Għall-kolonna tagħna “Mistoqsija lil...” staqsejna lil Florian Marin, membru tal-KESE u relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar Il-foresti tal-UE – qafas ġdid tal-UE għall-Monitoraġġ u l-Pjanijiet Strateġiċi Forestali biex jaqsam magħna t-talbiet tal-KESE għall-qafas, minħabba l-importanza tal-foresti biex jintlaħqu l-miri tal-UE dwar il-klima u s-sostenibbiltà.
Għall-kolonna tagħna “Mistoqsija lil...” staqsejna lil Florian Marin, membru tal-KESE u relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar Il-foresti tal-UE – qafas ġdid tal-UE għall-Monitoraġġ u l-Pjanijiet Strateġiċi Forestali biex jaqsam magħna t-talbiet tal-KESE għall-qafas, minħabba l-importanza tal-foresti biex jintlaħqu l-miri tal-UE dwar il-klima u s-sostenibbiltà.
Il-kittieb mistieden tagħna huwa membru tal-KESE u relatur tal-Opinjoni dwar il-pakkett dwar id-Difiża tad-Demokrazija, Christian Moos. Huwa elenka għalina r-raġunijiet għaliex il-KESE ma jappoġġjax il-proposta tal-Kummissjoni dwar il-pakkett li qajjem kjass meta finalment ġie ppubblikat f’Diċembru li għadda.
Il-kittieb mistieden tagħna huwa membru tal-KESE u relatur tal-Opinjoni dwar il-pakkett dwar id-Difiża tad-Demokrazija, Christian Moos. Huwa elenka għalina r-raġunijiet għaliex il-KESE ma jappoġġjax il-proposta tal-Kummissjoni dwar il-pakkett li qajjem kjass meta finalment ġie ppubblikat f’Diċembru li għadda.
Ma nistgħux niċħdu li l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-vot iservi bħala għodda b’saħħitha biex jiġu espressi l-opinjonijiet u jiġu influwenzati l-politiki. Fil-fatt, matul l-elezzjonijiet b’mod ġenerali, aħna lkoll nagħżlu leħinna, in-nies li, personalment, inqisu li huma l-aktar adatti biex jirrappreżentawna, it-twemmin tagħna u s-sistemi ta’ valur tagħna. Madankollu, ħafna drabi l-maġġoranza tan-nies u speċjalment aħna, iż-żgħażagħ, għandna it-tendenza li ninjoraw il-qawwa tal-vot.
Ma nistgħux niċħdu li l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-vot iservi bħala għodda b’saħħitha biex jiġu espressi l-opinjonijiet u jiġu influwenzati l-politiki. Fil-fatt, matul l-elezzjonijiet b’mod ġenerali, aħna lkoll nagħżlu leħinna, in-nies li, personalment, inqisu li huma l-aktar adatti biex jirrappreżentawna, it-twemmin tagħna u s-sistemi ta’ valur tagħna. Madankollu, ħafna drabi l-maġġoranza tan-nies u speċjalment aħna, iż-żgħażagħ, għandna it-tendenza li ninjoraw il-qawwa tal-vot.
Niddikjaraw b’passjoni x-xewqa tagħna li nibdlu d-dinja, li noħolqu futur aħjar għalina lkoll u għall-ġenerazzjonijiet li jmiss. Madankollu, xi mkien f’nofs dan il-proċess, meta nħossu li l-opinjonijiet tagħna, il-valuri tagħna u l-ideali tagħna ma għadhomx importanti jew li m’għandniex setgħa, aħna nċedu.
Fil-fatt, bħala żagħżugħa mill-Greċja, naf eżattament dan xi jfisser. Jiena naf kif tkun il-frustrazzjoni ta’ meta leħinna ma jinstemax, rajt il-ksur tad-drittijiet tagħna, u esperjenzajt is-sensazzjoni ta’ nuqqas ta’ setgħa li wieħed iħoss meta jidher li ma jkun hemm xejn iżjed x’nistgħu nagħmlu. Xi drabi, minkejja l-akbar sforzi tagħna, l-affarijiet ma jiġux kif ikunu ppjanajna. Huwa f’dawn il-mumenti, imdawra bl-eku tal-isforzi tagħna, li spiss ninsew il-verità fundamentali – li l-vot tagħna huwa s-setgħa tagħna stess! Kif qal darba Barack Obama: “Mhuwiex minnu li hawn xi vot li ma jiswiex”.
