Il-KESE beda l-ħidma tiegħu dwar il-Patt Blu f’Jannar 2023, u l-avveniment ta’ tnedija uffiċjali, Wasal iż-żmien għal Patt Blu tal-UE, sar fi Frar 2023. F’Settembru 2023, l-inizjattiva kisbet momentum politiku b’sejħa konġunta mill-KESE u l-Parlament Ewropew, espressa f’ittra ffirmata b’mod konġunt li ntbagħtet lill-Kapijiet ta’ Stat u ta’ Gvern tal-UE, u li tistieden lill-Istati Membri jappoġġjaw u jadottaw Patt Blu tal-UE ambizzjuż.
Fis-17 u t-18 ta’ Ottubru, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) organizza l-avveniment annwali ewlieni tiegħu ta’ komunikazzjoni, Nikkollegaw l-UE, li jlaqqa’ flimkien komunikaturi minn diversi organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Bit-titlu L-aħħar bażi tad-demokrazija: ngħinu lill-ġurnaliżmu jissopravivi u jikber, dis-sena s-seminar iffoka fuq is-sitwazzjoni attwali tal-media u postha fis-soċjetà. Is-seminar irrefera għall-ġurnalisti li qed jiffaċċjaw pressjoni dejjem akbar mill-gvernijiet u minn interessi privati li jrażżnu l-libertà tal-media. Apparti l-ostakli familjari, il-ġurnalisti issa qed jiffaċċjaw l-emerġenza tal-IA ġenerattiva, li, minkejja l-benefiċċji tagħha, thedded il-pedamenti ekonomiċi tal-ġurnaliżmu.
Fis-17 u t-18 ta’ Ottubru, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) organizza l-avveniment annwali ewlieni tiegħu ta’ komunikazzjoni, Nikkollegaw l-UE, li jlaqqa’ flimkien komunikaturi minn diversi organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Bit-titlu L-aħħar bażi tad-demokrazija: ngħinu lill-ġurnaliżmu jissopravivi u jikber, dis-sena s-seminar iffoka fuq is-sitwazzjoni attwali tal-media u postha fis-soċjetà. Is-seminar irrefera għall-ġurnalisti li qed jiffaċċjaw pressjoni dejjem akbar mill-gvernijiet u minn interessi privati li jrażżnu l-libertà tal-media. Apparti l-ostakli familjari, il-ġurnalisti issa qed jiffaċċjaw l-emerġenza tal-IA ġenerattiva, li, minkejja l-benefiċċji tagħha, thedded il-pedamenti ekonomiċi tal-ġurnaliżmu.
“X’inhi l-verità? Din il-mistoqsija antika reġgħet tfaċċat bl-IA, fil-kuntest ta’ aħbarijiet foloz, teoriji ta’ komplott u gvernijiet awtoritarji, li kollha kemm huma jdgħajfu b’mod sistematiku d-dibattitu infurmat, il-preċiżjoni u d-diskussjoni rispettuża. Huwa ferm f’waqtu li ningħaqdu flimkien biex infittxu mistoqsijiet u tweġibiet li jgħaqqduna fl-UE,” qal il-President tal-KESE Oliver Röpke.
“20 sena ilu, ftit kienu dawk li setgħu jbassru li fl-2024 l-biċċa l-kbira tan-nies ma jibqgħux jaqraw il-gazzetta mal-kafè ta’ filgħodu, iżda minflok jaqraw l-aħbarijiet online fuq it-telefowns u dejjem aktar permezz tal-media soċjali,” qal Aurel Laurențiu Plosceanu, Viċi President tal-KESE għall-Komunikazzjoni. “Iżda apparti l-isfidi l-ġodda, għad hemm oħrajn antiki. Il-ġurnalisti għadhom jiġġieldu l-għedewwa antiki tagħhom: iċ-ċensura, sjieda opaka tal-media, nuqqas ta’ finanzjament u liġijiet kontra l-media, fost l-oħrajn.”
Ricardo Gutiérrez, Segretarju Ġenerali tal-Federazzjoni Ewropea tal-Ġurnalisti, enfasizza li x-xogħol tal-ġurnalisti għandu jitqies bħala “servizz pubbliku” jew “ġid pubbliku” mhedded minn sfidi ekonomiċi, kawżi ta’ fastidju (SLAPPs) u vjolenza diretta (14-il ġurnalist maqtula fl-UE mill-2015 ’il hawn).
“Il-ġurnaliżmu qed isir professjoni aktar perikoluża minn qatt qabel,” sostna Jerzy Pomianowski, Direttur Eżekuttiv tal-Fond Ewropew għad-Demokrazija, huwa u jirreferi għall-persekuzzjoni tal-ġurnalisti fil-Belarussja. Fil-messaġġ b’vidjo tiegħu, Andrey Gnyot, produttur tal-films, attivist u ġurnalist Belarussu taħt detenzjoni domiċiljari f’Belgrad u f’riskju ta’ estradizzjoni, qal li l-akbar theddida għall-ġurnaliżmu hija “forza brutali intiża biex teqred il-verità u d-deċenza”. Bl-istess mod, il-ġurnalista Belarussa Hanna Liubakova, ikkundannata għal 10 snin ħabs in absentia, qalet li fil-Belarussja hemm 33 ġurnalist il-ħabs u li min saħansitra jsegwi l-kanal tal-media soċjali tagħha jista’ jispiċċa inkarċerat.
