L-isport għall-persuni b’diżabilità ħareġ minn sforzi ta’ riabilitazzjoni fil-perjodu ta’ wara l-gwerra. Dan kien mod biex il-fiżjoterapija ssir aktar interessanti u pjaċevoli. Il-logħob u l-gost għen lin-nies jiskopru mill-ġdid is-sabiħ tal-ħajja, fil-kundizzjoni l-ġdida tagħhom, minħabba avveniment trawmatiku, jew mit-twelid.
L-isport għall-persuni b’diżabilità ħareġ minn sforzi ta’ riabilitazzjoni fil-perjodu ta’ wara l-gwerra. Dan kien mod biex il-fiżjoterapija ssir aktar interessanti u pjaċevoli. Il-logħob u l-gost għen lin-nies jiskopru mill-ġdid is-sabiħ tal-ħajja, fil-kundizzjoni l-ġdida tagħhom, minħabba avveniment trawmatiku, jew mit-twelid.
Kien hemm żewġ għanijiet speċifiċi: li nsaħħu l-awtonomija fiżika tan-nies, u li ngħinuhom jirkupraw identità ġenwina u soda proprja. Illum nistgħu ngħidu li kien hemm bidla minn logħob iffukat fuq ir-riabilitazzjoni għat-tisħiħ tal-pożizzjoni. Fi kliem ieħor, it-tisħiħ tal-pożizzjoni ta’ dawk li ħassew li ma kellhom l-ebda setgħa jew li kienu tilfuha. Is-setgħa fuqhom infushom u fuq id-deċiżjonijiet tagħhom stess. Il-qalba tad-drittijiet tal-bniedem.
Il-mod naturali kif dan jista’ jsir huwa permezz tal-immaġni soċjali tan-nies – l-immaġni perċepita minn oħrajn. Il-perkors ta’ rkupru proprju huwa direttament konness mal-komunità li fiha jgħixu n-nies. Il-parteċipazzjoni fl-isport issir mezz biex il-parteċipanti jasserixxu d-drittijiet fundamentali u d-dinjità tagħhom stess.
Dan kien vjaġġ twil fid-dlam; il-pijunieri tas-snin sittin kienu eroj qabel żmienhom. Madankollu, dawn kienu l-eroj fil-vjaġġ twil bejn dawk is-snin u ż-żminijiet tal-lum. Din kienet ġlieda biex jinkiseb rikonoxximent tal-kapaċità tal-atleti Paralimpiċi.
Avveniment wieħed se jinżel fl-istorja: l-Olimpjadi ta’ Seoul tal-1988. Kien il-qofol tal-battalja biex jinkiseb rikonoxximent fid-dinja sportiva, fejn l-istigma madwar l-ideali fiżiċi, sensorji u mentali tant kienet b’saħħitha li kienet tikkostitwixxi ostaklu akbar milli saħansitra l-inklużjoni fid-dinja tax-xogħol, fejn kien jipprevali preġudizzju ta’ nuqqas ta’ produttività. Dawk l-Olimpjadi kienu storiċi minħabba li l-Kumitat Olimpiku Internazzjonali ried jintroduċi kompetizzjonijiet għal atleti b’diżabilità li jalternaw ma’ dawk mingħajr diżabilità. Kien esperiment li seħħ darba biss, minħabba li kwistjonijiet organizzattivi – b’mod partikolari dawk marbuta mal-aċċessibbiltà – għamluha diffiċli li dan jitkompla. Għalkemm dibattibbli, dik l-għażla tat lok għall-Paralimpjadi kif nafuhom illum, li jirrikonoxxu tabilħaqq l-isforzi tal-atleti Paralimpiċi kollha. Fl-aħħar ninsabu f’dinja fejn l-isport huwa pprattikat minn kulħadd, għal kulħadd. Era ġdida.
Wara, kien meħtieġ li l-isport Paralimpiku jsir attraenti għan-numru kbir ta’ persuni li segwew l-isport fuq il-post jew fuq it-televiżjoni. F’Seoul fl-1988, il-kummentaturi tat-televiżjoni tant ma kinux familjari li lanqas biss kienu jafu min kienu l-favoriti ta’ kull kompetizzjoni individwali. Kif nistgħu nimmaġinaw, ir-riżultati kienu diżastrużi. Maż-żmien, il-ġurnalisti sportivi tgħallmu jsegwu l-attivitajiet tal-atleti b’diżabilità. Dan kien pass fundamentali lejn it-tibdil tan-narrattiva.
Dan iwassalna għal avveniment fundamentali ieħor: l-Olimpjadi ta’ Londra tal-2012. Dawn kienu organizzati b’mod impekkabbli, b’kampanja televiżiva b’saħħitha b’mod partikolari fir-Renju Unit. Dan irriżulta fi stadiums mimlijin għal kull dixxiplina sportiva. Kien ukoll il-mument meta ċerti atleti saru famużi bis-saħħa tan-narrattiva ġurnalistika l-ġdida. L-istess bħall-kollegi Olimpiċi tagħhom.
Id-dinja nbidlet mis-snin ħamsin. Is-sensazzjoni li ma tibqax kompletament inviżibbli saret assi kollettiv għall-persuni b’diżabilità. Din in-narrattiva hija triq li nittamaw li tista’ tiġi replikata fl-oqsma kollha tal-ħajja tan-nies, kif iddikjarat il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità li neħtieġu bidla fundamentali. Fl-isport, minkejja kollox, ċertament li kellna waħda.
