Is-suq tal-elettriku għandu jiġi riformat b’tali mod li ma jkunx limitat biss għall-ilħuq tal-miri tan-newtralità klimatika sal-2050. Skont il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, huwa essenzjali li jiġu żgurati s-sigurtà tal-provvista, prezzijiet stabbli u affordabbli u d-dritt għall-enerġija sabiex jiġu protetti l-gruppi vulnerabbli.

Fl-Opinjoni dwar Il-futur tal-provvista u l-ipprezzar tal-elettriku fl-UE, ippubblikata f’Jannar u mfassla minn Jan Dirx u Thomas Kattnig, il-KESE jirrakkomanda mudell ta’ regolamentazzjoni governattiva fejn meħtieġ u intraprenditorija privata fejn possibbli, u jirrakkomanda faċilità tal-elettriku.

Din tista’ tkun f’forma ta’ kumpanija stabbilita mill-gvern li taġixxi bħala ġeneratur tas-suq fis-suq tal-elettriku, u b’hekk jintlaħqu l-għanijiet tan-newtralità klimatika, is-sigurtà tal-provvista, u prezzijiet stabbli u affordabbli.

Skont il-Kumitat, il-bidliet meħtieġa fis-suq tal-elettriku għandhom jitwettqu fi tliet stadji:

• Fażi 1 – minn issa sal-2030

  Il-faċilità tal-elettriku ser tkabbar il-portafoll tagħha b’taħlita ta’ ġenerazzjoni tal-enerġija (mhux tas-CO₂). Matul dan il-perjodu, in-negozjar tal-enerġija ser iseħħ fuq bażi ta’ negozjar ta’ ġurnata bil-quddiem iżda l-influwenza tal-faċilità tal-elettriku fis-suq ser tikber.

• Fażi 2 – mill-2030 sal-2040

  Il-faċilità tal-elettriku ser tikseb il-pożizzjoni tagħha ta’ ġeneratur tas-suq u ser tikkontrolla parti adegwata tal-lat tal-provvista tas-suq permezz ta’ kuntratti għall-provvista. In-negozjar ta’ ġurnata bil-quddiem ser jaġġusta ruħu matul dan il-perjodu kif meħtieġ.

• Fażi 3 – mill-2040 sal-2050

  Il-faċilità tal-elettriku ser tottimizza l-lat tal-provvista tal-elettriku biex tiżgura, mill-2050, provvista sostenibbli fit-tul tal-elettriku b’emissjonijiet ta’ gassijiet serra żero netti bi prezzijiet stabbli u prevedibbli. (mp)

Il-progress tal-Ewropa biex jintlaħqu l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) naqas b’mod sinifikanti, u qed iqajjem tħassib dwar il-ksib tal-miri tal-2030. Ir-Rapport dwar l-Iżvilupp Sostenibbli tal-Ewropa 2025, ippubblikat min-Network ta’ Soluzzjonijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU (SDSN), jiżvela li r-rata tal-progress fil-qasam tal-SDGs mill-2020 sal-2023 kienet inqas minn nofs dik li kienet fil-perjodu preċedenti.

Bejn l-2016 u l-2019, il-progress żdied b’1.9 punti, iżda dan naqas għal 0.8 punti biss fis-snin ta’ wara. It-tnaqqis fir-ritmu jaħbat ma’ żmien ta’ sfidi ambjentali, soċjali u ġeopolitiċi dejjem akbar. L-SDG 2 (Ebda Ġuħ) għadu ta’ tħassib kbir, peress li għad hemm kwistjonijiet ta’ sigurtà u sostenibbiltà tal-ikel fl-Ewropa.

Studju separat li sar għall-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jenfasizza l-ħtieġa għal bidliet fid-dieta biex jiġu appoġġjati l-agrikoltura sostenibbli u s-saħħa pubblika.

