Fl-2013, l-isptar Lapinlahti, l-ewwel sptar psikjatriku tal-Finlandja u s-simbolu tal-kura tas-saħħa mentali fil-pajjiż bi storja ta’ 170 sena, kien vojt u minsi. Grupp ta’ attivisti favur is-saħħa mentali xammru l-kmiem b’viżjoni li jittrasformaw il-post ta’ patrimonju minn wieħed dilapidat f’ċentru miftuħ għas-saħħa mentali, il-kultura u l-arti. Siru Valleala, li tirrappreżenta l-assoċjazzjoni Pro Lapinlahti li tmexxi ċ-ċentru, qalitilna li Lapinlahden Lähde issa huwa l-ewwel u qabel kollox post inklużiv fejn l-istigma u l-preġudizzju jitħallew barra u fejn kulħadd iħossu milqugħ tajjeb.

X’ħeġġiġkom tibdew il-proġett jew l-inizjattiva tagħkom?

Fl-2013, l-Isptar Lapinlahti, mibni fl-1841 u l-ewwel sptar psikjatriku tal-Finlandja, spiċċa vojt. Il-belt ta’ Ħelsinki ma kellha l-ebda pjan għall-futur tiegħu. Mimli wirt u mdawwar b'żona sabiħa ta’ park, is-sit storiku intesa u safa dilapidat. Imħassbin dwar din is-sitwazzjoni traġika, grupp ta’ attivisti tas-saħħa mentali bdew jaqsmu l-viżjoni u l-ħolm tagħhom għall-post - biex jittrasformaw l-isptar ta’ Lapinlahti u ż-żona tal-park f’ċentru miftuħ għas-saħħa mentali, il-kultura u l-arti.

Dan kien il-bidu ta’ dak li llum huwa magħruf bħala Lapinlahden Lähde – “ir-rebbiegħa ta’ Lapinlahti”.  L-attivitajiet jibnu fuq is-sinifikat storiku u arkitettoniku taż-żona fil-qalba tal-Bajja ta’ Lapinlahti, imnebbħin minn 170 sena ta’ xogħol ta’ saħħa mentali. L-enfasi nbidlet mill-kura tal-mard għall-promozzjoni tal-benesseri fl-oqsma kollha tal-ħajja. Lapinlahden Lähde issa huwa eżempju ħaj tal-ħidma li tinsab għaddejja u ta’ bidla fundamentali lejn il-promozzjoni ta’ dak li huwa pożittiv.

Fl-imgħoddi, Lapinlahti kien ix-xempju tal-psikjatrija u post fejn il-kura tas-saħħa mentali kienet qed tiġi żviluppata b’mod kostanti. Minflok, l-attivisti tas-saħħa mentali li kienu ħadmu għall-Assoċjazzjoni tas-Saħħa Mentali Pro Lapinlahti li twaqqfet fl-1988 – meta Lapinlahti kien għadu sptar attiv – issa riedu joħolqu ċentru innovattiv għall-promozzjoni tas-saħħa mentali, bl-użu tal-għarfien kollu disponibbli fis-seklu 21, post li hu turija ta’ bidla radikali konkreta mit-trattament tal-mard mentali għall-promozzjoni tal-benesseri mentali.

Kif intlaqa’ l-proġett tagħkom? Ksibtu xi feedback miċ-ċittadini li għintu?  Għandkom xi eżempju x’tagħtuna?

Fil-bidu kienet sfida biex in-nies jiġu jaraw fuq il-post. Iż-żona kienet ilha magħluqa għall-pubbliku għal 170 sena meta kienet tintuża bħala sptar psikjatriku, u minkejja l-interess u l-kurżità kien diffiċli li nikkonvinċu lin-nies biex jiġu jagħtu titwila u li kienu merħba. Bil-mod-il mod, in-nies issieħbu fl-attivitajiet u l-avvenimenti u għenu b’entużjażmu biex jiġu żviluppawhom aktar, bil-volontarjat u l-kondiviżjoni tal-ideat. L-artisti tal-ispettaklu u artisti oħrajn ġabu l-wirjiet tal-arti u l-avvenimenti kulturali tagħhom f’Lapinlahden Lähde, u llum għandna aktar minn 400 avveniment fis-sena, u 50–60 wirja tal-arti annwali. Lapinlahti sar spazju ta’ għajxien miftuħ għal kulħadd f’Ħelsinki, li jippromovi l-benesseri mentali u jnaqqas is-solitudni u l-esklużjoni soċjali kull jum tas-sena.

