Artificiële intelligentie verandert de arbeidswereld in een ongekend tempo en brengt voor werknemers, bedrijven en beleidsmakers zowel kansen als uitdagingen met zich mee. Op 3 februari hielden het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) en de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) een gezamenlijke conferentie op hoog niveau onder de titel ‘Sociale rechtvaardigheid in het digitale tijdperk – de impact van AI op werk en samenleving'.

Op de conferentie op hoog niveau beraadslaagden prominente leiders — onder wie verschillende EU-ministers van werkgelegenheid — over strategieën om de mogelijkheden van AI te benutten en tegelijkertijd de risico’s voor de rechten van werknemers en de arbeidsmarkten aan te pakken. Dit evenement vormde een belangrijke bijdrage aan de wereldwijde coalitie voor sociale rechtvaardigheid: er werd benadrukt dat op zowel Europees als mondiaal niveau een gecoördineerde AI-governance nodig is. Deze conferentie op hoog niveau was gezamenlijk georganiseerd door de EESC-afdeling Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Burgerschap (SOC) en de IAO.

Oproep tot een ethische en inclusieve ontwikkeling van AI

Bij de opening van de conferentie onderstreepte EESC-voorzitter Oliver Röpke de dringende noodzaak van een mensgerichte benadering van AI: Artificiële intelligentie verandert onze samenlevingen en arbeidsmarkten nu al en brengt zowel kansen als uitdagingen met zich mee. Het EESC en zijn partnerorganisaties zijn vastbesloten om ervoor te zorgen dat AI een impuls geeft aan sociale rechtvaardigheid door de rechten van werknemers te versterken, inclusie te bevorderen en nieuwe ongelijkheden te voorkomen. Wil AI in de toekomst eerlijk en mensgericht zijn, dan zijn er collectieve maatregelen — van beleidsmakers, desociale partners en het maatschappelijk middenveld — nodig om ervoor te zorgen dat de technologie in hun voordeel en niet in hun nadeel werkt.

Gilbert F. Houngbo, directeur-generaal van de IAO, benadrukte het belang van proactief beleid om het ontwrichtende effect van AI op banen en werkplekken te beperken: We moeten AI zo vormgeven dat zij meer sociale rechtvaardigheid oplevert. Daarvoor zijn verschillende maatregelen nodig: werknemers ondersteunen, onder meer met opleidingen en sociale bescherming; bedrijven ongeacht hun omvang en overal ter wereld gemakkelijker toegang bieden tot AI-technologie om productiviteitsvoordelen te benutten; en ervoor zorgen dat bij de integratie van AI op de werkplek de rechten van werknemers beschermd worden en de sociale dialoog ruim baan krijgt in de digitale transitie.

Tijdens twee panels vertelden sprekers op hoog niveau over de uitdagingen en kansen die ze ervaren wanneer ze met behulp van AI proberen fatsoenlijk werk en inclusieve arbeidsmarkten te bevorderen en bij te dragen tot gendergelijkheid in de komende jaren. Tot de panelleden behoorden onder anderen de EU-ministers van Arbeid Agnieszka Dziemianowicz-Bąk (Polen), Yolanda Díaz (Spanje),Níki Keraméos (Griekenland) en Maria do Rosário Palma Ramalho (Portugal), alsook Anousheh Karvar, de afgevaardigde van de Franse regering bij de IAO en de G7-G20.

Tijdens de besprekingen werd benadrukt dat er weliswaar een risico kleeft aan de uitrol van AI, maar dat er geen reden is om ons daarom als 19e-eeuwse Engelse textielarbeiders tegen deze nieuwe technologie te verzetten. Wel moet goed worden gekeken naar de sociale dialoog en dienen werknemers te worden betrokken bij de uitrol van AI, met extra aandacht voor om- en bijscholing. Een correcte, gecontroleerde uitrol en regulering van AI zal grote schokken helpen voorkomen en ervoor zorgen dat deze technologie repetitieve taken kan verminderen, zonder dat dit per se gepaard hoeft te gaan met grootschalige ontslagrondes. (lm)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) houdt op 13 en 14 maart 2025 zijn jaarlijkse jongerenevenement Jouw Europa, jouw mening (YEYS), waaraan meer dan 130 deelnemers uit heel Europa en daarbuiten deelnemen. Dit unieke evenement brengt middelbare scholieren, vertegenwoordigers van jongerenorganisaties en afgevaardigden van nationale jeugdraden, in de leeftijd van 16 tot 25 jaar, uit alle 27 EU-lidstaten, 9 kandidaat-lidstaten en het VK samen.

