Il-Bulgarija u r-Rumanija ssodisfaw il-kundizzjonijiet biex jissieħbu fiż-żona Schengen fl-2011. Madankollu, 13-il sena wara, għadhom ma ngħatawx il-benefiċċji kollha tal-moviment liberu. Din id-diskrepanza ġġib magħha prezz politiku u tqajjem l-ewroxettiċiżmu.
Il-Bulgarija u r-Rumanija ssodisfaw il-kundizzjonijiet biex jissieħbu fiż-żona Schengen fl-2011. Madankollu, 13-il sena wara, għadhom ma ngħatawx il-benefiċċji kollha tal-moviment liberu. Din id-diskrepanza ġġib magħha prezz politiku u tqajjem l-ewroxettiċiżmu.
F’laqgħa tal-Kunsill fit-22 ta’ Novembru f’Budapest, il-Ministri għall-Affarijiet Interni tal-Ungerija, l-Awstrija, il-Bulgarija u r-Rumanija qablu li jibdew il-passi meħtieġa biex tiġi stabbilita data biex jitneħħew il-kontrolli mal-fruntieri fuq l-art, soġġett għal sforzi aktar b’saħħithom biex jitwaqqfu l-migranti irregolari li jaslu mir-rotta tal-Balkani tal-Punent.
Il-Ftehim ta’ Schengen huwa essenzjali għall-moviment liberu tal-persuni, tal-oġġetti, tas-servizzi u tal-kapital fl-UE, u huwa fattur ewlieni għas-suċċess ekonomiku tal-UE. Il-limitazzjonijiet jimminaw il-kompetittività u t-tkabbir ekonomiku tal-UE u jfixklu t-twettiq tal-ekonomija tas-suq soċjali, kif previst fit-Trattati.
Għal snin sħaħ, l-Istati Membri introduċew mill-ġdid il-kontrolli fil-fruntieri b’mod temporanju. Madankollu, l-impatt ekonomiku u soċjali ta’ dawn id-deċiżjonijiet fuq is-suq uniku ma ġiex evalwat. Il-Kummissjoni Ewropea tivvaluta l-ostakli fiżiċi għall-kummerċ, iżda dan ikopri biss l-imblokki fil-fruntieri, id-dimostrazzjonijiet u attakki fuq it-trakkijiet. L-effetti tal-kontrolli fil-fruntieri fuq l-art, inkluża l-introduzzjoni mill-ġdid temporanja tal-kontrolli fil-fruntieri mill-Istati Membri ta’ Schengen, mhumiex ikkunsidrati.
Fl-2023, il-Kunsill qabel li jneħħi l-kontrolli fil-fruntieri interni tal-ajru u tal-baħar fir-rigward tal-Bulgarija u tar-Rumanija li daħlu fis-seħħ fil-31 ta’ Marzu 2024. Madankollu, il-kontrolli fil-fruntieri interni tal-art inżammu, mingħajr ma ġiet stabbilita data biex jitneħħew, u dan iwassal għal spejjeż sinifikanti u tipprevjeni lill-kumpaniji milli jisfruttaw il-benefiċċji sħaħ tas-suq uniku.
Billi tieħu passi biex il-Bulgarija u r-Rumanija jiġu integrati bis-sħiħ fiż-żona Schengen, l-UE tista’ ssaħħaħ il-koeżjoni interna tagħha, issaħħaħ il-kompetittività tagħha, u tirrispetta l-prinċipji fundamentali tal-moviment liberu u s-solidarjetà li jirfdu l-proġett Ewropew.
Il-Parlament Ewropew argumenta li l-fatt li ma jkunux parti miż-żona Schengen jista’ jaffettwa l-aspettattivi tas-suq tal-istatus ta’ dawn il-pajjiżi fl-UE. Huwa sinjal politiku li jista’ jkollu effett fuq ir-rendiment tal-bonds tal-gvern, il-prezzijiet tal-assi finanzjarji, u r-rati tal-imgħax li jiffaċċjaw il-kumpaniji u l-unitajiet domestiċi, u jista’jagħmel ħsara lill-ekonomija reali.
Iż-żewġ pajjiżi jħallsu biljuni ta’ euro kull sena minħabba żieda fl-ispejjeż loġistiċi, dewmien fil-kunsinna ta’ oġġetti u tagħmir, u żieda fl-ispejjeż tal-fjuwil u tax-xufiera. Dawn l-ispejjeż diretti inevitabbilment jiġu mgħoddija lill-konsumaturi billi jogħlew il-prezzijiet, u għandhom impatt fuq is-saħħa fiżika u mentali tal-ħaddiema.
Din is-sitwazzjoni xxekkel it-turiżmu. Timpedixxi l-moviment liberu tal-ħaddiema u tillimita l-opportunitajiet għall-ħaddiema mill-Bulgarija u mir-Rumanija biex ifittxu impjieg fl-Istati Membri ġirien. Din il-limitazzjoni taffettwa l-industriji tal-kostruzzjoni, tal-agrikoltura u tas-servizzi, li jiddependu ħafna mill-ħaddiema staġjonali u temporanji.
Fir-rapport tiegħu dwar il-futur tas-suq uniku, Enrico Letta jappella li jkun hemm oppożizzjoni qawwija għal kwalunkwe tentattiv biex tiġi limitata l-libertà tal-moviment bejn l-Istati Membri, inklużi restrizzjonijiet tekniċi fuq ir-rotot u t-trasport bit-triq, u kwalunkwe sospensjoni tal-Ftehim ta’ Schengen.
Wasal iż-żmien li l-Kunsill jistabbilixxi data biex jitneħħew il-kontrolli fil-fruntieri fuq l-art bejn il-Bulgarija, ir-Rumanija u l-Istati Membri l-oħra li huma membri taż-żona Schengen. Deċiżjoni finali dwar din il-kwistjoni hija mistennija fil-laqgħa tal-Kunsill tal-UE għall-Ġustizzja u l-Affarijiet Interni fit-12 ta’ Diċembru.
Il-Bulgarija u r-Rumanija qed iħallsu prezz ekonomiku u politiku kbir minħabba li ma jibbenefikawx bis-sħiħ mir-reġim ta’ Schengen, u dan qed jaffettwa ħażin ukoll il-kompetittività u t-tkabbir ekonomiku tal-UE. Wasal iż-żmien li l-Kunsill tal-UE jistabbilixxi data għat-tneħħija tal-kontrolli fil-fruntieri tal-art bejn iż-żewġ pajjiżi u l-Istati Membri l-oħra ta’ Schengen, tikteb Mariya Mincheva, relatur tal-Opinjoni dwar “Il-kost tan-non-Schengen għas-suq uniku – l-impatt fuq il-Bulgarija u r-Rumanija”. (ll)
Il-Bulgarija u r-Rumanija qed iħallsu prezz ekonomiku u politiku kbir minħabba li ma jibbenefikawx bis-sħiħ mir-reġim ta’ Schengen, u dan qed jaffettwa ħażin ukoll il-kompetittività u t-tkabbir ekonomiku tal-UE. Wasal iż-żmien li l-Kunsill tal-UE jistabbilixxi data għat-tneħħija tal-kontrolli fil-fruntieri tal-art bejn iż-żewġ pajjiżi u l-Istati Membri l-oħra ta’ Schengen, tikteb Mariya Mincheva, relatur tal-Opinjoni dwar “Il-kost tan-non-Schengen għas-suq uniku – l-impatt fuq il-Bulgarija u r-Rumanija”. (ll)
Sena ta’ Progress u Tama: Riflessjonijiet mill-President Oliver Röpke
Hekk kif l-2024 toqrob lejn tmiemha, inħares lura lejn sena ta’ kisbiet sinifikanti għall-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). Flimkien, qawwejna l-vuċi tas-soċjetà ċivili, saħħaħna l-prinċipji demokratiċi, u ppromovejna s-sostenibbiltà fl-Ewropa u globalment.