“Meta kont involut f’din l-inizjattiva ħassejt li kienet ħaġa tassew sabiħa li stajt inkun hawn, u b’hekk ngħin biex nagħtu ħajja ġdida f’dan il-post ... nifs ġdid li jbiegħed l-affarijiet tqal kollha.” (Cresswell Smith et al 2022) (Cresswell-Smith et al 2022)

L-isptar Lapinlahti llum jitqies bħala post sikur u inklużiv ħafna. Post fejn dejjem se tħossok milqugħ, irrispettivament minn dak li tkun għaddej minnu jew liema sitwazzjoni tinsab fiha. Hemm sinifikat li joħroġ mill-passat ta’ Lapinlahti bħala sptar psikjatriku. Thossok liberu li tkun vulnerabbli u hemm ftuħ dwar diffikultajiet ta’ saħħa mentali li huwa assolutament uniku. Nibnu fuq sens qawwi ta’ komunità u kull persuna tista’ tesplora b’mod sikur il-kwalitajiet pożittivi tagħha stess. L-istigma u d-diskriminazzjoni jitħallew barra, u aħna f’Lapinlahden Lähde kburin li ninkludu lil kulħadd.

L-attivitajiet ta’ Lapinlahti ġew żviluppati f’kooperazzjoni mas-sid, il-Belt ta’ Ħelsinki, u dan ix-xogħol ta’ żvilupp kien prerekwiżit għall-operazzjoni kollha. Bħalissa qed jittieħdu deċiżjonijiet politiċi estensivi dwar is-sjieda futura taż-żona, u nittamaw li s-suċċess tal-operazzjonijiet attwali jiġi kkunsidrat bis-sħiħ.

Kif se tużaw dan il-finanzjament speċifiku biex tipprovdu aktar għajnuna fil-komunità? Diġà qed tippjanaw proġetti ġodda?

Se nkomplu niżviluppaw l-attivitajiet tagħna sabiex aktar nies ikunu jistgħu jieħdu sehem u jibbenefikaw minnhom. Dan l-aħħar nedejna proġett eċċitanti għall-persuni li qed jirkupraw minn disturbi tas-saħħa mentali li għandu l-għan li jżid l-aċċess u saħansitra d-drittijiet għall-attivitajiet kulturali. B’mod aktar speċifiku, dan se jgħin lin-nies isibu triqithom biex jiksbu espressjoni kulturali, biex jiskopru x’inhu effettiv għalihom f’termini ta’ kultura u arti ta’ benesseri mentali. Hekk se nużawhom il-flus li dan il-premju ġeneruż qed joffrilna.

Fl-opinjoni tiegħek, x’tip ta’ azzjoni kollettiva hija meħtieġa biex titnaqqas l-istigma li spiss takkumpanja l-problemi tas-saħħa mentali? L-arti jista’ jkollha rwol biex tawtonomizza lil persuni b’diffikultajiet ta’ saħħa mentali?      

Jeħtieġ li nipprovdu attivitajiet fejn persuni b’esperjenzi u sfondi differenti jistgħu jiltaqgħu flimkien. Meta niżviluppaw attivitajiet li mhumiex ibbażati fuq l-istatus tas-saħħa jew iċ-ċirkostanzi tal-ħajja nippermettu tlaqqigħ ta’ persuni li joffri esperjenzi uniċi, u nrawmu konnessjonijiet sinifikanti bejn persuni minn sfondi differenti. L-esplorazzjoni tas-saħħa mentali permezz ta’ mezzi differenti bħall-arti żiedet is-sensibilizzazzjoni u l-fehim. L-arti għandha mod eċċezzjonali kif tlaqqa’ lin-nies flimkien u toffri modi ġodda biex jiġu indirizzati saħansitra kwistjonijiet ta’ tbatija. L-arti hija mezz ta’ espressjoni u toħloq opportunitajiet biex naraw u nisimgħu lin-nies. Is-saħħa li wieħed jingħata widen tista’ tbiddel il-ħajja ta’ persuna u l-perċezzjoni tagħha stess.