X’inhu l-valur tal-Paralimpiċi u kif dawn u kompetizzjonijiet sportivi oħra jgħinu biex jitneħħew l-ostakli għall-persuni b’diżabilità?
Il-membru tal-KESE Pietro Barbieri jikteb dwar l-istorja tal-kompetizzjonijiet sportivi għall-persuni b’diżabilità u kif iż-żewġ Olimpijadi – dik li saret f’Seoul fl-1988 u l-oħra f’Londra fl-2012 – ġabu l-bidla tant meħtieġa fil-perċezzjoni tad-diżabilità. Fl-aħħar dħalna f’dinja ta’ sport ipprattikat minn kulħadd għal kulħadd.
Jan Štuka ta’ 11-il sena minn Zagreb, il-Kroazja, għandu spina bifida u jista’ jimxi biss bl-għajnuna ta’ ortosi u walker, iżda dan mhux qed iwaqqfu milli jkun atleta ta’ suċċess. Fl-2023 rebaħ il-premju tal-aqwa plejer żagħżugħ tal-para basketball Kroat, Jan ikkompeta wkoll fl-għawm u issa jipprattika l-iskijjar Nordiku. Fil-ħin liberu, jilgħab il-futbol ma’ sħabu u jiskorja b’idejh. Jan u ommu, Jasmina Bogdanović, kellmuna dwar l-opportunitajiet sportivi għat-tfal b’diżabilità u spjegawlna għaliex huwa importanti li nittrattawhom bl-inqas mod possibbli bħala persuni bi bżonnijiet speċjali.
Jan Štuka ta’ 11-il sena minn Zagreb, il-Kroazja, għandu spina bifida u jista’ jimxi biss bl-għajnuna ta’ ortosi u walker, iżda dan mhux qed iwaqqfu milli jkun atleta ta’ suċċess. Fl-2023 rebaħ il-premju tal-aqwa plejer żagħżugħ tal-para basketball Kroat, Jan ikkompeta wkoll fl-għawm u issa jipprattika l-iskijjar Nordiku. Fil-ħin liberu, jilgħab il-futbol ma’ sħabu u jiskorja b’idejh. Jan u ommu, Jasmina Bogdanović, kellmuna dwar l-opportunitajiet sportivi għat-tfal b’diżabilità u spjegawlna għaliex huwa importanti li nittrattawhom bl-inqas mod possibbli bħala persuni bi bżonnijiet speċjali.
JAN:
Meta bdejt tipprattika l-isport u liema sport ipprattikajt sa issa?
Bdejt ngħum fl-iskola tal-għawm meta kelli sentejn. Fl-età ta’ erba’ snin, ingħaqadt mal-Klabb tal-Għawm Natator għall-persuni b’diżabilità, fejn tgħallimt it-tekniki kollha tal-għawm u ħadt sehem f’xi kompetizzjonijiet. Ta’ 11-il sena ma bqajtx fil-Klabb għax bdejt niddejjaq hemm.
Ta’ tmien snin, bdejt nipprattika l-iskijjar Nordiku għall-persuni b’diżabilità u bdejt nilgħab il-basketball f’siġġu tar-roti. Għadni nipprattikahom it-tnejn li huma u issa saru l-isports favorit tiegħi.
Ippruvajt ukoll ir-rock climbing u vera ħadt gost, iżda ma għandix il-ħin biex nipprattika dan l-isport ukoll. Barra minn hekk, għamilt ċiklu ta’ taħriġ ta’ Krav Maga għal sajf wieħed. Ħadt pjaċir u nixtieq jerġa’ jkolli l-okkażjoni li nipprattikah fil-futur.
Xi premjijiet irbaħt u liema wieħed ifisser l-aktar għalik?
Irbaħt diversi premjijiet mal-klabb tal-basketball, iżda l-favorit tiegħi huwa l-premju għall-aqwa atleta żagħżugħ tal-2023 fil-kategorija tiegħi, li jingħata mill-assoċjazzjoni ta’ Zagreb għall-isportivi bi bżonnijiet speċjali.
Kif tkun il-ġurnata tiegħek meta jkollok it-taħriġ? Kemm-il darba titħarreġ fil-ġimgħa normalment?
Filgħodu mmur l-iskola. Wara l-iskola, l-ewwel nagħmel ix-xogħol tad-dar, wara noħroġ niltaqa’ ma’ sħabi, u filgħaxija nattendi waħda mis-sessjonijiet ta’ taħriġ. Sa issa, immur għat-taħriġ tal-iskijjar fuq art xotta darba fil-ġimgħa, basketball darba fil-ġimgħa u mmur ngħum darba jew darbtejn fil-ġimgħa. Minn din is-sena skolastika, se nwaqqaf l-għawm u se nżid it-taħriġ tal-iskijjar għal darbtejn jew tliet darbiet fil-ġimgħa.
Fix-xitwa, immur ukoll fil-kampijiet tal-iskijjar fi Planica fis-Slovenja u f’xi wħud miċ-ċentri tal-iskijjar tal-Awstrija. Jogħġbuni dawk il-kampijiet għax sħabi jmorru hemm ukoll, u għalhekk apparti t-taħriġ ikollna wkoll opportunità tajba biex nissoċjalizzaw.
Bil-basketball, xi drabi mmorru għal logħob fi bliet oħra madwar il-Kroazja. Tard is-sena li għaddiet, morna wkoll Ruma u lgħabna kontra t-tim tal-basketball tal-Lazio.
Għandek xi atleti rġiel jew nisa li tammira? Tixtieq li xi darba tipparteċipa f’kompetizzjoni sportiva internazzjonali?