Sfortunatament, ma naħsibx li din hija biss l-esperjenza tiegħi jew esklużivament relatata mal-fatt li jiena Griega, żagħżugħa jew mara. Il-verità hija li ħafna individwi jikkondividu dan is-sentiment irrispettivament mill-età, l-etniċità, il-ġeneru, ir-reliġjon, jew iċ-ċirkostanzi personali tagħhom.
Il-vot huwa l-vuċi kollettiva tagħna fit-tiswir tal-futur li nixtiequ. Li nieħdu r-riedni f’idejna jiżgura li l-ħolm u l-valuri tagħna jirreżonaw fid-deċiżjonijiet li jsawru s-soċjetà tagħna. Irridu naġixxu, jeħtieġ li nqisu li l-vot tagħna huwa element ewlieni, li jiftaħ il-bieb għal futur fejn jiltaqgħu l-ekujiet taż-żgħażagħ li jkollhom is-setgħa.
Niftakru wkoll fil-kliem għaqli ta’ John Lewis, “Jekk mhux aħna, allura min? Jekk mhux issa, allura meta?”
Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew qed jipproponi li l-qafas il-ġdid tal-UE għall-monitoraġġ tal-foresti għandu jkun sostenibbli, kosteffettiv u operazzjonalment fattibbli. Għandu jkun ukoll f’waqtu, sikur, dinamiku, inklużiv u parteċipattiv sabiex jippermetti kooperazzjoni mill-qrib bejn ix-xjenza u l-prattika flimkien ma’ ppjanar aħjar u tfassil ta’ politika bbażat fuq l-evidenza.
Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew qed jipproponi li l-qafas il-ġdid tal-UE għall-monitoraġġ tal-foresti għandu jkun sostenibbli, kosteffettiv u operazzjonalment fattibbli. Għandu jkun ukoll f’waqtu, sikur, dinamiku, inklużiv u parteċipattiv sabiex jippermetti kooperazzjoni mill-qrib bejn ix-xjenza u l-prattika flimkien ma’ ppjanar aħjar u tfassil ta’ politika bbażat fuq l-evidenza.
Huwa kruċjali li tiġi żgurata l-komplementarjetà u tiġi evitata d-duplikazzjoni tad-data diġà koperta mil-leġiżlazzjoni eżistenti bħall-politiki dwar il-klima u l-arja, ir-regolamenti dwar il-bijodiversità u l-Politika Agrikola Komuni.
Fir-rigward tat-tibdil fil-klima, hemm bżonn ta’ data fit-tul flimkien ma’ data dwar l-iżvilupp rurali, l-ekonomija ċirkolari u x-xjenza. Huwa importanti li jiġu żgurati l-interoperabbiltà u l-istess granularità, teknoloġija u frekwenza speċjalment meta tkun qed tinġabar data addizzjonali fl-Istati Membri kollha tal-UE. It-tnaqqis tal-piż amministrattiv u l-evitar ta’ burokrazija eċċessiva bħal ġbir u rappurtar ta’ data multipla għandhom ikunu ta’ tħassib kontinwu. L-istess livell ta’ importanza għandu jingħata lid-data forestali mil-lat ekonomiku, soċjali u ambjentali.
Ma tistax tiġi enfasizzata biżżejjed l-importanza li jiġu rispettati d-drittijiet tal-proprjetà privata u s-sjieda tad-data, b’mod partikolari fil-qafas tal-prinċipju tas-sussidjarjetà. Fuq kollox, għandu jkun l-interess pubbliku li għandu jipprevali fl-infrastruttura tad-data dwar il-foresti.
Kull Stat Membru tal-UE li jibbenefika mill-foresti għandu jkollu pjan fit-tul dwar il-foresti li jikkomplementa strateġiji oħra dwar il-foresti u l-injam, li jiżgura tqabbil perfett mal-SDGs. Fl-istess ħin li jitqiesu l-valuri multilaterali tal-foresti, l-aspetti soċjali u ekonomiċi għandhom jiġu inklużi fl-istruttura tal-pjani dwar il-foresti flimkien mal-prinċipju tas-sħubija u l-involviment tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ pjani fit-tul dwar il-foresti.