Bi tmexxija ġdida tal-UE fis-seħħ, l-esperti qed jappellaw għal politiki u investimenti aktar b’saħħithom biex jaċċelleraw il-progress fil-qasam tal-SDGs. Il-kooperazzjoni u l-finanzjament globali huma meqjusa kruċjali, u r-Raba’ Konferenza Internazzjonali dwar il-Finanzjament għall-Iżvilupp li se ssir fi Spanja f’Ġunju 2025 hija mistennija tiffoka fuq żieda fl-appoġġ finanzjarju għas-sostenibbiltà.

Guillaume Lafortune, Viċi President tal-SDSN u l-awtur ewlieni tar-rapport, iwissi li t-tensjonijiet ġeopolitiċi li qed jiżdiedu qed jikkumplikaw l-isforzi ta’ sostenibbiltà, iżda għadu ottimist.

“Id-dinja qed issir dejjem aktar perikoluża, instabbli u inċerta,” jistqarr. “Fl-istess ħin, in-nies, speċjalment iż-żgħażagħ, iridu żvilupp sostenibbli. Bid-daqs tal-ekonomija globali u t-teknoloġiji disponibbli, id-dinja għandha l-potenzjal li tikseb bis-sħiħ żvilupp sostenibbli.”

“Sistemi tal-ikel sostenibbli huma mutur kruċjali għall-implimentazzjoni tal-SDGs. Biex naċċelleraw l-azzjoni, neħtieġu mekkaniżmi aktar ambizzjużi biex nissalvagwardjaw l-għajxien tal-bdiewa, tal-produtturi tal-ikel fuq skala żgħira, u ta’ partijiet ikkonċernati oħra tul il-katina tal-provvista tal-ikel. Iżda rridu nindirizzaw ukoll id-distribuzzjoni inġusta u niżguraw tranżizzjoni ġusta,” qal Peter Schmidt, President tas-Sezzjoni tal-KESE għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent(NAT), li appella wkoll għal involviment akbar tas-soċjetà ċivili.

Baqa’ ħames snin biss sad-data stabbilita u l-UE qed tiffaċċja deċiżjoni kritika: li taġixxi b’mod deċiżiv jew tirriskja li ma tilħaqx l-impenji tagħha fir-rigward ta’ futur sostenibbli u ekwu. (ks)

L-interessi leġittimi tal-UE fl-Artiku Ewropew se jiġu difiżi l-aħjar permezz ta’ strateġija tal-UE għall-Artiku li ssaħħaħ il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fid-deċiżjonijiet rilevanti kollha. Il-kooperazzjoni mill-qrib ma’ Greenland hija wkoll essenzjali għal investiment sostenibbli fl-Artiku sabiex jiġu żgurati l-prosperità u r-reżiljenza tar-reġjun.

Il-KESE ressaq Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar Niżviluppaw l-istrateġija tal-Ewropa għall-Artiku fi djalogu mas-soċjetà ċivili, li ġiet adottata fis-sessjoni plenarja tiegħu ta’ Jannar u tenfasizza r-rwol importanti li l-Artiku għandu għall-awtonomija strateġika, ir-reżiljenza u l-kompetittività tal-Ewropa.

Il-membru tal-KESE Anders Ladefoged, relatur tal-Opinjoni, qal: “Bl-Opinjoni ġdida tagħna dwar il-politika tal-UE dwar l-Artiku qed noffru perspettiva tas-soċjetà ċivili dwar kif l-UE tista’ tiżviluppa il-politika tagħha għal dan ir-reġjun. Kemm biex tieħu ħsieb l-interessi tagħha stess kif ukoll biex tgħin jiġi żgurat reġjun reżiljenti u prosperu għan-nies li jgħixu hemmhekk.”

Il-KESE jappoġġja u jħeġġeġ ukoll konsultazzjoni sħiħa u kooperazzjoni mal-popli indiġeni fl-Artiku. F’dan il-kuntest, il-membru tal-KESE Christian Moos, korelatur tal-Opinjoni, qal: “L-interessi tal-Istati Ewropej tal-Artiku jiġu difiżi l-aħjar flimkien, kemm permezz tal-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri tat-Tramuntana tal-UE kif ukoll permezz ta’ strateġija Ewropea għall-Artiku, li trid tiżgura l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili u tiddefendi d-drittijiet tal-popli lokali u indiġeni.”