Dr Alexandra Borchardt, ġurnalista veterana, konsulenta indipendenti, riċerkatriċi tal-media u l-awtriċi prinċipali tar-rapport tal-EBU dwar “Ġurnaliżmu fdat fl-era tal-IA ġenerattiva”, għamlet dak li hija sejħet id-dikjarazzjoni “provokattiva” li “l-ġurnaliżmu u l-IA ġenerattiva jikkontradixxu lil xulxin peress li l-ġurnaliżmu jikkonċerna l-fatti, u l-IA ġenerattiva tikkalkula l-probabbiltajiet, u għalhekk ma titrattax il-fatti. Huwa għalhekk li jeħtieġ li ssirilha verifika tal-fatti,” qalet fid-diskors ewlieni tagħha “Informazzjoni fdata fl-era tal-IA ġenerattiva”.
Is-Sinjura Borchardt wissiet lill-media kontra “distakk diġitali”, fejn parti mis-soċjetà tħaddan l-età tal-IA u l-bqija tirreżistiha. Jekk il-media tonqos milli tadatta, tirriskja li titlef il-battalja li l-IA tintuża biex timmodernizza u tilħaq l-udjenzi. Fost l-isfidi għall-media li jirriżultaw mill-IA ġenerattiva hemm it-telf tal-viżibbiltà għall-ġurnalisti f’mudell kummerċjali bbażat fuq l-IA u n-nuqqas ta’ kontroll fuq il-kontenut.
L-abbundanza żejda ta’ informazzjoni li l-IA tista’ tipproduċi bil-massa tista’ twassal għal piż żejjed fuq l-udjenza. “Iż-żgħażagħ se jkunu jridu jsiru ġurnalisti jekk dan ifisser li jkollhom jikkompetu mal-IA?” staqsiet is-Sinjura Borchardt. (ll)
Is-seminar Connecting EU 2024 ġie organizzat bl-appoġġ tal-Premju Daphne Caruana Galizia għall-Ġurnaliżmu. Il-Premju, mogħti mill-Parlament Ewropew f’Ottubru ta’ kull sena, jirrikonoxxi ġurnaliżmu investigattiv kuraġġuż. Skopri aktar dwar il-premju u ċ-ċerimonja tal-għoti tal-premjijiet tal-2024 li se ssir fit-23 ta’ Ottubru!
Is-seminar Connecting EU 2024 ġie organizzat bl-appoġġ tal-Premju Daphne Caruana Galizia għall-Ġurnaliżmu. Il-Premju, mogħti mill-Parlament Ewropew f’Ottubru ta’ kull sena, jirrikonoxxi ġurnaliżmu investigattiv kuraġġuż. Skopri aktar dwar il-premju u ċ-ċerimonja tal-għoti tal-premjijiet tal-2024 li se ssir fit-23 ta’ Ottubru!
F’daqqa t’għajn
Il-Premju Daphne Caruana Galizia għall-Ġurnaliżmu tnieda fl-2021 bħala ġieħ lill-ġurnalista u l-blogger Maltija assassinata fl-2017. Huwa jippremja, fuq bażi annwali, xogħlijiet ġurnalistiċi eċċellenti li jirriflettu l-prinċipji u l-valuri ewlenin tal-Unjoni Ewropea, bħal-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u d-drittijiet tal-bniedem.
Ir-rebbieħ tal-2024 se jitħabbar fiċ-Ċerimonja tal-Premjazzjoni li se ssir fis-6pm tat-23 ta’ Ottubru fil-Parlament Ewropew (PE) fi Strasburgu. Tista’ ssegwiha b’mod dirett hawnhekk. Ġurija indipendenti mill-Ewropa kollha, magħmula minn ġurnalisti u esperti tal-komunikazzjoni, għażlet 13-il xogħol ġurnalistiku finalist.
Il-Viċi President tal-PE Pina Picierno (responsabbli għall-Premju) se tilqa’ lill-parteċipanti, u se tagħti l-kelma lill-President tal-PE Roberta Metsola għad-diskors tal-ftuħ tagħha. Membru tal-ġurija mbagħad jipprovdi ħarsa ġenerali tal-Premju, u wara t-trofew jingħata lir-rebbieħ minn rappreżentant tar-rebbieħa tas-sena l-oħra.
Retrospettiva
Fl-edizzjoni inawgurali tiegħu, il-Premju ngħata lil “The Pegasus Project”, ikkoordinat mill-konsorzju Forbidden Stories u, fl-2022, ir-rebbieħa kienu Clément Di Roma u Carol Valade, għal dokumentarju dwar “Ir-Repubblika Ċentru-Afrikana taħt l-Influwenza Russa”. Fl-2023, rebħu l-Premju l-investigazzjoni konġunta dwar in-nawfraġju tal-migranti f’Pylos, mill-istabbiliment investigattiv Grieg Solomon, f’kollaborazzjoni ma’ Forensis, ix-xandar pubbliku Ġermaniż StrgF/ARD u l-gazzetta Brittanika The Guardian.