Ir-rwol tal-Kumitat Forestrarju Permanenti għandu jissaħħaħ u għandu jinkludi atturi rilevanti mis-soċjetà ċivili.
It-tħassib dwar l-influwenza malizzjuża minn stati ostili bħar-Russja huwa kompletament ġustifikat. Kien hemm diversi eżempji ta’ self favorevoli għal partiti tal-lemin estrem, pożizzjonijiet fuq bordijiet superviżorji għal eks politiċi, kuntratti fajdin għal intraprendituri dubjużi u l-finanzjament tas-suppost NGOs.
It-tħassib dwar l-influwenza malizzjuża minn stati ostili bħar-Russja huwa kompletament ġustifikat. Kien hemm diversi eżempji ta’ self favorevoli għal partiti tal-lemin estrem, pożizzjonijiet fuq bordijiet superviżorji għal eks politiċi, kuntratti fajdin għal intraprendituri dubjużi u l-finanzjament tas-suppost NGOs.
Għalhekk, tabilħaqq jeħtieġ li nkunu viġilanti ħafna fid-dawl tal-elezzjonijiet Ewropej. Madankollu, minkejja li għamel xi rakkomandazzjonijiet tajbin lill-Istati Membri, il-pakkett dwar id-Difiża tad-Demokrazija wasal tard wisq. L-ewwel nett, il-Kummissjoni nediet il-pakkett tard. Imbagħad, fil-bidu tas-sajf tal-2023, ipposponietu b’aktar minn sitt xhur minħabba li l-kritika tal-proposta leġiżlattiva li l-pakkett kellu jinkludi kienet qawwija ħafna u, fuq kollox, unanima.
Madankollu, il-pakkett ippubblikat f’Diċembru kkonferma l-agħar biżgħat. Id-Direttiva proposta tistigmatizza lill-NGOs li jirċievu fondi minn gvernijiet ta’ pajjiżi mhux tal-UE, bħall-Istati Uniti. Il-proposta waħedha sservi bħala ġustifikazzjoni għal gvernijiet awtoritarji li jużaw liġijiet dwar aġenti barranin biex jippruvaw isikktu kwalunkwe oppożizzjoni demokratika.
Apparti dan, id-definizzjonijiet tad-Direttiva huma vagi u hemm lakuni enormi għall-aġenti attwali ta’ Moska. Ir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata qed jistaqsu għaliex il-Kummissjoni mhijiex qed tistabbilixxi reġistru ġenerali ta’ trasparenza li jkopri lir-rappreżentanti kollha ta’ gruppi ta’ interess, ikun kompatibbli mal-liġijiet eżistenti fil-livell nazzjonali u joħloq bażi legali ċara u sigura għall-partijiet interessati kollha.
Il-Kummissjoni għandha tirtira dan l-abbozz ta’ direttiva u tieħu approċċ aktar komprensiv għall-abbozz li jmiss fl-2025 li ma jkunx jinkludi dak li eżattament iridu l-għedewwa tad-demokrazija.
Il-mistieden sorpriża tagħna huwa Bruno Kaufmann, Ambaxxatur tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, għodda unika li idealment tippermetti liċ-ċittadini tal-UE jipproponu liġijiet ġodda tal-UE. Huwa jagħti r-raġunijiet għaliex l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej hija ta’ importanza tremenda u għaliex xi darba, jekk tirnexxi, tista’ titqies bħala waħda mill-aktar kisbiet demokratiċi impressjonanti minn mindu sar progress fil-vot universali u ugwali fis-seklu 20.
Il-mistieden sorpriża tagħna huwa Bruno Kaufmann, Ambaxxatur tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, għodda unika li idealment tippermetti liċ-ċittadini tal-UE jipproponu liġijiet ġodda tal-UE. Huwa jagħti r-raġunijiet għaliex l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej hija ta’ importanza tremenda u għaliex xi darba, jekk tirnexxi, tista’ titqies bħala waħda mill-aktar kisbiet demokratiċi impressjonanti minn mindu sar progress fil-vot universali u ugwali fis-seklu 20.
