Il-mistieden speċjali tagħna, l-eks President tal-Parlament Ewropew Pat Cox, jiftakar it-tkabbir enormi ta’ 20 sena ilu bħala żmien ta’ tama eċċezzjonali meta l-kontinent sa fl-aħħar ġibed nifs li mela ż-żewġ naħat tal-pulmun tiegħu: il-Lvant u l-Punent. U filwaqt li l-mit ta’ Putin tal-fratellanza Slavika qed isir realtà fl-isfond ta’ splużjonijiet minn missili ballistiċi, l-UE tibqa’ unjoni volontarja ta’ persuni liberi u sovrani, ibbażata fuq il-valuri ewlenin tar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, l-ugwaljanza u l-istat tad-dritt.
Il-mistieden speċjali tagħna, l-eks President tal-Parlament Ewropew Pat Cox, jiftakar it-tkabbir enormi ta’ 20 sena ilu bħala żmien ta’ tama eċċezzjonali meta l-kontinent sa fl-aħħar ġibed nifs li mela ż-żewġ naħat tal-pulmun tiegħu: il-Lvant u l-Punent. U filwaqt li l-mit ta’ Putin tal-fratellanza Slavika qed isir realtà fl-isfond ta’ splużjonijiet minn missili ballistiċi, l-UE tibqa’ unjoni volontarja ta’ persuni liberi u sovrani, ibbażata fuq il-valuri ewlenin tar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, l-ugwaljanza u l-istat tad-dritt.
Personalment, l-avveniment ospitat f’Dublin mill-Presidenza Irlandiża tal-Kunsill tal-UE fl-1 ta’ Mejju 2004 u ċ-ċerimonja ta’ merħba fil-Parlament Ewropew fi Strasburgu fit-3 ta’ Mejju 2004 jispikkaw politikament iżda wkoll emozzjonalment bħala jiem ta’ pożittività u tama liema bħalhom u bħala atti simboliċi ta’ ritorn lejn id-dar, ta’ riunifikazzjoni u tal-kontinent li jieħu nifs sħiħ fuq iż-żewġ naħat tal-pulmun tiegħu: il-Lvant u l-Punent F’Dublin Seamus Heaney qara l-poeżija tiegħu Beacons at Bealtaine, li tesprimi l-ottimiżmu sottostanti li dan it-tkabbir storiku jista’, skont l-istess l-poeżija, iqanqal l-emozzjonijiet, ibiddel il-mentalità u joħroġ sinifikati ġodda ("Move lips, move minds and make new meanings flare"). Fi Strażburgu, l-10 bnadar nazzjonali tal-Istati Membri l-ġodda ttellgħu fuq arbli enormi li saru fit-tarzni ta’ Gdańsk, rigal mill-Polonja, bil-vjaġġ tagħhom lejn Strażburgu jservi ta’ tfakkira simbolika tal-vjaġġ mill-komuniżmu għal-libertà, ippersonalizzat mill-preżenza ta’ Lech Wałęsa.
Naturalment, għal kulħadd, l-avveniment kien il-qofol ta’ proċess twil u kumpless ta’ tħejjija reċiproka tul ħafna snin. Kien hemm ferħ iżda wkoll sens ta’ serħan wara l-konklużjoni ta’ dik li kienet maratona politika u proċedurali għal dawk kollha involuti.
L-argument tiegħi huwa li t-tkabbir jaf kien l-aktar għodda politika b’saħħitha, trasformattiva u ta’ suċċess tal-UE matul l-aħħar ħames deċennji. Pajjiżi stess, l-Irlanda, issieħeb fl-ewwel tkabbir fl-1 ta’ Jannar 1973, l-ifqar stat/reġjun ta’ dik li kienet il-Komunità Ekonomika Ewropea. L-aċċess għal suq kbir, flimkien mas-solidarjetà tal-UE permezz ta’ fondi reġjonali, u aktar tard fondi ta’ koeżjoni, fl-ewwel deċennji ta’ sħubija, standards ogħla dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u l-politika ambjentali, appoġġ għall-proċess ta’ paċi fl-Irlanda ta’ Fuq u rikonoxximent tal-konsegwenzi ta’ sfida uniċi tal-Brexit għall-Irlanda, l-uniku stat tal-UE li jikkondividi fruntiera tal-art mar-Renju Unit, ilkoll flimkien joffru esperjenza u eżitu partikolarment pożittivi. Mhux kollox mexa ħarir, b’mod partikolari matul il-kriżi taż-żona tal-euro, iżda f’termini netti t-tkabbir kien pożittiv b’mod qawwi.
Filwaqt li nirrispetta kif ukoll jiddispjaċini għad-deċiżjoni tar-Renju Unit li joħroġ mill-Unjoni, din turi ħaġa waħda b’mod ċar: l-UE hija Unjoni volontarja ta’ popli liberi u sovrani – liberi li jissieħbu, liberi li jitilqu. X’kuntrast qawwi mal-gwerra neo-imperjali li Putin għażel kontra l-Ukrajna, fejn il-mit tiegħu tal-fraternità Slavika qed jitwassal kuljum mill-armi tan-nar, l-isplużjonijiet tal-missili ballistiċi u d-droni qattiela.