L-atleta favorit tiegħi kien Luka Modrić, iżda bħalissa ma għandix idoli, għalhekk ma nsegwi lil ħadd b’mod partikolari.
Nixtieq nipparteċipa f’kompetizzjonijiet sportivi internazzjonali ... kemm fil-basketball kif ukoll fl-iskijjar.
JASMINA:
L-isport għat-tfal b’diżabilità kemm jingħata attenzjoni fil-Kroazja?
Bħala ġenitur, jidhirli li qed jingħata ħafna attenzjoni. Sfortunatament, il-klabbs huma għatxana biex idaħħlu membri ġodda iżda l-ġenituri mhumiex infurmati biżżejjed dwar dawn il-possibbiltajiet. Hija ħasra li s-sitwazzjoni hi kif inhi. Naturalment, is-sitwazzjoni fi bliet akbar hija ferm aħjar.
It-tfal b’diżabilità għandhom biżżejjed opportunitajiet u inċentivi biex jipprattikaw l-isport, jew dan jeħtieġ involviment konsiderevoli min-naħa tal-ġenituri?
It-tfal għandhom opportunitajiet u inċentivi ... dment li huma u l-ġenituri tagħhom iriduhom. Kif għidt, il-ġenituri huma inqas infurmati, u xi wħud minnhom jew ma jridux impenji addizzjonali jew jibżgħu li t-tfal iweġġgħu waqt l-isports ... Hija ħasra li jaħsbu b’dan il-mod. Apparti dan, il-prattika tal-isports għall-persuni b’diżabilità huwa bla ħlas u, fil-fehma tiegħi, jistimula ħafna kemm is-saħħa fiżika kif ukoll dik mentali, u mingħajr dubju l-integrazzjoni soċjali. Ma nistax ngħid li l-involviment tal-ġenituri huwa akbar minn dak ta’ tfal mingħajr diżabilità tal-istess età. Naturalment hemm eċċezzjonijiet b’rabta ma’ dijanjożi speċifika: pereżempju, Jan xorta jrid ikun akkumpanjat minn wieħed minna meta jattendi l-kampijiet tal-iskijjar tax-xitwa jew għal-logħob barra Zagreb, iżda aktar ma jikber, din il-ħtieġa probabbilment tonqos u nisperaw li għalina ssir fakultattiva. L-għan huwa li jsir indipendenti f’dan kollu. Diġà jitħarreġ regolari mingħajr l-għajnuna tagħna.
X’tixtieq iżżid bħala ġenitur ta’ tifel bi bżonnijiet speċjali?
Trattawhom l-inqas possibbli bħala tfal bi bżonnijiet speċjali u inkluduhom fl-attivitajiet ta’ kuljum skont l-età u l-kapaċitajiet tagħhom, sabiex iħarsu lejhom infushom b’dan il-mod. B’hekk ikollhom stampa tagħhom infushom bħala tfal normali li jagħmlu ċerti affarijiet “b’mod ftit differenti”, iżda jagħmluhom xorta waħda! Jan jirkeb rota bi tliet roti, mhux tnejn; jgħum u jogħdos bħal sħabu kollha, iżda ma jħaddimx riġlejh jew iħaddimhom ftit; jilgħab il-futbol mat-tim, iżda jiskorja b’idejh. “Nistgħu nagħmlu kollox, forsi nagħmlu ċerti affaijiet ftit differenti” – jekk jaċċettaw lilhom infushom b’dan il-mod, l-oħrajn jaċċettawhom ukoll.
Jan Štuka huwa student ta’ 11-il sena minn Zagreb u attwalment jattendi l-ħames sena tal-iskola primarja. Kien membru tal-Klabb tal-Għawm Natator. Huwa membru tal-KKI Zagreb (basketball bis-siġġijiet tar-roti) u tal-Klabb tal-Iskijjar Monoski Zagreb għal persuni b’diżabilità, fejn jitħarreġ regolarment fil-programm tal-iskijjar Nordiku għall-persuni b’diżabilità.
Jasmina Bogdanović għandha lawrja fid-disinn mill-Iskola tad-Disinn fil-Fakultà tal-Arkitettura f’Zagreb. Ħadmet f’aġenziji kummerċjali differenti għal 20 sena. Bħalissa taħdem part-time u mill-bogħod fi studio żgħir tal-grafika, li jippermettilha takkumpanja lil Jan fil-kampijiet tal-iskijjar u matul l-attivitajiet sportivi l-oħrajn tiegħu. Hija għandha passjoni għaċ-ċikliżmu u tmur kullimkien bir-rota.
Għal kważi 500 atleta Ukrena maqtula fil-gwerra li r-Russja qed twettaq kontra pajjiżhom, il-ħolma li jieħdu sehem fl-Olimpjadi, jew kwalunkwe kompetizzjoni sportiva futura, inqerdet għal dejjem. Biex iżżomm il-memorja tagħhom ħajja, l-NGO Ukrena BRAND UKRAINE qed tirrakkonta storja traġika ta’ sitt atleti deċeduti biex, għal mument qasir biss, tqajjimhom mill-mewt permezz tal-intelliġenza artifiċjali. Tkellimna ma’ Tim Makarov, Kap tat-Tim Digital & Content ta’ BRAND UKRAINE, li qalilna li l-idea aħħarija tal-proġett, li ġie ppreżentat fil-Logħob ta’ Pariġi, kienet li n-nies jieqfu u jaħsbu dwar il-valur tal-ħajja tal-bniedem.