Wieħed mill-akbar stadji importanti li aħna kburin bih kien it-tnedija tal-inizjattiva tal-Membri Kandidati tat-Tkabbir, li tintroduċi lil rappreżentanti mill-pajjiżi kandidati tal-UE fil-proċessi konsultattivi tal-KESE. Din l-inizjattiva tafferma mill-ġdid l-impenn tagħna għal proċess ta’ tkabbir trasparenti u bbażat fuq il-mertu, li jħejji lill-istati membri futuri biex jipparteċipaw bis-sħiħ fit-tfassil tal-UE.
Sena ta’ Progress u Tama: Riflessjonijiet mill-President Oliver Röpke
Hekk kif l-2024 toqrob lejn tmiemha, inħares lura lejn sena ta’ kisbiet sinifikanti għall-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). Flimkien, qawwejna l-vuċi tas-soċjetà ċivili, saħħaħna l-prinċipji demokratiċi, u ppromovejna s-sostenibbiltà fl-Ewropa u globalment.
Wieħed mill-akbar stadji importanti li aħna kburin bih kien it-tnedija tal-inizjattiva tal-Membri Kandidati tat-Tkabbir, li tintroduċi lil rappreżentanti mill-pajjiżi kandidati tal-UE fil-proċessi konsultattivi tal-KESE. Din l-inizjattiva tafferma mill-ġdid l-impenn tagħna għal proċess ta’ tkabbir trasparenti u bbażat fuq il-mertu, li jħejji lill-istati membri futuri biex jipparteċipaw bis-sħiħ fit-tfassil tal-UE.
Żidna s-sħubijiet globali permezz tal-iffirmar ta’ Memorandum ta’ Qbil mal-Kunsill għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali Sostenibbli tal-Brażil. Dan saħħaħ il-kooperazzjoni dwar l-iżvilupp sostenibbli u d-demokrazija, pereżempju matul il-laqgħat tiegħi mal-President Lula da Silva. . Fis-Summit Soċjali tal-G20 f’Rio de Janeiro, il-KESE kellu rwol ċentrali billi, flimkien mal-President Lula u l-gvern Brażiljan, ippromova riforma tal-governanza u protezzjoni soċjali aħjar. Bl-istess mod, is-sħubija tagħna mal-Unjoni Afrikana, ifformalizzata permezz ta’ dikjarazzjoni konġunta fis-Summit tan-NU dwar il-Futur, enfasizzat il-governanza globali inklużiva u l-azzjoni klimatika ekwa. Dawn l-inizjattivi globali jenfasizzaw l-influwenza dejjem tikber tal-KESE fl-indirizzar tal-isfidi komuni.
Ġewwa l-Ewropa, il-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili wriet l-importanza tal-involviment taċ-ċittadini fit-tiswir tal-futur tal-UE. Fil-Forum ta’ Livell Għoli dwar it-Tkabbir, affermajna mill-ġdid li t-tkabbir mhuwiex biss kwistjoni ta’ espansjoni tal-fruntieri iżda huwa approfondiment tal-valuri kondiviżi. Il-laqgħat ma’ mexxejja bħall-Prim Ministru Albaniż Edi Rama ffukaw fuq l-iżgurar li s-soċjetà ċivili jkollha rwol ċentrali fin-negozjati tal-adeżjoni mal-UE. Dawn l-isforzi ġew ikkomplementati minn diskussjonijiet fil-laqgħa tal-Bureau tal-KESE f’Varsavja dwar it-trasformazzjoni diġitali, u l-allinjament tal-avvanzi teknoloġiċi mal-valuri Ewropej tal-ekwità u l-ġustizzja. Dawn l-isforzi wittew it-triq għall-presidenza Pollakka tal-UE li jmiss.
Hekk kif qed inħarsu lejn l-2025, l-enfasi tagħna tibqa’ fuq it-tisħiħ tad-demokrazija parteċipattiva, l-avvanz tal-ġustizzja soċjali, u l-indirizzar tal-isfidi globali bħat-tibdil fil-klima u d-diġitalizzazzjoni. Il-KESE se jkompli jaħdem bla heda għal Ewropa li tagħti widen, tkun sors ta’ ispirazzjoni, u ma tħalli lil ħadd jibqa’ lura.
L-awgurju tiegħi huwa li s-sena d-dieħla ġġib il-paċi, il-progress u l-prosperità għal kulħadd.
“Aħna n-nisa rurali ma rridux li wieħed jitħassarna jew li jħoss kompassjoni lejna; aħna rridu li niġu rikonoxxuti u valorizzati bħala alleati fit-tilħiq tal-iżvilupp sostenibbli. Irridu opportunitajiet u servizzi bażiċi ta’ kwalità sabiex inkunu nistgħu nibqgħu fit-territorji tagħna u nkomplu nitimgħu d-dinja”, qalet Luz Haro Guanga, bidwija mill-Ekwador u Segretarju Eżekuttiv tan-Network ta’ Nisa Rurali tal-Amerika Latina u l-Karibew (RedLAC), li m’ilux ħadet sehem fid-dibattitu tal-KESE dwar “In-nisa u l-kriżi planetarja tripla”. Fl-intervista tagħha ma’ KESEinfo, is-Sinjura Haro Guanga titkellem dwar l-impatt tat-tibdil fil-klima fl-Amerika Latina u għalfejn – minkejja l-ostakli fil-COP16 – ma hemm l-ebda ħin għal pessimiżmu fil-ġlieda għal pjaneta aktar sostenibbli u f’saħħitha.
“Aħna n-nisa rurali ma rridux li wieħed jitħassarna jew li jħoss kompassjoni lejna; aħna rridu li niġu rikonoxxuti u valorizzati bħala alleati fit-tilħiq tal-iżvilupp sostenibbli. Irridu opportunitajiet u servizzi bażiċi ta’ kwalità sabiex inkunu nistgħu nibqgħu fit-territorji tagħna u nkomplu nitimgħu d-dinja”, qalet Luz Haro Guanga, bidwija mill-Ekwador u Segretarju Eżekuttiv tan-Network ta’ Nisa Rurali tal-Amerika Latina u l-Karibew (RedLAC), li m’ilux ħadet sehem fid-dibattitu tal-KESE dwar “In-nisa u l-kriżi planetarja tripla”. Fl-intervista tagħha ma’ KESEinfo, is-Sinjura Haro Guanga titkellem dwar l-impatt tat-tibdil fil-klima fl-Amerika Latina u għalfejn – minkejja l-ostakli fil-COP16 – ma hemm l-ebda ħin għal pessimiżmu fil-ġlieda għal pjaneta aktar sostenibbli u f’saħħitha.
L-organizzazzjoni tiegħek, RedLAC, ħadet sehem fil-COP16.Kont iddiżappuntata bir-riżultati tal-konferenza, meta wieħed iqis li ma ntlaħaq l-ebda kunsens għall-ħarsien tan-natura u l-bijodiversità? X’kienu l-kisbiet tal-COP16?