Il-Fondazzjoni Finlandiża Lilinkoti ħasset li għad hemm lok għall-innovazzjoni u approċċi ġodda għas-saħħa mentali, u għaldaqstant, żviluppat il-logħbiet The World of Recovery (TWoR), logħba li tintlagħab online u oħra li tintlagħab madwar mejda. Iż-żewġ logħbiet huma logħba ta’ rwol li jirrikjedu li l-ġugaturi jieħdu r-rwol ta’ karattru partikolari. Ambjentati f’dinja futuristika ta’ tama, il-logħbiet jippromovu t-triq lejn l-irkupru tal-ġukatur, u għandhom fil-mira l-persuni li jkunu qed jirkupraw minn problemi ta’ saħħa mentali u problemi ta’ abbuż minn sustanzi, kif ukoll il-professjonisti. Ir-rappreżentanti ta’ Lilinkoti, Reetta Sedergren u Venla Leimu, spjegawlna li l-logħbiet għandhom potenzjal enormi biex tittejjeb is-saħħa mentali, madankollu dan il-potenzjal għadu fil-biċċa l-kbira mhux sfruttat. 

X’ħeġġiġkom tibdew il-proġett tagħkom? 

Xi snin ilu, il-Fondazzjoni Lilinkoti ħasset li kien hemm lok kbir għal innovazzjoni u approċċi ġodda fil-qasam tal-irkupru relatat mas-saħħa mentali. Il-popolarità tas-sistemi ta’ orjentazzjoni għall-irkupru kienet pass kbir ’il quddiem fil-qasam, iżda kien hemm nuqqas ta’ għodod moderni u innovattivi li jimplimentawhom. L-organizzazzjoni tagħna ilha għal għexieren ta’ snin taħdem ma’ persuni li jkunu qed jirkupraw minn problemi tas-saħħa mentali, u kellna ħolma: li kieku kellna għodda moderna biex nagħtu spinta lis-saħħa mentali – logħba diġitali fejn wieħed jista’ jilgħab ir-rwol ta’ karattru? 

Kif intlaqa’ l-proġett tagħkom? Ksibtu xi feedback miċ-ċittadini li għintu?   

Il-logħbiet The World of Recovery ġew żviluppati flimkien ma’ persuni li kienu qed jirkupraw minn problemi ta’ saħħa mentali u ma’ professjonisti, għalhekk il-feedback kien kostanti matul il-proċess tat-tfassil tal-logħba, li kien ta’ gwida għar-riżultat aħħari. 

Irċevejna ammont kbir ta’ feedback anonimu u personali pożittiv mill-ġugaturi taż-żewġ logħbiet. Pereżempju, aktar minn 90 % ta’ dawk li wieġbu qalu li l-logħba fuq il-mobile tat spinta lill-benesseri tagħhom u għenithom ikunu attivi, filwaqt li l-logħba tar-rwol għenithom fir-rigward tal-ħiliet soċjali tagħhom.  

Forsi l-aħjar feedback kien id-daħq u l-konverżazzjonijiet dwar is-sentimenti, l-isfidi u l-punti b’saħħithom, u l-mod kif il-logħbiet ġabu flimkien lill-ġugaturi, irrispettivament mir-rwoli u l-isfond tagħhom. 

X’parir tagħtu lil organizzazzjonijiet oħra dwar il-kisba ta’ riżultati minn attivitajiet u programmi bħal dawn? 

Hemm ħafna benefiċċji li wieħed ikun fuq quddiem nett tal-innovazzjoni. Huwa verament ta’ ispirazzjoni u tkun qed tagħmel xi ħaġa ġdida. Ħaddnuha, u tippruvawx tirrestrinġuha. Segwu l-istint tagħkom, kunu kurjużi biex tisimgħu l-opinjonijiet ta’ kulħadd. L-aktar ħaġa importanti hija li jiġu involvuti persuni li jkunu qed jirkupraw u esperti b’esperjenza fil-proċess tad-disinn. Jekk qed tagħmlu il-logħob, kunu lesti li tindirizzaw bosta preġudizzji minn professjonisti. Huwa komuni fil-qasam tas-saħħa mentali li l-logħob b’mod ġenerali jitqies bħala vizzju jew ta’ ħsara. Taqtgħux qalbkom! Kunu kuraġġużi, kreattivi u oħolmu. 

X’inhu l-potenzjal tal-logħob tal-kompjuter u tal-vidjo għat-titjib tas-saħħa mentali? Fl-opinjoni tagħkom, għandhom jintużaw aktar fit-trattament ta’ kwistjonijiet tas-saħħa mentali? 