L-adeżjoni tal-Greċja, il-Portugall u Spanja għenet biex tirfed it-tfiġġija mill-ġdid tagħhom bħala demokraziji ta’ suċċess wara d-dittatorjat minbarra li ġabet titjib fl-istandards tal-għajxien u fil-kwalità tal-ħajja.
It-tkabbir enormi ta’ 20 sena ilu ġab miegħu tkabbir spettakolari għall-Istati Membri l-ġodda, speċjalment dawk tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, permezz ta’ żieda qawwija fl-investiment, il-kummerċ u s-solidarjetà tal-UE. Bħala medja, il-PDG per capita tagħhom, aġġustat għall-inflazzjoni u l-munita, kiber minn inqas minn nofs il-medja tal-UE għal tliet kwarti tal-medja tal-UE li baqħet tikber matul iż-żewġ deċennji. Il-PDG per capita tal-Litwanja ttrippla f’dan il-perjodu. Is-saħħa tjiebet, u l-edukazzjoni wkoll, u dan wassal għal progress kemm fil-kwalità tal-ħajja kif ukoll fil-livell tal-għajxien. Il-produzzjoni agrikola fir-reġjun kollu rduppjat. Fil-qosor, bħal fil-każ tat-tkabbir preċedenti kollu, dan wera li huwa ta’ benefiċċju għal kulħadd kemm għall-istati aderenti kif ukoll għall-UE. Allura nqis lili nnifsi ottimist fir-rigward tat-tkabbir, iżda mhux inġenju.
L-avvenimenti fil-Polonja f’dawn l-aħħar snin u b’mod persistenti fl-Ungerija juru kif l-illaxkar mill-istandards tal-UE fir-rigward tal-istat tad-dritt, il-libertà tal-media jew ir-rispett għad-drittijiet tal-minoranzi jiżvela adeżjoni mal-UE bħala mezz għall-prosperità iżda fl-istess waqt averżjoni kontra l-UE bħala komunità ta’ valuri kondiviżi. Il-Prim Ministru tal-Ungerija bi kburija jipproklama li tiegħu hija demokrazija illiberali. Ikun xi jkun il-marġni ta’ interpretazzjoni li wieħed jista’ jkollu fir-rigward tal-Artikolu 2 tat-TUE, huwa ċar ħafna li t-Trattat mhuwiex karta ta’ demokrazija illiberali. (“L-Unjoni Ewropea hija bbażata fuq il-valuri tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inkluż id-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoranzi. Dawn il-valuri huma komuni għall-Istati Membri f’soċjetà fejn jipprevalu l-pluraliżmu, in-non-diskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel”.)
Dan kien parti mill-ftehim ta’ sħubija fl-UE u huwa minqux fit-trattati kollha tal-adeżjoni u kien hemm qbil dwaru mill-istati aderenti kollha. Il-formula ta’ “żomm il-valuri tiegħek iżda tini flusek” mhijiex bażi sostenibbli għar-rispett reċiproku – xi ħaġa li m’għandhiex titwarrab fir-rigward tal-istati kandidati attwali fi triqthom lejn l-adeżjoni eventwali tagħhom fl-UE. Nistenna li l-kriterji ta’ Copenhagen se jkollhom rwol aktar fundamentali fin-negozjati futuri, possibbilment bi klawsoli tat-trattat tal-adeżjoni li joffru lill-UE kapaċità aktar robusta biex tiddefendi d-drittijiet u l-valuri milli jillaxkaw. L-UE mhijiex biss suq, u l-progress materjali, għalkemm mixtieq, la huwa l-unika raison d’être u saħansitra lanqas mhu raison d’être essenzjali.
Minkejja dan, fuq il-bażi tar-rekord s’issa, it-tkabbir kien essenzjalment pożittiv għal dawk kollha involuti u għandu jiġi indirizzat b’perspettiva pożittiva. Il-pajjiżi kandidati se jkollhom jgħaddu minn trasformazzjonijiet sinifikanti, kull wieħed bir-ritmu tiegħu. L-UE wkoll għandha x’tagħmel f’termini tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet u l-kapaċità baġitarja tagħha biex tassorbi Stati Membri ġodda, u fl-assistenza ta’ qabel l-adeżjoni. Wara li jkun ingħata l-istatus ta’ stat kandidat u wara l-iskrinjar, imbagħad l-oqfsa ta’ negozjar, il-ftuħ ta’ kapitolu b’kapitolu u l-għeluq tan-negozjati u t-trattati eventwali tal-adeżjoni lkoll jeħtieġu l-unanimità tal-Kunsill. L-ebda wieħed minn dawn ma huwa kompitu sempliċi jew faċli. Wieħed jittama li l-Istati Membri kollha juru rispett għad-dmir ta’ “kooperazzjoni sinċiera” li jassistu fit-twettiq tal-kompiti li jirriżultaw mit-Trattat (Artikolu 4(3) tat-TUE).
