Níor cheart dúchas ná cúlra sóisialta a bheith ina mbacainní ar an rath riamh, dar le Evgi Sadegie, Stiúrthóir Bainistíochta Schotstek, eagraíocht atá lonnaithe in Hamburg agus i mBeirlín agus a chuireann comhionannas deiseanna agus éagsúlacht chultúrtha chun cinn sa saol gairmiúil. Is é is aidhm do chláir scoláireachta uathúla Schotstek tacú le daoine de bhunadh imirceach atá óg, cliste, uaillmhianach agus spreagtha agus iad ag dul leis an gceannaireacht sa taighde, sa ghnó agus sa tsochaí. Trí chuidiú leo líonraí láidre a thógáil agus na scileanna cearta a thabhairt dóibh, tugann Schotstek cumhacht do mhic léinn thréitheacha agus do ghairmithe óga barr a gcumais a bhaint amach.
Níor cheart dúchas ná cúlra sóisialta a bheith ina mbacainní ar an rath riamh, dar le Evgi Sadegie, Stiúrthóir Bainistíochta Schotstek, eagraíocht atá lonnaithe in Hamburg agus i mBeirlín agus a chuireann comhionannas deiseanna agus éagsúlacht chultúrtha chun cinn sa saol gairmiúil. Is é is aidhm do chláir scoláireachta uathúla Schotstek tacú le daoine de bhunadh imirceach atá óg, cliste, uaillmhianach agus spreagtha agus iad ag dul leis an gceannaireacht sa taighde, sa ghnó agus sa tsochaí. Trí chuidiú leo líonraí láidre a thógáil agus na scileanna cearta a thabhairt dóibh, tugann Schotstek cumhacht do mhic léinn thréitheacha agus do ghairmithe óga barr a gcumais a bhaint amach.
Le Evgi Sadegie
Is tír í an Ghearmáin a bhfuil éagsúlacht chultúrtha inti, ach is ar éigean a léirítear é seo ina ceannaireacht eacnamaíoch, eolaíoch, chultúrtha agus pholaitiúil ar chor ar bith. Is minic a bhíonn bacainní roimh dhaoine de bhunadh imirceach, rud a fhágann go gcuirtear leis na héagothromaíochtaí sóisialta, nach mbaintear leas as an acmhainneacht nuálaíochta agus go mbaintear an bonn ón gcomhtháthú sóisialta. Cuirtear bac ar dhul chun cinn gairme a lán daoine tréitheacha de dheasca claontachtaí, deiseanna éagothroma oideachais agus easpa eiseamláirí agus líonraí.
Bhunaigh Sigrid Berenberg agus cairde léi Schotstek in 2013. Is dlíodóir í Sigrid Berenberg, agus le blianta fada tá sí tiomanta do cheartas sóisialta agus don éagsúlacht a chur chun cinn. In éineacht le daoine eile a bhfuil an dearcadh céanna acu, bhunaigh sí Schotstek, rud a réitigh an bealach do phoist cheannaireachta do dhaoine óga de bhunadh imirceach a bhí cliste, uaillmhianach agus spreagtha. Tá mic léinn ardfheidhmíochta a bhfuil scoláireacht acu curtha chun cinn aici atá chun athruithe móra a ghríosadh sa saol seo, daoine a bheidh ina gceannródaithe agus ina gcinnteoirí amach anseo. Ar feadh blianta fada, bhí Sigrid Berenberg lánpháirteach i reáchtáil an chláir ar bhonn iomlán deonach.
Is cuideachta neamhbhrabúis é Schotstek a fhaigheann tacaíocht trí shíntiúis agus trí thionscnaimh chomhpháirteacha le cuideachtaí eile. Faigheann an clár tacaíocht láidir ó líonra comhpháirtithe, comhlachtaí comhairleacha agus cairde – ar cinnteoirí ardleibhéil iad sin uile ó raon leathan earnálacha agus cultúr. Is fiú a lua go háirithe gur fhreastail triúr den seachtar comhpháirtithe agus an stiúrthóir bainistíochta atá ann faoi láthair iad féin ar chlár Schotstek. Léiríonn sé sin an dóigh a dtugann Schotstek an fhreagracht arís agus arís eile do na daoine chumasacha a dtacaíonn sé leo agus, dá bharr sin, go bhfuil tionchar buan aige.
Tugann Schotstek tacaíocht uathúil do mhic léinn agus do ghairmithe óga trí dhá chlár chomhuaineacha a chur ar fáil. Glacann painéil le suas le 25 mhac léinn gach bliain in Hamburg, agus suas le 20 gairmí óg in Hamburg agus i mBeirlín. Tar éis clár éigeantach dhá bhliain, fanann rannpháirtithe sa líonra agus is féidir leo páirt a ghlacadh in imeachtaí.
Tá tógáil líonraí láidre i gcroílár Schotstek: níl rochtain ag mórán daoine óga de bhunadh imirceach ar na naisc ghairmiúla agus shóisialta is gá le haghaidh deiseanna gairme. Cuireann Schotstek iad i dteagmháil le alumni, le comhlachtaí comhairleacha agus le saineolaithe ón ngnó, ón eolaíocht, ón bpolaitíocht, ón gcultúr agus ón tsochaí. Le himeachtaí rialta amhail tráthnónta téama agus cainteanna a bhfuil daoine mór le rá iontu, cuirtear malartuithe chun cinn agus cuirtear lena dtuiscint ar chúrsaí an tsaoil. Cuireann na naisc sin deiseanna gairme ar fáil agus cruthaíonn siad pobal lena gceadaítear tacaíocht fhadtéarmach agus rath frithpháirteach. Tá ról lárnach ag alumni anois trína gcuid eolais agus líonraí a chomhroinnt, agus trí raon feidhme Schotstek a leathnú go leanúnach.