Het evenement, dat bestaat uit een reeks workshops, panels en debatten, zal jongeren een platform bieden om actief bij te dragen aan het vormgeven van de toekomst van Europa. Tijdens het evenement, dat dit jaar de titel “Jongeren een stem geven” draagt, zullen de deelnemers zich buigen over cruciale thema’s als duurzaamheid, sociale inclusie, digitale transformatie en nog veel meer.

De resultaten van de debatten en de verzamelde inzichten zullen worden meegenomen in de tweede Week van het maatschappelijk middenveld van het EESC en zullen ook worden gepromoot tijdens het Europees Jongerenevenement (EYE) dat in juni 2025 door het Europees Parlement in Straatsburg wordt georganiseerd.

Met het evenement wordt benadrukt hoe belangrijk het is de betrokkenheid van jongeren om te zetten in maatschappelijke actie, participatieve democratie en de totstandkoming van Europees beleid.

Blijf ons volgen om informatie te krijgen over de resultaten en initiatieven die deze belangrijke bijeenkomst zal opleveren. (kc)

Door Maria Nikolopoulou

In de aanloop naar de Internationale Vrouwendag en de 69e zitting van de Commissie voor de Status van de Vrouw (UNCSW69) in New York, is het een goed moment om na te denken over wat er is bereikt op het gebied van gendergelijkheid en om deze vorderingen te evalueren. De blik moet ook op de toekomst worden gericht, zodat we verder kunnen gaan op de ingeslagen weg.

Wat het wettelijke kader betreft, zijn er verbeteringen merkbaar. Er zijn meer vrouwen actief op de arbeidsmarkt, ze verdienen meer, ze behalen een hoger opleidingsniveau, zijn beter vertegenwoordigd in de politiek en bekleden meer leidinggevende posities. Maar er zijn grote verschillen tussen de lidstaten. In sommige landen gaat het allemaal wat langzamer.

Zolang structurele ongelijkheden en genderstereotypen blijven bestaan en vrouwenrechten worden beknot, zullen vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in het publieke domein, in de politiek en in het STEM-onderwijs, zullen ze kwetsbaar zijn voor online en offline geweld en zullen ze geen toegang hebben tot middelen en kapitaal om ondernemer te kunnen worden. Ze zullen ook kwetsbaarder zijn voor (tijd)armoede en het zal te lang duren voor de loon- en pensioenkloof gedicht is.

Voor verdere vooruitgang draait alles om opleiding, financiering en inzet. We hebben middelen nodig om vrouwen met de juiste vaardigheden uit te rusten voor de rechtvaardige digitale en groene transitie, om nationale actieplannen te financieren die geweld tegen vrouwen bestrijden en training aan te bieden aan al het personeel dat met overlevenden van geweld werkt.

We moeten ondernemerschapsprojecten financieren en betaalbare, toegankelijke en hoogwaardige kinderopvang en ouderenzorg organiseren om de last van onbetaalde zorgtaken van de schouders van vrouwen te halen. Daarnaast moeten we ons sterk inzetten voor het creëren van veilige ruimten, meer vrouwen betrekken bij gemeenteraden, nationale parlementen en het Europees Parlement, en ervoor zorgen dat zij actief deelnemen aan geweldloze conflictoplossing en vredesopbouw. Bij al deze inspanningen moet genderinclusiviteit worden bevorderd.

Bovendien zou een brede Europese strategie voor de Agenda 2030 helpen om gendergelijkheid veel sneller centraal te stellen in het beleid. De duurzameontwikkelingsdoelstellingen moeten als een geheel worden benaderd, niet afzonderlijk.

De EU doet het “goed”. Maar “goed” is niet goed genoeg voor de mannen, vrouwen en meisjes in de EU die de komende jaren strijd moeten leveren om echte gendergelijkheid te bereiken. Het is de taak van het maatschappelijk middenveld om de druk op beleidsmakers op te voeren, zodat er snel vooruitgang wordt geboekt.