L-Ukrajna hija każ differenti f’termini ta’ kumplessità minħabba d-daqs tagħha, is-sehem relattiv tal-agrikoltura mill-PDG meta mqabbel mal-medja tal-UE, u l-faqar komparattiv tal-pajjiż f’termini ta’ PDG per capita, u naturalment minħabba l-gwerra u l-konsegwenzi devastanti tagħha. In-negozjati jistgħu jibdew. L-Ukrajna diġà tinsab fit-triq lejn l-integrazzjoni permezz tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u l-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles Approfondit u Komprensiv tagħha mal-UE. Dawn jistgħu jiġu estiżi ftit ftit maż-żmien iżda fl-aħħar mill-aħħar eżitu territorjali stabbilit u paċi stabbli – li fihom is-sħubija fl-UE jista’ jkollha rwol – se jkunu prekundizzjoni essenzjali għall-adeżjoni. L-UE teħtieġ stabbiltà mhux kaos fuq in-naħa tal-Lvant tagħha, u fl-aħħar mill-aħħar li tħaddan l-Ukrajna huwa fl-interess kollettiv tagħha stess u tal-Ukrajna.
PAT Cox, eks President tal-Parlament Ewropew mill-2002 sal-2004
Pat Cox huwa politiku u ġurnalist Irlandiż. Huwa kien il-President tal-Parlament Ewropew mill-2002 sal-2004, u l-President tal-Moviment Ewropew Internazzjonali (2005–2011). Huwa ilu fit-tmexxija tal-Fondazzjoni Jean Monnet għall-Ewropa mill-2015. Huwa wkoll Koordinatur Ewropew għall-Kuritur tan-Network Ewlieni (UE) tat-TEN-T (trasport) Skandinavu-Mediterranju kif ukoll mexxej tal-Missjoni ta’ Valutazzjoni tal-Ħtiġijiet u l-Implimentazzjoni tal-Parlament Ewropew dwar ir-Riforma Parlamentari tal-Verkhovna Rada fl-Ukrajna. Fil-bidu tal-karriera tiegħu, ħadem bħala xandar televiżiv tal-ġrajjiet kurrenti ma’ RTE f’Dublin. Fl-2004, is-Sur Cox rebaħ il-Premju Internazzjonali Karlu Manju 2004 ta’ Aachen għall-impenn parlamentari tiegħu għat-tkabbir tal-Unjoni Ewropea.
Fis-sessjoni plenarja tiegħu tal-25 ta’ April, il-KESE approva l-ftehim li jistabbilixxi korp interistituzzjonali għall-istandards etiċi. Il-ftehim il-ġdid ġie ffirmat formalment mir-rappreżentanti tal-istituzzjonijiet u l-korpi parteċipanti tal-UE fil-15 ta’ Mejju. Mistenni jidħol fis-seħħ fis-6 ta’ Ġunju, l-ewwel jum tal-votazzjoni għall-elezzjonijiet Ewropej.
Fis-sessjoni plenarja tiegħu tal-25 ta’ April, il-KESE approva l-ftehim li jistabbilixxi korp interistituzzjonali għall-istandards etiċi. Il-ftehim il-ġdid ġie ffirmat formalment mir-rappreżentanti tal-istituzzjonijiet u l-korpi parteċipanti tal-UE fil-15 ta’ Mejju. Mistenni jidħol fis-seħħ fis-6 ta’ Ġunju, l-ewwel jum tal-votazzjoni għall-elezzjonijiet Ewropej.
Il-ftehim huwa pass sinifikanti, peress li jgħin biex tingħata spinta lill-kultura komuni ta’ integrità u etika.
Il-korp il-ġdid tal-UE se jiżviluppa, jaġġorna u jinterpreta l-istandards minimi komuni għall-imġiba etika, u jippubblika rapporti dwar kif dawn l-istandards ġew riflessi fir-regoli interni ta’ kull istituzzjoni u korp parteċipanti tal-UE.
Minbarra l-KESE, is-seba’ istituzzjonijiet u korpi tal-UE li ġejjin se jkunu parti mill-korp tal-etika l-ġdid: il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-UE, il-Kummissjoni Ewropea, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-Bank Ċentrali Ewropew, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni.
Kull istituzzjoni parteċipanti se tkun rappreżentata minn membru anzjan wieħed u l-pożizzjoni ta’ president tal-korp tinbidel bejn l-istituzzjonijiet fuq bażi annwali.