Cuireann Schotstek ceardlanna agus oiliúint ar fáil lena n-ullmhaítear rannpháirtithe go sonrach do phoist cheannaireachta. Neartaíonn an oiliúint na príomhinniúlachtaí amhail scileanna cumarsáide, an fhéinmhuinín agus an cheannaireacht. Faigheann rannpháirtithe tacaíocht phearsanta freisin a bhuí leis an meantóireacht. Cuirtear i dteagmháil iad le gairmithe agus bainisteoirí a bhfuil taithí acu agus atá in ann léargas luachmhar a thabhairt dóibh ar an saol gairmiúil, tacú leo a ngairmeacha a phleanáil agus cuidiú leo dul i ngleic le dúshláin ghairmiúla. Bíonn na meantóirí ina n-eiseamláirí a thugann uchtach do rannpháirtithe spriocanna gairmiúla a shaothrú agus bacainní a shárú.
Gné shonrach eile de chlár Schotstek is ea rannpháirtíocht chultúrtha a chur chun cinn. Tugann rannpháirtithe cuairt ar iarsmalanna, amharclanna, ceoldrámaí, dánlanna agus institiúidí cultúrtha eile. Cuireann sé sin le hoideachas cultúrtha, forbairt phearsanta agus aitheantas lena mbailte agus lena gcathracha baile. Neartaíonn an taithí sin dearcadh iad siúd a bhfuil scoláireacht acu agus cothaíonn sí muintearas.
Féachann Schotstek leis an éagsúlacht a chur chun cinn ar leibhéal na bainistíochta. Níor cheart dúchas ná cúlra sóisialta a bheith ina mbacainní ar an rath a thuilleadh. Ó bunaíodh é, tá tacaíocht tugtha ag Schotstek do na céadta daoine óga cheana féin, agus tá breis agus 240 rannpháirtí agus alumni gníomhach go fóill. Is iomaí duine acu atá páirteach sa Bhord Comhairleach Alumni cuir i gcás, nó atá ina n-ambasadóirí, ag tacú leis an obair ar na meáin shóisialta nó ag comhroinnt na taithí atá acu mar pháirtithe nó mar mheantóirí. Tá duine ar bith a raibh scoláireacht Schotstek aige nó aici fós ina chuid nó ina cuid bhuan den líonra – is múnla é sin a fhágann gur féidir an rath buan a bhaint amach. Léiríonn leathnú an chláir go Beirlín in 2023 gur féidir coincheap Schotstek a chur chun feidhme go rathúil i gcathracha eile.
Tá níos mó i gceist le Schotstek ná clár tacaíochta – is gluaiseacht é a léiríonn go han-mhaith an dóigh ar féidir an éagsúlacht ardfheidhmíochta a chur chun cinn go sonrach le go mbeidh sí infheicthe. Cruthaíonn Schotstek deiseanna de bhreis ar an rath aonair, agus is sampla é ar an dóigh ar féidir leis an nGearmáin leas iomlán a bhaint as na deiseanna atá inti mar thír inimirce. Trí dhaoine ardchumasacha a chur chun cinn agus trí bhacainní a bhaint, tá ról ríthábhachtach ag an gclár maidir le sochaí níos cothroime a sheasfaidh an aimsir a mhúnlú, rud atá riachtanach i saol atá domhandaithe.
Is í Evgi Sadegie, a bhfuil M.A. aici i Stáidéar na Tuirce, Stiúrthóir Bainistíochta Schotstek gGmbH agus is alumna í féin de chohórt 2014. Roimh di dul i mbun an róil atá aici faoi láthair, bhí sí i gceannas ar an tionscadal meantóireachta ‘Yoldaş’ ag Fondúireacht Shibhialta Hamburg, a thacaíonn le leanaí ó theaghlaigh atá faoi mhíbhuntáiste socheacnamaíoch agus a labhraíonn Tuircis. Ar an dóigh sin, chuir sí comhdheiseanna chun cinn ar thaobh eile den réimse comhionannais, taobh eile atá tábhachtach chomh maith. Agus taithí fhairsing aici ar bhainistiú tionscadal, go háirithe i réimsí na meantóireachta agus an chomhair idirchultúrtha, tá páirt ghníomhach á glacadh aici i gcur chun cinn na héagsúlachta agus an lánpháirtithe sa tsochaí.
Tá UNHCR, Oifig Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe, réidh chun tacú le Siriaigh a mheasann go bhfuil sé sábháilte filleadh ar a mbaile. Mar sin féin, i gcás gach duine eile, ní mholann sé filleadh ar thír atá ag streachailt le héiginnteacht pholaitiúil agus le ceann de na géarchéimeanna daonnúla is measa ar domhan, tír a bhfuil suas le 90 % den daonra ina gcónaí faoi bhun thairseach na bochtaineachta (Jean-Nicolas Beuze, ionadaí ó UNHCR).
Tá UNHCR, Oifig Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe, réidh chun tacú le Siriaigh a mheasann go bhfuil sé sábháilte filleadh ar a mbaile. Mar sin féin, i gcás gach duine eile, ní mholann sé filleadh ar thír atá ag streachailt le héiginnteacht pholaitiúil agus le ceann de na géarchéimeanna daonnúla is measa ar domhan, tír a bhfuil suas le 90 % den daonra ina gcónaí faoi bhun thairseach na bochtaineachta (Jean-Nicolas Beuze, ionadaí ó UNHCR).
Le Jean-Nicolas Beuze
Agus tírdhreach polaitiúil na Siria ag athrú go tapa tar éis threascairt an Uachtaráin Bashar al-Assad, tá an díospóireacht maidir leis an bpobal dídeanaithe is mó ar domhan i lár an aonaigh ar fud na hEorpa.
Tá méadú ag teacht ar líon na mBallstát a bhfuil stop á chur acu le cinntí maidir le hiarratais ar thearmann náisiúnaigh na Siria, agus tá roinnt tionscnamh fógartha acu, lena n-áirítear cairteitiltí agus dreasachtaí airgeadais nó ‘bónais fillte’ chun dídeanaithe a spreagadh le dul abhaile. Tuairiscítear go bhfuil sé beartaithe ag roinnt Ballstát Siriaigh atá ar a gcríoch faoi láthair a dhíbirt, gan beann ar a stádas tearmainn, fiú.
