Qatt qabel ma kellna ġenerazzjoni edukata bħal din b’tant potenzjal, iżda wkoll taħt tant pressjoni u qed tiffaċċja tant dubji dwar il-ġejjieni, jgħid espert taż-żgħażagħ u kelliem ewlieni f’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2025, Bruno António. Huwa tkellem mal-KESE Info dwar kif jistgħu jiġu amplifikati l-ilħna taż-żgħażagħ u għaliex, fi żmien meta d-diskriminazzjoni u l-ksenofobija qed jiżdiedu fl-Ewropa, huwa kruċjali li l-programmi futuri tal-UE għaż-żgħażagħ ikomplu jgħallmuhom dwar l-importanza tad-demokrazija.

1. Illum iż-żgħażagħ huma passivi jew attivi fil-ħajja politika u komunitarja? B’liema modi jistgħu ż-żgħażagħ ikunu aktar involuti fit-tfassil tal-politika?

Studji differenti juru li ż-żgħażagħ jimpurtaw minn dak li qed jiġri u jipparteċipaw b’mod attiv. Jekk niddefinixxu l-impenn politiku bħala li tkun konxju minn kwistjonijiet kritiċi tas-soċjetà, huwa evidenti li ż-żgħażagħ qed jieħdu azzjoni biex jixprunaw il-bidla. Dak li huwa partikolarment interessanti hu kif jagħżlu li jinvolvu ruħhom. Il-modi tradizzjonali ta’ parteċipazzjoni jinkludu l-votazzjoni, il-volontarjat fl-NGOs jew is-sħubija fil-fergħat taż-żgħażagħ tal-partiti politiċi. Illum, dawn jidhru li huma inqas popolari fost iż-żgħażagħ, li jippreferu jinfluwenzaw it-tfassil tal-politika pubblika billi jiffirmaw petizzjonijiet jew billi jipparteċipaw fi protesti u modi innovattivi oħra. F’DYPALL Network, nesploraw dawn l-għodod ta’ involviment, li jinkludu konsulenzi, parteċipazzjoni f’kunsilli lokali taż-żgħażagħ, u mekkaniżmi lokali oħra ta’ djalogu maż-żgħażagħ. Aħna naraw interess qawwi fost iż-żgħażagħ biex jipparteċipaw, iżda l-biċċa l-kbira tal-mekkaniżmi ġenerali la għadhom favorevoli għaż-żgħażagħ u lanqas huma verament sinifikanti.

2. Ir-riżultati tal-elezzjonijiet Ewropej u l-istħarriġ nazzjonali reċenti juru li ħafna żgħażagħ ivvutaw għall-partiti tal-lemin. Għaliex taħseb li dan huwa hekk u taħseb li din hija xejra inkwetanti li tista’ tipperikola l-valuri Ewropej bħall-ugwaljanza u l-inklużjoni?

Iż-żieda fil-voti tal-lemin fost iż-żgħażagħ hija xejra inkwetanti. Nemmnu li dan jirriżulta minn nuqqas ta’ sodisfazzjon bil-politika ġenerali, nuqqas kbir ta’ fiduċja fl-istituzzjonijiet politiċi, xewqa għal identità nazzjonali b’saħħitha, u biża’ dwar is-sigurtà ekonomika u soċjali. Irridu nkunu kapaċi nifhmu l-kawżi ewlenin ta’ dawn it-tendenzi allarmanti ta’ votazzjoni. Din il-ġenerazzjoni kibret fi żmien ta’ kriżijiet kostanti u inċertezza dwar il-futur tagħhom. Qatt qabel ma kellna ġenerazzjoni edukata bħal din b’tant potenzjal, iżda wkoll taħt tant pressjoni u qed tiffaċċja tant dubji dwar il-ġejjieni. L-algoritmi tal-midja soċjali jamplifikaw il-kontenut polarizzanti, u jsawru l-perspettivi.