Ħames esperti indipendenti se jappoġġjaw il-ħidma tal-korp billi jipprovdu opinjonijiet fuq talba. Kwalunkwe parti għall-ftehim se tkun tista’ tikkonsultahom dwar dikjarazzjonijiet individwali standardizzati bil-miktub, inklużi dikjarazzjonijiet ta’ interess. (mp)
L-elezzjonijiet Ewropej għoddhom magħna u aħna – l-Unjoni Ewropea tal-Għomja (EBU) – inħeġġu lis-segwaċi tagħna jivvutaw, minkejja d-diffikultajiet persistenti, u waqt li jivvutaw iżommu f’moħħhom l-importanza li l-kandidati u l-partiti jagħtu lill-inklużjoni f’konformità mal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità. Jeħtieġ li nagħtu widen għall-aspettattivi taċ-ċittadini neqsin mid-dawl.
L-elezzjonijiet Ewropej għoddhom magħna u aħna – l-Unjoni Ewropea tal-Għomja (EBU) – inħeġġu lis-segwaċi tagħna jivvutaw, minkejja d-diffikultajiet persistenti, u waqt li jivvutaw iżommu f’moħħhom l-importanza li l-kandidati u l-partiti jagħtu lill-inklużjoni f’konformità mal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità. Jeħtieġ li nagħtu widen għall-aspettattivi taċ-ċittadini neqsin mid-dawl.
L-Unjoni Ewropea tal-Għomja (EBU) hija l-vuċi tal-persuni neqsin mid-dawl u dawk b’vista ferm ridotta fl-Ewropa u aħna naħdmu lejn soċjetà aċċessibbli u inklużiva b’opportunitajiet indaqs għall-persuni neqsin mid-dawl biex jipparteċipaw bis-sħiħ fl-aspetti kollha tal-ħajja. Naturalment, il-parteċipazzjoni politika hija aspett essenzjali, peress li tippermetti liċ-ċittadini neqsin mid-dawl jippromovu politiki u leġiżlazzjoni favur id-diżabilità permezz tal-vot u l-azzjoni politika tagħhom.
Hekk kif qed noqorbu lejn l-elezzjonijiet tal-PE tal-2024, il-parteċipazzjoni tal-persuni b’diżabilità kemm bħala votanti kif ukoll bħala kandidati hija suġġett importanti u f’waqtu.
Skont ir-rapport tal-2019 tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE), madwar 400 000 persuna b’diżabilità ġew imċaħħda mid-dritt tal-vot fl-aħħar elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew (PE). Barra minn hekk, il-membri tal-PE li għandhom diżabilità huma inqas minn 5 %.
Għall-elezzjonijiet li ġejjin, u bħala l-ewwel punt fid-dikjarazzjoni tagħha dwar l-elezzjonijiet tal-PE, l-EBU qed terġa’ titlob li jiġi stabbilit standard dwar l-aċċessibbiltà tal-votazzjoni (proċeduri tal-votazzjoni), tal-informazzjoni elettorali (faċilitajiet u materjal tal-kampanja elettorali, dibattiti politiċi, programmi tal-partiti politiċi u siti web) u tal-proċeduri ta’ wara l-elezzjoni (eż. mekkaniżmi tal-ilmenti), kif ukoll l-ugwaljanza fid-dritt tal-kandidatura.
Aħna niffukaw fuq l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew minħabba li l-Unjoni Ewropea għandha kompetenza biss fl-elezzjonijiet Ewropej, bħala element taċ-ċittadinanza tal-UE u biex tiżgura drittijiet ugwali għall-persuni b’diżabilità fi ħdan l-UE. Madankollu, peress li l-organizzazzjonijiet tal-elezzjonijiet tibqa’ l-kompetenza tal-Istati Membri, l-aħjar prattiki fil-livell tal-UE awtomatikament ikollhom effett konsegwenzjali fuq l-elezzjonijiet l-oħra kollha.
Sfortunatament, din id-darba huwa tard wisq biex l-elezzjonijiet tal-PE jittieħdu bħala eżempju. U dan mhux minħabba nuqqas ta’ interess mill-PE nnifsu, għall-kuntrarju: f’Mejju 2022, huwa ppropona riforma tal-liġi elettorali tal-UE, li tiffoka b’mod partikolari fuq il-garanzija tad-dritt għall-persuni b’diżabilità li jivvutaw b’mod indipendenti u sigriet, l-għażla libera tal-assistenza, u l-aċċessibbiltà tal-vot bil-posta u l-kampanji politiċi. Sfortunatament, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea sa issa naqas milli jwieġeb.
Għall-5 snin li ġejjin tal-leġiżlatura tal-UE, l-EBU qed titlob lill-PE l-ġdid biex ikompli jagħmel pressjoni fuq il-Kunsill biex jadotta r-riforma proposta u jikseb progress tanġibbli għall-elezzjonijiet tal-2029. Nistgħu nserrħu fuq l-appoġġ tal-KESE li, fl-2020, diġà kien appella għal inizjattiva leġiżlattiva formali tal-PE biex jiġu ggarantiti drittijiet reali għall-persuni b’diżabilità biex jivvutaw fl-elezzjonijiet tal-PE. Nistgħu nserrħu wkoll fuq l-appoġġ tal-Kummissjoni Ewropea li, f’Diċembru li għadda, ippubblikat “Gwida ta’ prassi elettorali tajba” u issa qed taħdem fuq kompendju dwar il-prattiki tal-votazzjoni elettronika u l-użu tal-ICT fl-elezzjonijiet, li t-tnejn li huma jindirizzaw l-aspetti tal-aċċessibbiltà.