Ionas go ndéanfaidh Ballstáit an Aontais cinntí eolasacha maidir le tearmann, ní mór dóibh a mheas an tír í an tSiria atá sábháilte go leor chun go mbeidh muintir na Siria atá ina gcónaí san Eoraip faoi láthair in ann filleadh uirthi. I bhfianaise na staide atá ag athrú go tapa ar an talamh, ní féidir breithiúnais chinntitheacha a dhéanamh maidir le sábháilteacht ag an am seo. Tá éiginnteacht ann i gcónaí maidir le cúrsaí slándála sa tSiria. Tá an staid sa tír idir dhá cheann na meá – d’fhéadfadh an tsíocháin agus an athmhuintearas an lámh in uachtar a fháil, ach, ag an am céanna, tá baol ann go mbeadh tuilleadh foréigin ann.
Ní mór do na milliúin dídeanaithe ón tSiria, a bhfuil cónaí orthu lasmuigh den tír, dul i ngleic leis an méid a chiallaíonn an staid atá ag teacht chun cinn ina dtír dhúchais dá dtodhchaí féin. Tá na ceisteanna seo a leanas á gcur acu orthu féin: An mbeidh mé sábháilte sa tSiria? An urramófar mo chearta? I gcás roinnt daoine, d’fhéadfadh an chosúlacht a bheith ar chúrsaí go mbeadh sé indéanta filleadh, ach i gcás daoine eile, tá imní mhór orthu fós.
Cad atá i ndán dóibh siúd ar de mhionlaigh eitneacha nó reiligiúnacha iad, a bhfuil tuairimí polaitiúla éagsúla acu nó a shainaithníonn mar chuid den phobal LGBTQ + sa tSiria sa lá atá inniu ann? Ní féidir freagra soiléir a thabhairt ar an gceist sin go fóill.
Ach i gcás na ndaoine sin a mheasann go bhfuil sé sábháilte filleadh, ní mór a mbreithiúnas a urramú, agus d’fhéadfaí tacú leo filleadh agus ath-imeascadh ina bpobail tionscnaimh. I gcás gach duine eile, áfach, molann UNHCR gan iallach a chur orthu filleadh mar gheall ar an éagobhsaíocht leanúnach agus an éiginnteacht pholaitiúil sa tír.
Dá gcuirfí iallach ar dhaoine filleadh ón Aontas Eorpach, shárófaí cearta mhuintir na Siria mar dhídeanaithe, rud a chuirfeadh iad i mbaol díobhála tromchúisí agus doleigheasta ar fhilleadh dóibh.
Mar gheall ar an bhforéigean armtha leanúnach i gcodanna éagsúla den tSiria, mar aon leis an éiginnteacht faoin gcaoi a dtabharfaidh na húdaráis nua aghaidh ar riachtanais an daonra, go háirithe riachtanais grúpaí leochaileacha, tá sé róluath do roinnt mhaith daoine smaoineamh ar fhilleadh. Tá sé tábhachtach meas a bheith againn ar a mbreithiúnas sa chás seo. Dá bhrí sin, ní mór do Bhallstáit an Aontais, mar aon le tíortha comharsanachta na Siria a bhfuil formhór na ndídeanaithe ón tSiria á n-óstáil acu le breis agus deich mbliana anuas, leanúint dá dtiomantas cosaint a chur ar fáil do mhuintir na Siria ar a gcríoch.
As an 1.1 milliún duine a easáitíodh go hinmheánach mar gheall ar an ngéarú ar an gcogaíocht ag deireadh mhí na Samhna, tá thart ar 627 000 duine easáitithe go fóill, ar mná agus leanaí 75 % díobh.
Tá rioscaí suntasacha ag baint le filleadh anabaí. Is rud é sin a d’fhéadfadh cur le timthriall an easáitithe laistigh den tSiria agus thar theorainneacha, rud a d’fhéadfadh cur leis an ngéarchéim ar deireadh.
Chomh maith leis an oll-easáitiú, ní mór don tSiria dul i ngleic le ceann de na géarchéimeanna daonnúla is measa ar domhan. Scriosadh codanna móra de bhonneagar na Siria sa choinbhleacht, lena n-áirítear ospidéil, scoileanna agus tithíocht. Níl aon teach ag formhór na ndídeanaithe le filleadh orthu. Tá ganntanas bia, uisce ghlain agus cúraim leighis i roinnt mhaith réigiúin go fóill. Mar gheall ar an easpa seirbhísí bunúsacha, deiseanna eacnamaíocha agus sábháilteachta, ní mór do na daoine a chineann filleadh dul i ngleic le roinnt mhaith dúshláin chun a saol a chur ar ais le chéile ar bhealach inbhuanaithe díniteach. Tá 90 % de dhaonra na Siria ina gcónaí faoi bhun thairseach na bochtaineachta.
Le roinnt seachtainí anuas, tá méadú suntasach tagtha ar líon na Siriach atá ag filleadh go deonach ón Liobáin, ón Tuirc agus ón Iordáin. Léirítear le réamh-mheastacháin gur fiú an figiúr sin agus 125 000, nó thart ar 7 000 in aghaidh an lae. Cé gur roghanna aonair is cúis leis na fillteacha sin, tá UNHCR tiomanta do thacaíocht a thabhairt dóibh siúd a chinneann filleadh anois.