Għal kważi 500 atleta Ukrena maqtula fil-gwerra li r-Russja qed twettaq kontra pajjiżhom, il-ħolma li jieħdu sehem fl-Olimpjadi, jew kwalunkwe kompetizzjoni sportiva futura, inqerdet għal dejjem. Biex iżżomm il-memorja tagħhom ħajja, l-NGO Ukrena BRAND UKRAINE qed tirrakkonta storja traġika ta’ sitt atleti deċeduti biex, għal mument qasir biss, tqajjimhom mill-mewt permezz tal-intelliġenza artifiċjali. Tkellimna ma’ Tim Makarov, Kap tat-Tim Digital & Content ta’ BRAND UKRAINE, li qalilna li l-idea aħħarija tal-proġett, li ġie ppreżentat fil-Logħob ta’ Pariġi, kienet li n-nies jieqfu u jaħsbu dwar il-valur tal-ħajja tal-bniedem.
Kif feġġet l-idea għall-proġett?
Din l-idea nibtet fl-aġenzija BBDO ta’ Berlin. Ġie propost kunċett qafas, idea, biex tintwera l-istorja traġika tal-atleti Ukreni li ma setgħux jipparteċipaw fl-Olimpjadi. L-aġenzija ġiet għandna bil-kunċett, u aħna żviluppajna l-idea u estendejna ċ-ċirku ta’ msieħba, billi laqqajna l-Ministeru Ukren taż-Żgħażagħ u l-Isport u dak tal-Affarijiet Barranin u l-Uffiċċju tal-President tal-Ukrajna. Ħdimna flimkien fuq it-tfassil finali tal-proġett, mentri l-parti teknika baqgħet f’idejn il-BBDO. Bnejna strateġija ta’ komunikazzjoni, u pprovdejna distribuzzjoni tal-kontenut u appoġġ legali. Il-proġett ġie ppreżentat f’Volia House, is-sit uffiċjali tal-Ukrajna fl-Olimpjadi ta’ Pariġi, bis-saħħa wkoll tal-parteċipazzjoni ta’ ċerti influwenzaturi.
Kemm kien diffiċli li jinġabru stejjer u li jsir il-filmat?Liema tekniki ntużaw biex “tingħata ħajja mill-ġdid” lill-protagonisti?
L-idea nnifisha hija sempliċi u ċara ħafna – li nirrakkontaw l-istejjer tal-atleti Ukreni li mietu traġikament u noħolqu l-avatars diġitali tagħhom. Għamilna biċċa xogħol inkredibbli. Użajna reġistrazzjonijiet tal-vuċi li ġew iddiġitalizzati, użajna ritratti tal-arkivji u materjali tal-vidjow, u pproċessajna dan kollu bl-għajnuna tal-IA. L-għan tagħna kien li noħolqu kopja diġitali tal-persuna li tkun umana ħafna, ritratt misterjuż li jkun kemm reali kif ukoll irreali. Din kienet l-intenzjoni. L-istejjer tagħhom huma b’saħħithom ħafna, u msaħħa bit-teknoloġija tal-IA, ma jħallu lil ħadd indifferenti. Se nkun onest – dan il-proġett huwa “fix-xifer” ħafna. Meta ddiskutejnieh, bżajna li mhux se jinftiehem, li minħabba s-sens ta’ skumdità li jqanqlu l-filmati, in-nies ma jarawx ir-realtà ġenwina, il-vulnerabbiltà, l-uġigħ u d-disprament li esprimejna fil-kliem tal-atleti mejtin. Il-proġett jippreżenta idea sempliċi ħafna – persuni li sinċerament iħobbu lil pajjiżhom, li jixtiequ jgħixu u jiksbu riżultati, isiru vittmi taċ-ċirkostanzi meta l-ħolm, il-pjani u ħajjiethom jintemmu ħabta u sabta. Iżda għandhom jiġu mfakkra. Kull att għandu prezzu u sikwit jitkejjel f’termini ta’ ħajjiet u destini tal-bniedem.
Żgur li kienet diffiċli ħafna għall-familji tal-atleti li nqatlu biex jieħdu sehem fil-proġett u jaraw il-filmati. X’feedback irċevejt mingħandhom fl-aħħar?
Naturalment, proġett bħal dan seta’ jsir biss bil-kunsens tal-eqreb qraba. Dan huwa punt estremament importanti: urejniehom u spjegajnielhom x’konna se nagħmlu. Kien hemm diversi tużżani ta’ stejjer fil-lista twila – iżda fl-aħħar, qbilna fuq sitta biss. Dan kollu involva ġimgħat ta’ negozjati kkumplikati. Iżda meta urejna r-riżultat finali, il-ġenituri ma setgħux iżommu lura d-dmugħ. Qalulna: “Grazzi. Qed tagħmlu biċċa xogħol straordinarja li se żżomm ħajja l-memorja ta’ uliedna.” Sa fejn naf jien, ħadd ma ddispjaċih li ħa sehem. Iffirmajna d-dokumenti legali kollha meħtieġa, u huwa biss wara dan li l-proġett ingħata l-approvazzjoni. Kollox kien lest għal-Logħob Olimpiku, u morna Pariġi għal ġimagħtejn biex nuru u nirrakkontaw sitt stejjer straordinarji. Tali livell ta’ suċċess ma kienx mistenni – ir-reazzjoni għall-proġett qabżet l-aspettattivi kollha tagħna. U dan mhuwiex sorprendenti, peress li fid-dinja moderna tal-komunikazzjoni globali stejjer veri jipprovokaw emozzjonijiet kumplessi u kontradittorji.