Kull sena, aktar minn 10 miljun pazjent fl-Ewropa jibbenefikaw minn mediċina nukleari permezz tad-dijanjożi u t-trattament ta’ mard bħall-kanċer, iżda wkoll ta’ kundizzjonijiet kardjovaskulari u newrovaskulari.
Kull sena, aktar minn 10 miljun pazjent fl-Ewropa jibbenefikaw minn mediċina nukleari permezz tad-dijanjożi u t-trattament ta’ mard bħall-kanċer, iżda wkoll ta’ kundizzjonijiet kardjovaskulari u newrovaskulari.
It-teknoloġiji radjoloġiċi u nukleari li jużaw l-isotopi radjuattivi huma essenzjali fil-ġlieda kontra l-kanċer fl-istadji kollha tal-kura, fid-detezzjoni bikrija, fid-dijanjożi, fit-trattament u fil-kura palljativa.
L-għadd ta’ pazjenti li jibbenefikaw mill-mediċina nukleari qed jikber, prinċipalment minħabba l-iskoperti xjentifiċi. Ir-riċerkaturi u n-negozji Ewropej żviluppaw uħud mill-aħħar terapiji innovattivi tal-kanċer bir-radjoligands, bħall-farmaċewtiċi mmirati lejn tumur tal-kanċer endokrinali u tal-prostata u metastażi mifruxa. Pereżempju, l-Lutezju-177 huwa isotopu radjoattiv promettenti ħafna għall-kura tal-kanċer tal-prostata, li huwa responsabbli għal 90 000 mewta fl-Ewropa kull sena. Meta mqabbel mat-trattamenti tradizzjonali, it-terapija moderna tar-radjonuklidi toffri mmirar tajjeb taċ-ċelloli tal-kanċer u ħafna drabi tagħmel inqas ħsara lill-ġisem. Għexieren ta’ eluf ta’ pazjenti jiddependu fuq it-terapija bir-radjonuklidi mmirata, li ħafna drabi tkun l-unika kura disponibbli.
Madankollu, qabel ma tasal għand il-pazjent, il-katina tal-provvista tal-mediċina nukleari hija kumplessa ħafna. Hija tinkludi l-provvista ta’ materjali sors u l-ħżin, l-irradjazzjoni, l-ipproċessar, il-loġistika u l-applikazzjoni tagħhom. Ladarba jiġu prodotti l-isotopi radjuattivi, dawn iridu jiġu proċessati, trasportati u użati f’perjodu ta’ żmien relattivament qasir, xi wħud fl-istess ġurnata, oħrajn f’anqas minn ftit jiem, skont in-nofs ħajja tagħhom. Dawn jitħassru faċilment u malajr.
Huwa sorprendenti li dawn il-karatteristiċi mhumiex riflessi fit-trasport transfruntier u fil-proċeduri doganali. Pereżempju, fir-rigward tat-trasport transfruntier, jeżistu diversi ostakli li jwasslu għal sitwazzjonijiet fejn tista’ tingħata prijorità lill-gambli u mhux lill-isotopi radjuattivi li jkunu fi triqithom biex isalvaw ħajjet pazjent.
Huwa għalhekk li, fl-Opinjoni tiegħu dwar il-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, il-KESE jappella għal kooperazzjoni aħjar fost l-Istati Membri biex jitneħħew l-ostakli regolatorji. L-Opinjoni tagħti ħarsa lejn kull stadju tal-katina tal-provvista tal-isotopi radjuattivi fl-Ewropa u tidentifika l-ostakli fil-konsenji transfruntiera kif ukoll id-dipendenzi fuq pajjiżi terzi. Hija tippreżenta wkoll soluzzjonijiet għall-infrastruttura nieqsa fl-Ewropa u l-ħtieġa għal riċerka u żvilupp koordinati.
Fir-rakkomandazzjonijiet ippreżentati fl-Opinjoni tagħna, il-KESE jinsab allinjat mal-konklużjonijiet li ntlaħqu fis-summit ta’ April tal-kapijiet tal-Istati tal-UE, li enfasizzaw il-ħtieġa li jitnaqqsu d-dipendenzi strateġiċi tal-Ewropa f’setturi sensittivi bħas-saħħa u t-teknoloġiji kritiċi. Huma enfasizzaw ukoll, f’konformità mar-rapport ta’ Enrico Letta, il-ħtieġa li ssir enfasi fuq il-forniment transfruntier ta’ servizzi, kif ukoll il-moviment transfruntier tal-merkanzija, inklużi oġġetti essenzjali bħall-mediċini.