Haro Guanga: Bħala mara Ekwadorjana mill-kampanja, ili mis-snin tmenin niġġieled għad-drittijiet ta’ ħuti rurali fl-Ekwador. Fost it-tagħlimiet li ħadt fi kważi 40 sena, hemm il-fatt li proċess soċjali jirrikjedu sforzi enormi, ma jagħtux sodisfazzjonijiet immedjati u fuq kollox, jeħtieġu persistenza, konsistenza u insistenza. Kien ikun eċċellenti kieku ntlaħaq kunsens fuq il-finanzjament għall-ħarsien tan-natura u l-bijodiversità, iżda jiena ċerta li l-ilħna ta’ eluf ta’ rġiel u nisa urbani u rurali, li nġiebu l-COP16 bħal valanga ta’ frak tar-ramel, rebħu l-qlub u l-imħuħ ta’ dawk li qabel ma kellhomx l-ebda xewqa jappoġġjaw din l-azzjoni klimatika urġenti.
Ma lħaqniex l-għan tagħna, iżda bħalissa rridu nkomplu ninsistu quddiem l-awtoritajiet ta’ kull belt, komunità u pajjiż, sabiex huma jkunu konxji ta’ dan, u b’rieda personali, teknika u politika, jieħdu l-aħjar deċiżjonijiet sabiex jiġu evitati tant imwiet ta’ nies mill-ġuħ fil-futur minħabba li ma tkunx saret azzjoni fil-preżent.
It-tibdil fil-klima kif taffettwa n-nisa indiġeni u rurali fl-Amerika Latina?
Nixtieq nenfasizza xi fatti minn dokumenti magħmul mill-Kummissjoni Inter-Amerikana tan-Nisa tal-Organizzazzjoni tal-Istati Amerikani (OAS), abbażi ta’ djalogi ma’ 70 mexxejja nisa minn 16-il pajjiż. Il-proċess ta’ djalogu nbeda f’Settembru 2024. Id-dokument ġie ppreżentat fil-COP16 u jippreżenta l-fehmiet ta’ nisa rurali.
Il-konklużjoni kienet li t-tibdil fil-klima huwa realtà fil-pajjiżi kollha, inklużi fil-kontinent Amerikan, u qed iġib miegħu impatti serji. Madankollu, ġew identifikati erba’ avvenimenti klimatiċi.
Nixfiet twal: Xi pajjiżi rrapportaw xhur b’ammont żgħir ħafna ta’ xita, u pajjiżi li jinsabu iktar fin-nofsinhar irrapportaw nixfiet li jdumu s-snin.
Iż-żieda fit-temperaturi hija ferm ogħla mil-livelli normali: Dawn it-temperaturi għoljin, flimkien ma’ ħamrija niexfa, qed jikkontribwixxu għal ħafna nirien (uħud spontanji, oħrajn mibdija apposta), iżda dan kollu qed jiġi ggravat minn kundizzjonijiet ta’ nixfa, li jaffettwaw il-ħajja u sistemi ta’ bijodiversità. Pereżempju, fi żmien il-laqgħa fil-Brażil, ġie rrappurtat li kien hemm 300 nar attiv fl-istat ta’ Piauí.
Irwiefen: Issemma li x-xita hija intensa u tinżel f’ammonti kbar fi żmien qasir, sikwit flimkien ma’ rwiefen kbar. Parteċipanti mill-Amerika Ċentrali, il-Messiku, ir-Repubblika Dominikana u mill-kosta tal-Kolombja tkellmu dwar żieda fl-intensità u l-frekwenza ta’ uragani u maltempanti tropikali li jħallu impatt fiż-żoni tagħhom.
Bidliet fix-xejriet ta’ xita: “Tagħmel ix-xita meta l-inqas tkun qed tistennieha” hija espressjoni li nstemgħet tintqal fil-laqgħat kollha, u fin-nofsinhar u ż-żoni tal-Andes, huma semmew il-ġlata, is-silġ u l-borra. B’mod ġenerali, ġie nnotat tnaqqis fl-ammont ta’ xita f’sena, iżda ntqal li meta tagħmel ix-xita, din tkun torrenzjali, u tikkawża għargħar u diżastri naturali, li jwasslu għat-telf ta’ ħajjiet, infrastruttura, toroq u għelejjel, u jintlaqtu wkoll il-kundizzjonijiet tal-għajxien, l-iżjed f’żoni rurali. Parteċipant qal li “kultant ix-xita tkun tal-waħx”.
Min-naħa l-oħra, prattiki mhux sostenibbli qed jiġu implimentati, u dawn inaqqsu r-riżosi naturali. Il-kwistjonijiet ta’ tħassib l-iżjed u li ssemmex l-aktar kienu l-qtugħ tas-siġar u d-deforestazzjoni tal-foresti u tal-mangrovji; nirien tal-foresti li jinqabdu apposta; trattament mhux adegwat tar-riżorsi tal-ilma; it-tniġġis; il-promozzjoni ta’ attivitajiet intensivi, espansivi, li jużaw ħafna ilma u li jniġġsu; u l-użu eċċessiv ta’ agrokimiċi, erbiċidi u pestiċidi.
Aspett wieħed li ħareġ fid-dieher kien in-nuqqas ta’ azzjoni minn ċerti gvernijiet lokali u nazzjonali li ma kinux qed jiżviluppaw oqfsa regolatorji biex iwaqqfu attivitajiet li jagħmlu ħsara u biex jippromovu strateġiċi produttivi. Ċerti pajjiż għandhom regolamenti, iżda minħabba l-korruzzjoni jew interessi politiċi personali, l-awtoritajiet ma jimplimentawhomx.
Għalhekk, mexxejja internazzjonali qed jissejħu biex jagħmlu pressjoni fuq l-istati biex jikkonformaw mat-trattati dwar il-bijodiversità u t-tibdil fil-klima li huma ffirmaw.
Inti ottimista jew pessimista dwar id-direzzjoni li qed tieħu l-ġlieda għall-klima u għall-ħarsien ambjentali? X’taħseb li għandu jsir?
Jekk ma noħolmux ħolm kbir, ma naslu mkien. Waqt li t-tibdil fil-klima taffettwana u l-effetti tiegħu qed jimxu b’mod rapidu, ma nistgħux nieqfu niġġieldu biex dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet jagħtu atenzjoni lil dawk l-aspetti fundamentali li jeħtieġu azzjoni prijoritarja, mhux biss f’termini ta’ finanzjament, iżda wkoll f’termini ta’ koordinazzjoni, kooperazzjoni u inqas egoiżmu u żelu politiku partiġġjan.
Jiena ninsab ottimista li jekk inkomplu nirsistu, insemmu leħinna, u nsostnu proċessi soċjali fit-tul bis-saħħa tal-perseveranza – jekk nagħmlu alleanzi strateġiċi, fil-kontinent Amerikan u madwar id-dinja, nistgħu ninfluwenza il-politiki pubbliċi u niżguraw li dawk li jassumu rwol ta’ poter jew ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, jagħmlu dan bil-konvinzjoni li hemm ħtieġa urġenti li jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima, u fl-istess waqt, jitnaqqsu l-azzjonijiet li jaċċelleraw l-effetti dannużi u ta’ ħsara li jġib miegħu għall-pjaneta: in-nirien, il-monokultura fil-biedja, l-użu indiskriminat ta’ insettiċidi u kimiċi, il-qerda tal-baċiri tal-ilma, is-sajd indiskriminat, il-qerda tan-nixxigħat tal-ilma, it-trattament tad-drenaġġ, eċċ.
Il-pessimiżmu jdgħajjef leħinna, u eventwalment iwassal biex naqtgħu qalbna. Ma hemmx ħin x’jintilef, jew lok għal pessimiżmu f’din il-ġlieda għal pjaneta aktar sostenibbli u f’saħħitha, minkejja avvenimenti negattivi. Hija kwistjoni ta’ ħajja u mewt għall-ġenerazzjonijiet tal-lum u t’għada!