Il-potenzjal tal-logħob tal-kompjuter u tal-vidjow – u speċifikament il-logħob tar-rwol – għat-titjib tas-saħħa mentali huwa enormi. Peress li għadd allarmanti ta’ persuni jbatu minn kwistjonijiet tas-saħħa mentali, neħtieġu modi ġodda u versatili biex intejbu s-saħħa mentali. Hija ħasra li l-potenzjal tal-logħob ma ġiex esplorat aktar. Dan mhuwiex minħabba nuqqas ta’ interess iżda minħabba nuqqas ta’ finanzjament suffiċjenti. Ma hemm l-ebda mod rapidu u faċli biex jiġi żviluppat logħob tajjeb biex tittejjeb is-saħħa mentali. Neħtieġu aktar finanzjament, aktar proġetti żviluppati b’mod konġunt, u aktar professjonisti fis-settur tas-saħħa mentali u tal-industrija tal-logħob li jaħdmu għal dan l-għan. U neħtieġu riċerka, ħafna riċerka. 

Over 55 million worldwide, many of them adolescents, suffer from eating disorders, impacting their mental and physical health. Stigma prevents many from seeking help. The project Telling Stories for Good, run by Italian organisation Animenta, aims to dismantle stereotypes, promote early recognition and provide support. Since 2021, they have reached over 10,000 pupils in Italy. We talked to Animenta's president and founder Aurora Caporossi.

What prompted you to start your project?

Animenta was born of the need to give a voice to all people suffering from an eating disorder, but also to those who live next door. The association aims to ensure that people receive proper access to treatment for eating disorders, because it is possible for people to heal from an eating disorder if they are given the opportunity to heal themselves.

How has your project been received? Have you had any feedback from the people you helped?  Do you have an example you can give us?

"Animenta is the place where I felt welcomed, I realised that I also suffered from an eating disorder even though I was not underweight." This is a message that came several months ago from our community which allowed us to understand the importance and impact of our work. Animenta was received with curiosity, but also with the hope that we could bring about change.

How will you use this specific funding to provide further help in the community? Are you already planning new projects?

We would like to invest more and more in the projects we carry out in schools to broaden our impact. Likewise, funds will be used to start self-help groups for those suffering from an eating disorder. Animenta's projects include Animenta Camps, which are six-day experiences in nature for people to rediscover their relationship with themselves, their bodies and food.

What advice would you give to other organisations in terms of achieving results with these kinds of activities and programmes?

Start with stories to learn about what the community you are addressing is experiencing. Ask for feedback, and give out questionnaires to understand what they need. But most of all put your face out there to tell the story of your struggle and the change you want to bring about. At the same time, it is crucial to network with others to create an efficient and effective support system.

In your opinion, are eating disorders today properly recognised as a serious mental health issue? Do people affected receive appropriate support and what should be done to improve this?

Today there is more talk about eating disorders, so we can say that there is more information. However, they are diseases that have a deep social stigma and very stereotypical representation. Some people, even today, believe that eating disorders are a lack of willpower or a whim. In reality, eating disorders are a complex psychiatric illness that needs proper treatment, which at the moment is not always available because there are not enough treatment centres and many people cannot access the treatment pathway.

Il-fondazzjoni karitattiva Third Age tal-Irlanda qed tiġġieled kontra s-solitudni fix-xjuħija permezz tan-network ta’ involviment soċjali tagħha AgeWell. Il-membri ta’ AgeWell, li huma stess għandhom ’il fuq minn 50 sena, iżuru persuni akbar fl-età fi djarhom darba fil-ġimgħa, joffru kumpanija iżda wkoll jimmonitorjaw is-saħħa u l-benesseri tal-klijent bl-għajnuna ta’ kwestjonarju f’forma ta’ applikazzjoni fuq l-ismartphone. Alison Branigan tal-fondazzjoni Third Age qaltilna li sal-lum, aktar minn 500 persuna rċevew l-appoġġ fil-Co. Meath tal-Irlanda, b’xi wħud jiddeskrivu s-servizz bħala “mezz ta’ salvataġġ” jew saħansitra bħala “raġġ ta’ dawl f’tarf mina twila u mudlama.”

X’ħeġġek tibda l-proġett tiegħek?