X’inhu l-messaġġ ewlieni tal-proġett – x’tittama li jiftakru t-telespettaturi wara li jaraw il-filmati?
BRAND UKRAINE hija impenjata biex ixxerred il-verità dwar l-Ukrajna u r-realtajiet tagħha fil-kuntest tal-aggressjoni Russa. Għal dan l-għan nużaw stejjer umani. Ninsab ċert li dawn iwasslu bl-aħjar mod l-uġigħ, il-kburija, l-entużjażmu, ir-rebħiet u t-telfiet tagħna, dak li jagħmilna bnedmin, nazzjon b’saħħtu u kuraġġuż. Din hija l-missjoni tagħna – mhux biss li nitkellmu dwar l-Ukrajna, iżda wkoll li nagħmluha lovemark (kunċett li jevoka konnessjoni emottiva profonda) għad-dinja kollha. Din hija l-linja li qed naħdmu fuqha issa u se jkun hemm aktar proġetti kbar bħal dan li jmissu l-qlub tan-nies u jagħtu opportunità biex wieħed jieqaf u jaħseb dwar il-valur tal-ħajja tal-bniedem.
Tistgħu taraw il-filmati u r-ritratti hawnhekk u fuq Instagram:
Tim Makarov huwa l-Kap tat-Tim Content & Digital ta’ BRAND UKRAINE. Huwa għandu 20 sena esperjenza fil-ġurnaliżmu, il-kummerċjalizzazzjoni u l-komunikazzjoni diġitali. Il-vokazzjoni tiegħu hija li jirrakkonta l-istejjer u joħloq proġetti li jbiddlu d-dinja għall-aħjar.
L-Assoċjazzjoni tal-Għajnejn Netherlandiża (Oogvereniging), bl-għajnuna tan-network tal-Unjoni Ewropea għall-Għomja (EBU), nediet l-inizjattiva tal-Aċċessibbiltà għall-Isport, li tfittex li toffri soluzzjonijiet prattiċi dwar kif jistgħu jitneħħew l-ostakli li jiskoraġġixxu lill-persuni għomja u b’vista parzjali milli jingħaqdu ma’ klabbs u assoċjazzjonijiet sportivi fl-UE. Attivist u voluntier tad-diżabilità għal Oogvereniging u EBU, Peter van Bleijswijk, jitkellem fit-tul dwar dal-proġett kollaborattiv rivoluzzjonarju, li jwitti t-triq għal sport verament inklużiv. Tista’ tgħin ukoll billi twieġeb għall-istħarriġ dwar l-aċċessibbiltà tal-attivitajiet sportivi u rikreattivi għal persuni b’vista batuta fir-rokna tiegħek tal-Ewropa.
L-Assoċjazzjoni tal-Għajnejn Netherlandiża (Oogvereniging), bl-għajnuna tan-network tal-Unjoni Ewropea għall-Għomja (EBU), nediet l-inizjattiva tal-Aċċessibbiltà għall-Isport, li tfittex li toffri soluzzjonijiet prattiċi dwar kif jistgħu jitneħħew l-ostakli li jiskoraġġixxu lill-persuni għomja u b’vista parzjali milli jingħaqdu ma’ klabbs u assoċjazzjonijiet sportivi fl-UE. Attivist u voluntier tad-diżabilità għal Oogvereniging u EBU, Peter van Bleijswijk, jitkellem fit-tul dwar dal-proġett kollaborattiv rivoluzzjonarju, li jwitti t-triq għal sport verament inklużiv. Tista’ tgħin ukoll billi twieġeb għall-istħarriġ dwar l-aċċessibbiltà tal-attivitajiet sportivi u rikreattivi għal persuni b’vista batuta fir-rokna tiegħek tal-Ewropa.
Min Peter van Bleijswijk
Fl-insegwiment ta’ inklużività vera fl-isport, l-inizjattiva tal-Aċċessibbiltà għall-Isport min-Netherlands qed twitti triq ġdida billi tiffoka fuq l-isfidi uniċi li jiffaċċjaw persuni għomja u b’vista parzjali. Dan il-proġett li jħares ’il quddiem għandu l-għan li jindirizza u jelimina l-ostakli li jipprevjenu lill-persuni neqsin mid-dawl milli jipparteċipaw bis-sħiħ fl-attivitajiet sportivi u fiżiċi fi klabbs u assoċjazzjonijiet sportivi.
Il-proġett huwa mibni fuq fehim profond tal-ostakli li jiffaċċjaw dawn l-individwi. Wara riċerka estensiva u esperimenti preċedenti, l-Aċċessibbiltà għall-Isport identifikat 10 ostakli ewlenin, li jinkludu d-disponibbiltà ta’ coaching speċjalizzat, programmi ta’ akkumpanjament, l-aċċessibbiltà fiżika tal-faċilitajiet sportivi u kwistjonijiet ta’ trasport. Dawn l-ostakli spiss jiġu injorati iżda għandhom rwol sinifikanti fil-prevenzjoni ta’ persuni b’vista batuta milli jgawdu l-benefiċċji tal-isport.
