Thionóil Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) comhdháil inar leagadh béim ar a thábhachtaí atá rannpháirtíocht an phobail sa chomhrac i gcoinne na bréagaisnéise. Trí litearthacht sna meáin a chothú, smaointeoireacht chriticiúil a spreagadh, cumarsáid ghníomhach a chur chun cinn agus IS a ghiaráil mar chomhghuaillí, is féidir le sochaithe a bheith athléimneach in aghaidh faisnéis bhréagach agus bolscaireacht thocsaineach.

Ba í an chomhdháil ar féidir leis na saoránaigh an lámh in uachtar a fháil ar an mbréagaisnéis a tionóladh i Liospóin an 22 Bealtaine 2025 an ceathrú comhdháil i dtionscadal leanúnach CESE chun an bhréagaisnéis a chomhrac le cabhair ón tsochaí shibhialta. Eagraíodh é i gcomhar le Comhairle Eacnamaíoch agus Shóisialta na Portaingéile agus le tacaíocht ó Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh agus ó Oifig Pharlaimint na hEorpa i Liospóin.

Agus béim á leagan aige ar ról ríthábhachtach na saoránach sa chomhrac sin, dúirt Uachtarán CESE, Oliver Röpke: ‘Chun cur i gcoinne na bréagaisnéise, ní mór dúinn saoránaigh agus an tsochaí shibhialta a chumhachtú, ní hamháin mar fhorais faire, ach freisin mar rannpháirtithe gníomhacha san athléimneacht dhaonlathach.’

De réir mar a bhaineann an bhréagaisnéis le mothúcháin, tá sé tábhachtach sos a chur ar sos agus scaradh óna chéile sula rachaidh sí i dteagmháil. Thug na rannpháirtithe dá n-aire, nuair a labhraíonn rud éigin le croílár an lucht féachana, go bhfuil sé tábhachtach intinn agus foinse na faisnéise a cheistiú. Ní féidir linn infheictheacht agus mearscaipeadh an ábhair sin a laghdú ach amháin mura bhfuilimid rannpháirteach.

Mar a d’athdhearbhaigh Uachtarán Chomhairle Eacnamaíoch agus Shóisialta na Portaingéile, ní hamháin gur mífhaisnéis agus easpa dúshlán faisnéise dár sochaithe nua-aimseartha iad Luís Pais Antunes, ach is farasbarr faisnéise é freisin.

Léiríodh sa chomhdháil a thábhachtaí atá sé dul i gcomhar le chéile, agus cuireadh i bhfios go láidir nach féidir an bhréagaisnéis a shárú, rud a thabharfadh bealach d’fhaisnéis iontaofa atá bunaithe ar fhíricí ach amháin trí ghníomhú le chéile, trí pháirt a thabhairt don tsochaí shibhialta ar bhealach córasach, trí phleananna gníomhaíochta a chur chun cinn maidir le litearthacht sna meáin agus trína áirithiú gur féidir reachtaíocht láidir a shárú.

‘Ní mór litearthacht sna meáin a mhúineadh i scoileanna. Is é sin an áit a bhfuil ról lárnach ag an stát. Ciallaíonn daonlathas creidiúnacht,’ a dúirt Aimilios Perdikaris, cathaoirleach an Bhoird agus Bainisteoir Ginearálta ag Gníomhaireacht Nuachta na Macadóine san Aithin.

‘Ní féidir leis an daonlathas maireachtáil gan faisnéis saor in aisce agus gan meáin shaora, neamhchlaonta agus chriticiúla,’ arsa Carlos Abreau Amorim, Leas-Aire Gnóthaí Parlaiminteacha na Portaingéile, agus dúirt sé freisin go neartódh rialtas na Portaingéile eitic iriseoireachta, ós rud é gurb é ‘easpa inchreidteachta san iriseoireacht an comhghuaillí bréagaisnéise is mó.’

Agus í ag tagairt don intleacht shaorga mar dhúshlán ollmhór sa chomhrac i gcoinne na bréagaisnéise, dúirt Niko Efstathiou, comhalta iriseora de chuid Reuters Institute for the Study of Journalism in Oxford, gur féidir leis an intleacht shaorga nuacht inchreidte dhomhain a chruthú chun feachtais a scaipeadh ar na pobail is leochailí. Mar sin féin, is féidir leis an intleacht shaorga a bheith thar a bheith úsáideach freisin chun scanadh a dhéanamh ar ábhar, chun mífhaisnéis a bhrath i bhfíor-am. (at)