Cé go bhfuil machnamh á dhéanamh ag roinnt mhaith daoine ón tSiria a bhfuil cónaí orthu san Eoraip ar a shábháilte a bheadh sé filleadh agus ar na seirbhísí agus na deiseanna a bheadh ar fáil dóibh chun a saol a chur ar ais le chéile, is fada leo athaontú lena ngaolta freisin. Ar an gcúis sin, is mian le go leor daoine filleadh abhaile agus cuairteanna gearra a dhéanamh chun measúnú a dhéanamh ar an staid ar an láthair. Ní mór dóibh a bheith in ann é sin a dhéanamh gan eagla a bheith orthu go gcaillfidís a stádas dídeanaí san Eoraip. Tá na cuairteanna sin chun measúnú a dhéanamh ar an staid fíorthábhachtach chun go ndéanfaidh daoine cinntí eolasacha lena mbainfí amach torthaí níos fearr, lena n-áirítear filleadh sábháilte marthanach.
Ní mór a bheith foighneach agus airdeallach ós rud é go bhfuil muintir na Siria ag fanacht leis na dálaí cearta chun filleadh go sábháilte agus chun go n-éireoidh leo ath-imeascadh ina bpobail. Tá go leor daoine ón tSiria ag smaoineamh ar fhilleadh abhaile agus tá UNHCR réidh chun tacú leo. Tar éis dóibh blianta fada a chaitheamh mar dhaoine easáitithe, d’fhéadfadh sé gur deis é seo a raibh go leor díobh ag súil leis le fada chun deireadh a chur lena tréimhse mar dhídeanaithe agus glacadh le réiteach buan trí fhilleadh ar an tSiria. Sheas an tAontas Eorpach agus UNHCR leo le linn dóibh a bheith ar deoraíocht agus leanfaidh sé de bheith ag seasamh leo agus iad ag filleadh agus ag atógáil Siria nua.
Is é Jean-Nicolas Beuze ionadaí UNHCR san Aontas Eorpach, sa Bheilg, in Éirinn, i Lucsamburg, san Ísiltír agus sa Phortaingéil. Bhí sé ina ionadaí roimhe seo san Iaráic, in Éimin agus i gCeanada. Tá breis agus 27 mbliana de thaithí aige ag obair do na Náisiúin Aontaithe ar an láthair agus sa cheanncheathrú i réimsí éagsúla amhail cearta an duine, an tsíochánaíocht agus cosaint leanaí.
Ní beag an dúshlán atá roimh an Aontas agus aghaidh le tabhairt aige ar chás na Siria tar éis do réimeas Assad teacht chun deiridh agus cothromaíocht le baint amach idir na riachtanais dhaonnúla, an beartas imirce, agus cobhsú agus atógáil na tíre. Tá baol ann go bhfágfaidh an pholaitíocht intíre agus an gearrthéarmachas go dtabharfar tús áite don fhilleadh agus go gcuirfear dlús leis an bpróiseas sin, cé go bhféadfadh cur chuige comhordaithe cothrom ról ríthábhachtach a imirt maidir leis an tSiria a chobhsú agus an fhorbairt fhadtéarmach a chothú, dar le haoi speisialta EESCInfo Alberto-Horst Neidhardt, saineolaí mór le rá de chuid Ionad Beartais na hEorpa.
Ní beag an dúshlán atá roimh an Aontas agus aghaidh le tabhairt aige ar chás na Siria tar éis do réimeas Assad teacht chun deiridh agus cothromaíocht le baint amach idir na riachtanais dhaonnúla, an beartas imirce, agus cobhsú agus atógáil na tíre. Tá baol ann go bhfágfaidh an pholaitíocht intíre agus an gearrthéarmachas go dtabharfar tús áite don fhilleadh agus go gcuirfear dlús leis an bpróiseas sin, cé go bhféadfadh cur chuige comhordaithe cothrom ról ríthábhachtach a imirt maidir leis an tSiria a chobhsú agus an fhorbairt fhadtéarmach a chothú, dar le haoi speisialta EESCInfo Alberto-Horst Neidhardt, saineolaí mór le rá de chuid Ionad Beartais na hEorpa.
Anailísí Beartais Sinsearach agus Ceann an chláir Eorpaigh um an Éagsúlacht agus an Imirce in Ionad Beartais na hEorpa é Alberto-Horst Neidhardt. Is le dlíthe agus beartais tearmainn, cearta shaoránaigh an Aontais, an bhréagaisnéis, agus polaitíocht na himirce a bhíonn sé ag plé. Bhain sé PhD amach i nDlí an Aontais ón Institiúid Ollscoile Eorpach. In Ollscoil Chaitliceach Lille, is léachtóir é le beartais imirce agus soghluaisteachta, rialachas Eorpach, agus ceapadh beartas eiticiúil.
Mí tar éis an deireadh a tháinig le riail bhrúidiúil Bashar al-Assad, níl mórán le fáil maidir le freagairt oifigiúil an Aontais ach an fógra maidir le cúnamh a thabharfaidh sé don fhorbairt agus don chobhsaíocht eacnamaíoch. Níl sé soiléir go fóill an gcuirfear deireadh leis na smachtbhannaí ar an tSiria agus cén uair a chuirfear deireadh leo. Beidh tacaíocht na hEorpa ag brath ar chosaintí do mhionlaigh agus ar ráthaíochtaí eile, a bhfuil na hionchais ina leith fós éiginnte. Le dinimic chasta pholaitiúil, slándála agus dhaonnúil a ghabhann leis an tSiria tugtar le fios go mbeidh aon chomhdhlúthú daonlathach fada agus dúshlánach. Cuirfidh sé sin dúshlán roimh chumas an Aontais labhairt d’aon ghuth agus gníomhú i gcomhpháirt ar thodhchaí na tíre. Mar sin féin, léirigh roinnt tíortha san Eoraip nach bhfuil aon drogall oraibh labhairt faoin tosaíocht chomhroinnte atá acu, is í sin, na Sirigh atá díláithrithe a sheoladh ar ais chuig an tír. I mí na Nollag, cúpla lá tar éis do réimeas Assad cathair Damaisc a chailleadh, d’fhógair an Ostair — áit a bhfuair ceannaire FPÖ, Herbert Kickl, sainordú chun rialtas nua a bhunú — go dtabharfaidh an rialtas bónas fillte do dhaoine a fhilleann ar an tír agus fógraíodh freisin clár díbeartha dóibh siúd a bhfuil taifid choiriúla acu. San Ísiltír, tá sé beartaithe ag an gcomhrialtas faoi stiúir Geert Wilders, náisiúnaí de chuid na heite deise, limistéir shábháilte le haghaidh fillteacha a shainaithint. D’fhógair an Ghearmáin freisin go ndéanfar an chosaint a thugtar do Shiriaigh a athbhreithniú agus a chúlghairm má éiríonn cúrsaí níos cobhsaí sa tír. Thug tíortha Eorpacha eile dearbhuithe comhchosúla freisin nó d’fhógair siad go bhfuil súil ghéar á coinneáil acu ar an staid reatha sa tír. I bhfianaise an mhéid sin, d’fhéadfadh sé go mbeadh an cinneadh maidir le deireadh a chur le smachtbhannaí spreagtha ag an sprioc chun fillteacha a chur chun feidhme in áit a bheith spreagtha ag athrú tuairimí maidir le ceannaireacht nua na Siria.