Bruno Kaufmann huwa xjenzjat politiku Żvediż u ġurnalist li kiteb pubblikazzjonijiet aċċessibbli f’aktar minn 40 lingwa dwar id-demokrazija moderna diretta u rappreżentattiva. Huwa l-Korrispondent tad-Demokrazija Globali fi ħdan SWI swissinfo.ch, is-servizz internazzjonali tal-Kumpanija Żvizzera tax-Xandir u jkopri Affarijiet tat-Tramuntana tal-Ewropa għar-radju u t-TV tas-servizz pubbliku Żvizzeru. Bruno huwa kofundatur u membru tal-bord ta’ organizzazzjonijiet ta’ appoġġ għad-demokrazija bħall Initiative and Referendum Institute, Democracy International u Global Forum on Modern Direct Democracy. Huwa d-Direttur tal-Kooperazzjoni Internazzjonali fi ħdan il-Fondazzjoni Żvizzera għad-Demokrazija.
Aktar minn 100 żagħżugħ u żagħżugħa mill-UE, mill-pajjiżi kandidati u mir-Renju Unit inġabru għal L-Ewropa Tiegħek, Leħnek!, fejn qasmu l-viżjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tagħhom għall-futur tal-Unjoni Ewropea. Hekk kif l-elezzjonijiet tal-UE qed joqorbu, L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2024 tagħti prijorità lill-ġlieda kontra d-diżimpenn u l-promozzjoni tal-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ.
Aktar minn 100 żagħżugħ u żagħżugħa mill-UE, mill-pajjiżi kandidati u mir-Renju Unit inġabru għal L-Ewropa Tiegħek, Leħnek!, fejn qasmu l-viżjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tagħhom għall-futur tal-Unjoni Ewropea. Hekk kif l-elezzjonijiet tal-UE qed joqorbu, L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2024 tagħti prijorità lill-ġlieda kontra d-diżimpenn u l-promozzjoni tal-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ.
Rakkomandazzjonijiet ewlenin:
Tiġi introdotta kwota għaż-żgħażagħ għall-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.
Tiġi approvata direttiva li tagħti mandat lid-drittijiet tal-bniedem u l-kunsiderazzjonijiet ambjentali fil-ktajjen tal-provvista u fl-operazzjonijiet korporattivi.
Jiġi stabbilit qafas legali għall-media soċjali biex jiġu miġġielda l-polarizzazzjoni u d-diżinformazzjoni.
Tiġi żviluppata strateġija standardizzata dwar id-drittijiet sesswali u riproduttivi.
Jiġu implimentati linji gwida speċjali dwar it-tassazzjoni għall-oġġetti li jagħmlu ħsara lill-klima, bir-rikavati jiffinanzjaw inizjattivi li ma jagħmlux ħsara lill-klima.
Dawn il-proposti ser jitressqu quddiem l-istituzzjonijiet tal-UE u dawk li jfasslu l-politika u ser jikkontribwixxu għar-riżultati tal-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili u għal Riżoluzzjoni tal-KESE dwar l-elezzjonijiet Ewropej li ġejjin. (gb)
Hemm ħafna x’tilmenta dwar l-istat tad-demokrazija b’mod ġenerali, u dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (IĊE) b’mod partikolari.
Skont l-aktar “Rapport dwar id-Demokrazija Dinjija” reċenti ppreżentat minn “Varjetajiet tad-Demokrazija” fis-7 ta’ Marzu, il-perċentaġġ ta’ persuni li jgħixu f’demokraziji naqas meta jitqabbel ma’ kważi 40 sena ilu. U minkejja li din is-sena fid-dinja kollha, in-numru ta’ persuni eliġibbli li jivvutaw fl-elezzjonijiet huwa iktar minn qatt qabel, għadd kbir ta’ pajjiżi li qed jospitaw dawk l-elezzjonijiet qed isiru aktar awtokratiċi.
Kien hemm ilmenti dwar din is-sitwazzjoni anke matul l-ewwel edizzjoni tal-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili organizzata mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fil-bidu ta’ Marzu. Dawn l-ilmenti kienu jikkonċernaw l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, l-ewwel għodda demokratika diretta transfruntiera fid-dinja. “Ikkumplikata wisq”, “xejn mhi attraenti,” “ma tantx hemm hemm fiduċja,” “ineffiċjenti” u “ftit magħrufa” – dawn huma biss ftit mill-fehmiet li ma tantx huma sbieħ li l-partijiet ikkonċernati mis-soċjetà ċivili, mill-media, mill-akkademja u mill-amministrazzjoni għandhom dwar l-IĊE.