Seminar għall-Istampa
Qabel iċ-Ċerimonja tal-Premjazzjoni, l-Unità tas-Servizzi għall-Midja tal-Parlament Ewropew se torganizza seminar għall-istampa dwar “Is-salvagwardja tal-libertà tal-media” (23 ta’ Ottubru, 3pm). Madwar 65 ġurnalist huma mistennija jattendu, u se jieħdu sehem f’diskorsi u diskussjonijiet siewja fil-preżenza ta’ Matthew Caruana Galizia, ġurnalista u iben Daphne Caruana Galizia.
Il-programm se jinkludi testimonjanzi minn ġurnalisti li ffaċċjaw theddid fil-linja tax-xogħol tagħhom. Waħda minnhom hija Stefania Battistini, ġurnalista Taljana li reċentement żdiedet mal-lista tar-Russja ta’ persuni mfittxijin wara r-rappurtaġġ tagħha dwar il-gwerra. Is-seminar se jixxandar fuq l-internet hawnhekk.
Wieħed mill-kelliema fil-panel waqt l-avveniment tal-2024 Nikkollegaw l-UE dwar il-ġurnaliżmu investigattiv kien Lukáš Diko, direttur taċ-Ċentru Investigattiv Ján Kuciak. Huwa tkellem magħna dwar il-ħidma tal-ġurnalisti investigattivi fis-Slovakkja llum, fejn l-appoġġ inizjali għall-istampa ħielsa u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni wara l-qtil ta’ Ján Kuciak qalbu għal nuqqas ta’ fiduċja fil-media indipendenti u atmosfera ostili lejn il-ġurnalisti.
Wieħed mill-kelliema fil-panel waqt l-avveniment tal-2024 Nikkollegaw l-UE dwar il-ġurnaliżmu investigattiv kien Lukáš Diko, direttur taċ-Ċentru Investigattiv Ján Kuciak. Huwa tkellem magħna dwar il-ħidma tal-ġurnalisti investigattivi fis-Slovakkja llum, fejn l-appoġġ inizjali għall-istampa ħielsa u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni wara l-qtil ta’ Ján Kuciak qalbu għal nuqqas ta’ fiduċja fil-media indipendenti u atmosfera ostili lejn il-ġurnalisti.
1. Il-qtil tal-kollega tiegħek Ján Kuciak, l-ewwel assassinju ta’ ġurnalist fis-Slovakkja mill-indipendenza ’l hawn kien xokk mhux biss f’pajjiżek iżda wkoll fl-UE. X’inhuma l-aħħar aħbarijiet dwar il-każ legali kontra l-qattiela?
Għaddew sitt snin u nofs minn mindu Ján Kuciak u l-għarusa tiegħu Martina Kušnírová nqatlu minħabba l-ħidma investigattiva ta’ Ján. Minkejja dan, il-proċess għadu għaddej u jista’ jdum saħansitra aktar. Sal-lum, l-assassin, is-sewwieq tiegħu, u l-middleman ġew ikkundannati għal sentenzi twal ta’ ħabs. Madankollu, il-proċessi tal-allegat moħħ wara l-assassinju, in-negozjant Marian Kočner, u l-assoċjat mill-qrib tiegħu Alena Zsuzsová, li, skont l-investigazzjoni, ordnaw il-qtil, qed jistennew deċiżjonijiet ta’ appell mill-Qorti Suprema. Zsuzsová ġiet ikkundannata mill-qorti tal-ewwel istanza waqt li Kočner ġie lliberat. Hemm ukoll il-possibbiltà li skont id-deċiżjoni li jmiss isir proċess ġdid. Kemm Kočner kif ukoll Zsuzsová kienu ilhom il-ħabs għal reati oħra. Aħna fiċ-Ċentru Investigattiv Ján Kuciak qed insegwu l-proċess mill-qrib ħafna peress li wieħed mill-għanijiet ewlenin tagħna huwa li nippreżervaw il-legat ta’ Jan billi nkomplu l-ħidma investigattiva tiegħu.
2. Wara x-xokk inizjali u l-protesti kontra l-qtil li wasslu biex jirriżenja l-Prim Ministru ta’ dak iż-żmien Robert Fico, fil-fehma tiegħek, x’kien li nbidel fl-opinjoni pubblika biex is-Sur Fico jerġa’ jikseb is-setgħa?
Wara l-qtil ta’ Ján u Martina fl-2018, is-soċjetà kollha kienet fi stat ta’ xokk. Is-Slovakkja rat l-akbar protesti popolari tagħha mir-Rivoluzzjoni tal-Bellus tal-1989 li kienet wasslet għall-waqgħa tal-komuniżmu. Il-protesti wasslu għar-riżenja tal-Prim Ministru Robert Fico u l-Ministru għall-Intern Robert Kaliňák. In-nies appoġġaw lill-ġurnalisti, kulħadd ried ikun ġurnalist investigattiv u l-korruzzjoni kien fuq moħħ in-nies. L-oppożizzjoni rikbet din il-mewġa u rebħet l-elezzjoni fl-2020 b’aġenda kontra l-korruzzjoni. Iżda ftit wara, il-pandemija tal-COVID-19 bdiet bil-problemi kollha tagħha u ġestjoni ħażina u taqlib politiku. Bħala politiku ta’ esperjenza, Robert Fico kkapitalizza mill-protesti kontra t-tilqim, u din tatu momentum. Mal-bidu tal-gwerra fl-Ukrajna, huwa intensifika wkoll in-narrattivi tiegħu favur ir-Russja, li għenu lill-partit tiegħu, Smer, jerġa’ jikseb appoġġ. Is-Slovakkja hija partikolarment vulnerabbli għall-propaganda u l-aħbarijiet foloz, u dawn il-fatturi kkontribwew biex Robert Fico u l-partit tiegħu jirbħu l-elezzjonijiet tal-2023.