AgeWell ġie introdott fil-Co. Meath biex jappoġġja l-popolazzjoni akbar fl-età tagħha, li kellha ħtiġijiet speċifiċi ta’ kura soċjali, emozzjonali, psikoloġika u fiżika. Is-servizz tas-saħħa tagħna jinsab taħt pressjoni enormi, il-popolazzjoni tagħna qed tikber u qed tixjieħ, u hemm listi twal ta’ stennija għas-servizzi inkluż l-appoġġ fid-djar; Agewell jipprovdi rispons f’waqtu u prattiku li jikkomplementa u jsaħħaħ is-servizz tas-saħħa eżistenti tagħna billi jappoġġja lill-anzjani iżolati, solitarji, fraġli, li ma jistgħux joħorġu minn djarhom, u dawk li jinsabu f’riskju biex jgħinuhom jgħixu aħjar għal żmien itwal fil-post tal-għażla tagħhom, billi jipprovdulhom konnessjonijiet soċjali u monitoraġġ kontinwu tas-saħħa u l-benesseri, u billi jidentifikaw u jirreaġixxu għal kwistjonijiet emerġenti qabel ma jeskalaw f’xi ħaġa aktar serja. AgeWell jimxi id f’id mal-etika tal-organizzazzjoni tagħna Third Age, li tappoġġja lill-anzjani direttament permezz ta’ servizzi u programmi innovattivi, u toħloq opportunitajiet uniċi ta’ volontarjat fejn l-anzjani jistgħu jappoġġjaw lill-pari tagħhom u lil gruppi oħra tal-komunità. 

Kif intlaqa’ l-proġett tagħkom? Ksibtu xi feedback miċ-ċittadini li għintu?  (Tista’ ttina eżempju jekk għandek?)

Sal-lum AgeWell appoġġja ’l fuq minn 500 persuna akbar fl-età fil-Co. Meath. Ħafna japprezzaw tabilħaqq l-aspett tal-programm li joffri kumpanija: huma bnew fiduċja speċjali mal-membri ta’ AgeWell li jipprovdulhom kumpanija, u dan li jgħinna nifhmu l-ħtiġijiet u l-biżgħat tagħhom u b’hekk jgħinna nappoġġjawhom aħjar.

Kummenti mill-klijenti tagħna jinkludu: “is-servizz huwa mezz ta’ salvataġġ”, “ma kontx naf li kelli bżonn l-appoġġ sakemm sibtu”, “inħossni tassew grat għas-servizz u għal min jiġi jżommli kumpanija, iddawluli l-ġimgħa”, “kont inħossni maqtugħ minn kulħadd, ma kont nara lil ħadd jum wara l-ieħor, inkun qed nistenna bil-ħerqa li jiġu jżuruni”. Klijent wieħed li kien għaddej minn perjodu diffiċli u ammetta li kien ikkontempla s-suwiċidju diversi drabi qal li “AgeWell wasal fil-ħin it-tajjeb – għenni nara raġġ ta’ dawl f’tarf mina twila u mudlama”; qal ukoll “kulħadd għandu jkollu aċċess għal dan is-servizz”.

Il-membri voluntiera tagħna li joffru kumpanija huma anzjani wkoll u jistqarru: “jien sempliċement inħobb inkun voluntier”, “hija ħaġa sabiħa meta tħoss li qed tagħmel id-differenza”, u “tgħallimt ħafna dwar in-nies u dwari li nagħmel dan ix-xogħol”.

Mil-lat statistiku nistgħu nuru li AgeWell ittejjeb il-benesseri u l-appoġġ soċjali, emozzjonali u informattiv, tnaqqas l-iżolament u s-solitudni, ittejjeb is-saħħa personali, u żżid il-livelli ta’ attività fiżika.

Feedback ieħor jinkludi s-serħan tal-moħħ espress mill-membri tal-familja tal-klijenti tagħna, u r-rikonoxximent tal-ħidma tagħna mill-fornituri tal-kura tas-saħħa li kontinwament jirreferu l-klijenti direttament lilna.

X’parir tagħtu lil organizzazzjonijiet oħra dwar il-kisba ta’ riżultati minn attivitajiet u programmi bħal dawn?

Kun af l-udjenza tiegħek, involvi lill-parteċipanti tiegħek fil-proċess, u agħti widen għas-suġġerimenti u l-ħtiġijiet tagħhom. Emmen f’dak li taf u f’dak li tista’ tikseb, kun kuraġġuż, kun kreattiv, taqtax qalbek: jekk l-idea tiegħek hija tajba biżżejjed, se ssib mod kif twettaqha. Trid tkun lest li taħdem ma’ ħaddieħor, u jekk possibbli tikseb finanzjament, appoġġ, promozzjoni mill-istat jew mis-servizz tas-saħħa, li jistgħu jikkontribwixxu ħafna għall-kredibilità, l-impatt u s-suċċess tal-programm.