In de aanloop naar de Internationale Vrouwendag op 8 maart en de 69e zitting van de Commissie voor de Status van de vrouw (UNCSW69) - het belangrijkste mondiale orgaan voor de bevordering van vrouwenrechten - schrijft Maria Nikolopoulou, lid van het EESC en rapporteur van het advies EESC-bijdrage aan de EU-prioriteiten voor de UNCSW69 over de vooruitgang van de Europese Unie op het gebied van gendergelijkheid. Hoewel niet te ontkennen valt dat er al veel vorderingen zijn gemaakt, hebben vrouwen nog steeds niet dezelfde rechten als mannen. Er is nog een grote afstand te overbruggen. De strijd is nog niet gestreden.

In vergelijking met andere delen van de wereld, zoals de Verenigde Staten, staat de eurozone voor urgente uitdagingen: lage arbeidsproductiviteit, verzwakking van het concurrentievermogen en vertraging van de economische dynamiek. Om deze trend te keren pleit het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) ervoor dringend een gecoördineerde strategie op te stellen.

In zijn advies over het economisch beleid in de eurozone (2025) schetst het EESC een plan om de groei te stimuleren door de interne markt te verdiepen, de administratieve rompslomp te verminderen en de houdbaarheid van de begroting te waarborgen. Tegelijkertijd moeten beleidsmaatregelen gericht zijn op transformatieve trends zoals artificiële intelligentie (AI) en de druk als gevolg van een vergrijzende bevolking.

Na externe schokken zoals de COVID-19-pandemie en de energiecrisis staat de eurozone nu voor enorme economische uitdagingen. Er zijn weliswaar al inspanningen geleverd om de situatie te stabiliseren, maar gezien o.m. de onzekerheid binnen de eurozone, de demografische verschuivingen en de toenemende begrotingsdruk zijn doortastende hervormingen geboden.

De aanpak die het EESC voorlegt om de productiviteit en het concurrentievermogen te verbeteren bestaat uit drie stappen: verdieping van de interne markt, coördinatie van het industriebeleid en vermindering van de administratieve rompslomp. Houdbaarheid van de begroting is van cruciaal belang en vereist een evenwichtig kader, nauwere samenwerking binnen de EU en inspanningen om onbenutte inkomsten aan te boren. Aangezien investeringen een zwak punt blijven, moet er meer durfkapitaal worden aangetrokken en een innovatievriendelijk beleid worden ingevoerd.

De veerkracht van de arbeidsmarkt is ook van essentieel belang en vereist flexibiliteit, eerlijke lonen, hervormingen van de sociale zekerheid en ontwikkeling van vaardigheden op basis van AI. Het EESC wijst erop dat er sprake moet zijn van een gedeelde verantwoordingsplicht van de EU en haar lidstaten en pleit voor een betere beleidscoördinatie. Met doortastende maatregelen en strategische investeringen kan de eurozone een veerkrachtige, concurrerende en duurzame economie voor de toekomst opbouwen (tk). 

Nu de winter schoorvoetend plaats maakt voor de lente, heet het EESC de maand maart welkom met een reeks dynamische evenementen waarbij de stem van jongeren en het maatschappelijk middenveld de volle aandacht krijgt.

De 16e editie van het evenement ‘Jouw Europa, jouw mening’ bijt hierbij het spits af. Op 13 en 14 maart 2025 zullen bijna 100 leden van jongerenorganisaties, nationale jeugdraden en middelbare scholen en 37 leerkrachten uit EU-lidstaten, kandidaat-lidstaten en het VK deelnemen aan het YEYS-evenement, zoals het algemeen bekend staat. Zij zullen allemaal een unieke ervaring delen en hun stemmen bundelen om vorm geven aan het Europa waarin zij willen leven.

Hun aanbevelingen zouden een paar dagen later, tijdens de tweede editie van de Week van het maatschappelijk middenveld van het EESC, als input kunnen dienen voor op jongeren gerichte discussies en gedeeld kunnen worden met hooggeplaatste vertegenwoordigers van de Europese instellingen.