Greenland, li hija diskussa wkoll fl-Opinjoni, qed tiffaċċja sitwazzjoni simili għall-Artiku Ewropew fir-rigward kemm tal-opportunitajiet kif ukoll tal-isfidi relatati mat-trasformazzjoni rapida fir-reġjun.

Fir-rigward ta’ Greenland, is-Sur Moos qal: “Il-kooperazzjoni Ewropea msaħħa, inkluż fi Greenland, hija essenzjali għal investiment sostenibbli fl-Artiku Ewropew sabiex isir reġjun prosperu u reżiljenti.”

Għall-Greenlandiżi, wieħed mill-punti fokali ewlenin huwa t-tisħiħ tal-awtodeterminazzjoni tagħhom bħala nazzjon taħt is-slogan “xejn dwarna, mingħajrna”. Madankollu, l-UE hija meqjusa bħala alleat mill-qrib, fuq il-bażi ta’ valuri kondiviżi, bħad-drittijiet tal-bniedem, l-istat tad-dritt u d-djalogu soċjali. (at)

L-UE teħtieġ fokus aktar qawwi fuq il-politika tal-kompetizzjoni biex issaħħaħ il-kompetittività globali tagħha, tagħti spinta lill-produttività, u tiżgura li s-Suq Uniku jibqa’ pilastru tas-saħħa ekonomika.

Fil-plenarja tiegħu ta’ Jannar, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) adotta l-Opinjoni bit-titolu Politika tal-kompetizzjoni fil-qalba tal-kompetittività tal-UE. L-Opinjoni tappella għal integrazzjoni aktar profonda tal-ekonomiji nazzjonali u strateġiji ta’ għajnuna mill-Istat aktar intelliġenti biex jiġi sfruttat il-potenzjal ekonomiku tal-Ewropa u jiġu indirizzati l-isfidi globali ewlenin, inklużi d-diġitalizzazzjoni, it-tibdil fil-klima u r-reżiljenza.

Il-KESE enfasizza li l-politika tal-kompetizzjoni hija kritika għat-trawwim tal-innovazzjoni, is-sostenibbiltà u t-tkabbir ekonomiku. “M’hemm l-ebda kunflitt bejn il-kompetizzjoni u l-kompetittività”, qalet ir-relatur Isabel Yglesias. “Bi proċeduri simplifikati, għodod flessibbli u riżorsi suffiċjenti, il-politika tal-kompetizzjoni tista’ tixpruna l-prosperità għan-negozji u ċ-ċittadini tal-UE.”

Ir-regoli l-ġodda tal-kompetizzjoni tal-UE, bħall-Att dwar is-Swieq Diġitali u r-Regolament dwar is-Sussidji Barranin, diġà qed jindirizzaw id-distorsjonijiet tas-suq u jsaħħu l-pożizzjoni globali tal-blokk. Madankollu, il-KESE jappella għal aktar miżuri biex jiġu modernizzati l-valutazzjonijiet tal-fużjonijiet u jiġi żgurat li l-fużjonijiet xprunati mill-innovazzjoni jiġu kkontrollati b’mod effettiv, anke jekk dawn jaqgħu taħt il-limiti attwali tal-UE.

L-Opinjoni tenfasizza r-rwol vitali tal-għajnuna mill-Istat fl-appoġġ tat-tranżizzjoni ekoloġika u dik diġitali. Madankollu, is-sussidji kkoordinati ħażin jirriskjaw li jimminaw il-produttività u t-tkabbir. L-istudji juru li koordinazzjoni aħjar fi ħdan l-UE tista’ tagħti spinta lill-produttività b’aktar minn 30 %. Il-KESE jirrakkomanda l-allinjament tas-sussidji madwar l-Istati Membri biex jissaħħu l-ktajjen tal-valur Ewropej u jiġu evitati l-ineffiċjenzi.