Naħseb li dawn il-valutazzjonijiet kritiċi ħafna mhux biss huma korretti b’mod skoraġġanti, iżda huma wkoll wkoll kawti u moderati wisq fil-kritika tagħhom. Id-demokrazija jistħoqqilha dominanza dinjija. Biex niksbu dan, aħna, bħala ċittadini u votanti eliġibbli fuq din il-pjaneta bħalissa, għandna nimmiraw fl-għoli biex niksbu aktar milli għandna bħalissa.
Dan ifisser li nagħmlu aktar milli nillimitaw ruħna bid-difiża kontra l-biża’, id-dittaturi tal-lum u s-segwaċi kodardi tagħhom. Jeħtieġ li nieħdu passi ferm akbar ’l quddiem. L-iżvilupp ulterjuri tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej ikun pass bħal dan.
Għax x’tikkonsisti fil-prattika l-IĊE? Fi tliet affarijiet. Dritt, strument u għodda li qatt ma eżistiet fi kwalunkwe ħin ieħor fl-istorja jew fi kwalunkwe post ieħor fid-dinja. Inizjattiva kumplessa u mfassla b’mod komprensiv, diġitali, direttament demokratika, transnazzjonali, għandha infrastruttura ta’ appoġġ u tintuża tajjeb.
Mill-2012 ’l hawn, l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej l-ewwel inħolqot, imbagħad ġiet introdotta, implimentata u mtejba, u b’hekk saret prova ħajja li l-ispazju demokratiku jista’ jiġi estiż u kkonsolidat anke fl-aktar ċirkostanzi diffiċli.
Is-sena d-dieħla, fl-età ta’ 13-il sena, nisperaw li din it-tifla mfissda ssir adolexxenti li tista’ turi lill-Ewropa u lid-dinja dak li kapaċi tagħmel. U neħtieġu din is-saħħa friska u feroċi biex b’mod deċiżiv nerġgħu nagħtu l-ħajja lill-mentalitajiet riġidi tal-istati nazzjon u l-istrutturi burokratiċi tal-Unjoni Ewropea.
Ejjew inkunu ċari – m’għandniex bżonn li kontinwament u bla waqfien nivvintaw mill-ġdid forom demokratiċi ta’ għajxien flimkien, li spiss jiġu deskritti bħala “innovazzjoni”. Minflok, jeħtieġ li niddedikaw ruħna għall-IĊE, biex niżguraw li fl-aħħar ta’ dan id-deċennju din tagħlaq 16-il sena, jew mill-inqas 18 sena.
Dan xi jfisser? Sal-2028 jew l-2030, jeħtieġ li jseħħu żewġ bidliet importanti. L-ewwel nett, is-setgħat tat-tfassil tal-aġenda tal-IĊE jeħtieġ li jsiru l-istess bħal dawk tal-Parlament Ewropew. Fi kliem ieħor, l-Ewropej għandhom ikunu jistgħu jipproponu leġiżlazzjoni u azzjonijiet governattivi oħra bħalma jistgħu jagħmlu l-membri eletti tal-Parlament Ewropew.
It-tieni, iċ-ċittadini tal-UE għandhom, sa tmiem dan id-deċennju, ikunu jistgħu jibdew mhux biss leġiżlazzjoni, iżda votazzjonijiet popolari madwar l-Ewropa kollha dwar kwistjonijiet sostantivi – spiss sempliċement imsejħa referenda. Ir-referendum pan-Ewropew mhuwiex idea ġdida, iżda huwa idea li issa mmaturat, bis-saħħa tat-twelid u l-ħajja bikrija tal-IĊE.
Jekk dan it-tip ta’ futur jista’ jinbena madwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, in-nies ser iħarsu lura lejn din l-għodda, u lejn dan iż-żmien, bħala dik li pproduċiet waħda mill-aktar kisbiet demokratiċi impressjonanti minn mindu ġiet introdotta l-votazzjoni universali u ugwali fis-seklu 20.
Il-proġett Slovakk “Crazy? So what?”, immexxi mill-organizzazzjoni Integra, ilaqqa’ studenti żgħażagħ li esperjenzaw problemi ta’ saħħa mentali. Matul jum sħiħ ta’ tagħlim, l-istudenti jitgħallmu b’mod dirett xi jfisser li jegħlbu kriżi tas-saħħa mentali u kif jiksbu l-għajnuna. Id-Direttur ta’ Integra, Jana Hurova, qaltilna li l-proġett jgħin biex titkisser l-istigma ta’ min ikun għaddej minn problemi ta’ saħħa mentali u jagħti liż-żgħażagħ raġġ prezzjuż ta’ tama.