Na haar veelbelovende start in 2024 vindt de Week van het maatschappelijk middenveld dit jaar plaats van 17 tot 21 maart. Het thema is Versterking van de cohesie en de participatie in gepolariseerde samenlevingen. Door sociale instabiliteit, economische neergang en wijdverbreide ontevredenheid, met name onder degenen die zich niet gehoord voelen en geen aansluiting vinden, is de verdeeldheid in de samenleving verder toegenomen.

Om deze dringende problemen te bespreken zal tijdens de Week van het maatschappelijk middenveld 2025 een breed scala aan belanghebbenden van het maatschappelijk middenveld uit Europa en daarbuiten bijeenkomen. De Week biedt een uniek platform om deel te nemen aan kritische debatten, goede praktijken uit te wisselen en samen oplossingen te ontwikkelen die de sociale cohesie bevorderen en de democratische betrokkenheid versterken.

Dit jaar staan er drie belangrijke initiatieven op de agenda: de organisaties en netwerken van het Europees maatschappelijk middenveld (panels van de EESC-verbindingsgroep), die bespreken hoe een Europese strategie voor het maatschappelijk middenveld voor meer cohesie zou kunnen zorgen; de Dag van het Europees burgerinitiatief (EBI) en de rol hiervan bij het bestrijden van polarisatie; en de ceremoniële uitreiking van de EESC-prijs voor het maatschappelijk middenveld. Het thema van de 15e prijs voor het maatschappelijk middenveld, ter bekroning van uitmuntende initiatieven vanuit het maatschappelijk middenveld, is de bestrijding van schadelijke polarisatie in de Europese samenleving. De winnaars komen uit België, met de maatschappelijke organisatie 'Diversité'; uit Frankrijk, met 'Reporters d’espoirs'; en uit Slowakije, met de 'Slovak Debate Association'. Wie de eerste, tweede en derde prijs heeft gewonnen zal tijdens de ceremonie bekend worden gemaakt!

Onze Week van het maatschappelijk middenveld doet dienst als een platform waarop het maatschappelijk middenveld en burgers zich kunnen uitspreken over belangrijke kwesties – van de steeds grotere uitdagingen van de klimaatverandering, de stijgende kosten van levensonderhoud en de toenemende inkomensverschillen tot de uitslagen van verkiezingen over de hele wereld in 2024 – die stuk voor stuk een vruchtbare bodem bieden voor wijdverbreide polarisatie.

Neem deel aan deze zinvolle gedachtewisseling en grijp de kans om woorden om te zetten in daden. Onze stemmen doen ertoe en zijn hoorbaar zolang we samen optrekken, met een proactieve houding en de bereidheid bij te dragen tot een samenhangender en participatiever Europa. De inschrijving is geopend! Grijp deze kans!

Laurentiu Plosceanu

Vicevoorzitter voor Communicatie 

Door de groep Werknemers van het EESC

De groep Werknemers van het EESC waarschuwt dat de zwaarbevochten sociale en werknemersrechten niet terzijde mogen worden geschoven in het streven van de EU om concurrerend te blijven in de wereldeconomie. Bij alle oproepen tot meer deregulering mag de EU niet gaan morrelen aan belangrijke wetgeving, zoals de Europese pijler van sociale rechten.

Naar aanleiding van de aanbevelingen in de rapporten van Draghi en Letta heeft de Commissie een mededeling over het kompas voor concurrentievermogen uitgebracht die, aangevuld met de horizontale initiatieven die zij heeft voorgesteld, de activiteiten van bedrijven moet stimuleren. Doel is het concurrentievoordeel van Europa te versterken.

De groep Werknemers maakt zich ernstig zorgen dat de sociale en arbeidsrechten gaandeweg uit het oog worden verloren, aangezien de EU er blijkbaar voor heeft gekozen om tegen elke prijs gelijke tred te houden met andere concurrerende economieën.

Daarom heeft de groep Werknemers een reeks initiatiefadviezen voorgesteld waarin het concurrentievermogen wordt behandeld vanuit het oogpunt van de toegevoegde waarde van menselijk kapitaal.  Een daarvan is het aangekondigde voorstel voor een advies over “De rol van vakbonden bij het verbeteren van de productiviteit”. Het advies wil aantonen dat de drijvende krachten achter de productiviteit in de EU (die van invloed is op het concurrentievermogen) voornamelijk investeringen in menselijk kapitaal (werknemers), technologie en innovatie zijn.