Iż-żmien biex nieħdu azzjoni ilu li wasal. Iżda fil-preżent, għadna fil-ħin biex nibdlu attitudnijiet u nieħdu impenji għall-ġid ta’ kulħadd.
Luz Haro Guanga hija bidwi Ekwadorjana u s-Segretarju Eżekuttiv tan-Network ta’ Nisa Rurali tal-Amerika Latina u l-Karibew (RedLAC), kif ukoll il-president tal-fergħa teknika ta’ RedLAC fl-Ekwador, FUNMUJERURAL-e. RedLAC hija organizzazzjoni soċjali magħmula minn aktar minn 200 organizzazzjoni tan-nisa rurali minn madwar l-Amerika Latina u l-Karibew. Ġiet fondata fl-Arġentina fl-1990, bil-għan li tippromovi l-parteċipazzjoni ċivika u politika effettiva tan-nisa rurali. Bis-saħħa tal-isforzi fit-tul ta’ RedLAC, l-Organizzazzjoni tal-Istati Amerikani (OAS) ipproklamat il-perjodu 2024-2034 bħala “Id-Deċennju Inter-Amerikan għad-Drittijiet tan-Nisa, l-Addoloxxenti u l-Bniet kollha f’Żoni Rurali fil-kontinent Amerikan”.
Fil-Belarussja, kulma wieħed irid jagħmel biex jispiċċa arrestat huwa li jagħżel il-professjoni l-ħażina. Fil-fatt, għal żball fatali bħal dan, persuna tista’ tiġi arrestata anke fiċ-ċentru tal-Ewropa, pereżempju fis-Serbja. U l-Interpol, organizzazzjoni internazzjonali tant prestiġjuża, tiffaċilita dan l-arrest. Qed ngħid dan b’ċertu sarkażmu qares u verità morra, però mhux qed nesaġera. Jien Andrey Gnyot, produttur tal-films, ġurnalist u eks priġunier politiku Belarussu, u din hija l-istorja tiegħi.
Fil-Belarussja, kulma wieħed irid jagħmel biex jispiċċa arrestat huwa li jagħżel il-professjoni l-ħażina. Fil-fatt, għal żball fatali bħal dan, persuna tista’ tiġi arrestata anke fiċ-ċentru tal-Ewropa, pereżempju fis-Serbja. U l-Interpol, organizzazzjoni internazzjonali tant prestiġjuża, tiffaċilita dan l-arrest. Qed ngħid dan b’ċertu sarkażmu qares u verità morra, però mhux qed nesaġera. Jien Andrey Gnyot, produttur tal-films, ġurnalist u eks priġunier politiku Belarussu, u din hija l-istorja tiegħi.
Iddeċidejt li nsir ġurnalist fl-1999. It-televiżjoni u r-radju kienu l-passjoni, il-ħolma u l-passatemp tiegħi. Kif qatt seta’ ġuvni ta’ 17-il sena jimmaġina li, f’pajjiżu, il-ġurnaliżmu indipendenti jiġi ttikkettat bħala estremiżmu u l-mezzi kollha l-oħra tal-media jservu ta’ leħen għall-propaganda? Le, ħadd minna qatt ma stenna li dan iseħħ fl-Ewropa fis-seklu 21. Iżda dan huwa eżattament dak li qed jiġri fil-Belarussja dittatorjali llum il-ġurnata: ma hemm l-ebda mezz tal-media indipendenti fil-pajjiż. L-istrutturi kollha tal-media huma tal-istat. L-istat għandu kontroll strett fuq il-politika editorjali, li hija sempliċi ħafna: ir-reġim tal-mexxej awtoproklamat ta’ Lukashenko għandu jitfaħħar u kull min jazzarda jikkritikah, anke b’mod kostruttiv, jisseħħaħ “l-għadu tal-poplu”, frażi mislufa mill-passat Komunist.
Għalhekk, f’nofs is-snin 2000, gradwat tal-ġurnaliżmu żagħżugħ u inġenwu pprova jsib postu fil-professjoni. Matul l-istudji tiegħi, u wara, ksibt ħafna esperjenza prattika fil-qasam tat-televiżjoni u r-radju, u kont naf eżattament dak li rrid. Iżda l-opportunitajiet bdew jonqsu malajr: l-istazzjonijiet privati tar-radju bdew jagħlqu jew ittieħdu mill-istat, mentri l-istazzjonijiet indipendenti tat-televiżjoni lanqas biss setgħu jiżguraw frekwenza tax-xandir. Ftit li xejn kien hemm għażla: jew tifrex il-propoganda jew tevita kwistjonijiet sensittivi u tillimita ruħek għal kwistjonijiet ta’ divertiment bla sinsla. Il-ġurnaliżmu baqa’ ħaj fil-Belarussja biss bis-saħħa ta’ ftit gazzetti u portali indipendenti tal-internet. Ħafna ġurnalisti telqu mill-professjoni, u ħafna kienu soġġetti għal repressjoni. Il-Ministeru għall-Informazzjoni tal-Belarussja ħareġ twissijiet regolari lill-media u tliet twissijiet biss kienu biżżejjed biex il-liċenzji tagħhom jiġu revokati. Skont l-Assoċjazzjoni tal-Ġurnalisti tal-Belarussja, l-għadd ta’ gazzetti naqas b’21 % bejn l-2020 u l-2024. Il-pubblikazzjonijiet li ma jagħmlux ħsara biss, bħal dawk intiżi għas-sidien ta’ dacha, dawk li jħobbu ċ-ċajt u t-tislibiet, baqgħu fis-suq Belarussu. Il-pubblikazzjonijiet soċjopolitiċi indipendenti kollha jew ingħalqu mill-awtoritajiet jew għażlu li ma jkomplux jistampaw minħabba li kien sar impossibbli għalihom li jibqgħu joperaw.
B’xorti tajba, irnexxieli nsib soluzzjoni ta’ kompromess: pubblikament qlibt lejn xogħol ta’ direzzjoni u kreattività u hawn ksibt suċċess kbir. Fl-istess ħin, komplejt ix-xogħol ġurnalistiku tiegħi bħala voluntier, mingħajr ma żvelajt ismi, sabiex ma nkunx espost. Din kienet tattika effettiva. Bl-użu tal-esperjenza u l-kuntatti professjonali kollha tiegħi, stajt nipprovdi lill-media indipendenti b’filmati ġodda mill-2020, u stajt ukoll ninvolvi ruħi f’attiviżmu ċiviku u politiku. Sirt ukoll il-kofundatur tal-moviment ċivili tad-drittijiet tal-bniedem “Assoċjazzjoni Ħielsa tal-Atleti tal-Belarussja SOS.BY”. Ma naħsibx li nista’ niġi akkużat bi preġudizzju u involviment, għaliex għażilt in-naħa tal-poplu ta’ pajjiżi – dittatorjat ma jafx x’inhi l-oġġettività, hekk kif il-propaganda m’għandha x’taqsam xejn mal-ġurnaliżmu.
Fl-2021, il-Belarussja ġiet ikklassifikata fil-158 post minn 180 fil-klassifikazzjoni tal-libertà tal-istampa. Meta mqabbel mal-2020, il-klassifikazzjoni niżlet l-isfel ħames postijiet. “Il-Belarussja hija l-aktar pajjiż perikoluż fl-Ewropa għall-ħaddiema tal-media,” twissi l-organizzazzjoni internazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem Reporters mingħajr fruntieri.