Biex tindirizza dawn l-isfidi b’mod dirett, l-inizjattiva introduċiet il-kunċett ta’ “Sport proeftuinen”, jew “Sport Labs”. Dawn il-laboratorji huma stabbiliti fi klabbs sportivi eżistenti jew bi sħubija ma’ fornituri tal-isport, u b’hekk jinħoloq ambjent tad-dinja reali biex jiġu ttestjati soluzzjonijiet potenzjali. Għal kull ostaklu identifikat, jiġu proposti u ttestjati tliet soluzzjonijiet differenti. Is-soluzzjoni l-aktar effettiva mbagħad tiġi rfinata u ttestjata diversi drabi biex jiġu żgurati l-prattiċità u l-effettività tagħha.
Is-sejbiet minn dawn l-esperimenti jinġabru fi “Pjan ta’ Azzjoni għall-Isport Diġitali”, gwida komprensiva li se tkun disponibbli għall-klabbs, il-fornituri u l-muniċipalitajiet sportivi. Il-pjan ta’ azzjoni għandu l-għan li jservi bħala riżorsa għat-titjib tal-aċċessibbiltà u l-inklużività fl-isport, billi jipprovdi soluzzjonijiet prattiċi li jistgħu jiġu implimentati f’diversi kuntesti.
L-ambizzjoni tal-proġett mhijiex limitata għan-Netherlands. Reċentement, l-Aċċessibbiltà għall-Isport għamlet kuntatt mal-imsieħba Ewropej, inkluża l-EBU, biex tiġbor għarfien u l-aħjar prattiki minn pajjiżi differenti. L-inizjattiva ntlaqgħet b’entużjażmu, u bosta organizzazzjonijiet u pajjiżi esprimew ir-rieda li jipparteċipaw fiha. Din il-kollaborazzjoni Ewropea tfittex li ttejjeb l-aċċessibbiltà u l-inklużività tal-isport fuq skala usa’, waqt li tiżgura li l-individwi b’vista batuta madwar il-kontinent ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-isforz.
Is-saħħa tal-Aċċessibbiltà għall-Isport tinsab fl-approċċ kollaborattiv tagħha. Il-proġett huwa appoġġjat minn koalizzjoni ta’ gvernijiet lokali, l-Assoċjazzjoni tal-Għajnejn Netherlandiża, iċ-Ċentru tal-Għarfien għall-Isport u l-Attività Fiżika, l-Unjoni tal-Atletika u organizzazzjonijiet oħra ddedikati għall-promozzjoni tal-inklużività. Billi tlaqqa’ flimkien dawn id-diversi msieħba, l-inizjattiva tingrana firxa wiesgħa ta’ għarfien espert u riżorsi biex jinħolqu soluzzjonijiet sostenibbli u li jħallu impatt.
Hekk kif il-proġett ikompli jżid il-momentum, l-Aċċessibbiltà għall-Isport qed tappella għal aktar parteċipazzjoni mill-istituzzjonijiet edukattivi Ewropej u mill-organizzazzjonijiet tas-saħħa tal-għajnejn. It-tim iqis dan bħala pass kruċjali lejn it-trawwim ta’ kultura sportiva verament inklużiva madwar l-Ewropa, fejn kulħadd, irrispettivament mill-ħiliet viżivi tiegħu, jista’ jipparteċipa fl-isport u jgawdi minnu.
L-aċċessibbiltà għall-Isport hija aktar minn sempliċiment proġett; hija moviment lejn futur fejn ħadd ma jitħalla fil-ġenb. Permezz tal-isforzi kkombinati ta’ msieħba ddedikati madwar l-Ewropa, l-inizjattiva għandha l-għan li tagħmel impatt dejjiemi fuq l-aċċessibbiltà tal-isport, waqt li twitti t-triq għal ambjent aktar inklużiv u ekwu għal kulħadd.
Peter van Bleijswijk, eks direttur tal-innovazzjoni, il-ġestjoni tal-faċilitajiet u l-ICT u maniġer f’organizzazzjonijiet kemm bi skop ta’ qligħ kif ukoll mingħajr skop ta’ qligħ, f’dawn l-aħħar snin iffoka fuq il-promozzjoni tal-interessi tal-klijenti. Huwa impenjat b’mod attiv għall-inklużjoni u t-titjib tal-aċċessibbiltà tal-isport għal persuni għomja u b’vista parzjali. Barra minn hekk, huwa jservi bħala voluntier iddedikat għall-Assoċjazzjoni tal-Għajnejn Netherlandiża u l-EBU u huwa involut b’mod attiv fil-gruppi ta’ ħidma li jikkollaboraw mal-gvernijiet lokali u nazzjonali. Xogħlu għandu għeruq fondi fid-dedikazzjoni għat-titjib tal-kwalità tal-ħajja u l-ħolqien ta’ opportunitajiet indaqs għall-gruppi vulnerabbli fis-soċjetà.
L-idroġenu ekoloġiku huwa wieħed mill-elementi kostitwenti tat-tranżizzjoni tal-enerġija tagħna, li jagħmel l-introduzzjoni rapida tiegħu importanti ferm għas-sistema tal-enerġija futura kif ukoll għall-benesseri ekonomiku u soċjali tal-UE.
L-idroġenu ekoloġiku huwa wieħed mill-elementi kostitwenti tat-tranżizzjoni tal-enerġija tagħna, li jagħmel l-introduzzjoni rapida tiegħu importanti ferm għas-sistema tal-enerġija futura kif ukoll għall-benesseri ekonomiku u soċjali tal-UE.
