Il-KESE qed iħeġġeġ lill-Unjoni Ewropea tagħti spinta lill-investiment tagħha fil-konnettività sigura, fl-infrastruttura reżiljenti u fil-ktajjen tal-provvista biex tiżgura li tibqa’ kompetittiva fil-qasam tal-IA bi skop ġenerali li qed jevolvi malajr. Dawn il-miżuri jitqiesu bħala essenzjali biex jiġu massimizzati l-benefiċċji tal-IA ġenerattiva f’konformità mal-valuri, il-ħtiġijiet u d-drittijiet fundamentali Ewropej.

Fl-opinjoni esploratorja tiegħu dwar L-intelliġenza artifiċjali/it-triq ’il quddiem, li fiha jiffoka fuq l-aspetti ewlenin tal-IA bi skop ġenerali, il-KESE jenfasizza li d-dinamiżmu u l-kumplessità tal-IA jeħtieġu aġġornamenti kontinwi għall-Att tal-UE dwar l-IA. Filwaqt li l-mudelli tal-IA bi skop ġenerali huma fil-biċċa l-kbira tekniċi u japplikaw b’mod predominanti fis-settur minn negozju għal negozju (B2B), l-impatt indirett tagħhom fuq il-ħaddiema u l-konsumaturi ma jistax jiġi injorat.

“Naħsbu li huwa importanti ħafna li kwalunkwe IA li nużaw hawnhekk fl-Ewropa tkun ibbażata wkoll fuq il-valuri Ewropej. Naturalment dan ifisser l-istat tad-dritt u d-drittijiet tal-bniedem, iżda jfisser ukoll trasparenza, kredibbiltà u affidabbiltà. Dawn huma l-fatturi ewlenin li jippermettu lil kwalunkwe sistema tal-IA taħdem għan-nies,” qalet Sandra Parthie, ir-relatur tal-Opinjoni, li ntalbet mill-Kummissjoni Ewropea u mill-Presidenza Ungeriża tal-Kunsill tal-UE.

Għalkemm jappoġġja l-Att dwar l-IA, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li dan jiġi mmonitorjat u aġġustat mill-qrib jekk ir-regolament joħnoq l-innovazzjoni tal-kumpaniji tal-UE ffukati fuq l-IA. Dan jista’ jseħħ fejn ikun hemm inċertezzi dwar kif għandu jiġi applikat ir-regolament jew jekk jirriżulta li huwa kumpless wisq u jbiegħed lill-investituri u l-innovaturi lil hinn mis-suq Ewropew.

Sabiex tiġi miġġielda d-dominanza qawwija ta’ kumpaniji diġitali kbar mhux tal-UE fis-suq tal-UE, il-KESE appella biex l-għodod tal-politika tal-kompetizzjoni tal-UE jiġu mobilizzati biex jindirizzaw kwalunkwe mġiba kritika jew nuqqas ta’ konformità mal-istandards tal-UE.

L-UE u l-Istati Membri tagħha jeħtieġ li jinvestu fl-innovazzjoni biex jibnu networks b’saħħithom għall-ħolqien u t-titjib ta’ prodotti tal-IA u biex iżidu l-benefiċċji li ġġib l-IA għan-nies u għall-ekonomija. In-nuqqas ta’ żvilupp u użu tal-IA bi skop ġenerali fl-Ewropa jista’ jirriżulta fi tnaqqis fil-kompetittività fost il-kumpaniji Ewropej u tnaqqis fil-bejgħ, telf ta’ impjiegi, staġnar ekonomiku u faqar.