De sleutelrol van vakbonden wordt in dit verband benadrukt, aangezien zij individuele werknemers door middel van collectieve onderhandelingen en maatregelen verenigen. Dat geeft de arbeidsmarkt een zodanige dynamiek dat zij de belofte van een concurrerende economie kan helpen waarmaken.

Verder zal een studie van de groep Werknemers binnenkort de stand van zaken met betrekking tot de EU-wetgeving inzake de Europese pijler van sociale rechten inventariseren en evalueren. De studie zal een belangrijk instrument zijn om het sociaal beleid te volgen, aangezien Europa in zijn zoektocht naar de gulden weg naar concurrentievermogen waarschijnlijk van zijn eigen economie zal uitgaan.   

Tot slot zal de groep Werknemers tijdens haar vergadering in april van de categorie Stem van de werknemers voor meer democratische participatie zich buigen over de voorgestelde inspanningen om de regeldruk voor bedrijven te verminderen (gezien als een factor die het concurrentievermogen van Europa vertraagt) en de gevolgen ervan voor de EU-wetgeving ter bescherming van werknemers en het milieu, met name als het gaat om passende zorgvuldigheid op het gebied van duurzaamheid en duurzaamheidsrapportage door ondernemingen.

De tweede editie van de Week van het maatschappelijk middenveld van het EESC, van 17 t/m 20 maart 2025, staat in het teken van meer cohesie en participatie als remedie voor polarisatie in de samenleving. Registreer je deelname hier.

Er is nog tijd om in te schrijven voor de tweede editie van de Week van het maatschappelijk middenveld van het EESC, waar maatschappelijke organisaties uit de EU, EU-beleidsmakers, deskundigen en journalisten zich zullen buigen over een uiterst prangende kwestie: hoe polarisatie in de hedendaagse samenlevingen tegengaan?

Aangevuurd door meervoudige crises — van de COVID-19-pandemie en de klimaatverandering tot stijgende kosten van levensonderhoud en toenemende inkomensverschillen — heeft polarisatie zich verspreid in de EU en elders in de wereld, met als gevolg meer sociale verdeeldheid, een aangetast vertrouwen in democratische instellingen en een gemeenschapsgevoel dat onder druk staat.

In dit verband is de Week van het maatschappelijk middenveld 2025 bedoeld als een krachtige oproep tot actie om de sociale cohesie en de democratische participatie te versterken. Met levendige debatten en collaboratieve workshops biedt dit vierdaagse evenement alle deelnemers een uniek forum om deel te nemen aan kritische discussies, best practices uit te wisselen en samen te werken praktische oplossingen uit te werken. 

Wat kunt u verwachten?

De Week van het maatschappelijk middenveld 2025 omvat onder meer paneldiscussies onder leiding van de EESC-verbindingsgroep, de Dag van het Europees burgerinitiatief (ECI) en de prijsuitreiking van de EESC-prijs voor het maatschappelijk middenveld.

Het startschot wordt gegeven met een inspirerende toespraak van academicus, schrijver en politiek commentator Albena Azmanova, waarmee meteen de toon wordt gezet voor de volgende debatten.

De daaropvolgende paneldiscussie op hoog niveau staat in het teken van de vraag of we nog “In verscheidenheid verenigd” zijn. Tot de panelleden behoren onder meer Younous Omarjee, ondervoorzitter van het Europees Parlement, Adriana Porowska, minister voor het maatschappelijk middenveld namens het Poolse voorzitterschap, Oliver Röpke, EESC-voorzitter, Brikena Xhomaqi, covoorzitter van de EESC-verbindingsgroep, Petros Fassoulas, secretaris-generaal van European Movement International, en Mădălina-Mihaela Antoci van de nationale jeugdraad van Moldavië.