L-Ewropa jeħtiġilha tipprovdi inċentivi tal-produzzjoni sabiex tiżgura awtonomija strateġika aħjar fil-provvista ta’ isotopi radjuattivi. Minkejja li hija mexxejja dinjija fil-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, l-Ewropa għandha dipendenzi kritiċi fuq l-Istati Uniti u r-Russja għall-provvista tal-uranju metalliku b’arrikkiment baxx ta’ assaġġ għoli (HALEU) u għall-provvista ta’ ċerti isotopi arrikkiti għall-miri ta’ produzzjoni ta’ isotopi radjuattivi.
L-UE tibqa’ dipendenti ħafna mir-Russja għall-provvista ta’ miri tal-isotopi stabbli li jippermettu l-produzzjoni ta’ ċerti isotopi radjuattivi għal radjoterapiji molekulari moderni jew li qed jiġu żviluppati, bħall-Itterbju-176 użat għall-produzzjoni tal-Lutezju-177.
Dan jippreżenta sfida reali għall-katina tal-provvista għal dan l-isotopu radjoattiv speċifiku, li għalih id-domanda globali hija mistennija li tittripplika fis-snin li ġejjin.
Il-katina tal-provvista tiddependi wkoll fuq sistemi ta’ produzzjoni li jużaw reatturi jew aċċelleraturi, kif ukoll fuq l-ipproċessar u l-konsenja lill-isptarijiet. Sabiex jiġi żgurat aċċess ugwali għall-kura, l-Istati Membri, u b’mod partikolari ċ-ċentri ta’ riċerka u l-isptarijiet, għandhom jaħdmu aktar mill-qrib flimkien. L-aċċess għat-terapija tar-radjazzjoni mhuwiex uniformi fl-Istati Membri kollha tal-UE, speċjalment fil-fażi ta’ żvilupp u fil-fażi pilota. L-għan huwa li jkun hemm aċċess aktar rapidu għall-mediċini fil-fażi tar-riċerka jew f’użu ħanin, kif ukoll li jittejjeb l-aċċess għal sptarijiet żgħar li jista’ jkollhom nuqqas ta’ għarfien espert u infrastruttura. Għal xi pazjenti dan l-aċċess jista’ jkun vitali.
Il-finanzjament Ewropew tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni fil-mediċina nukleari, b’mod partikolari fil-programmi Orizzont u Euratom, huwa kruċjali biex jirrispondi għall-ħtiġijiet tal-pazjenti. L-Ewropa għandu jkollha proġetti strateġiċi ta’ interess komuni f’dan il-qasam taħt il-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) futur tal-UE. L-istrateġija SAMIRA tal-Kummissjoni Ewropea u l-Inizjattiva Qafas Ewropea dwar ir-Radjoisotopi (ERVI) b’rabta mal-Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer huma proġetti siewja. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tmur lil hinn u tinkludi l-mediċina nukleari b’mod aktar prominenti fil-Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer u fil-Missjoni dwar il-Kanċer ta’ Orizzont Ewropa.
L-Istati Membri għandhom jiffinanzjaw ukoll il-politiki tas-saħħa pubblika b’enfasi fuq it-teknoloġiji radjoloġiċi u nukleari mediċi. Dan se jagħti sinjal pożittiv lill-industrija u se jippermetti li r-riċerka u l-innovazzjoni kif ukoll l-infrastruttura industrijali jiġu żviluppati u jikbru fl-Ewropa. Se jattira wkoll aktar nies lejn is-settur.
Bħala konklużjoni huwa biss permezz ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet politiċi kuraġġużi li se nkunu nistgħu niżguraw aħjar il-provvista tal-isotopi radjuattivi fl-Ewropa u nilħqu d-domanda dejjem tikber tal-pazjenti.
Minkejja li hija mexxejja dinjija fil-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, l-Ewropa tiddependi ħafna minn pajjiżi terzi għal materjali ta’ sors ewlenin u operazzjonijiet ta’ pproċessar speċifiċi. Dan għandu l-potenzjal li jfixkel il-ktajjen tal-provvista u jhedded l-aċċess ta’ ħafna Ewropej għal dijanjożi u trattament li jsalvaw il-ħajja. Biex inreġġgħu lura din it-tendenza u nilħqu d-domanda dejjem tikber mill-pazjenti, neħtieġu investiment pubbliku u privat fir-riċerka u l-iżvilupp u f’infrastruttura ġdida tal-produzzjoni, regolamentazzjoni soda u deċiżjonijiet politiċi kuraġġużi, tenfasizza r-relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar il-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, Alena Mastantuono.
Minkejja li hija mexxejja dinjija fil-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, l-Ewropa tiddependi ħafna minn pajjiżi terzi għal materjali ta’ sors ewlenin u operazzjonijiet ta’ pproċessar speċifiċi. Dan għandu l-potenzjal li jfixkel il-ktajjen tal-provvista u jhedded l-aċċess ta’ ħafna Ewropej għal dijanjożi u trattament li jsalvaw il-ħajja. Biex inreġġgħu lura din it-tendenza u nilħqu d-domanda dejjem tikber mill-pazjenti, neħtieġu investiment pubbliku u privat fir-riċerka u l-iżvilupp u f’infrastruttura ġdida tal-produzzjoni, regolamentazzjoni soda u deċiżjonijiet politiċi kuraġġużi, tenfasizza r-relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar il-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, Alena Mastantuono.