3. Kemm hu perikoluż illum il-ġurnata li tkun ġurnalist investigattiv fis-Slovakkja? X’theddid ġdid qed tiffaċċja f’xogħlok?
F’dawn l-aħħar ftit snin erba’ ġurnalisti investigattivi nqatlu fi Stati Membri tal-UE. Daphne Caruana Galizia f’Malta fl-2017, Ján Kuciak fis-Slovakkja fl-2018, Giorgos Karaivaz fil-Greċja fl-2021 u Peter de Vries fin-Netherlands fl-2021. Li tkun ġurnalist investigattiv sar perikoluż fl-Ewropa. Iżda nistgħu naraw ukoll li l-qtil ta’ ġurnalist wieħed mhux se jsikket il-verità u l-verità se titla’ fil-wiċċ. Rajna dan iseħħ f’dawk il-pajjiżi kollha.
Minkejja dawk l-assassinji orribbli, xorta nistgħu naraw għadd dejjem akbar ta’ attakki verbali jew online kontra ġurnalisti fis-Slovakkja, spiss imħajra minn politiċi inkluż il-prim ministru, u spiss inċitaw fastidju u kampanji ta’ malafama kontra l-ġurnalisti. Din l-atmosfera ostili kontra l-ġurnalisti u l-media indipendenti twassal għal atti oħra kontrihom. Reċentement, rajna żieda fis-SLAPPs, pereżempju, il-Prim Ministru Fico fittex lill-kap editur ta’ Aktuality.sk talli uża r-ritratt tiegħu fuq il-qoxra ta’ ktieb. U l-aktar każ reċenti kien jinvolvi l-użu ħażin tal-infurzar tal-liġi biex jiġu intimidati l-ġurnalisti, li ġara lill-kollega tagħna miċ-Ċentru Investigattiv Ján Kuciak. Dawn l-attakki kollha jwasslu biex il-fiduċja tal-pubbliku fil-media indipendenti tiġi mminata kif ukoll atmosfera ostili ġenerali lejn il-ġurnalisti. B’konsegwenza ta’ dan, l-għadd ta’ ġurnalisti investigattivi fil-pajjiż qed jonqos, u mhux ħafna żgħażagħ qed jaspiraw li jsiru ġurnalisti investigattivi. Fuq nota pożittiva, aħna fiċ-Ċentru Investigattiv Ján Kuciak bdejna l-proġett Safe.journalism.sk, li jipprovdi taħriġ fis-sigurtà personali u diġitali għall-ġurnalisti kif ukoll għajnuna legali u psikosoċjali lill-ġurnalisti li jiffaċċjaw theddid u attakki.
Lukáš Diko huwa l-kap editur u president taċ-Ċentru Investigattiv Ján Kuciak. Lukáš huwa ġurnalist investigattiv u figura mexxejja tal-media b’aktar minn 20 sena esperjenza. Huwa ħadem bħala direttur tal-aħbarijiet, l-isport u l-affarijiet pubbliċi tax-xandar pubbliku Slovakk RTVS. Lukaš huwa wkoll koawtur tal-Kodiċi tal-Etika tal-ġurnalisti Slovakki adottat fl-2011.
Is-saħħa hija pilastru fundamentali tar-reżiljenza u l-prosperità tal-UE. Lil hinn minn suġġett periferali, is-saħħa hija prijorità ewlenija għal kull ċittadin Ewropew, peress li lkoll kemm aħna nużaw is-sistemi tas-saħħa tagħna f’mument jew ieħor. Matul il-COVID, is-saħħa kienet il-fokus ċentrali. Madankollu, għandu jingħad li l-President von der Leyen naqset milli tagħmel użu mill-pożizzjoni tagħha biex taħtaf opportunità unika biex tagħmel is-saħħa komponent essenzjali tal-oqsma ta’ politika l-oħra kollha billi tippromovi l-integrazzjoni trasversali tal-politiki tas-saħħa.
Is-saħħa hija pilastru fundamentali tar-reżiljenza u l-prosperità tal-UE. Lil hinn minn suġġett periferali, is-saħħa hija prijorità ewlenija għal kull ċittadin Ewropew, peress li lkoll kemm aħna nużaw is-sistemi tas-saħħa tagħna f’mument jew ieħor. Matul il-COVID, is-saħħa kienet il-fokus ċentrali. Madankollu, għandu jingħad li l-President von der Leyen naqset milli tagħmel użu mill-pożizzjoni tagħha biex taħtaf opportunità unika biex tagħmel is-saħħa komponent essenzjali tal-oqsma ta’ politika l-oħra kollha billi tippromovi l-integrazzjoni trasversali tal-politiki tas-saħħa.