X’taħseb li hija l-kawża ewlenija tal-aggravar tas-saħħa mentali fix-xjuħija, apparti l-fatturi fiżjoloġiċi? Nistgħu, bħala soċjetà, intejbu s-saħħa mentali tal-anzjani?

Is-solitudni u l-iżolament dejjem kienu fatturi li jikkontribwixxu għall-aggravar tas-saħħa mentali fix-xjuħija; għalkemm din tista’ tkun kwistjoni fl-Irlanda rurali, daqstant hija prevalenti fil-bliet dinamiċi. F’dawn l-aħħar snin, l-effetti tal-pandemija, l-iżolament sfurzat, it-tendenza li wieħed isib il-kenn f’daru, anke biex iħares lilu nnifsu mill-mard, it-telf tal-kuntatti soċjali, l-aċċess għall-attivitajiet u l-libertà ħolqu epidemija ta’ biża’, ansjetà, dipressjoni, u problemi ta’ saħħa mentali. Avvenimenti domestiċi u globali, inkluż l-għoli tal-ħajja li qed jiżdied, il-gwerra u l-kunflitt, kellhom rwol ukoll. Hekk kif navvanzaw fl-età, jista’ jkun hemm tnaqqis fiċ-ċirku soċjali tagħna, il-mard jista’ jaffettwa l-ħila li nwettqu l-attivitajiet tas-soltu, nistgħu nsibu lilna nfusna konfinati fid-dar jew nitilfu ftit mill-indipendenza tagħna. Huwa importanti li l-anzjani ma jintesewx minħabba l-inviżibbiltà possibbli tagħhom: irridu niftakru l-importanza tal-komunità u l-interventi tagħha, kif ukoll il-qawwa tal-kuntatti soċjali u t-trattamenti bbażati fuq l-attivitajiet soċjali. 

Mhux se jkun hemm “patt ekoloġiku” mingħajr “patt soċjali”

mill-Grupp tal-Ħaddiema tal-KESE

Fis-26 ta’ Frar, il-bdiewa u t-trakters tagħhom imblukkaw it-toroq ta’ Brussell bi protesta, għat-tieni darba fi ftit ġimgħat. F’kuntrast qawwi mal-wirja normali ta’ lbies formali u xagħar maqtugħ pulit, fit-toroq tad-distrett Ewropew niżlu trakkijiet, trakters, ħuxlief u munzell tajers maħruqin. Ir-raġunijiet kumplessi wara l-protesta tal-bdiewa jvarjaw mill-PAK u l-politiki ambjentali għal kwistjonijiet kompletament mhux relatati.

Il-verità hija li l-kampanja Ewropea tinsab f’sitwazzjoni diffiċli, u issa ilha għal żmien twil. Il-Grupp tal-Ħaddiema u l-KESE b’mod ġenerali wissew ripetutament li mhu se jkun hemm l-ebda patt ekoloġiku mingħajr patt soċjali. U minkejja li jista’ jkun hemm it-tentazzjoni li dan jitwarrab bħala prodott sekondarju ieħor tal-lingwaġġ tekniku ta’ Brussell, dan ikun żball gravi. Il-kampanja qed tiffaċċja problemi reali. Dawn jinkludu intermedjarji li jħallsu biċ-ċiċri lill-produtturi iżda li jitolbu prezzijiet esaġerati lill-konsumatur; għajnuna insuffiċjenti għat-twettiq ta’ riformi ambjentali; u kummerċ ħieles (mhux ġust), il-kundizzjonijiet tax-xogħol ħorox u t-tibdil fil-klima.

Ir-rispons tal-Kummissjoni Ewropea, li malajr abbandunat ir-rekwiżiti tal-pestiċidi, huwa saħansitra aktar inkwetanti min-nuqqas ta’ konsultazzjoni u involviment xierqa mal-imsieħba soċjali u n-nuqqas ta’ azzjoni fil-livell tal-politika soċjali. Bħal fil-każ tal-miżuri ambjentali, l-abbandun ta’ dawn il-miżuri jista’ jippermetti lill-politiċi tagħna jiggwadanjaw ftit ħin, iżda se jwassalna wkoll lil hinn mill-punt tal-ebda ritorn fir-rigward tal-ħsara ambjentali.

Barra minn hekk, bl-elezzjonijiet li ġejjin, il-lemin estrem qed jipprova jikkapitalizza fuq l-iskuntentizza u, sa ċertu punt, qed jirnexxielu jmexxi l-protesta kontra l-SDGs, il-Patt Ekoloġiku u l-Aġenda 2030.