Ta’ min jinnota li, skont stħarriġ li sar fl-2020, is-sena tal-protesti fil-Belarussja, is-sorsi ewlenin tal-aħbarijiet kienu l-internet u l-media soċjali għal 60 % ta’ dawk li wieġbu, mentri t-televiżjoni kienet is-sors ewlieni għal 11 % biss tar-rispondenti, il-media stampata għal 7 %, u r-radju għal 5 %. Wara li rrealizza dan, ir-reġim dittatorjali beda jaġixxi b’mod aħrax u mingħajr kompromessi. L-invenzjoni ewlenija kienet il-ġlieda kontra l-“estremiżmu” bħala bażi għaċ-ċensura u l-persekuzzjoni. L-awtoritajiet jimblukkaw l-aċċess għall-kontenut tal-mezzi tal-media li jkomplu l-attivitajiet tagħhom minn barra l-pajjiż, u kwalunkwe kooperazzjoni magħhom titqies bħala manifestazzjoni ta’ estremiżmu.
Fi tmiem l-2023, 32 ġurnalist intbagħtu l-ħabs fil-Belarussja. Fiċ-ċentri ta’ detenzjoni, il-ġurnalisti ġew soġġetti għal pressjoni u trattament inuman. Skont attivisti tad-drittijiet tal-bniedem, il-blogger u l-ġurnalist Igor Losik ta’ “Radio Liberty” għamel strajk tal-ġuħ għal żmien twil f’kolonja tal-ħabs, u mbagħad qata’ l-vini f’idejh u f’għonqu. Ġie ikkundannat għal 15-il sena ħabs. Il-prosekuzzjoni kriminali għal kwalunkwe forma ta’ kooperazzjoni mal-media indipendenti msejħa “formazzjonijiet estremisti” intensifikat. Il-persekuzzjoni mhux biss tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, iżda wkoll taċ-ċittadini ordinarji li jikkummentaw dwar kwalunkwe avveniment soċjali u politiku għall-ġurnalisti hija l-aktar xejra ġdida.
Fil-31 ta’ Ottubru 2024, il-kont personali tiegħi ta’ Instagram ġie ddikjarat bħala “materjal estremist” mir-reġim Belarussu. Dan ifisser li mhux biss jien, iżda wkoll is-segwaċi kollha tiegħi fil-Belarussja se jitħarrku talli segwew il-kont tiegħi. Aktar minn 5 000 riżorsa tal-Internet fil-Bjelorussja ġew iddikjarati “estremisti” mid-dittatorjat. Naħseb l-ebda pajjiż Ewropew ieħor ma jista’ jiftaħar bi statistika tant impressjonanti! Jekk qed tistaqsu jekk aħna, il-Belarussi, naħsbux li tingħata biżżejjed attenzjoni lill-problema tal-ġurnaliżmu f’pajjiżna, nista’ nweġibkom sinċerament li le, din il-problema ma tingħatax biżżejjed informazzjoni. Mhux biss qed tiżżarma l-istituzzjoni tal-ġurnaliżmu fil-Belarussja, iżda l-professjonisti tal-ġurnaliżmu qed jinqerdu wkoll fiżikament.
Id-dittatorjat jipprova wkoll jippersegwita ġurnalisti u attivisti barra l-Belarussja. Il-każ tiegħi huwa eżempju ċar ta’ tali persekuzzjoni. Ir-reġim tgħallem juża istituzzjonijiet demokratiċi biex jikseb l-għanijiet mostrużi tiegħu. Ġurnalisti, attivisti, bloggers u ċittadini politikament attivi ġew imħarrka għal reati tat-taxxa, prinċipalment talli ma ħallsux it-taxxi fil-passat. Dan iservi ta’ paraventu perfett biex jaħbi l-motivi politiċi tal-persekuzzjoni. L-attivist tad-drittijiet tal-bniedem u r-rebbieħ tal-Premju Nobel Ales Bialiatski jinsab il-ħabs akkużat b’reati i finanzjarji. Il-kap editur tal-korp tal-media indipendenti “TUT.BY” (meqrud mir-reġim fl-2020) u l-kollegi tagħha jinsabu l-ħabs taħt l-istess artikolu finanzjarju. L-istess artikolu dwar il-kriminalità finanzjarja ġie aċċettat mill-Interpol biex jiskatta t-tfittxija tiegħi. L-Interpol ħadet kważi tmien xhur biex twettaq investigazzjoni interna u sabet li t-tfittxija fil-każ tiegħi kisret l-Artikoli 2 u 3 tal-kostituzzjoni tagħha. Madankollu, ġejt arrestat u mitfugħ fil-Ħabs Ċentrali ta’ Belgrad għal seba’ xhur u sitt ijiem. Qattajt ħames xhur taħt detenzjoni domiċiljari b’restrizzjonijiet severi. Il-Qorti Suprema Serba ddeċidiet darbtejn favur l-estradizzjoni tiegħi lejn il-Belarussja dittatorjali. U għal darbtejn, l-avukat tiegħi u jien appellajna b’suċċess din id-deċiżjoni. B’kollox insterqitli sena minn ħajti u saritli ħsara fuq is-saħħa fiżika u mentali tiegħi. U dan kollu għax għażilt il-professjoni l-ħażina fil-pajjiż il-ħażin. Sempliċiment għax kelli opinjoni u esprimejtha permezz ta’ ċittadinanza attiva.
Fortunatament, irnexxieli nirbaħ – kieku m’intomx qed taqraw dan il-kliem. Bis-saħħa tas-solidarjetà inkredibbli tal-ġurnalisti, il-politiċi, is-soċjetà ċivili u l-organizzazzjonijiet, tlaqt mis-Serbja u sibt is-sikurezza f’Berlin. Iżda l-istorja tiegħi għadha ma spiċċatx. Għad għandi proċess twil ta’ rkupru u battalji quddiemi. Naf li għażilt li nibqa’ leali lejn il-vokazzjoni tiegħi, avolja xi wħud jikkunsidraw dan bħala estremiżmu. Naf li l-ġurnaliżmu indipendenti huwa parti integrali minn soċjetà demokratika. Is-soċjetà li nixtiequ nibnu aħna l-Belarussi. U nittamaw li ma nkunux waħidna f’din it-triq importanti.
Minn Peter Schmidt, Diandra Ní Bhuachalla u Arnaud Schwartz
Il-KESE rrappreżenta s-soċjetà ċivili tal-UE fil-COP29 fil-belt kapitali tal-Ażerbajġan, Baku, u rrakkomanda azzjoni klimatika urġenti u tanġibbli u l-prijoritizzazzjoni tal-ġustizzja soċjali u ambjentali fin-negozjati dwar il-klima.
Minn Peter Schmidt, Diandra Ní Bhuachalla u Arnaud Schwartz
Il-KESE rrappreżenta s-soċjetà ċivili tal-UE fil-COP29 fil-belt kapitali tal-Ażerbajġan, Baku, u rrakkomanda azzjoni klimatika urġenti u tanġibbli u l-prijoritizzazzjoni tal-ġustizzja soċjali u ambjentali fin-negozjati dwar il-klima.
Peter Schmidt, president tal-Grupp Ad Hoc dwar il-COP, tkellem magħna dwar il-messaġġi ewlenin tal-KESE dwar it-tema ewlenija tal-COP29 – il-finanzjament għall-klima.
Peter Schmidt: Iż-żieda fl-avvenimenti klimatiċi estremi fid-dinja kollha hija tfakkira qawwija biex inżidu l-ambizzjoni klimatika. Dis-sena se tkun l-aktar sena sħuna li qatt ġiet irreġistrata, id-diżastri klimatiċi kkawżati mill-bniedem bħall-għargħar, in-nirien fis-selvaġġ u n-nixfiet qed iseħħu aktar ta’ spiss u b’intensità akbar, li jaggravaw l-inugwaljanzi soċjali. L-ispiża tan-nuqqas ta’ azzjoni klimatika taqbeż bil-bosta l-ispiża tal-azzjoni.