Jeħtieġ li negħlbu s-silos settorjali u niżviluppaw mudell Ewropew aktar koerenti, koeżiv u inklużiv, li jappoġġja tranżizzjoni ġusta għal kulħadd, fejn ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. Irridu ngħaqdu l-partijiet ikkonċernati kollha, insaħħu d-djalogu soċjali u ninvolvu lis-soċjetà ċivili, mit-tfassil tal-politika sal-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni.
Il-Kumitat jappella għal Inizjattiva Ewlenija Ewropea għas-Saħħa: inizjattiva unifikanti ankrata fis-solidarjetà Ewropea biex insaħħu s-sistemi tas-saħħa tagħna, niġġieldu l-inugwaljanzi fis-saħħa u nipproteġu kontra kriżijiet futuri. Dawn huma wħud mill-aspetti li se jiffurmaw il-qalba ta’ din l-inizjattiva komprensiva:
Il-Garanzija Ewropea tas-Saħħa u l-Kura: wegħda lil kull ċittadin Ewropew li jiġi żgurat aċċess ekwu u universali għal kura ta’ kwalità għolja.
L-approċċ "Saħħa Waħda": is-saħħa tal-bniedem hija marbuta b’mod inseparabbli mas-saħħa tal-annimali, tal-pjanti u tal-ambjent. It-tibdil fil-klima, il-pandemiji u t-telf tal-bijodiversità huma kollha theddidiet li jġegħluna nieħdu approċċ olistiku.
L-immodernizzar tas-sistemi tas-saħħa tagħna billi jiġu adottati għodod diġitali u l-intelliġenza artifiċjali, u jiġi żgurat li ċ-ċibersigurtà u t-titjib tal-ħiliet diġitali taċ-ċittadini u tal-professjonisti tas-saħħa jkunu fil-qalba ta’ dan il-proċess.
Investimenti strateġiċi soċjali u tas-saħħa. L-investiment fis-saħħa għandu impatt pożittiv fuq il-benesseri taċ-ċittadini u fuq il-kompetittività tal-Ewropa.
L-iżgurar tal-aċċess għall-mediċini u l-bini ta’ industrija innovattiva u kompetittiva tal-UE, li tpoġġi s-saħħa u l-interess pubbliku fuq quddiem nett tal-avvanzi tagħha u tnaqqas id-dipendenza tagħna fuq il-ktajjen tal-provvista globali. Il-produzzjoni fit-territorju Ewropew hija essenzjali biex tiġi ggarantita s-sovranità tas-saħħa tagħna.
L-iżgurar ta’ għadd suffiċjenti ta’ professjonisti tas-saħħa mħarrġa tajjeb u mħallsa tajjeb, billi jinħolqu kundizzjonijiet tax-xogħol attraenti, isir investiment fit-taħriġ, jinbnew karrieri ta’ sodisfazzjon u jingħata appoġġ kostanti lill-ħaddiema tas-saħħa.
It-tisħiħ tal-politiki dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, b’mod partikolari permezz tal-mediċina okkupazzjonali, il-programmi ta’ skrinjar fuq il-post tax-xogħol u l-protezzjoni tal-ħaddiema mill-karċinoġeni u l-mutaġeni.
L-indirizzar tal-pjaga tal-mard mhux komunikabbli u l-isfida tal-mard rari għandu jkun prijorità; din hija sfida kontra l-inugwaljanzi fis-saħħa li jirriżultaw minn kawżi multipli.
Biex ngħiduha b’mod provokattiv, il-ġurnaliżmu u l-IA ġenerattiva jikkontradixxu lil xulxin: il-ġurnaliżmu jikkonċerna l-fatti u l-IA ġenerattiva tikkalkula l-probabbiltajiet. Jew forsi tippreferu li l-ġurnalisti sempliċement jimlew il-vojt ta’ storja li jkunu qed jirrappurtaw dment li din tinstema’ probabbli? Dan huwa eżattament kif taħdem l-IA ġenerattiva.
Biex ngħiduha b’mod provokattiv, il-ġurnaliżmu u l-IA ġenerattiva jikkontradixxu lil xulxin: il-ġurnaliżmu jikkonċerna l-fatti u l-IA ġenerattiva tikkalkula l-probabbiltajiet. Jew forsi tippreferu li l-ġurnalisti sempliċement jimlew il-vojt ta’ storja li jkunu qed jirrappurtaw dment li din tinstema’ probabbli? Dan huwa eżattament kif taħdem l-IA ġenerattiva. Minkejja dan, l-IA ġenerattiva toffri opportunitajiet enormi biex ittejjeb il-ġurnaliżmu, li jvarjaw mill-użu tal-IA għal skopijiet ta’ brainstorming ta’ ideat, mistoqsijiet ta’ intervisti u titli ewlenin, sar-rwol tagħha fil-ġurnaliżmu tad-data u l-analiżi rapida tad-dokumenti. L-IA tista’ tgħin ukoll biex tmur lil hinn mill-formati u l-lingwi, u tista’ tbiddel it-testi f’vidjos, podcasts, u elementi viżwali, tittraskrivi, tittraduċi u tillustra l-kontenut, u tagħmlu aċċessibbli f’format ta’ chat. Dawn l-aspetti jistgħu jgħinu biex jintlaħqu persuni li qabel ma kinux moqdija biżżejjed: udjenzi f’komunitajiet żgħar ħafna, dawk li ma jafux jaqraw tajjeb jew għandhom problemi ta’ komprensjoni, jew dawk li għandhom kwalunkwe indeboliment ieħor u dawk l-individwi li mhumiex interessati jsegwu l-ġurnaliżmu b’mod tradizzjonali. Ezra Eeman, Direttur tal-Istrateġija u l-Innovazzjoni ta’ NPO, ix-xandar pubbliku Netherlandiż, jgħid: “Bl-IA ġenerattiva, nistgħu nissodisfaw il-missjoni ta’ servizz pubbliku tagħna aħjar; din se ssaħħaħ l-interattività, l-aċċessibbiltà u l-kreattività. L-IA tgħinna nwasslu aktar kontenut lill-udjenzi tagħna.”