Il-Proġetti Importanti ta’ Interess Ewropew Komuni (IPCEIs) u l-Fond Ewropew għall-Kompetittività propost għandhom jitfasslu b’perspettiva pan-Ewropea sabiex jixprunaw l-innovazzjoni industrijali fuq skala kbira. Dawn l-għodod iridu jiżguraw li l-benefiċċji jitqassmu b’mod ġust madwar l-Unjoni, waqt li jippromwovu s-sostenibbiltà u r-reżiljenza.

Biex l-UE tiġi ppożizzjonata bħala mexxejja globali, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa għal:

• Integrazzjoni akbar biex jitnaqqsu s-sussidji allokati ħażin u tingħata spinta lill-produttività;
• Regoli aktar b’saħħithom għall-protezzjoni tal-innovazzjoni Ewropea fil-kuntest ta’ akkwiżizzjonijiet barranin;
• Kompetizzjoni simplifikata u aktar mgħaġġla u proċeduri ta’ għajnuna mill-Istat biex tiżdied l-effiċjenza; u
• Politika bbilanċjata ta’ fużjonijiet li tippromovi l-innovazzjoni, is-sostenibbiltà u l-investiment fl-infrastruttura. (ll)

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) appella għal bidliet fir-regoli tal-Unjoni Ewropea dwar l-għajnuna mill-Istat sabiex jiġu rikonoxxuti u akkomodati aħjar il-ħtiġijiet tal-entitajiet tal-ekonomija soċjali, li jaqdu rwol kritiku fl-indirizzar tal-isfidi tas-soċjetà.

Fl-Opinjoni tiegħu dwar Kif għandhom jiġu appoġġjati l-entitajiet tal-ekonomija soċjali f’konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat: xi riflessjonijiet wara s-suġġerimenti li saru fir-rapport ta’ Enrico Letta, li ġiet adottata fis-sessjoni plenarja tiegħu ta’ Jannar, il-KESE wissa li r-regolamenti eżistenti jonqsu milli jipprovdu appoġġ adegwat lil dawn l-intrapriżi, li ħafna drai jinvestu l-profitti tagħhom fi sforzi biex jintlaħqu l-objettivi soċjali minflok iqassumhom lill-investituri.

“Irridu nissensibilizzaw aktar nies rigward il-benefiċċji ta’ regolamentazzjoni effettiva b’rabta mal-kompetizzjoni u l-għajnuna mill-Istat kemm għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali kif ukoll għas-sistema kollha ta’ servizzi ta’ interess ġenerali”, sostna ir-relatur tal-Opinjoni, Giuseppe Guerini.

L-entitajiet tal-ekonomija soċjali – li jvarjaw minn kooperattivi għal soċjetajiet mutwi u fondazzjonijiet – jimpjegaw aktar minn 11-il miljun persuna madwar l-UE, jiġifieri 6.3 % tal-popolazzjoni attiva. Dawn joperaw f’oqsma bħas-servizzi soċjali u tas-saħħa, l-enerġija rinnovabbli u t-tnaqqis tal-faqar. Minkejja l-kontribut tagħhom, ħafna jiffaċċjaw ostakli sistemiċi biex jiżguraw kapital ta’ investiment fit-tul u jinnavigaw il-proċessi tal-akkwist pubbliku, peress li l-qafas regolatorju attwali spiss jonqos milli jqis in-natura mingħajr skop ta’ qligħ jew ibbażata fuq is-solidarjetà tagħhom.

Fost affarijiet oħra, l-Opinjoni tal-KESE tenfasizza l-fatt li l-awtoritajiet pubbliċi mhux qed jużaw biżżejjed l-għodod eżistenti bħar-Regolament Ġenerali ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija (GBER) u l-qafas għas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali.