Madankollu, l-istabbiliment tal-provvista, id-domanda, l-infrastruttura u l-produzzjoni fir-rigward tal-idroġenu jinvolvi firxa ta’ sfidi. L-idroġenu huwa sew għali sew jiddependi minn kundizzjonijiet qafas adatti. Minn naħa, l-ewwel irridu nimmiraw l-użu tiegħu f’setturi li diffiċilment jiġu elettrifikati, u bħala mezz ta’ ħżin tal-enerġija. Min-naħa l-oħra, irridu niżguraw li jinħolqu l-kundizzjonijiet meħtieġa għal espansjoni rapida u effiċjenti tal-infrastruttura tal-idroġenu.
Tliet punti huma partikolarment kruċjali hawnhekk:
Għandu jiġi żgurat il-finanzjament meħtieġ tal-infrastruttura. Peress li biex tinbena infrastruttura tat-trasport ser ikun hemm kostijiet sinifikanti, il-KESE jenfasizza l-importanza tal-allokazzjoni effiċjenti tar-riżorsi. Dan ser jirrikjedi ppjanar intelliġenti u integrat, inkluż bejn il-fruntieri, u reġim regolatorju li jippermetti l-investimenti meħtieġa fl-infrastruttura waqt li tiġi promossa s-sostenibbiltà ambjentali tas-sistema tal-enerġija kollha kemm hi u jiġu protetti l-utenti tan-network minn tariffi eċċessivi tan-network. Fl-istess ħin, ċertament jeħtieġ li jiġu evitati piżijiet addizzjonali fil-forma ta’ sussidjar reċiproku tal-grilji tal-idroġenu mill-utenti tal-grilja tal-gass. Dan huwa partikolarment importanti peress li l-utenti futuri tal-infrastruttura tal-grilja tal-idroġenu jvarjaw b’mod konsiderevoli mill-utenti tal-grilja tal-gass tal-lum il-ġurnata. Għalhekk, huwa importanti li jiġi applikat kemm jista’ jkun il-prinċipju ta’ min juża jħallas u b’hekk jiġi żgurat li l-infrastruttura tal-idroġenu tiġi ffinanzjata primarjament mill-utenti ta’ tali infrastruttura.
Minbarra l-finanzjament, trid tiġi żgurata l-forza tax-xogħol meħtieġa għall-espansjoni u l-produzzjoni. Minbarra l-ħolqien ta’ impjiegi ġodda ta’ kwalità tajba, ir-riallokazzjoni tal-ħaddiema eżistenti hija partikolarment importanti. Dan ifisser li l-ħaddiema eżistenti jeħtieġ li jitħarrġu kif imiss, u jitħarrġu mill-ġdid u aħjar, u l-forza tax-xogħol jeħtieġ li tinżamm billi jiġu offruti kundizzjonijiet tax-xogħol tajbin. Pereżempju, l-operaturi tan-network jeħtieġ li jkunu marbuta bi ftehimiet kollettivi konswetudinarji u l-kundizzjonijiet tax-xogħol jeħtieġ li jittejbu biex jattiraw ħaddiema tas-sengħa. Il-KESE jappella għalhekk għal djalogu soċjali effiċjenti u konklużiv fis-settur tal-gass kemm fil-livell Ewropew kif ukoll f’dak nazzjonali.
Trid tiġi żgurata ċertifikazzjoni uniformi, traċċabbli u obbligatorja tal-idroġenu prodott minn skema ċentrali tal-UE. Minbarra l-kriterji ambjentali, dawn l-iskemi ta’ ċertifikazzjoni jeħtieġ li jiggarantixxu wkoll standards soċjali. Dawn għandhom jinkludu kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u sikuri u konformità mad-drittijiet tax-xogħol, dawk soċjali u tat-trade unions.
Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni teżamina mill-ġdid l-istrateġija għall-idroġenu, li ġustament ġiet ikkritikata mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri. F’kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili fil-livell nazzjonali u Ewropew, għandu jiġi żgurat li titfassal strateġija komprensiva, li tqis iċ-ċertifikazzjoni, il-finanzjament, il-ħtiġijiet tax-xogħol, il-promozzjoni u l-protezzjoni tal-konsumatur. Huwa biss meta dan iseħħ li l-industrija Ewropea tal-idroġenu jista’ jkollha futur sabiħ.
Il-mistieden sorpriża tagħna huwa l-eks weightlifter Grieg u rebbieħ ta’ tliet midalji tad-deheb fl-Olimpjadi, Pyrros Dimas, li spjegalna x’jolqtu fil-Logħob Olimpiku. Minkejja l-fatt li, maż-żmien, l-Olimpjadi ndiblu b’ħafna modi, il-prinċipji tal-Olimpiżmu u l-emozzjonijiet tal-atleti kompetituri baqgħu l-istess bħal qatt qabel.
Il-mistieden sorpriża tagħna huwa l-eks weightlifter Grieg u rebbieħ ta’ tliet midalji tad-deheb fl-Olimpjadi, Pyrros Dimas, li spjegalna x’jolqtu fil-Logħob Olimpiku. Minkejja l-fatt li, maż-żmien, l-Olimpjadi ndiblu b’ħafna modi, il-prinċipji tal-Olimpiżmu u l-emozzjonijiet tal-atleti kompetituri baqgħu l-istess bħal qatt qabel.
Is-Sur Dimas huwa Viċi President tal-Federazzjoni Internazzjonali tal-Irfigħ tal-Piżijiet u l-kowċ tat-tim nazzjonali tal-Istati Uniti tal-Amerka. Huwa rebaħ tliet midalji tad-deheb u midalja waħda tal-bronż fl-Olimpjadi, u kien membru tal-Parlament Grieg u President tal-Federazzjoni Ellenika tal-Irfigħ tal-Piżijiet.