Il-proġett Slovakk “Crazy? So what?”, immexxi mill-organizzazzjoni Integra, ilaqqa’ studenti żgħażagħ li esperjenzaw problemi ta’ saħħa mentali. Matul jum sħiħ ta’ tagħlim, l-istudenti jitgħallmu b’mod dirett xi jfisser li jegħlbu kriżi tas-saħħa mentali u kif jiksbu l-għajnuna. Id-Direttur ta’ Integra, Jana Hurova, qaltilna li l-proġett jgħin biex titkisser l-istigma ta’ min ikun għaddej minn problemi ta’ saħħa mentali u jagħti liż-żgħażagħ raġġ prezzjuż ta’ tama.
X’ħeġġek tibda l-proġett tiegħek?
L-organizzazzjoni tagħna ilha tappoġġja persuni bi problemi ta’ saħħa mentali għal bosta snin. Minħabba l-fatt li kienu morda, dawn tilfu xogħolhom, djarhom, ħbiebhom, xi drabi anke l-familji tagħhom. Id-dinja kollha tagħhom inbidlet ta’ taħt fuq. Kważi 30 sena ilu nedejna l-ewwel servizzi tas-saħħa mentali tal-komunità fis-Slovakkja. L-għan kien li niżguraw li dawn in-nies, wara li jkunu ġew ikkurati fi sptar psikjatriku, ikunu jistgħu jirċievu l-appoġġ u jerġgħu jirritornaw għall-ħajja regolari li kellhom qabel kienu morda. Tajna l-appoġġ tagħna biex jitwaqqfu organizzazzjonijiet tal-pazjenti fis-Slovakkja u wettaqna għadd ta’ programmi biex inneħħu l-istigma tal-mard mentali. Hemm persuni bi problemi serji ta’ saħħa mentali fil-kura tagħna, speċjalment l-iskiżofrenja, u ħafna minnhom diġà rnexxielhom jintegraw u jsibu tifsira f’ħajjithom.
Peress li l-attivitajiet kollha tagħna jitwettqu b’mod mhux tradizzjonali mill-bidu nett, b’ħidma fi sħubija mal-klijenti tagħna biex nidentifikaw bl-aħjar mod il-ħtiġijiet tagħhom, applikajna approċċ simili għall-programm “Crazy? So what?”. Ħafna mill-klijenti tagħna jsibu sens ta’ skop billi jiltaqgħu maż-żgħażagħ u, billi jużaw l-esperjenza personali tagħhom, jitkellmu dwar dak li kien jonqoshom meta huma stess kienu żgħażagħ u dwar dak li wassal għall-problemi tas-saħħa mentali tagħhom.
Qed naraw ħtieġa dejjem tikber li tiġi enfasizzata l-importanza tas-saħħa mentali. Li tkun taf kif timmaniġġja kriżi personali huwa punt b’saħħtu ferm.
Bdejna l-programm “Crazy? So what!” fis-Slovakkja fl-2005, flimkien ma’ msieħba mill-Ġermanja u ċ-Ċekja. Madankollu, kien biss dan l-aħħar li rnexxielna npoġġu l-programm fuq bażi aktar soda u nestenduh. Tħarriġna bħala kowċis, u aħna stess inħarrġu timijiet ġodda u nżuru skejjel ġodda.
Kif intlaqa’ l-proġett tagħkom? Ksibtu xi feedback miċ-ċittadini li għintu? (Tista’ tagħtina eżempju, jekk għandek?)
Meta ż-żgħażagħ ikunu jistgħu jiltaqgħu ma’ dawk li jkunu għelbu kriżi tas-saħħa mentali u jistaqsuhom dwar kwalunkwe ħaġa iħalli impressjoni qawwija fuqhom. Dan jiftħilhom għajnejhom li jekk ikollhom problemi huma stess, dejjem se jsibu għajnuna disponibbli. Il-fatt li l-programm jinvolvi jum sħiħ ta’ tagħlim, u li l-komunikazzjoni hija fuq bażi ugwali, ifisser li l-parteċipanti dejjem se jieħdu magħhom impressjoni pożittiva.