Fl-aħħar artikolu għall-kolonna tagħna, Jien se nivvota.U inti? il-Kap tal-Promozzjoni u l-Kampanji fl-Unjoni tal-Għomja Ewropea, Antoine Fobe, jikteb dwar it-talbiet li saru mill-organizzazzjoni tiegħu biex l-elezzjonijiet isiru aktar aċċessibbli. Minkejja l-isforzi investiti mill-organizzazzjonijiet tal-persuni b’diżabilità, mill-KESE u mill-Parlament Ewropew, għal darb’ oħra huwa tard wisq biex l-elezzjonijiet Ewropej ikunu ta’ eżempju.
Fl-aħħar artikolu għall-kolonna tagħna, Jien se nivvota.U inti? il-Kap tal-Promozzjoni u l-Kampanji fl-Unjoni tal-Għomja Ewropea, Antoine Fobe, jikteb dwar it-talbiet li saru mill-organizzazzjoni tiegħu biex l-elezzjonijiet isiru aktar aċċessibbli. Minkejja l-isforzi investiti mill-organizzazzjonijiet tal-persuni b’diżabilità, mill-KESE u mill-Parlament Ewropew, għal darb’ oħra huwa tard wisq biex l-elezzjonijiet Ewropej ikunu ta’ eżempju.
Il-Maċedonja ta’ Fuq tinsab f’mument kritiku fit-tfittxija tagħha għall-adeżjoni mal-UE, peress li l-vjaġġ tal-pajjiż ġie mxekkel minn ostakli u dewmien ikkawżati minn tilwim bilaterali mhux solvut u tnaqqis fl-appoġġ pubbliku. Minkejja dawn l-ostakli, il-wegħda ta’ prosperità ekonomika u stabbiltà reġjonali tkompli tixpruna x-xewqa tal-pajjiż li jissieħeb fl-UE.
Il-Maċedonja ta’ Fuq tinsab f’mument kritiku fit-tfittxija tagħha għall-adeżjoni mal-UE, peress li l-vjaġġ tal-pajjiż ġie mxekkel minn ostakli u dewmien ikkawżati minn tilwim bilaterali mhux solvut u tnaqqis fl-appoġġ pubbliku. Minkejja dawn l-ostakli, il-wegħda ta’ prosperità ekonomika u stabbiltà reġjonali tkompli tixpruna x-xewqa tal-pajjiż li jissieħeb fl-UE.
L-istħarriġ tal-opinjoni pubblika juri xejra inkwetanti hekk kif l-appoġġ għas-sħubija fl-UE naqas f’dawn l-aħħar snin. Dan it-tnaqqis jirrifletti frustrazzjoni vasta minħabba l-pass kajman tal-progress u n-nuqqas perċepit ta’ impenn mill-Istati Membri tal-UE.
It-triq tal-pajjiż lejn l-adeżjoni mal-UE kienet mimlija bi kwistjonijiet kumplessi li jestendu lil hinn mill-fruntieri tal-Maċedonja ta’ Fuq. Kriżi ta’ demokrazija u instabbiltà politika fir-reġjun u fost l-Istati Membri tal-UE, flimkien maż-żieda tan-nazzjonaliżmu tal-lemin, joħolqu sfidi sinifikanti għall-proċess ta’ integrazzjoni. Madankollu, fost dawn l-isfidi, hemm lok għal ottimiżmu u tiġdid, peress li ħafna nies iqisu l-integrazzjoni tal-UE bħala triq lejn prosperità futura u standards tal-għajxien imtejba. Huwa promettenti wkoll li l-pajjiż diġà huwa allinjat pjuttost tajjeb mal-leġiżlazzjoni tal-UE.
Hi u timxi ’l quddiem, il-Maċedonja ta’ Fuq trid tagħti prijorità lill-progress fir-riformi u l-kapitoli tan-negozjati f’oqsma kritiċi bħall-istat tad-dritt, il-ġustizzja, id-demokrazija u amministrazzjoni pubblika aħjar. Progress viżibbli f’dawn l-oqsma xprunat mill-proċess ta’ adeżjoni mal-UE jsaħħaħ ukoll l-appoġġ pubbliku għall-UE. L-impenn lejn il-valuri demokratiċi, il-kooperazzjoni reġjonali u l-insegwiment ta’ destin Ewropew kondiviż ser ikunu kruċjali hekk kif il-pajjiż jinnaviga l-intoppi fit-triq tal-adeżjoni tiegħu.