Agus méadú ag teacht ar an tacaíocht a léiríonn daoine do pháirtithe atá i bhfad amach ar an eite dheis agus do pháirtithe frith-inimirce ar fud na hEorpa, agus toghcháin chónaidhme na Gearmáine ar na bacáin, tá an baol ann go mbeidh fís na mBallstát don tSiria faoi réir tosaíochtaí intíre agus roghanna gearrthéarmacha a dhéantar chun an toghchán a bhuachan amháin. Idir 2015 agus 2024, thug Ballstáit an Aontais cosaint do bhreis agus milliún Siriach, agus formhór an lín sin ag cur futhú sa Ghearmáin. Is saincheist chonspóideach pholaitiúil agus shochaíoch anois go bhfuil na daoine sin ina gcónaí sa tír. I measc teagmhais slándála a poiblíodh go forleathan, boilsciú ard, agus costais fuinnimh atá ag ardú, níl an pobal in go leor tíortha ina óstáiltear dídeanaithe comh fáilteach mar a bhí sé roimhe seo. Tá caint naimhdeach agus beartais naimhdeacha tar éis éirí níos coitianta leis an aistriú sin. In ainneoin na n-iarrataí ón gCoimisiún Eorpach agus ó UNHCR cur chuige faichilleach a ghlacadh i leith fillteacha, d’fhéadfadh sé go mbeadh brú ar rialtais na hEorpa dlús a chur le fillteacha, fiú go haontaobhach, mar gheall ar an dinimic sin.
Ó tháinig deireadh le réimeas Assad i mí na Nollag, tá os cionn 125 000 dídeanaí tar éis filleadh ar an tSiria cheana féin, ó thíortha comharsanachta den chuid is mó. Mar sin féin, is gruama iad na hionchais atá rompu. Fiú roimh imeachtaí a tharla le déanaí, bhí níos mó ná leath de dhaonra na Siria thíos le neamhdheimhneacht an tsoláthair bia, agus bhí trí mhilliún duine ag fulaingt go géar mar gheall ar an ocras. Agus go leor tithe scriosta mar gheall ar an gcoimhlint, níl dóthain saoráidí óstála ann cheana féin. De réir UNHCR, tá gá le thart ar EUR 300 milliún le haghaidh dídine, bia agus uisce dóibh siúd atá ag dul ar ais. Cé gur cheart don Aontas agus do na Ballstáit cur chuige comhordaithe a fhorbairt chun aisdúichiú sábháilte deonach mhuintir na Siria a éascú san fhadtéarma, ba cheart é a bheith mar thosaíocht phráinneach dóibh aghaidh a thabhairt ar riachtanais dhaonnúla na tíre sa chomhthéacs sin. Dá gcuirfí brú ar dhídeanaithe filleadh go tapa ar thír éagobhsaí ina bhfuil an chogaíocht i réim, tá an sean ann go rachadh an plean in abar, ós rud é go gcuirfí teorainn bhreise leis an rochtain ar bhia, ar fhuinneamh agus ar dhídean. D’fhéadfadh fillteacha mórscála cur isteach freisin ar chreatlach eitneach agus shocheacnamaíoch na réigiún atá leochaileach cheana féin. Ní hamháin sin ach d’fhéadfadh diaspóra na Siria cur le hiarrachtaí atógála agus is cúis amháin eile í sin nach mór cur chuige cothrom inbhuanaithe a ghlacadh. Beidh innealtóirí, dochtúirí, riarthóirí agus múinteoirí agus oibrithe láimhe ag teastáil ón tír ar leibhéil éagsúla scileanna. Tá scileanna agus taithí luachmhar faighte ag muintir na Siria san Eoraip sna hearnálacha ábhartha, lena n-áirítear oideachas, tógáil agus cúram sláinte, ach ní bheidh sé éasca na próifílí cearta a earcú. Ní bheadh filleadh buan ina réamhchoinníoll ach oiread chun rannchuidiú leis an atógáil, d’fhéadfadh ról ríthábhachtach a bheith ag íocaíochtaí ón Eoraip maidir leis an mbochtaineacht a laghdú agus maidir leis an bhforbairt inbhuanaithe. Trí rannpháirtíocht an diaspóra, d’fhéadfadh Siriaigh atá bunaithe san Eoraip na naisc thaidhleoireachta agus chultúrtha idir an tAontas agus an tSiria tar éis ré Assad a neartú.