Iżda għalkemm xi wħud fl-industrija diġà huma konvinti mill-wegħdiet tal-IA ġenerattiva, din it-teknoloġija tirrappreżenta riskji konsiderevoli għall-ġurnaliżmu. L-aktar żewġ riskji sinifikanti huma t-telf ġenerali ta’ fiduċja fl-informazzjoni, u l-erożjoni ulterjuri jew saħansitra l-għajbien tal-mudelli tan-negozju tagħha. Kif diġà ntqal, l-“alluċinazzjonijiet” – it-terminu użat għat-tendenza tal-IA ġenerattiva li tipproduċi tweġibiet żbaljati u li tivvinta fatti u sorsi fittizji – huma fil-fatt karatteristika tat-teknoloġija aktar milli bug. Iżda l-isfida hija aktar profonda. Peress li l-IA ġenerattiva tippermettilna li fi ftit minuti noħolqu kwalunkwe tip ta’ kontenut, inklużi deep fakes, il-periklu huwa li l-pubbliku jitlef il-fiduċja fil-kontenut kollu disponibbli. It-taħriġ fil-litteriżmu fil-media diġà jirrakkomanda li nkunu xettiċi dwar il-kontenut online; dan ix-xettiċiżmu san jista’ jinbidel f’nuqqas ta’ fiduċja totali f’każ li l-fabbrikazzjoni tal-kontenut tiżdied. Għadna ma nafux jekk il-marki tal-media tradizzjonali humiex se jibbenefikaw mill-pożizzjoni ta’ gwida tagħhom f’din id-dinja tal-informazzjoni jew jekk il-mezzi tax-xandir kollha humiex se jitqiesu bħala mhux affidabbli f’dan il-kuntest.
Iż-żieda enormi fit-tfittxijiet ġenerattivi taggrava s-sitwazzjoni, peress li thedded li tagħmel il-ġurnaliżmu dejjem aktar inviżibbli. Fil-passat, tfittxija fuq Google kienet tipprovdi sett ta’ links, ħafna minnhom konnessi ma’ marki tal-media affidabbli; illum, ir-riżultati tat-tfittxijiet qed jissawru dejjem aktar mill-IA ġenerattiva. In-nies jiksbu tweġibiet tal-ewwel livell f’forma testwali; m’għandhomx għalfejn ikomplu jfittxu. Mhux ta’ b’xejn l-eżekuttivi fil-qasam tal-media huma mbeżża’. Ħafna minnhom qed iħaffu l-implimentazzjoni tal-IA għal żidiet fl-effiċjenza, li ovvjament mhux se jkun biżżejjed peress li dak li huwa meħtieġ huwa saħansitra aktar investiment f’ġurnaliżmu ta’ kwalità tajba biex juri lill-udjenzi d-differenzi bejn sempliċiment “kontenut”, minn naħa waħda, u ġurnaliżmu riċerkat sew, preċiż u affidabbli, min-naħa l-oħra.
Hemm bżonn ta’ approċċ etiku għall-użu tal-IA fil-media. L-ewwel nett, l-organizzazzjonijiet tal-media jeħtieġu strateġija tal-IA u jridu jiffukaw fuq il-kontribut tat-teknoloġija għat-twassil tal-valur tas-servizz pubbliku. Ir-riżorsi jeħtieġ li jiġu ffukati fuq dak li huwa mixtieq u jiġu implimentati kif adatt, dejjem fid-dawl tal-fatt li l-IA għandha spiża ambjentali u soċjetali konsiderevoli. Li ngħidu le għandu dejjem ikun possibbli. L-organizzazzjonijiet għandhom jużaw ukoll is-setgħa u l-influwenza tagħhom meta jixtru prodotti, jagħmlu lobbying għar-regolamentazzjoni, u jinvolvu ruħhom fid-dibattiti dwar id-drittijiet tal-awtur u l-protezzjoni tad-data. Hemm ħafna x’jista’ jintilef. Huwa imperattiv li kull kumpanija tiskrutinizza regolarment il-prodotti li tuża għal preġudizzji u sterjotipi biex tevita li l-ħsara tiġi aggravata. Fl-aħħar nett, f’dan l-ambjent li qed jinbidel malajr bi prodotti ġodda li joħorġu kuljum, huwa perikoluż li wieħed jipproċedi waħdu. L-involviment u l-promozzjoni ta’ kollaborazzjonijiet fi ħdan l-industrija u bejn l-industrija u l-kumpaniji tat-teknoloġija huma essenzjali biex jitwittu toroq responsabbli ’l quddiem.