Fit-23 ta’ Frar, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) u l-Kummissjoni Ewropea organizzaw avveniment ewlieni għas-Sena Ewropea tal-Ħiliet, li laqqa’ flimkien aktar minn 400 żagħżugħ u żagħżugħa mill-Istati Membri kollha tal-UE biex jixħtu dawl fuq il-ħiliet meħtieġa għall-impjiegi attwali u futuri.

L-avveniment Niltaqgħu mal-Promoturi tal-Eċċellenza stieden 35 promotur żagħżugħ tal-UE mill-kompetizzjonijiet reċenti WorldSkills u EuroSkills u mill-Abylimpics (Olimpjadi tal-ħiliet għall-persuni b’diżabilità), fejn il-kompetituri kienu pparteċipaw f’aktar minn 20 dixxiplina differenti, bħar-robotika mobbli, l-ICT, il-mekkanika, id-disinn grafiku, it-teknoloġiji tal-karozzi u l-kostruzzjoni.

Il-promoturi qasmu stejjer ta’ ispirazzjoni tal-perkorsi tat-tagħlim u l-karriera tagħhom. Spettaturi żgħażagħ setgħu josservaw u jitgħallmu dwar ħiliet tradizzjonali u ġodda matul dimostrazzjonijiet speċifiċi f’oqsma bħall-floristrija, it-tiżbigħ tal-karozzi, ir-robotika u r-realtà virtwali, li kienu jinkludu taħditiet dwar l-integrazzjoni tas-sistema tar-robot, robot għat-tneħħija tal-mini għall-Ukrajna u disinjar permezz tal-kompjuter tal-inġinerija mekkanika.

L-għan kien li jiġu promossi l-benefiċċji u l-opportunitajiet offruti mill-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali (VET), speċjalment fl-isfond tat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali u d-dinja futura tax-xogħol. Il-VET huma rilevanti wkoll fil-kuntest attwali ta’ nuqqas ta’ ħaddiema u ħiliet u nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet fl-UE, fejn aktar minn tliet kwarti tal-kumpaniji jirrapportaw diffikultajiet biex isibu ħaddiema bil-ħiliet meħtieġa.

Il-President tal-KESE Oliver Röpke qal: “ Il-ħiliet huma l-ingredjent ewlieni biex tissaħħaħ il-pożizzjoni taż-żgħażagħ sabiex jirnexxu kemm fil-ħajja personali kif ukoll fil-karrieri tagħhom. Bit-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi li għaddejjin, għandna s-setgħa, permezz tal-ħiliet, mhux biss li nadattaw iżda wkoll li nsawru l-impjiegi ta’ għada”.

Nicolas Schmit, Kummissarju għall-Impjiegi u d-Drittijiet Soċjali, qal: “It-taħriġ vokazzjonali joffri tant opportunitajiet fis-suq tax-xogħol tal-lum. Ninsab konvint li l-VET għandhom il-potenzjal jgħinuna nindirizzaw in-nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet u n-nuqqas ta’ ħaddiema li qed iżommu lura l-industriji tal-Ewropa”.

L-avveniment wera li l-VET huwa għażla eċċellenti, li toffri prospetti ta’ karriera b’saħħithom u opportunitajiet ta’ xogħol aktar rapidi għaż-żgħażagħ kif ukoll għall-adulti li jkunu qed ifittxu li jibdlu l-impjiegi jew sempliċiment jaġġornaw is-sett ta’ ħiliet eżistenti tagħhom. Madankollu, ħafna drabi tibqa’ t-tieni għażla għal ħafna studenti prospettivi. Fl-2021, ftit aktar minn nofs l-istudenti kollha rreġistrati f’edukazzjoni ta’ livell medju fl-UE kienu fi programmi b’orjentazzjoni vokazzjonali.

Fl-2022, kważi 80 % tal-gradwati reċenti tal-VET irnexxielhom isibu impjieg, fejn l-objettiv tal-UE hu li tilħaq mira ta’ 82 % sal-2025. (ll)

Qed tipprova tibdel is-sistema edukattiva? Qed ikollok problema bi prodotti tal-ikel ikkontaminati? Tixtieq iċċaqlaq it-trakkijiet mit-triq għall-ferrovija? Jew qed ikollok problemi biex tirreġistra l-kumpanija tiegħek bejn fruntieri differenti? Iċ-ċittadini tal-UE għandhom ħafna drittijiet u jiffaċċjaw ukoll għażliet ibsin – iżda jeħtieġ li jkunu jafu fejn u kif jistgħu jagħmlu differenza u x’inhuma l-għażliet tagħhom.