Mar sin féin, d’fhéadfadh deacrachtaí a bheith ag na Ballstáit cur chuige cothrom a ghlacadh agus seans ann nach dtabharfaidís faoi chlár oibre comhordaithe. D’fhéadfadh roinnt tíortha tosaíocht a thabhairt don chobhsaíocht fhadtéarmach agus d’atógáil na Siria, rud a d’fhágfadh go bhféadfaí daoine filleadh ar bhonn spontáineach. D’fhéadfadh daoine eile dlús a chur le dreasachtaí airgeadais a thairiscint le haghaidh aisdúichiú deonach nó fiú athbhreithniú córasach a dhéanamh ar stádas mhuintir na Siria a luaithe a thiocfaidh feabhas ar an staid dhaonnúil, fiú beagán. Mar sin féin, beidh bacainní suntasacha dlí ann chun athbhreithniú córasach a dhéanamh ar stádas dídeanaithe, agus beidh costais shuntasacha airgeadais agus riaracháin i gceist leis. Idir an dá linn, i ndáil le haon dreasacht a d’fhéadfaí teacht isteach maidir le filleadh, ba cheart a chur san áireamh ann go bhfuil formhór na Siriach atá easáitithe san Eoraip socraithe anois, agus go bhfuil saoránacht AE faighte ag os cionn 300 000 díobh. Ag an am céanna, d’fhéadfadh sé go mbeadh ionchais ghruama eacnamaíocha agus saothair na tíre ina n-ábhair díspreagtha do na daoine is mó ar mian leo filleadh ar ais. Ceist bhunúsach sa chomhthéacs sin is ea an gceadófar do mhuintir na Siria páirt a ghlacadh i ngluaiseachtaí neamhspleácha, mar a thugtar orthu, nó i bhfocail eile, an bhféadfaidís filleadh ar feadh tréimhsí teoranta, agus go leanfadh na tíortha óstacha san Eoraip de dheiseanna inbhuanaithe a chur ar fáil chun filleadh ar bhonn níos buaine.Is cinnte go mbeidh na ceisteanna sin fite fuaite leis an bplé níos leithne a dhéanfar ar bheartas imirce an Aontais. Leis an gcaibidlíocht a dhéanfar amach anseo maidir leis an athchóiriú ar Threoir an Aontais lena rialaítear filleadh, a bhfuiltear ag súil le togra ina leith go luath ón gCoimisiún Eorpach, d’fhéadfaí dlús cinntitheach a chur leis an gcaibidlíocht sin ag brath ar an bplé atá ag teacht chun cinn maidir le filleadh mhuintir na Siria. Ach ar an gcaoi chéanna, d’fhéadfadh deighiltí breise i measc Bhallstáit an Aontais teacht chun cinn mar thoradh ar athchóiriú na Treorach. Ós rud é go bhfuil gá le hathmhachnamh bunúsach a dhéanamh ar bheartais imirce chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar dhúshláin an lae inniu, is dócha gurb é cur chuige an Aontais maidir le Siriaigh easáitithe an chéad phointe cinniúnach sa timthriall nua.
An 1 Eanáir, ghlac an Pholainn seilbh ón Ungáir ar stiúradh an Aontais Eorpaigh agus beidh Uachtaránacht Chomhairle AE aici le linn na chéad sé mhí den bhliain. Tá tús á chur le hUachtaránacht na Polainne le linn tréimhse chlaochlaitheach don Eoraip, agus sin ag tarlú i gcomhthráth le téarma oifige nua an Choimisiúin Eorpaigh.
An 1 Eanáir, ghlac an Pholainn seilbh ón Ungáir ar stiúradh an Aontais Eorpaigh agus beidh Uachtaránacht Chomhairle AE aici le linn na chéad sé mhí den bhliain. Tá tús á chur le hUachtaránacht na Polainne le linn tréimhse chlaochlaitheach don Eoraip, agus sin ag tarlú i gcomhthráth le téarma oifige nua an Choimisiúin Eorpaigh.
Agus fogha na Rúise faoin Úcráin ag leanúint ar aghaidh go neamhthrócaireach agus an teannas geopholaitiúil níos airde ná riamh i gcuimhne na hEorpa, tá cinneadh déanta ag an bPolainn díriú mar thosaíocht ar théama uileghabhálach na slándála. Áirítear faoin téama sin an tslándáil sheachtrach, an tslándáil inmheánach, an tslándáil eacnamaíoch, an tslándáil fuinnimh, an tslándáil bia, agus an tslándáil sláinte chomh maith leis an smacht reachta a áirithiú.
Tagann na tosaíochtaí sin le tiomantas Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa comhtháthú a chothú, luachanna daonlathacha a chosaint, agus rathúnas cobhsaí a áirithiú. ‘In CESE, is cúis bhróid dúinn a bheith inár gcomhpháirtí iontaofa rannpháirteach d’Uachtaránacht na Polainne agus táimid tiomanta ról gníomhach a ghlacadh maidir leis na tosaíochtaí polaitiúla a mhúnlú ar mór an tionchar a bheidh acu ar an timthriall nua Eorpach seo’, arsa Uachtarán CESE, Oliver Röpke.
Arna iarraidh sin d’Uachtaránacht na Polainne, déanfaidh CESE 14 thústuairim a dhréachtú. Tá tuilleadh eolais faoi na tústuairimí sin agus faoi obair eile de chuid CESE sa chéad leath de 2025 le léamh inár mbróisiúr nua. Tá cur síos ann freisin ar chomhaltaí na Polainne in CESE agus ar na heagraíochtaí as a dtagann siad. Is ar líne amháin atá an bróisiúr sin ar fáil i mBéarla, i bPolainnis, i bhFraincis agus i nGearmáinis. (ll)
Is iomaí dúshlán difriúil atá roimh thionscail na hEorpa, lena n-áirítear praghsanna fuinnimh an-ard, agus deacrachtaí fórsa saothair oilte a mhealladh agus rochtain a fháil ar mhaoiniúchán. In 2023, rinne an tAontas Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais a chur chun tosaigh, plean atá dírithe ar an neodracht carbóin a bhaint amach. Sa chur a láthair a rinne sí ar na treoirlínte polaitiúla an fómhar seo caite, luaigh an tUachtarán von der Leyen ‘Comhaontú maidir le Tionsclaíocht Ghlan’ ar mhaithe le tionscail iomaíocha agus poist ardcháilíochta, faoi anáil thuarascáil Draghi.