Dan kollu joħloq inċertezza dwar il-futur. Li tivvota għall-partiti populisti tista’ tkun kemm forma ta’ protesta kif ukoll ta’ nuqqas ta’ sodisfazzjon ġenerali minn naħa waħda. Iżda min-naħa l-oħra, tista’ tirrifletti wkoll ix-xewqa għal vuċi b’saħħitha fil-poter li ġġib sens ta’ sigurtà. Madankollu, l-istorja wriet li meta tali partiti populisti tal-lemin jiksbu l-poter, iż-żgħażagħ spiss jitilfu t-tama tagħhom u jħossuhom traduti. Ħafna drabi dan ikun tard wisq meta jirrealizzaw li d-drittijiet, il-libertajiet u valuri importanti oħra għalihom qed jitneħħew jew jiġu ddubitati.

Din it-tendenza diġà qed tipperikola l-valuri Ewropej tagħna, iżda nistgħu naraw dan mhux biss fid-diskors politiku iżda wkoll fil-ħajja ta’ kuljum tan-nies fil-komunitajiet tagħna, fejn l-atti ta’ ksenofobija jew diskriminazzjoni lejn dawk li huma differenti qed isiru normalizzati. Għalhekk, huwa essenzjali li l-programmi futuri tal-UE għaż-żgħażagħ ikomplu jappoġġjaw liż-żgħażagħ fil-fehim tal-importanza tad-demokrazija, fit-tagħlim dwarha u fl-esperjenza tagħha, u jgħinuhom ukoll jiżviluppaw il-ħiliet meħtieġa biex jibnu r-reżiljenza kontra t-theddid ikkawżat mill-movimenti antidemokratiċi.

3. Iż-żgħażagħ Ewropej kemm huma konxji ta’ x’qed tagħmel għalihom l-UE? Kif jistgħu jiġu mħeġġa jieħdu interess akbar fl-UE? Kif tivvaluta l-isforzi ta’ komunikazzjoni tal-UE?

Nistgħu ngħidu faċilment li l-għarfien taż-żgħażagħ dwar x’tagħmel l-UE għalihom huwa ċertament ogħla milli fil-ġenerazzjonijiet akbar fl-età. Programmi taż-żgħażagħ bħal Erasmus+, il-Korp Ewropew ta' Solidarjetà (KES), u DiscoverEU jikkontribwixxu għall-bini ta’ dan is-sens ta’ appartenenza għal identità Ewropea, u għandhom jissaħħu u jsiru disponibbli għaż-żgħażagħ kollha fl-Ewropa.

Iżda huma tassew konxji ta’ x’qed tagħmel l-Ewropa għalihom? Fl-opinjoni tagħna, le. Il-kapaċità tal-UE li turi l-impatt tagħha fuq is-soċjetà – speċjalment fuq iż-żgħażagħ – jeħtieġ li tkun aktar viżibbli u mifhuma aħjar. Id-deċiżjonijiet meħuda mill-istituzzjonijiet tal-UE għandhom impatt enormi, u dan għandu jħeġġeġ liż-żgħażagħ jieħdu interess akbar fil-kwistjonijiet tal-UE. Kif? Wieħed għandu jżomm f’moħħu żewġ ideat: l-istituzzjonijiet tal-UE jeħtieġ li jibagħtu messaġġ li jfiehem sew li dak li jiġi deċiż fil-livell tal-UE jaffettwa direttament ħajjithom. Barra minn hekk, għandhom jespandu l-programmi li joffru liż-żgħażagħ aktar opportunitajiet biex jitgħallmu dwar l-UE, jesperjenzawha u jiskopruha. Dan jista’ jżid is-sens ta’ appartenenza, empatija, konnessjoni u ħbiberija fost l-Ewropej.

Minkejja sforz enormi li sar minn istituzzjonijiet differenti tal-UE biex jilħqu liċ-ċittadini, u minkejja titjib sinifikanti f’diversi kampanji u għodod, ma nistgħux ngħidu li dawn huma biżżejjed. Fil-prattika, ħafna drabi huma ’l bogħod mir-realtajiet taż-żgħażagħ.