Huwa għalhekk li l-Kumitat qed jappella għas-semplifikazzjoni u l-modernizzazzjoni tar-regoli kumplessi żżejjed u skaduti fl-ambitu tal-GBER għall-appoġġ tal-impjieg ta’ ħaddiema żvantaġġati u b’diżabilità, f’konformità ma’ xi wħud mir-rakkomandazzjonijiet tar-Rapport ta’ Letta dwar is-suq uniku.

Għalkemm iż-żieda reċenti fil-limiti massimi tal-għajnuna de minimis – EUR 300 000 għall-kumpaniji ordinarji u EUR 750 000 għall-entitajiet tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali – hija milqugħa, il-KESE jargumenta wkoll li strumenti aktar imfassla apposta, bħall-GBER jew id-dispożizzjonijiet speċifiċi tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, jindirizzaw aħjar il-ħtiġijiet tal-entitajiet tal-ekonomija soċjali f’oqsma bħas-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali. (ll)

minn Stefano Mallia, President tal-Grupp ta’ Min Iħaddem tal-KESE

Fid-29 ta’ Jannar, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-Boxxla għall-Kompetittività, pass kritiku u f’waqtu biex tingħata spinta mill-ġdid lill-magna ekonomika tal-Ewropa li se tfassal it-triq tal-UE għall-ħames snin li ġejjin.

L-impjegaturi tal-UE ilhom ħafna favur aġenda globali tal-kompetittività, u nilqgħu t-tliet pilastri tal-boxxla: li jiċċekken id-distakk bejn l-innovazzjoni u l-produttività, li d-dekarbonizzazzjoni tiġi kkombinata mal-kompetittività, u li jitnaqqsu d-dipendenzi għall-iżgurar tal-ktajjen tal-provvista. Dawn huma kruċjali biex jiġi żgurat li l-Ewropa tkun tista’ tikkompeti globalment, tattira u żżomm it-talent u trawwem l-innovazzjoni.

Madankollu, is-suċċess aħħari tal-boxxla jiddependi fuq l-iżvilupp ta’ miżuri konkreti u l-implimentazzjoni f’waqtha tagħhom. Inizjattivi ewlenin bħall-pakkett ta’ Simplifikazzjoni Omnibus, il-Patt għal Industrija Nadifa u l-istrateġija orizzontali biex jiġi approfondit is-suq uniku se jkollhom rwol deċiżiv. Madankollu, strateġiji b'dehra ġdida u titli attraenti waħedhom ma jistgħux jipproteġuna mill-isfidi li għandna quddiemna.

Pereżempju, is-semplifikazzjoni tal-qafas regolatorju hija l-ewwel u l-aktar pass urġenti. It-tnaqqis mill-piż tal-burokrazija u l-promozzjoni tal-veloċità u l-flessibbiltà huma essenzjali. Għal żmien twil wisq, in-negozji tal-UE tħabtu ma’ kumplessità żejda u teħid ta’ deċiżjonijiet kajman. Neħtieġu wkoll implimentazzjoni sinifikanti tal-kontroll tal-kompetittività, sabiex miżuri leġiżlattivi u regolatorji ġodda jappoġġjaw, aktar milli jfixklu, it-tkabbir tan-negozju.

Il-boxxla ġustament tiffoka fuq it-trawwim tal-innovazzjoni permezz ta’ Unjoni tas-Swieq Kapitali robusta u l-indirizzar tal-ostakli strutturali biex jiġi sfruttat il-potenzjal tal-Ewropa fit-teknoloġija profonda, l-enerġija nadifa u l-manifattura avvanzata, waqt li tinħoloq ekosistema fertili għal kumpaniji start-up u negozji li qed jespandu.

L-Unjoni tas-Swieq Kapitali li qatt ma tlestietx hija tabilħaqq tfakkira li ma nistgħux naffordjaw dewmien. Filwaqt li l-boxxla tippromovi koordinazzjoni aħjar tal-investimenti tal-gvern nazzjonali, hija nieqsa minn pjan ċar dwar sorsi komuni oħra ta’ finanzjament. Iżda d-dinja mhijiex se tistenniena.