Persuni b’esperjenza personali ta’ problemi ta’ saħħa mentali jistgħu jagħtu liż-żgħażagħ il-kuraġġ li jagħmlu xi ħaġa dwar il-problemi tagħhom stess. Fi kważi kull klassi, hemm studenti li qed jesperjenzaw problemi. Li nagħtuhom raġġ ta’ tama huwa imprezzabbli. Persuni b’esperjenza personali jirrakkontaw l-istorja tagħhom stess bħala mod kif iħossuhom aħjar. Huma stess jiddeċiedu sa liema punt iħallu lill-istudenti jidħlu f’ħajjithom. B’dan il-mod, huma jħossu li huma siewja u li n-nies jifhmuhom.
Irċevejna ħafna kummenti bħal studenti li jgħidu li normalment ma jingħatawx l-opportunità li jiltaqgħu ma’ persuni bi problemi ta’ saħħa mentali jew li għandna nitgħallmu naċċettaw nies bħal dawn u ma nikkundannawhomx talli huma differenti.
Irċevejna wkoll feedback minn persuni b’esperjenza personali ta’ problemi ta’ saħħa mentali li huma involuti fil-programm. Persuna waħda qaltilna:
“Il-programm jagħtini l-kuraġġ li nqum fuq tiegħi. Irrid ngħix fl-aħħar! Meta nitkellem mal-istudenti nsibha diffiċli iżda fl-istess ħin ta’ sodisfazzjon. Huma miftuħin ħafna, u bilkemm għandhom biża’ ta’ kuntatt soċjali. L-aktar ħaġa sabiħa għalija hija li juru li hemm ħafna aktar affarijiet li jgħaqqduna milli li jifirduna, li l-immaġni tal-“imġienen” mhijiex vera. Hija ħaġa sabiħa li nista’ ngħin lin-nies biex fl-aħħar jitkellmu b’mod miftuħ dwar problemi ta’ saħħa mentali, sabiex ħadd ma jkollu għalfejn jistħi jew jinħeba.”
Iż-żgħażagħ huma dawk li jmexxuna ’l quddiem. Wara kull waħda minn dawn il-ġranet, huma jitkellmu dwar kemm huwa importanti għalihom il-programm “Crazy? So what!” u li dan għandu jkompli sabiex iż-żgħażagħ kollha fis-Slovakkja jkunu jistgħu jitgħallmu dwar kemm hija importanti s-saħħa mentali tagħhom stess.
Diġà qed tippjanaw proġetti ġodda?
Nixtiequ li jkun hemm lok għaż-żgħażagħ kollha biex jirċievu din il-forma ta’ edukazzjoni sabiex inkunu nistgħu nespandu aktar il-programm lejn reġjuni oħra tas-Slovakkja. Dan diġà twettaq fil-Ġermanja (fejn tnieda l-programm), fis-Slovakkja, fiċ-Ċekja u fl-Awstrija. Din is-sena ħarriġna wkoll l-ewwel timijiet fl-Ukrajna.
Fil-fehma tiegħek, kemm huwa importanti li nitkellmu b’mod miftuħ dwar il-problemi tas-saħħa mentali tagħna? X’messaġġ qed tibagħtu bil-proġett tagħkom?
Irridu nxerrdu l-messaġġ li l-problemi tas-saħħa mentali mhumiex sors ta’ mistħija. Madankollu, dak li huwa tal-mistħija, huwa li ma nagħmlu xejn biex nippromovu saħħitna stess. Għaliex m’hemm l-ebda saħħa mingħajr saħħa mentali.
L-idea ewlenija wara l-programm “Crazy? So what!” hija li nenfasizzaw fi żmien adatt l-importanza tas-saħħa mentali, u, li fl-istess ħin inrawmu l-fehim ta’ persuni bi problemi ta’ saħħa mentali.
Aħna sibna li huwa ħafna aħjar li nipprevjenu milli nittrattaw. U huwa aktar effettiv ukoll. Aħna ottimisti, noffru kuraġġ u motivazzjoni. L-għajnuna hija dejjem disponibbli. Xi drabi jkun biżżejjed li ssib lil xi ħadd ma’ min tgħid kelma. Li tiġġieled biex tirrealizza l-ħolm tiegħek qatt mhu faċli, iżda vallapena.