Iżda ma hemm l-ebda dubju, l-IA ġenerattiva se żżid b’mod sostanzjali d-dipendenza tal-media mill-kumpaniji tat-teknoloġija kbira. Aktar mal-kumpaniji tat-teknoloġija jintegraw l-għodod tal-IA fl-applikazzjonijiet li n-nies jużaw fil-ħajja tagħhom ta’ kuljum, inqas ikun il-kontroll li l-organizzazzjonijiet tal-media jkunu jistgħu jeżerċitaw fuq il-prattiki, il-proċessi u l-prodotti. Il-linji gwida etiċi tagħhom jistgħu mbagħad ikunu biss żieda ma’ xi ħaġa li tkun ilha li ġiet deċiża band’oħra.
Fid-dawl ta’ dan kollu, l-ipoteżi li ġejja tista’ tkun xi ftit sorprendenti: il-ġurnaliżmu ta’ għada jista’ jixbah ħafna lil dak tal-bieraħ – u nittamaw aħjar. Iżda parti mill-ġurnaliżmu tal-lum se tisparixxi. Bħalma dejjem kien, il-ġurnaliżmu se jkun dwar il-fatti, is-sorpriżi, ir-rakkontar tal-istejjer, u li dawk fil-poter jagħtu rendikont ta’ azzjonijiethom. Il-ġurnaliżmu se jkun dwar il-bini ta’ relazzjonijiet stabbli, leali u fdati mal-udjenzi billi jipprovdi gwida, imexxi l-konverżazzjonijiet u jappoġġja lill-komunitajiet. F’dinja ta’ kontenut artifiċjali, dak li jgħidu, jaħsbu u jħossu l-individwi se jkun ta’ benefiċċju kbir. Il-ġurnalisti huma mgħammra b’mod uniku biex jiżvelaw dan kollu. Iżda l-IA tista’ tgħin lill-ġurnaliżmu jmur lil hinn biex jaqdi lill-individwi u lill-gruppi skont il-ħtiġijiet u s-sitwazzjoni tal-ħajja tagħhom; u biex isir aktar inklużiv, lokali u arrikkit bid-data b’modi li qabel ma kinux affordabbli. Hija u titkellem dwar l-IA, Anne Lagercrantz, Viċi Uffiċjal Kap Eżekuttiv tat-Televiżjoni Żvediża, qalet: “L-IA se tbiddel b’mod fundamentali l-ġurnaliżmu iżda nittamaw li mhux ir-rwol tagħna fis-soċjetà. Irridu naħdmu favur il-kredibbiltà tal-industrija tal-media. Irridu noħolqu spazji siguri għall-informazzjoni.” Jidher ċar li l-era tal-IA tirrappreżenta l-akbar riskji mhux għall-ġurnaliżmu nnifsu, iżda għall-mudelli ta’ negozju tiegħu.
Dan it-test huwa bbażat fuq ir-rapport li jista’ jitniżżel bla ħlas dwar Trusted Journalism in the Age of Generative AI (Ġurnaliżmu fdat fl-era tal-IA ġenerattiva), ippubblikat mill-Unjoni Ewropea tax-Xandir fl-2024, riċerkat u miktub minn Dr Alexandra Borchardt, Kati Bremme, Dr Felix Simon u Olle Zachrison.
It-tkabbir u l-integrazzjoni tal-pajjiżi kandidati fl-Unjoni Ewropea mhuwiex sempliċiment espansjoni: huwa investiment ġeostrateġiku fit-trawwim tal-paċi, l-istabbiltà, is-sigurtà u l-iżvilupp soċjoekonomiku, it-tisħiħ tan-nisġa demokratika tal-kontinent tagħna. It-tkabbir tal-UE għalhekk iservi bħala għodda b’saħħitha għat-tixrid u għall-ħarsien tal-valuri ewlenin Ewropej.
It-tkabbir u l-integrazzjoni tal-pajjiżi kandidati fl-Unjoni Ewropea mhuwiex sempliċiment espansjoni: huwa investiment ġeostrateġiku fit-trawwim tal-paċi, l-istabbiltà, is-sigurtà u l-iżvilupp soċjoekonomiku, it-tisħiħ tan-nisġa demokratika tal-kontinent tagħna. It-tkabbir tal-UE għalhekk iservi bħala għodda b’saħħitha għat-tixrid u għall-ħarsien tal-valuri ewlenin Ewropej. Il-korpi bilaterali stabbiliti tagħna ma’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili minn pajjiżi kandidati huma l-Kumitati Konsultattivi Konġunti (JCC) u l-Pjattaformi tas-Soċjetà Ċivili (CSPs), l-inizjattiva tal-membri kandidati tat-tkabbir, u l-espansjoni taż-żjarat fil-pajjiż tad-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-Dritt fil-pajjiżi kandidati. Dawn juru l-impenn tal-KESE kemm lejn l-approfondiment kif ukoll it-twessigħ tal-Unjoni. Il-ħidma tagħna turi li l-progress fir-riformi interni meħtieġa jista’ u għandu jimxi id f’id mal-integrazzjoni tal-pajjiżi kandidati. Minkejja l-isfidi persistenti f’diversi pajjiżi kandidati, dawn l-ostakli għandhom jagħtu spinta lill-kollaborazzjoni tagħna mal-kontropartijiet kandidati, aktar milli jiskoraġġixxu l-progress.