Ir-riskji fir-rigward tal-COP29 huma għoljin. Il-ftehim dwar soluzzjonijiet globali ta’ finanzjament għall-klima huwa kruċjali għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw biex jisfruttaw il-mezzi għal azzjoni klimatika globali. Permezz tal-parteċipazzjoni tiegħu fil-COP29 f’Baku, il-KESE ressaq rakkomandazzjonijiet ibbażati fuq l-Opinjoni tagħna dwar il-finanzjament għall-klima li tiffoka fuq it-tfassil mill-ġdid tal-arkitettura finanzjarja internazzjonali biex jiġi sfruttat u ffaċilitat finanzjament għall-klima li jkun effettiv u aċċessibbli.
Enfasizzajna l-ħtieġa li jiġi stabbilit l-Għan Kollettiv Ġdid Kwantifikat biex jitnaqqsu d-distakki fil-finanzjament għall-klima, li għandu jagħmel il-finanzjament għall-klima aktar adatt għall-iskop tiegħu, favur il-bijodiversità, li jħalli impatt u mmirat b’mod preċiż lejn il-pajjiżi u l-komunitajiet l-aktar vulnerabbli. Il-flussi tal-finanzjament għall-klima għandhom ikunu ggwidati mill-prinċipji ta’ Tranżizzjoni Ġusta, f’konformità mal-Ftehim ta’ Pariġi u mal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli fil-qalba tagħhom. L-impenji fit-tul kemm mill-atturi pubbliċi u minn dawk privati huma kruċjali, u l-finanzi pubbliċi se jaqdu rwol kruċjali fil-mobilizzazzjoni u t-tnaqqis tar-riskji tal-investimenti privati għall-inizjattivi klimatiċi.
Waqt li l-aċċess għall-finanzjament għall-klima għandu jkun possibbli għal inizjattivi lokali u movimenti fil-livell lokali, il-Kumitat jappella wkoll għal approċċ komprensiv biex jinkiser iċ-ċiklu ta’ dejn u sottoinvestiment fl-adattament. Nappellaw għad-distribuzzjoni ekwa tal-fondi għall-klima biex jiġu indirizzati d-disparitajiet. Barra minn hekk, l-involviment tas-soċjetà ċivili huwa kruċjali għall-ħolqien ta’ approċċ inklużiv u demokratiku li jiżgura li l-investimenti klimatiċi jkunu effettivi u sostenibbli.
Id-delegata taż-żgħażagħ tal-KESE għall-COP (2023-2025), Diandra Ní Bhuachalla, tkellmet magħna dwar dak li qed tistenna mill-COP29. Mill-perspettiva ta’ żagħżugħa, liema huma l-aktar kwistjonijiet klimatiċi urġenti li jeħtieġ insolvu l-ewwel?
Diandra Ní Bhuachalla: Wara d-diżappunt tal-eżiti tal-COP28, ippruvajt inrażżan kemm jista’ jkun l-aspettattivi tiegħi għall-COP29. Fhimt li l-eżiti ta’ konferenza annwali oħra kienu se jkunu limitati minħabba l-għażla tal-Presidenza – għal darb’oħra Stat ieħor dipendenti ferm mill-profitti mill-fjuwils fossili – u ma kien faċli xejn għalija li nibqa’ nittama.
Madankollu, wara li kkonsultajt ma’ diversi organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ mill-Ewropa kollha permezz tal-laqgħat strutturati tat-Task Force għaż-Żgħażagħ bħala parti mill-programm Delegat taż-Żgħażagħ tal-KESE għall-COP, iddeċidejt li aħjar niffoka fuq il-Ġustizzja Klimatika u t-Tranżizzjoni Ġusta, il-Finanzjament għall-Klima u Għan Kollettiv Kwantifikat Ġdid, u ż-żieda fil-parteċipazzjoni sinifikanti taż-żgħażagħ fil-proċessi internazzjonali tat-teħid tad-deċiżjonijiet.
Issa li naf kemm negozjati ma waslu mkien fl-ewwel ġimgħa minħabba l-assenza totali ta’ ftehim u kooperazzjoni – inkluż dwar il-ġeneru, il-finanzjament għall-klima, u t-tranżizzjoni ġusta – irrealizzajt li l-aspettattivi tiegħi reġgħu kienu għoljin wisq u għalhekk iffukajt l-isforzi ta’ promozzjoni tiegħi fuq l-avvenimenti paralleli u l-laqgħat bilaterali. Bqajt nittama f’żewġ affarijiet: li ma nitilfux il-formulazzjoni eżistenti, speċjalment dwar id-drittijiet tal-bniedem, u li niksbu ftit progress biex ikollna l-affarijiet perfettament f’posthom bi tħejjija għall-COP30, li ħafna jidhru li qed jittamaw b’mod esklużiv fiha.
Minħabba n-natura intersezzjonali tat-tibdil fil-klima u l-effetti tiegħu, ma stajtx nipprova nikklassifika l-kwistjonijiet f’ordni ta’ importanza jew urġenza. Iż-żgħażagħ jinsabu inkwetati dwar il-futur tagħhom, fir-rigward tas-sigurtà tal-impjieg tagħhom u jekk humiex se jiġu mġiegħla jitħarrġu mill-ġdid; fir-rigward tal-akkomodazzjoni u l-familji tagħhom u s-sikurezza f’każ ta’ maltempati, għargħar u erożjoni; fir-rigward tas-saħħa u l-kwalità tal-ħajja tat-tfal futuri tagħhom jew tabilħaqq tal-ġenerazzjoni li jmiss; u fir-rigward ta’ kif il-ġenerazzjoni tagħna se tingħata l-kompitu ta’ negozjati dwar il-klima ferm aktar diffiċli meta aħna nsiru dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet, minħabba li llum qajla qed tittieħed azzjoni anke jekk nafu li l-impatt ta’ dan se jibqa’ jinħass għal għexieren ta’ snin.
Il-COP16 dwar il-bijodiversità, li saret f’Cali, il-Kolombja f’Ottubru, intemmet b’mod diżorganizzat u mingħajr ftehim dwar il-finanzjament tan-natura. Staqsejna lil Arnaud Schwartz, rappreżentant tal-KESE fil-COP16, jekk nistgħux nibqgħu ottimisti minkejja dan l-intopp. X’azzjonijiet għandhom jittieħdu biex isir progress fil-protezzjoni tal-bijodiversità?
Arnaud Schwartz: 200 biljun dollaru fis-sena. Li – skont in-NU – huwa l-ammont ta’ flus meħtieġ (inklużi t-tipi kollha ta’ finanzjament – pubbliku, privat, nazzjonali u internazzjonali) biex jintlaħqu l-miri tagħna tal-bijodiversità. Allura dan x’jirrigwarda? Dan ma jirrigwarda xejn aktar ħlief li jitrażżan il-kollass tad-dinja tal-organiżmi ħajjin, li bħalissa qed jisparixxi b’rata dejjem aktar mgħaġġla, u huwa dwar ir-restawr tan-natura u l-għoti ta’ ċans ta’ sopravivenza f’dinja “abitabbli”, minflok ma titħalla tinqered mir-rgħiba u mill-istupidità.
X’inhu l-futur wara l-falliment tal-COP16?
Ilkoll kemm aħna għandna nistaqsu lilna nfusna din il-mistoqsija u nqajmuha ma’ dawk ta’ madwarna, speċjalment peress li diġà nafu li, fi Franza biss, kull sena, aktar minn kwart ta’ din is-somma qed jintefaq biex inħejju għal gwerra, jew biex niġġilduha. Fil-fatt, mil-lat globali, il-laqgħa ta’ Cali kienet opportunità mitlufa, minħabba n-nuqqas ta’ rieda politika u n-nuqqas ta’ solidarjetà ekonomika.