Waqt li l-UE għamlet progress fil-preżenza tal-media soċjali u fil-kampanji mmirati lejn iż-żgħażagħ, il-messaġġi tagħha għadhom neqsin minn dik il-kwalità li wieħed jista’ jirrelata magħha, speċjalment iż-żgħażagħ diversi fis-soċjetajiet tagħna. L-isforzi ta’ komunikazzjoni tal-UE jeħtieġu aktar żvilupp u strutturar billi jiġu inkorporati metodi ġodda ta’ sensibilizzazzjoni, bħar-reklutaġġ ta’ NGOs taż-żgħażagħ bħala ambaxxaturi tal-ilħna taż-żgħażagħ, l-iżvilupp ta’ pjattaformi deċentralizzati għas-sensibilizzazzjoni, u l-istrutturar ta’ kampanji ta’ rakkontar tal-istejjer li jgħaqqdu l-politiki tal-UE ma’ esperjenzi ta’ kuljum. F’dan il-kuntest, huwa essenzjali li wieħed jesperimenta b’approċċi ġodda ta’ komunikazzjoni u li ż-żgħażagħ ikunu involuti direttament fil-ħolqien u l-implimentazzjoni ta’ kampanji u sforzi oħra ta’ komunikazzjoni. 

2. Kif nistgħu namplifikaw l-ilħna taż-żgħażagħ?

Billi jittieħdu bis-serjetà u jiġi rikonoxxut il-valur tagħhom. L-istituzzjonijiet għandhom is-setgħa u l-kapaċità li jamplifikaw l-ilħna taż-żgħażagħ, iżda dak li xi drabi jkun nieqes huwa r-rieda li jipprovdu l-ispazju, l-appoġġ, l-opportunitajiet u l-għodod biex jinvolvuhom b’mod sinifikanti. Il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ m’għandhiex tiġi ttrattata bħala lista ta’ kontroll fejn iż-żgħażagħ jiġu mistiedna għal avvenimenti pubbliċi, jittieħdu ritratti għall-media soċjali, u mbagħad il-kontributi tagħhom jiġu ttraskurati. Il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ jeħtieġ li jkollha impatt, li jfisser li ż-żgħażagħ jeħtieġ li jaraw ir-riżultati tal-involviment tagħhom u l-bidliet li jsegwu minn dan.

L-amplifikazzjoni tal-ilħna żgħażagħ teħtieġ appoġġ istituzzjonali, bħar-rappreżentanza taż-żgħażagħ fil-korpi tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jirrikjedi wkoll il-bini tal-fiduċja, li tieħu ż-żmien, u spazji u proċessi ta’ kwalità biex naħdmu flimkien. Biex dan iseħħ, irid jiġi allokat finanzjament adegwat, u l-istituzzjonijiet jeħtieġu l-kapaċità li jaħdmu aħjar u jinvolvu liż-żgħażagħ fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jitlob investiment, impenn ġenwin u ħin.

Bruno António huwa Direttur Eżekuttiv f’DYPALL Network, pjattaforma Ewropea tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-awtoritajiet lokali, u l-istituzzjonijiet tar-riċerka għall-promozzjoni tal-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fit-teħid tad-deċiżjonijiet lokali. Għal dawn l-aħħar 12-il sena, Bruno kien qed jaħdem bħala espert taż-żgħażagħ u konsulent estern għal diversi istituzzjonijiet, bħall-Kummissjoni Ewropea u l-Kunsill tal-Ewropa. Qabel huwa serva bħala Segretarju Ġenerali taż-Żgħażagħ għall-Iskambju u l-Fehim, kif ukoll Direttur Eżekuttiv fl-ECOS – Cooperativa de Educação, Cooperação e Desenvolvimento. Huwa għandu lawrja fl-Edukazzjoni Soċjali mill-Università ta’ Algarve f’Faro, il-Portugall.