Il-KESE kien strumentali fit-tkabbir tal-UE, huwa ipparteċipa fil-Laqgħa Ministerjali tal-Balkani tal-Punent fi Skopje u kkollabora mill-qrib mal-mexxejja ta’ diversi pajjiżi kandidati. L-attivitajiet tagħna għandhom l-għan li jivvalutaw ir-rieda tal-pajjiżi kandidati li jissodisfaw il-kriterji ta’ Copenhagen, u jtennu l-impenn tagħna għal djalogu inklużiv u ekwu mal-membri kollha tal-KESE, ċertament fosthom il-membri kandidati tat-tkabbir. Huwa għalhekk li bi kburija ngħid li l-inizjattiva tal-membri kandidati tat-tkabbir, li tnediet fi Frar li għadda fil-preżenza tal-Prim Ministru Albaniż Edi Rama u tal-Prim Ministru Montenegrin Milojko Spajić, hija pedament tal-manifest tal-presidenza tiegħi.
Billi jinkludi b’mod attiv lill-membri kandidati tat-tkabbir, il-Kumitat ipoġġi lilu nnifsu bħala mexxej fost l-istituzzjonijiet tal-UE fl-integrazzjoni gradwali tal-pajjiżi kandidati tal-UE. L-impatt ta’ din l-inizjattiva huwa tanġibbli u dejjem aktar rikonoxxut fil-pajjiżi kandidati u fl-UE, bil-President tal-Kummissjoni Ewropea Ursula von der Leyen u l-Kummissarju għat-Tkabbir Oliver Várhelyi jappoġġjaw bil-qawwa l-proġett. Din l-inizjattiva għandha l-għan li ġġib mhux biss benefiċċji immedjati, iżda tfittex ukoll li tibni pedament sod għall-aspirazzjonijiet fit-tul tal-pajjiżi kandidati, taċ-ċittadini tagħhom u tas-soċjetajiet ċivili vibranti tagħhom. Dan jippermetti lis-soċjetà ċivili minn dawn il-pajjiżi biex tinvolvi ruħha direttament fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE, u żżomm il-momentum għar-riformi meħtieġa. Total ta’ 146 membru kandidat tat-tkabbir kienu involuti b’mod attiv f’Opinjonijiet dwar suġġetti relatati mat-tkabbir, bħall-politika ta’ koeżjoni tal-UE, is-suq uniku, is-sostenibbiltà tas-settur agroalimentari u n-nuqqas ta’ ħiliet.
Il-JCCs u s-CSPs jirrappreżentaw pjattaforma kritika għad-djalogu fost il-partijiet ikkonċernati differenti, u jiżguraw li l-ilħna kollha jinstemgħu matul il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Il-JCCs huma attwalment fis-seħħ mal-Montenegro, is-Serbja u t-Turkija, is-CSP huma fis-seħħ b’mod partikolari mal-Ukrajna u l-Moldova. Il-Kumitat Konsultattiv Konġunt mal-Maċedonja ta’ Fuq huwa mistenni li jerġa’ jibda hekk kif jibda l-ewwel raggruppament tan-negozjati, filwaqt li kumitat ġdid għall-Albanija jinsab fi stadju avvanzat. Il-Forum ta’ livell għoli tas-soċjetà ċivili li jmiss iddedikat għat-Tkabbir li se jsir fl-24 ta’ Ottubru, waqt il-Plenarja tal-KESE, se jkompli jsaħħaħ dan l-impenn. Organizzat b’mod konġunt mal-Kummissjoni, huwa se jlaqqa’ lill-membri tal-KESE, madwar mitt rappreżentant minn membri kandidati tat-tkabbir, l-Istati Membri, u politiċi ewlenin tal-pajjiżi kandidati biex jesploraw il-valur tad-djalogu ċivili u soċjali għal Tkabbir tal-UE ta’ suċċess. Huwa se jenfasizza r-rwol tad-djalogu soċjali fl-avvanz tal-isforzi tal-adeżjoni, fl-ottimizzazzjoni tat-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali, u fiż-żamma tal-valuri fundamentali tal-UE.
Bħala portal għas-soċjetà ċivili, il-KESE huwa ddedikat biex jawtonominizza u jħaddan ilħna li jistinkaw għal-libertà, id-demokrazija u l-prosperità soċjoekonomika – fl-aħħar mill-aħħar irawmu integrazzjoni aktar mill-qrib fil-pajjiżi kandidati u fl-UE. Flimkien, qed nibnu futur aħjar għall-Ewropa – li huwa inklużiv, prosperu u magħqud. L-impenn tal-Kumitat għat-tkabbir huwa sod, u l-azzjonijiet tagħna huma xhieda tat-twemmin tagħna għal Ewropa aktar integrata u reżiljenti b’mod ġenerali.