Filwaqt li l-pajjiż ikollu juri maturità politika u jwettaq ir-riformi meħtieġa, l-UE trid turi lill-poplu tal-Maċedonja ta’ Fuq li l-proċess ta’ adeżjoni huwa ġust, ibbażat fuq il-mertu u li qed jipprogressa. Trid tintwera r-rieda politika biex tiġi avvanzata l-adeżjoni, kif muri lejn l-Ukrajna; il-progress irid jiġi ppremjat u jittieħdu passi biex tiġi garantita kapaċità adegwata fuq iż-żewġ naħat biex imexxu l-proċess.
Fl-aħħar nett, għandu jkun ċar li ma hemm l-ebda alternattiva aħjar, għall-benefiċċju ta’ kulħadd, għall-Maċedonja ta’ Fuq jew għar-reġjun kollu li jissieħeb fl-UE. Wara kollox, il-Maċedonja ta’ Fuq jista’ jkun pajjiż żgħir iżda l-wirt kulturali rikk, il-pożizzjoni strateġika u l-impenn lejn il-valuri demokratiċi jġibu stabbiltà reġjonali u opportunitajiet għat-tkabbir ekonomiku, fl-istess ħin li jissaħħu d-diversità u l-koeżjoni tal-UE.
Merħba f’The Grassroots View, il-podcast tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). F’dan l-episodju, se nagħtu ħarsa lejn il-kumplessitajiet tal-governanza ekonomika u l-isfidi li qed jiffaċċja x-xenarju ekonomiku Ewropew. Se nsiru nafu aktar dwar il-livell ta’ kunsens fir-rigward tal-governanza ekonomika fost il-pajjiżi tal-UE u l-għażliet diffiċli li l-Ewropa se jkollha tagħmel biex tadatta l-ekonomija tagħha għad-domandi tas-seklu 21.
Merħba f’The Grassroots View, il-podcast tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). F’dan l-episodju, se nagħtu ħarsa lejn il-kumplessitajiet tal-governanza ekonomika u l-isfidi li qed jiffaċċja x-xenarju ekonomiku Ewropew. Se nsiru nafu aktar dwar il-livell ta’ kunsens fir-rigward tal-governanza ekonomika fost il-pajjiżi tal-UE u l-għażliet diffiċli li l-Ewropa se jkollha tagħmel biex tadatta l-ekonomija tagħha għad-domandi tas-seklu 21.
Magħna se jkollna lil Luca Jahier, eks President tal-KESE u president attwali tal-Grupp dwar is-Semestru Ewropew tal-KESE, Margarida Marques, MEP mill-Alleanza Progressiva tas-Soċjalisti u d-Demokratiċi, Maria Demertzis, riċerkatriċi anzjana minn Bruegel, u Maria Tadeo, korrispondent fi Brussell. (tk)
Fil-Jum għall-Pubbliku tradizzjonali tiegħu, nhar is-Sibt 4 ta’ Mejju 2024, il-Kumitat fetaħ il-bibien tiegħu bl-għan li jipprovdi informazzjoni u motivazzjoni lin-nies dwar ir-rwol tiegħu fost l-istituzzjonijiet Ewropej u dwar l-elezzjonijiet Ewropej li jmiss.
Fil-Jum għall-Pubbliku tradizzjonali tiegħu, nhar is-Sibt 4 ta’ Mejju 2024, il-Kumitat fetaħ il-bibien tiegħu bl-għan li jipprovdi informazzjoni u motivazzjoni lin-nies dwar ir-rwol tiegħu fost l-istituzzjonijiet Ewropej u dwar l-elezzjonijiet Ewropej li jmiss.
Matul il-jum, il-KESE organizza għadd ta’ attivitajiet fis-sede tiegħu, il-bini Jacques Delors fi Brussell. Il-parteċipanti setgħu jżuru l-bini u jiskopru x’jista’ jagħmel il-KESE għan-nies, jitgħallmu dwar ir-rwol tal-Kumitat fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE, u jaqsmu l-interessi u t-tħassib tagħhom mal-membri tal-KESE.
Il-viżitaturi kellhom ukoll l-opportunità jaraw x’jagħmlu l-membri tal-KESE lura f’pajjiżhom u jieħdu sehem f’attivitajiet diretti bħal logħob interattiv, kwiżż dwar l-UE, u pittura tal-wiċċ għat-tfal.
Filgħodu, il-Kumitat ta merħba wkoll lil grupp ta’ membri u persunal tal-KESE wara li waslu minn vjaġġ bir-rota ta’ mijiet ta’ kilometri madwar Franza u l-Belġju biex titqajjem kuxjenza dwar l-importanza tal-elezzjonijiet Ewropej.
Immexxi mill-membru tal-KESE Bruno Choix mill-Grupp ta’ Min Iħaddem, il-grupp ta’ ċiklisti vvjaġġa minn Caen (Franza) lejn Brussell fuq 4 t’ijiem, b’total ta’ madwar 500 km; fejn ingħaqdu magħhom membri u persunal oħrajn tal-KESE fl-aħħar ġibda minn Waterloo sas-sede tal-KESE fi Brussell. (mp)