Is iomaí dúshlán difriúil atá roimh thionscail na hEorpa, lena n-áirítear praghsanna fuinnimh an-ard, agus deacrachtaí fórsa saothair oilte a mhealladh agus rochtain a fháil ar mhaoiniúchán. In 2023, rinne an tAontas Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais a chur chun tosaigh, plean atá dírithe ar an neodracht carbóin a bhaint amach. Sa chur a láthair a rinne sí ar na treoirlínte polaitiúla an fómhar seo caite, luaigh an tUachtarán von der Leyen ‘Comhaontú maidir le Tionsclaíocht Ghlan’ ar mhaithe le tionscail iomaíocha agus poist ardcháilíochta, faoi anáil thuarascáil Draghi.
Tá an tionsclaíocht ina cuid riachtanach den aistriú glas, den aistriú digiteach, agus den chóras eacnamaíoch atá againn. Ach céard atá i ndán ag an gcomhaontú nua seo don lucht oibre? An fórsa oibre a bheith láidir, ballraíocht a bheith acu i gceardchumainn, agus tuarastal maith agus dálaí maithe oibre a bheith acu, baineann an méid sin ní hamháin leis na ceardchumainn féin ach leis an tsochaí i gcoitinne, leis an daonlathas agus an chobhsaíocht shóisialta, agus le táirgiúlacht na gcuideachtaí freisin.
Mura dtabharfar treoir chuí agus maoiniúchán poiblí leordhóthanach, is féidir go rachaidh an comhaontú seo i muinín na gcodanna sin de thuarascáil agus clár iomaíochas Draghi is mó atá i bhfabhar na dírialála. D’fhéadfadh sé sin samhail shóisialta na hEorpa a chur i mbaol agus samhail iomaíochta dhíobhálach á cur chun cinn, ceann a spreagfadh sodar go grinneall ó thaobh tuarastail agus dálaí oibre de.
D’fhonn aghaidh a thabhairt ar an údar imní sin, tá comhdháil chomhpháirteach á heagrú ag Grúpa na nOibrithe in CESE agus Cónaidhm Eorpach na gCeardchumann ar bheartas tionsclaíoch na hEorpa maidir le poist ardcháilíochta, a reáchtálfar an 14 Feabhra in áitreabh CESE. Iarrtar ar gach dream ar spéis leo an t-ábhar seo an dáta a chur sa dialann agus páirt a ghlacadh sa phlé.
I mí na Nollag, reáchtáil CESE taispeáint den scannán Under the Grey Sky, scannán faoi iriseoirí de bhunadh na Bealarúise a d’íoc go daor as tuairisciú ar an suaitheadh polaitiúil ina dtír féin
I mí na Nollag, reáchtáil CESE taispeáint den scannán Under the Grey Sky, scannán faoi iriseoirí de bhunadh na Bealarúise a d’íoc go daor as tuairisciú ar an suaitheadh polaitiúil ina dtír féin
In Under the Grey Sky, an chéad fhadscannán de chuid Mara Tamkovich, déantóir scannán de bhunadh na Bealarúise-Polainne, insítear scéal coscrach Lena, iriseoir Bealarúiseach a chríochnaíonn sa phríosún i ndiaidh di cniogbheartaíocht an rialtais ar thaispeántas síochánta ag Ploshcha Peramen (nó Cearnóg na nAthruithe) i Mionsc a bheoshruthú. Tá an scéal suite in 2020, tréimhse ina scaiptear babhta agóidí gan fasach ar fud na Bealarúise i ndiaidh na dtoghchán rigeáilte inar atoghadh Aleksandr Lukashenko den séú huair.
Gabhtar Lena agus a hoibritheoir ceamara Olya i ndiaidh dóibh leanúint de na hagóidí a scannánú in ainneoin gur aimsigh drón póilíní iad. Tagann cor sa scéal nach mbeadh as áit i bplota Kafka, ina gcúisítear Lena ar dtús as ‘círéibeacha a eagrú agus cur isteach ar iompar poiblí’ ach cúisítear níos moille í as ardtréas. Coinneáil seacht lá an rud a bhí geallta ar dtús ach i ndiaidh triail rúnda iompaítear sin go tréimhse phríosúntachta a mhair ocht mbliana. Gearrtar téarma príosúnachta dhá bhliain ar a comhghleacaí. Tá a dhícheall á dhéanamh ag a fear céile, Ilya, a ndearna póilíní an réimis ciapadh air féin, chun í a chur as an bpriosún. Déanann sé iarracht, fiú, a chur ina luí ar Lena pléadáil ciontach de mhalairt ar shaoirse. Ach ní féidir le Lena é sin a dhéanamh.
Tá an scannán bunaithe ar fhíorscéal iriseoirí Bealarúiseacha Belsat TV Katsiaryna Andreyeva, a fear céile Ihar Iljash agus a comhghleacaí Darya Chultsova. Cé gur chríochnaigh Darya a pionós dhá bhliain, tá Katsiaryna agus Ihar i bpríosún faoi láthair, agus téarma faidréiseach príosúnachta ocht mbliana agus trí mhí á chur isteach aicise. Ní hiadsan amháin atá i gceist, ná baol air: ag deireadh 2024, mheas Comhlachas Iriseoirí na Bealarúise go bhfuil 45 oibrí sna meáin i bpríosún go fóill. Bíonn brú ar go leor acu fiú i ndiaidh dóibh teitheadh thar lear.
Cuireadh an scannán i láthair den chéad uair ar domhan ag féile Tribeca i Nua Eabhrac i mí an Mheithimh 2024.
An 13 Nollaig, taispeánadh Under the Grey Sky ag Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) agus bhí Mara Tamkovich i láthair mar chuid de sheimineár ar an ról atá ag meáin neamhspleácha na Bealarúise maidir le sochaí athléimneach dhaonlathach a chothú.