Madankollu, mhux kollox mitluf.
Għad hemm xaqq ta’ dawl inemnem: din il-COP irrikonoxxiet lill-popli indiġeni u lill-komunitajiet lokali għar-rwol tagħhom bħala gwardjani tal-bijodiversità – wara madwar 30 sena ta’ prevarikazzjoni – kif ukoll dawk ta’ oriġini Afrikana; inħoloq ukoll fond ġdid tan-NU, magħruf bħala l-Fond Cali. Fuq medda twila ta’ żmien, dan il-fond għandu jintuża biex jinġabru kontribuzzjonijiet volontarji minn kumpaniji privati, li nofshom se jmorru għall-gruppi ta’ nies imsemmijin hawn fuq. Wow!
Intom ... intom ... tabilħaqq ...
Intom parti minna; aħna parti minnkom. U sabiex inkomplu fil-perkors komuni tagħna, jista’ jkun utli li nibdew billi npoġġu l-ekonomija tagħna lura fit-triq it-tajba biex tkun ta’ benefiċċju għall-ġid komuni. Allura ... sabiex ma nibqgħux niġbdu t-tapit minn taħt saqajna, x’qed nistennew qabel ma nerġgħu nżuru r-regoli internazzjonali dwar il-finanzi u l-kummerċ?
Il-fokus primarju tad-delegati tal-KESE fil-COP29, Peter Schmidt u Diandra Ní Bhuachalla, kien il-finanzjament għall-klima, li fih kienu ggwidati mill-Opinjoni reċenti tal-KESE dwar Il-finanzjament għall-klima: pjan direzzjonali ġdid għat-twettiq tal-ambizzjoni klimatika għolja u l-SDGs.Wieħed mill-avvenimenti ewlenin immexxija mill-KESE f’Baku kien “A global perspective towards fostering a just transition in the agri-food sector” (Perspettiva globali lejn it-trawwim ta’ tranżizzjoni ġusta fis-settur agroalimentari) fit-18 ta’ Novembru. L-avveniment esplora l-bini ta’ sistemi tal-ikel sostenibbli u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju li huma ġusti għall-bdiewa, għall-ħaddiema fil-katina alimentari u għall-ġenerazzjonijiet futuri. L-għan kien li tittejjeb il-kollaborazzjoni bejn dawk li jfasslu l-politika u s-soċjetà ċivili, waqt li jiġu amplifikati l-vuċijiet min-Nofsinhar globali u jiġu avvanzati soluzzjonijiet klimatiċi inklużivi għal kulħadd.
Bħala membru tad-delegazzjoni tal-UE, Arnaud Schwartz ħa sehem f’laqgħat li appellaw għal sinerġiji akbar bejn il-proċessi tan-NU dwar id-Diversità Bijoloġika (KDB) u t-Tibdil fil-Klima (UNFCCC), it-tneħħija gradwali ta’ sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent bħala mezz biex jiġu lliberati aktar riżorsi finanzjarji, u rwol aktar attiv għas-soċjetà ċivili organizzata fl-implimentazzjoni tal-Qafas Globali tal-Bijodiversità ta’ Kunming-Montreal.Tista’ ssib aktar informazzjoni dwar il-kontribut tal-KESE għall-COP16 hawnhekk.
Il-KESE jappoġġja l-isforzi biex tiġi żviluppata ekosistema industrijali aktar iċċentrata fuq il-bniedem u li tibqa' valida fil-futur. Fl-istess ħin, jappella għal dibattitu fil-fond dwar l-Industrija 5.0 u l-implikazzjonijiet soċjali u ekonomiċi tagħha.
Il-KESE jappoġġja l-isforzi biex tiġi żviluppata ekosistema industrijali aktar iċċentrata fuq il-bniedem u li tibqa' valida fil-futur. Fl-istess ħin, jappella għal dibattitu fil-fond dwar l-Industrija 5.0 u l-implikazzjonijiet soċjali u ekonomiċi tagħha.
L-industrija 5.0 għandha l-għan li tpoġġi l-kwistjonijiet soċjali u ambjentali fil-qalba tal-proċessi tan-negozju, u li tavvanza lil hinn mill-enfasi tal-Industrija 4.0 fir-rigward tad-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni. Dan l-aħħar, il-KESE adotta Opinjoni bit-titolu “Industrija 5.0 – kif nagħmluha realtà”, li tippromovi mudell industrijali ċċentrat fuq in-nies li jagħti valur lill-ħiliet u lill-kreattività tal-bniedem.
L-industrija 4.0 fil-biċċa l-kbira injorat l-impatt uman tal-awtomatizzazzjoni u tat attenzjoni limitata lill-prijoritajiet ambjentali bħat-tnaqqis tal-iskart, iċ-ċirkolarità, u l-enerġija ekoloġika. Il-KESE jenfasizza li l-Industrija 5.0 għandha tindirizza dawn il-lakuni, u tipprijoritizza l-valuri demokratiċi, l-ekwità soċjali, u l-kompetittività sostenibbli. Giuseppe Guerini, relatur għall-Opinjoni dwar l-Industrija 5.0, isostni li t-trasformazzjoni diġitali għandha tikkontribwixxi għal “Patt Industrijali Nadif Ġdid”, fejn il-fatturi umani u l-kreattività għandhom rwol ċentrali.
L-Industrija 5.0 terġa’ tpoġġi lin-nies fil-qalba tal-produzzjoni, u tqis l-għarfien u l-ħiliet tagħhom bħala essenzjali għall-vantaġġ kompetittiv. Hija tibbilanċja l-awtomatizzazzjoni mal-kreattività tal-bniedem, u r-robots kollaborattivi jintużaw għal kompiti ripetittivi, b’hekk il-ħaddiema jkunu jistgħu jiffukaw fuq id-disinn, l-ippjanar u s-servizz għall-klijenti. Din il-bidla tenfasizza wkoll is-saħħa, is-sikurezza u l-appoġġ tal-ħaddiema għal dawk spostati minħabba l-awtomatizzazzjoni.
Il-KESE jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE jappoġġjaw ekosistema industrijali li tibqa’ valida fil-futur u ċċentrata fuq il-bniedem u li għandha l-għeruq tagħha fil-ġustizzja soċjali u l-kompetittività inklużiva. Filwaqt li jappoġġja l-Industrija 5.0, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jiġu definiti aktar l-impatti ekonomiċi, soċjali u teknoloġiċi tagħha. Il-politiki Ewropej eżistenti, bħall-Patt Ekoloġiku, l-Att dwar l-IA, u l-Aġenda għall-Ħiliet, jipprovdu pedament għal din il-viżjoni iżda għandhom jiġu aġġornati biex jiġu allinjati mal-prinċipji tal-Industrija 5.0.
Sabiex l-Industrija 5.0 tirnexxi, l-imsieħba soċjali u l-ħaddiema jeħtiġilhom ikunu involuti fil-livelli kollha. Dan l-approċċ inklużiv se jrawwem ambjent tax-xogħol kollaborattiv li jgħaqqad il-punti b’saħħithom tal-bniedem u tal-magni, u b’hekk il-postijiet tax-xogħol isiru aktar innovattivi, impenjati u sostenibbli.(gb)
Fit-12 ta’ Novembru, il-KESE organizza konferenza dwar l-idroġenu b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju f’Pärnu, l-Estonja. L-għan tal-avveniment kien li jiġu diskussi u identifikati azzjonijiet strateġiċi għall-iżvilupp ta’ infrastruttura sostenibbli għall-idroġenu u d-derivattivi tiegħu, b’enfasi fuq il-finanzjament u l-użu.