Discussiethema’s tijdens de Week van het maatschappelijk middenveld zijn onder meer: hoe burgerschapsvorming kan helpen om kloven te overbruggen, hoe Europa een voortrekkersrol kan spelen op het gebied van innovatie zonder afbreuk te doen aan zijn waarden, en hoe we huisvesting betaalbaarder en duurzamer kunnen maken en tegelijkertijd energiearmoede kunnen aanpakken en multigenerationeel wonen kunnen ondersteunen. Ook zal worden nagedacht over manieren om het maatschappelijk middenveld te versterken door middel van overheids- en filantropische steun, ervoor te zorgen dat in het EU-beleid in het kader van de groene en blauwe transitie rekening wordt gehouden met lokale behoeften, en ervoor te zorgen dat het maatschappelijk middenveld in heel Europa kan rekenen op doeltreffende erkenning, bescherming en participatie.

Een speciale sessie, die samen met het Europees Parlement wordt georganiseerd, zal specifiek betrekking hebben op het meerjarig financieel kader (MFK) en de gevolgen daarvan voor het maatschappelijk middenveld.

EBI-dag 2025

De EBI-dag op 18 maart is gewijd aan het krachtige instrument van participerende democratie dat het Europees burgerinitiatief is. Het Europees burgerinitiatief is ingevoerd bij het Verdrag van Lissabon en biedt burgers de mogelijkheid de Europese Commissie te verzoeken nieuwe EU-wetgeving over een bepaald onderwerp voor te stellen. Een initiatief moet door 1 miljoen mensen zijn ondertekend om in aanmerking te worden genomen door de Commissie.

Via discussies op hoog niveau en interactieve workshops zullen de deelnemers zich buigen over belangrijke topics, zoals de rol van het EBI bij het tegengaan van polarisatie en manieren om meer steun in de lidstaten op te bouwen. Bijzondere aandacht zal uitgaan naar de vraag hoe maatschappelijke organisaties actief aan het EBI-proces kunnen deelnemen om de stem van de burgers te laten horen in de Europese beleidsvorming.

Deelnemers aan de EBI-dag krijgen ook een unieke kans om rechtstreeks contact te leggen met vroegere, huidige en toekomstige initiatiefnemers van EBI’s, om beste praktijken en ervaringen ten behoeve van hun eigen campagnes uit te wisselen.

Verder zal tijdens het evenement worden ingezoomd op het belang van impactstrategieën om EBI’s en burgerpanels doeltreffender te maken, met name ter vergroting van de kans dat de EU-instellingen wetgevend met EBI-initiatieven aan de slag gaan.

EESC-prijs voor het maatschappelijk middenveld 2025

Op de laatste dag van de Week van het maatschappelijk middenveld 2025 zal onder meer de 15e EESC-prijs voor het maatschappelijk middenveld worden uitgereikt.

Deze prijs is bedoeld om meer bekendheid te geven aan de buitengewone manier waarop het maatschappelijk middenveld bijdraagt aan de totstandbrenging van een Europese identiteit en van Europees burgerschap, en aan de bevordering van de gemeenschappelijke waarden die de Europese integratie schragen. Met deze erkenning, die jaarlijks wordt toegekend, worden particulieren en maatschappelijke organisaties beloond voor hun innovatieve en creatieve projecten zonder winstoogmerk die verband houden met verschillende voor de EU relevante thema’s.

Dit jaar gaat de prijs naar drie projecten die hun pijlen richten op schadelijke polarisatie in de Europese samenleving.

De Week van het maatschappelijk middenveld wordt afgesloten met een dynamische slotsessie met deelname van de uitvoerend vicevoorzitter van de Europese Commissie (o.v), Katarina Barley, ondervoorzitter van het Europees Parlement, Oliver Röpke, EESC-voorzitter, en Nataša Vučković, secretaris-generaal van Centre for Democracy Foundation in Servië.

Neem deel aan de discussies!

De Week van het maatschappelijk middenveld 2025 heeft vier dagen lang heel wat in petto met inzichtelijke discussies, inspirerende sprekers op hoog niveau en tal van netwerkmogelijkheden. Kortom, een evenement dat u niet wilt missen. Registreer uw deelname vandaag nog en draag mee bij tot een samenhangender en participatiever Europa!

Het volledige programma vindt u hier.

Schrijf u hier in vóór 12 maart. (ma)