Labhair CESE Info le Mara Tamkovich faoin scannán:
Cé chomh cruinn agus a leanann an scannán imeachtaí fíor-saoil agus cinniúint Katsiaryna Andreyeva? Ar bhain tú úsáid as fíorphíosaí scannánaíochta ó agóidí 2020 agus ó chás Katsiaryna Andreyeva?
Is minic a úsáidtear an fíorphíosa scannánaíochta sa scannán. Mar a tharlaíonn, is iad Katsiaryna Andreyeva agus Darya Chultsova a scannánaigh an agóid atá á craoladh ag tús an scannáin. Is iad sin na fíoríomhánna a thugamar isteach i radharc dráma. Is fíorphíosa scannánaíochta é freisin coinneáil Raman Bandarenka a bhfeiceann na carachtair é ar a ríomhaire glúine (ghread dream maistíní, a raibh mascanna orthu, an gníomhaí Raman Bandarenka chun báis i ndiaidh dó iarracht a dhéanamh stop a chur leo ribíní dearga agus bána a ghearradh, ribíní arbh iad siombail ar bhratach na Bealarúise roimh fhorghabháil na Sóivéadach). Ag deireadh an scannáin, mar eipealóg, taispeánaim montáis de bheoshruthanna Katsiaryna ó na hagóidí.
Tá an príomhphlota ceangailte go mór leis an réaltacht, mar shampla, an dóigh ar gabhadh agus ar ionchúisíodh na hiriseoirí agus na pionóis a gearradh orthu. Ach ní hé an aidhm a bhí agam miondealú cruinn a thabhairt ar na himeachtaí, ach fírinne mhothúchánach na roghanna a bhí le déanamh ag daoine agus na roghanna pianmhara a bhí rompu a léiriú. Tugadh ainmneacha difriúla ar na carachtair chun achar éigin a chur eatarthu agus na daoine ón bhfíorshaol ar spreagadh iad, ach freisin chun cuireadh a thabhairt don lucht féachana smaoineamh ar an scéal sin mar cheann amháin i measc an iliomad scéalta, agus mar mheafar don mhéid a tharla don náisiún ar fad.
An bhfuil a fhios ag an bpobal i gcoitinne sa Bhealarúis cad a tharla do Katsiaryna Andreyeva agus d’iriseoirí eile dá leithéid? An bhfuil a fhios agat cá mhéad duine a bhí thíos leis an deireadh céanna nó le deireadh den chineál céanna?
Tharla gabhálacha polaitiúla agus cos ar bolg ar scála chomh leathan sin sa Bhealarúis gur deacair gan bheith ar an eolas faoin staid. D’fhulaing 130 000 duine ar a laghad cineálacha éagsúla cos ar bolg agus d’fhág thart ar 500 000 an tír tar éis 2020. Déanta na fírinne, ní féidir fadhb atá chomh mór sin a chur i bhfolach.
Tá líon oifigiúil na bpríosúnach polaitiúil (iad siúd atá cúisithe nó ciontaithe ar chúisimh chóiriúla) sa Bhealarúis seasta ag thart ar 1 300 duine le roinnt blianta anuas, ach ní mór a thuiscint go bhfuil na céadta, nó na mílte ann, fiú, a bhfuil a bpionós istigh cheana, gur scaoileadh saor níos luaithe cuid acu agus go bhfuil eagla ar go leor daoine nua-chiontaithe stádas príosúnach polaitiúil a éileamh. Leanann an brú faoi chois ar aghaidh gan stad gan staonadh mar a bheadh monarcha ann, agus príosúnaigh nua á gcur in ionad na bpríosúnach a scaoiltear.
Cad é an príomhspreagadh a bhí agat chun an scannán seo a dhéanamh? Cad ba mhaith leat a bhaint amach?
Mar Bhealarúiseach, bhí fonn orm rud éigin a dhéanamh nuair a rinne réimeas na Bealarúise cniogbheartaíocht bhrúidiúil in aghaidh na hagóide a tharla in 2020. Mar iar-iriseoir, bhí mé in ann dearcadh na gcarachtar a thuiscint go han-mhaith. Mar scannánóir, chonaic mé scéal láidir corraitheach arbh éigean dom a insint.
Cén príomhtheachtaireacht nó mothúchán a bhfuil súil agat go dtógfaidh breathnóir leis tar éis dó féachaint ar do scannán?
Tá súil agam go ndéanfaidh daoine a machnamh ar cad é an tsaoirse i ndáiríre, ar na costais a bhaineann léi, agus ar an aithníonn siad i ndáiríre a bhfuil acu. Tá súil agam fosta go smaoineoidh siad ar Kacia agus ar Ihar agus ar gach aon duine atá i bpríosún, mar is rud í an tsaoirse a nglacann a lán daoine anseo san Eoraip talamh slán di.
Cad ba cheart don Aontas Eorpach – na hinstitiúidí, an tsochaí shibhialta, comhlachais iriseoirí agus chearta an duine agus rialtais náisiúnta – a dhéanamh chun cuidiú?
Molaim go láidir don Aontas gan dearmad a dhéanamh ar an mBealarúis agus gan í a dhíscríobh mar chur amú ama. Is í tacaíocht an Aontais an rud a ligeann dár gcultúr, dár meáin agus don tsochaí shibhialta maireachtáil faoin mbrú ollmhór seo agus, cé go mbeidh foighne atá teastáil, is fiú é sa deireadh.
Mar chomhpháirtí institiúideach na sochaí sibhialta, is cúis bhróid do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) a fhógairt go reáchtálfar an dara heagrán deSheachtain na Sochaí Sibhialta!
Mar chomhpháirtí institiúideach na sochaí sibhialta, is cúis bhróid do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) a fhógairt go reáchtálfar an dara heagrán deSheachtain na Sochaí Sibhialta!
Osclófar an clárú i mí Feabhra 2025. Beidh tuilleadh eolais ar fáil go luath ar an leathanach gréasáin #CivSocWeek agus ar chainéil na meán sóisialta. Bí ag faire amach chun tuilleadh eolais a fháil!