Il-Passaport għad-Demokrazija Ewropea popolari tagħna fih it-tweġibiet, u għadu kif ġie aġġornat! Il-Passaport jipprovdi skedi informattivi, informazzjoni ta’ sfond, gwidi u navigaturi għall-aspetti kollha tad-demokrazija Ewropea moderna, inkluż sett ta’ għodod għall-parteċipazzjoni u manwal dettaljat dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (IĊE).

Il-verżjoni l-ġdida diġà hija disponibbli b’diversi lingwi u se nżidu aktar fil-ġimgħat li ġejjin. (cw)

Fil-15 ta’ Frar, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) nieda uffiċjalment l-inizjattiva tiegħu biex jilqa’ rappreżentanti tas-soċjetà ċivili mill-pajjiżi kandidati tal-UE. Intgħażlu total ta’ 131 'membru kandidati għat-tkabbir' biex jiffurmaw il-grupp ta’ esperti tas-soċjetà ċivili li ser jipparteċipaw fil-ħidma tal-Kumitat, u b’hekk il-KESE sar l-ewwel istituzzjoni li fetaħ il-bibien tiegħu għall-pajjiżi kandidati tal-UE.

Din l-inizjattiva hija l-prijorità politika tal-President tal-KESE Oliver Röpke. Hija tistabbilixxi standards ġodda għall-involviment tal-pajjiżi kandidati fl-attivitajiet tal-UE, u tiffaċilita l-integrazzjoni progressiva u tanġibbli tagħhom fl-UE.

L-inizjattiva ġiet inawgurata fis-sessjoni plenarja tal-KESE, fejn irċeviet merħba mill-qalb minn Věra Jourová, Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea, Milojko Spajić, Prim Ministru tal-Montenegro, u Edi Rama, Prim Ministru tal-Albanija. Magħhom ingħaqdu rappreżentanti tas-soċjetà ċivili minn disa’ pajjiżi kandidati tal-UE (l-Albanija, il-Bożnija-Ħerzegovina, il-Georgia, il-Moldova, il-Montenegro, il-Maċedonja ta’ Fuq, is-Serbja, it-Turkija u l-Ukrajna) u minn membri kandidati għat-tkabbir oħrajn online. Kollha pparteċipaw f’dibattitu plenarju tal-KESE għall-ewwel darba.

F’din l-okkażjoni storika, il-President Röpke enfasizza: “Ma nistgħux inżommu aktar lill-pajjiżi kandidati fil-kamra ta’ stennija. Huwa għalhekk li l-KESE ddeċieda li jiftaħ il-bibien tiegħu għall-pajjiżi kandidati u jinvolvi lir-rappreżentanti tagħhom – il-membri kandidati għat-tkabbir – fil-ħidma tagħna”.

Il-Prim Ministru Spajić qal: “Napprezzaw ħafna dawn l-aspetti tal-integrazzjoni gradwali. Aħna ma narawx dan bħala sostitut għas-sħubija, iżda mod kif nippreparaw kemm il-pajjiżi tar-Reġjun tal-Balkani tal-Punent (f’konformità mal-approċċ “regatta” bbażat fuq il-mertu) kif ukoll l-UE għall-integrazzjoni.’

Il-Prim Ministru Rama stqarr: “Jiena nemmen bis-sħiħ li dak li qed iseħħ hawnhekk jista’ jseħħ ujkoll fil-Parlament tal-UE, għandu jseħħ fil-Kummissjoni Ewropea u għandu jseħħ fil-Kunsill Ewropew. Dan huwa l-uniku mod kif nistgħu nserrħu moħħ kulħadd u nintroduċu enerġija konkreta ħafna”.

Věra Jourová, il-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea għall-Valuri u t-Trasparenza, qalet: “It-tkabbir huwa l-interess reċiproku tagħna. Jibqa’ investiment ġeostrateġiku għall-Unjoni. Huwa għalhekk li nappoġġjaw it-tnedija tal-inizjattiva tal-lum u l-oħrajn kollha li jgħinu lill-pajjiżi msieħba tagħna jirnexxu bi sforzi ta’ riforma li jwasslu għal ekonomija aħjar u demokrazija aktar b’saħħitha”.

Il-lista sħiħa tal-membri kandidati għat-tkabbir magħżula għall-pool hija disponibbli hawnhekk. (at)