Lest li tibda vjaġġ li jawtonomizzak issir ċittadin Ewropew aktar infurmat, involut u attiv? Kemm jekk student, professjonist żagħżugħ jew membru attiv tal-komunità, il-Passaport għad-Demokrazija Ewropea tal-KESE huwa l-muftieħ biex tagħmel użu sħiħ mid-drittijiet ċiviċi tiegħek.
Lest li tibda vjaġġ li jawtonomizzak issir ċittadin Ewropew aktar infurmat, involut u attiv? Kemm jekk student, professjonist żagħżugħ jew membru attiv tal-komunità, il-Passaport għad-Demokrazija Ewropea tal-KESE huwa l-muftieħ biex tagħmel użu sħiħ mid-drittijiet ċiviċi tiegħek.
Dan il-passaport jipprovdi skedi informattivi, informazzjoni ta’ sfond, gwidi u navigaturi għall-aspetti kollha tad-demokrazija Ewropea moderna, inklużi sett ta’ għodod għall-parteċipazzjoni u manwal dettaljat dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej.
Interessat fl-edizzjoni l-ġdida (2023-2024) tal-fuljett dwar il-Passaport għad-Demokrazija Ewropea? Iktbilna u nibagħtuhulek – issa huwa disponibbli bl-24 lingwa kollha tal-UE.
Tista’ wkoll tikkonsulta l-verżjoni interattiva online bl-Ingliż, bil-Franċiż jew bil-Ġermaniż (se jiżdiedu iżjed lingwi gradwalment), u tidħol f’dinja li fiha l-vuċi tiegħek tagħmel impatt ġenwin! (ep)
Hemm tendenza li xi ġrajjiet jiġu ttikkettati b’mod eċċessiv bħala mumenti u avvenimenti tas-seklu, li jwasslu għal użu eċċessiv ta’ din l-espressjoni. Madankollu, peress li l-Kummissjoni Ewropea l-ġdida waslet biex tiġi ffurmata, ninsabu f’wieħed minn dawk il-mumenti determinanti: il-lemin estrem qed jiżdied u l-iskuntentizza qed tinfirex fil-kontinent kollu, il-gwerra fl-Ukrajna għaddejja sew u hemm il-periklu li l-gwerra ta’ Gaża ssir gwerra reġjonali miftuħa.
Hemm tendenza li xi ġrajjiet jiġu ttikkettati b’mod eċċessiv bħala mumenti u avvenimenti tas-seklu, li jwasslu għal użu eċċessiv ta’ din l-espressjoni. Madankollu, peress li l-Kummissjoni Ewropea l-ġdida waslet biex tiġi ffurmata, ninsabu f’wieħed minn dawk il-mumenti determinanti: il-lemin estrem qed jiżdied u l-iskuntentizza qed tinfirex fil-kontinent kollu, il-gwerra fl-Ukrajna għaddejja sew u hemm il-periklu li l-gwerra ta’ Gaża ssir gwerra reġjonali miftuħa.
Id-damma għadha ma ġietx mitfugħa fuq in-naħa l-oħra tal-Atlantiku, iżda t-tariffi li qed jiżdiedu u l-gwerra kummerċjali li qed tikber maċ-Ċina għadhom hemm, li x’aktarx jirriżultaw f’xokkijiet sussegwenti fil-ktajjen tal-provvista u fil-prezzijiet tal-konsumatur li fl-aħħar mill-aħħar se jinħassu mill-popolazzjoni.
Sadanittant, fir-rebbiegħa, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal-UE qablu dwar regoli ġodda ta’ awsterità għall-UE, u l-Istati Membri tal-UE “prudenti” jkomplu jimblukkaw riżorsi proprji addizzjonali jew għażliet ta’ self. L-UE qed tiffaċċja pressjoni klimatika, inkwiet soċjali, estremiżmu u faxxiżmu dejjem akbar, kif ukoll l-iskreditar tad-demokrazija u l-awtoritarjaniżmu li qed jiżdied, li – flimkien mat-theddida tal-qerda nukleari u l-gwerra miftuħa fil-fruntieri tagħha – għandhom jagħtu lill-mexxejja tal-UE ftit spinta biex jabbandunaw il-viżjoni qasira u l-ġlied intern tagħhom. Kwalunkwe politika li tinjora (jew li sempliċiment tindirizza b’mod xejn konkret) l-inugwaljanza u l-ġustizzja x’aktarx se tfalli. Iċ-ċittadini huma għajjenin jisimgħu diskorsi u kliem li donnhom jinstemgħu tajbin, imma fil-verità isibu ruħhom dejjem aktar f’sitwazzjonijiet diffiċli u qed jitħabtu biex ilaħħqu mal-ħajja, fejn jaraw biss li l-impjiegi tagħhom qed jisparixxu u l-introjtu tagħhom dejjem jonqos. Il-populiżmu tal-lemin estrem qed jieħu vantaġġ minn dan kollu, waqt li jevita mistoqsijiet fundamentali billi jpoġġi t-tort fuq l-immigranti.
Mingħajr il-ġustizzja soċjali mhu se jkun hemm l-ebda stabbiltà u l-ebda msieħeb affidabbli fi kwalunkwe Stat Membru. U mingħajrha, l-għaqda meħtieġa biex jiġi indirizzat dak li qed tiffaċċja l-UE mhux se tkun hemm. Ejjew nagħmlu progress soċjali l-forza li tgħaqqad wara din il-leġiżlatura l-ġdida tal-UE.