It-tellieqa bdiet u issa wasal iż-żmien li nagħtu s-salt. L-isfruttar tal-kompetittività mhuwiex biss imperattiv ekonomiku, iżda huwa l-muftieħ għall-prosperità kondiviża għal kulħadd. In-negozji Ewropej huma, u se jibqgħu, parti mis-soluzzjoni. 

Iż-żgħażagħ fir-reġjun tal-Mediterran jeħtiġilhom jiġu inklużi f’kull stadju, mit-tfassil tal-politika sal-implimentazzjoni. Huma jsawru mhux biss il-politiki iżda wkoll il-ħajja, kif enfasizzat fid-dibattitu organizzat mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE).

Id-dibattitu sar fis-sessjoni plenarja tal-KESE ta’ Jannar, u kien relatat mal-adozzjoni tal-Opinjoni dwar L-involviment taż-żgħażagħ fid-djalogu soċjali u ċivili fir-reġjun tal-Mediterran, li hija l-ewwel Opinjoni tal-KESE li tqis il-kontribut tar-rappreżentanti taż-żgħażagħ mir-reġjun. Tmien rappreżentanti żgħażagħ ikkontribwew għall-proċess ta’ abbozzar.

Matul id-dibattitu, il-Kummissarju għar-reġjun tal-Mediterran, Dubravka Šuica, saħqet dwar l-importanza taż-żgħażagħ għall-prosperità, l-istabbiltà u r-reżiljenza tar-reġjun. “Il-futur tal-Mediterran jinsab f’idejn iż-żgħażagħ ta’ dan ir-reġjun. Għal futur kondiviż u sostenibbli, jeħtiġilna ninvolvu ruħna direttament mal-ġenerazzjonijiet żgħażagħ, waqt li niżguraw li l-ilħna tagħhom jiggwidaw il-politiki u l-prijoritajiet tagħna. Flimkien, se nsawru l-patt il-ġdid għall-Mediterran billi ninvestu fl-edukazzjoni, l-impjiegi u t-tkabbir.”

Il-President tal-KESE Oliver Röpke wera l-appoġġ tiegħu għall-patt il-ġdid tal-Kummissarju Šuica, li huwa mmirat lejn l-investiment, is-sostenibbiltà u l-migrazzjoni, u żied jgħid li s-soċjetà ċivili jeħtiġilha tkun involuta b’mod attiv fit-tfassil tiegħu. “L-involviment taż-żgħażagħ huwa essenzjali għall-futur tar-reġjun, u l-KESE għandu l-impenn li jiżgura li l-ilħna tagħhom isawru l-politika u t-teħid tad-deċiżjonijiet. Flimkien mal-Unjoni għall-Mediterran u l-Fondazzjoni Anna Lindh, qed nistinkaw biex nibnu Mediterran paċifiku u mimli ħajja.”

Waqt li enfasizzat l-importanza tal-kontribut tar-rappreżentanti żgħażagħ għall-Opinjoni, il-Prinċipessa Rym Ali, President tal-Fondazzjoni Anna Lindh, qalet li l-ħidma maż-żgħażagħ mhijiex biss importanti, iżda urġenti u ġenerattiva. “Hemm ħafna x’jista’ jintilef jew jintrebaħ. Mingħajr l-involviment taż-żgħażagħ, jekk ma jiġux offruti għodod biex jipparteċipaw b’mod ugwali, ma nistgħux nibnu soluzzjoni għall-futur. Għandhom bżonn siġġu mal-mejda”, qalet.

Eliane El Haber, rappreżentanta taż-żgħażagħ għall-Opinjoni u konsulenta fin-Network taż-Żgħażagħ u l-Istudenti tal-Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli 4 tal-UNESCO, laqgħet l-inizjattiva tal-KESE li jinvolvi b’mod attiv liż-żgħażagħ li jirrappreżentaw sfondi ta’ reġjuni, ġeneri, edukazzjoni u kulturi differenti.