Fit-12 ta’ Novembru, il-KESE organizza konferenza dwar l-idroġenu b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju f’Pärnu, l-Estonja. L-għan tal-avveniment kien li jiġu diskussi u identifikati azzjonijiet strateġiċi għall-iżvilupp ta’ infrastruttura sostenibbli għall-idroġenu u d-derivattivi tiegħu, b’enfasi fuq il-finanzjament u l-użu.
L-idroġenu ekoloġiku u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju huwa komponent kruċjali fit-tranżizzjoni tal-enerġija tagħna, u ċerti inizjattivi reċenti, bħall-Bank Ewropew tal-Idroġenu, enfasizzaw li hemm momentum fl-iżvilupp ta’ swieq sostenibbli tal-idroġenu. Għal dan l-għan, dawk li jfasslu l-politika tal-UE u nazzjonali jeħtieġ li jipprovdu l-mezzi meħtieġa biex dawn l-ambizzjonijiet jitqiegħdu fil-prattika u jiffaċilitaw il-kooperazzjoni fost l-Istati Membri biex jadottaw strateġiji effettivi.
Hija u titkellem dwar din il-ħtieġa urġenti, il-President tas-Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni tal-KESE Baiba Miltoviča qalet: “It-tnedija rapida tal-idroġenu rinnovabbli hija kritika – mhux biss għat-trasformazzjoni tas-sistema tal-enerġija tagħna iżda wkoll għall-benesseri soċjali u ekonomiku tal-Unjoni Ewropea. Madankollu, huwa essenzjali li nallokaw ir-riżorsi tagħna b’mod għaqli. Biex nimmassimizzaw l-impatt tagħna, jeħtieġ li nagħtu prijorità lis-setturi diffiċli sabiex jitrażżnu u nistabbilixxu standards ekoloġiċi u soċjali effettivi li jiżguraw kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u sikuri.” (mp)
Ottubru u Novembru kienu kkaratterizzati mill-falliment ta’ żewġ summits globali ewlenin dwar l-ambjent: il-COP16 – il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Diversità Bijoloġika u l-COP29 – il-konferenza tan-NU dwar il-klima, it-tnejn iffokaw fuq il-finanzi li huma meħtieġa b'mod iddisprat għall-preservazzjoni tan-natura u għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima. Tlabna lir-rappreżentanti tal-KESE fil-COPs ta’ din is-sena – Peter Schmidt, Diandra Ní Bhuachalla u Arnaud Schwartz – biex jaqsmu l-ħsibijiet tagħhom dwar x’inhuma l-konsegwenzi jekk id-dinja tonqos milli taġixxi dwar il-klima.
Ottubru u Novembru kienu kkaratterizzati mill-falliment ta’ żewġ summits globali ewlenin dwar l-ambjent: il-COP16 – il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Diversità Bijoloġika u l-COP29 – il-konferenza tan-NU dwar il-klima, it-tnejn iffokaw fuq il-finanzi li huma meħtieġa b'mod iddisprat għall-preservazzjoni tan-natura u għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima. Tlabna lir-rappreżentanti tal-KESE fil-COPs ta’ din is-sena – Peter Schmidt, Diandra Ní Bhuachalla u Arnaud Schwartz – biex jaqsmu l-ħsibijiet tagħhom dwar x’inhuma l-konsegwenzi jekk id-dinja tonqos milli taġixxi dwar il-klima.
Fi stqarrija konġunta ffirmata fl-14 ta’ Novembru, Baiba Miltoviča, President tas-Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni (TEN) tal-KESE u Andres Jaadla, relatur tal-Opinjoni dwar l-akkomodazzjoni, tal-Kumitat tar-Reġjuni (KtR), appellaw lill-istituzzjonijiet Ewropej biex jadottaw miżuri urġenti biex joħorġu lill-Unjoni Ewropea mill-kriżi attwali tal-akkomodazzjoni. Huma jilqgħu wkoll il-ħatra ta’ Kummissarju Ewropew għall-Enerġija u l-Akkomodazzjoni, li se jingħata l-kompitu li jressaq l-ewwel pjan Ewropew għal akkomodazzjoni affordabbli li qatt sar.
Fi stqarrija konġunta ffirmata fl-14 ta’ Novembru, Baiba Miltoviča, President tas-Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni (TEN) tal-KESE u Andres Jaadla, relatur tal-Opinjoni dwar l-akkomodazzjoni, tal-Kumitat tar-Reġjuni (KtR), appellaw lill-istituzzjonijiet Ewropej biex jadottaw miżuri urġenti biex joħorġu lill-Unjoni Ewropea mill-kriżi attwali tal-akkomodazzjoni. Huma jilqgħu wkoll il-ħatra ta’ Kummissarju Ewropew għall-Enerġija u l-Akkomodazzjoni, li se jingħata l-kompitu li jressaq l-ewwel pjan Ewropew għal akkomodazzjoni affordabbli li qatt sar.
Dikjarazzjoni dwar l-Akkomodazzjoni
Nappellaw lill-Kummissjoni Ewropea biex torganizza Summit annwali tal-UE dwar l-Akkomodazzjoni Soċjali u Affordabbli fi sħubija mal-Parlament Ewropew, il-KESE u l-KtR. Dan is-summit annwali tal-UE għandu jlaqqa’ flimkien lill-partijiet ikkonċernati kollha involuti fl-implimentazzjoni tal-azzjonijiet tal-Istati Membri dwar l-akkomodazzjoni soċjali u affordabbli, abbażi ta’ approċċ f’diversi livelli u l-iskambju tal-aħjar prattiki f’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà;
Aħna nappoġġjaw il-pjan tal-Kummissarju nnominat inkarigat mill-akkomodazzjoni biex tiġi stabbilita pjattaforma ta’ investiment pan-Ewropea għal akkomodazzjoni affordabbli u sostenibbli biex jiġu appoġġjati b’mod urġenti s-sħubijiet nazzjonali, reġjonali u lokali biex tintemm l-esklużjoni mill-akkomodazzjoni, fi sħubija mal-KESE u l-KtR;
Nirrimarkaw li jeħtieġ jiġu esplorati modi innovattivi biex tingħata spinta lill-investiment pubbliku u jiġu mobilizzati l-fondi eżistenti tal-UE jekk irridu nsibu soluzzjoni fit-tul għall-kriżi tal-akkomodazzjoni;
Nappellaw lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jappoġġaw ir-rinnovazzjoni fil-fond tal-bini residenzjali abbażi ta’ appoġġ finanzjarju diversifikat, fit-tul u innovattiv u oqfsa legali koerenti, immirati lejn popolazzjonijiet vulnerabbli kif ukoll atturi ewlenin fuq il-post, b’mod partikolari l-komunitajiet tal-enerġija u l-awtoritajiet lokali;
Nappellaw għal kooperazzjoni aktar mill-qrib bejn l-atturi f’livelli differenti ta’ governanza: l-Istati Membri, l-istituzzjonijiet tal-UE, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, il-gvernijiet reġjonali, l-awtoritajiet lokali.
Aħna nimpenjaw ruħna li ngħinu fl-implimentazzjoni tal-miżuri stabbiliti fid-Dikjarazzjoni ta’ Liège billi nikkondividu l-fehmiet tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tal-awtoritajiet lokali u reġjonali mill-UE kollha bħala parti minn sforz konġunt mill-istituzzjonijiet kollha tal-UE bil-għan li tinstab soluzzjoni għall-kriżi tal-akkomodazzjoni u tissaħħaħ il-koeżjoni Ewropea min-naħat kollha.
