummissjoni Ewropea ser tippreżenta fix-xhur li ġejjin.

Għall-kuntrarju tat-turiżmu sostenibbli tradizzjonali, li jiffoka fuq it-tnaqqis tal-ħsara ambjentali, it-turiżmu riġenerattiv għandu l-għan li jirrestawra u jsaħħaħ il-kapital naturali, soċjali u ekonomiku. Dan l-approċċ li jħares ’il quddiem jintegra l-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari u jfittex li jħalli impatt pożittiv dejjiemi fuq id-destinazzjonijiet u l-komunitajiet lokali. (ll)

Il-bdiewa Ewropej jiffaċċjaw kriżijiet dejjem akbar, minn temp estrem sa instabbiltà tas-suq u kompetizzjoni inġusta. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) iwissi li l-politiki attwali tal-UE jonqsu milli jipproteġu lill-bdiewa u jappella għal riformi urġenti biex jiġi żgurat id-dħul, tissaħħaħ is-setgħa tan-negozjar u tiġi żgurata agrikoltura sostenibbli.

F’Opinjoni mitluba mill-Presidenza Pollakka tal-UE, il-KESE appella għal sistema agrikola aktar reżiljenti, li tqiegħed lill-bdiewa fil-qalba tagħha.

“Il-biedja hija professjoni nobbli b’żewġ objettivi ewlenin: il-produzzjoni ta’ ikel sikur tal-ogħla kwalità għall-konsum mill-bniedem u ż-żamma u t-titjib tal-ambjent. Kulma nitolbu għal dan huwa paga onesta għal jum ta’ xogħol ġenwin u rispett u prezz ġust għall-ikel li nipprovdu,” qal Joe Healy, wieħed mit-tliet relaturi tal-Opinjoni.

Skont il-KESE, il-Politika Agrikola Komuni (PAK) mhijiex mgħammra biżżejjed biex tindirizza l-isfidi tal-lum. L-għodod finanzjarji li tirrakkomanda biex jiġu appoġġjati l-bdiewa jinkludu assigurazzjoni pubblika kontra d-diżastri naturali, għajnuna kontroċiklika u pagamenti diretti. Il-fondi mutwi, li diġà jintużaw f’ċerti pajjiżi tal-UE, jistgħu jipprovdu xibka ta’ sikurezza addizzjonali, iffinanzjata b’mod kollettiv mill-bdiewa, l-industrija, il-gvernijiet reġjonali u l-UE.

Peress li hija ppjanata reviżjoni tal-PAK wara l-2027, il-KESE rrakkomanda li l-baġit tagħha jerġa’ lura għal mill-inqas 0,5 % tal-PDG tal-UE. Huma meħtieġa regolamenti kummerċjali aktar stretti biex jiġi żgurat li l-prodotti importati jissodisfaw l-istandards ambjentali u tax-xogħol tal-UE.

Tħassib ewlieni ieħor huwa l-bejgħ bi prezzijiet orħos mill-kost, prattika li tpoġġi lill-bdiewa taħt pressjoni finanzjarja estrema. Il-KESE qed iħeġġeġ lil dawk li jfasslu l-politika tal-UE biex, abbażi tal-liġijiet dwar il-katina alimentari ta’ Spanja bħala mudell, jikkunsidraw bis-serjetà l-projbizzjoni ta’ xiri bi prezzijiet orħos mill-kost biex jiġi evitat li bejjiegħa bl-imnut kbar jimbuttaw lill-bdiewa barra mis-suq.

Sabiex jittejbu t-trasparenza u s-saħħa fis-suq tal-bdiewa, il-KESE ppropona ċentru diġitali tal-UE għall-monitoraġġ tal-prezzijiet, l-ispejjeż u l-profitti. Huwa rrakkomanda wkoll negozjati kollettivi dwar il-prezzijiet u aktar appoġġ għall-kooperattivi u l-organizzazzjonijiet tal-produtturi. Hemm bżonn ta’ aktar indipendenza ekonomika u kompetittività fis-settur tal-agrikoltura tal-UE.

Għalkemm l-għanijiet klimatiċi huma essenzjali, il-bdiewa ma jistgħux iġarrbu l-kostijiet waħedhom. Fond għas-sostenibbiltà jista’ jgħinhom fit-tranżizzjoni lejn prattiki aktar ekoloġiċi. L-Opinjoni wissiet dwar ir-riskju ta’ rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju, peress li r-regoli stretti tal-UE jpoġġu lill-bdiewa lokali fi żvantaġġ meta mqabbla ma’ kompetituri mhux tal-UE.

Il-KESE enfasizza l-importanza tal-investiment fl-iżvilupp rurali, l-innovazzjoni u regoli tal-PAK aktar sempliċi. Peress li l-bdiewa jinsabu taħt pressjoni dejjem akbar, l-urġenza hija ċara: il-mexxejja tal-UE jridu jaġixxu qabel ma jisparixxu aktar azjendi agrikoli. (ks)