“Għandna kumpaniji u riċerkaturi tajbin ħafna; għandna faċilitajiet ta’ riċerka ewlenin fid-dinja fuq l-għatba tagħna. Jeħtieġ li nippromovuhom ħafna aktar milli nagħmlu. Jeħtieġ li nattiraw it-talent u nagħmlu l-Ewropa attraenti għalihom biex jaħdmu hawnhekk. Jeħtieġ li niżviluppaw l-IA magħmula fl-Ewropa,” ikkonkludiet is-Sinjura Parthie. (ll)

L-Istati Membri tal-UE għandhom jiffaċilitaw l-involviment inklużiv, il-ftuħ u t-trasparenza mas-soċjetà ċivili fl-oqsma kollha tal-ġestjoni tal-iskart radjuattiv. Dan japplika kemm għall-komunitajiet ospitanti attwali kif ukoll għal dawk potenzjali, speċjalment minħabba li l-ammonti dejjem akbar ta’ skart radjuattiv se jiġu ġġenerati kull sena matul l-għaxar snin li ġejjin u lil hinn.

F’Opinjoni adottata matul is-sessjoni plenarja tiegħu ta’ Ottubru, il-KESE jieħu pożizzjoni soda. Din targumenta li l-fondi disponibbli għandhom jintużaw biex tinbena l-kapaċità tal-gruppi tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari l-komunitajiet lokali qrib l-installazzjonijiet nukleari, biex jieħdu sehem b’mod indipendenti fi proġetti u studji li jivvalutaw il-parteċipazzjoni u t-trasparenza fil-ġestjoni tal-iskart radjuattiv.

Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati Membri jirrapportaw dwar il-metodi għall-parteċipazzjoni pubblika fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar il-ġestjoni tal-iskart radjuattiv, kif ukoll dwar kif tiġi żgurata t-trasparenza. “Il-Kumitat jistieden lill-Istati Membri jieħdu passi biex jiżguraw il-monitoraġġ u l-iżvelar regolari tal-iżviluppi ambjentali, tas-saħħa pubblika u soċjoekonomiċi fir-rigward tal-ġestjoni tal-iskart radjuattiv,” qalet ir-relatur, Alena Mastantuono.

L-Istati Membri għandhom jerfgħu r-responsabbiltajiet tagħhom u m’għandhomx iħallu lill-ġenerazzjonijiet futuri bil-piż tal-ipproċessar tal-iskart nukleari, tkun xi tkun in-natura, it-tul tal-ħajja u l-livell ta’ periklu tiegħu.

Minħabba li proporzjon għoli ta’ fjuwil nukleari użat jista’ jiġi pproċessat mill-ġdid, il-materjali fissili għandhom jiġu riċiklati, u b’hekk titnaqqas il-ħtieġa għal provvista ta’ uranju naturali biex jitħaddmu reatturi nukleari. L-istrateġiji tal-ekonomija ċirkolari jippermettu lill-Istati Membri jimminimizzaw l-ammont ta’ skart li jeħtieġ li jiġi indirizzat mill-istrateġiji tal-immaniġġjar tal-iskart.

“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-valutazzjonijiet tal-kostijiet għad-dekummissjonar u għall-ġestjoni tal-fjuwil użat u tal-iskart radjuattiv jammontaw għal żidiet fil-kostijiet maż-żmien. Għandhom jiżguraw ukoll li l-finanzjament ikun biżżejjed biex ikopri l-ispejjeż reali,” qal il-korelatur, Christophe Quarez. (mp)

Fl-Ewropa, l-enerġija ġeotermali għandha potenzjal sinifikanti mhux sfruttat u l-Unjoni Ewropea għandha tieħu azzjoni urġenti biex tadotta strateġija Ewropea għall-enerġija ġeotermali bil-għan li jiġu sfruttati l-benefiċċji tagħha.

Fis-sessjoni plenarja tiegħu ta’ Ottubru, il-KESE ħa pożizzjoni inekwivoka dwar l-enerġija. F’Opinjoni mfassla minn Zsolt Kükedi u Thomas Kattnig, il-KESE jenfasizza li l-produzzjoni tal-enerġija ġeotermali għandha emissjonijiet ta’ gassijiet serra estremament baxxi, u tista’ taqdi rwol ewlieni fit-tranżizzjoni ekoloġika tal-UE billi tnaqqas id-dipendenza tal-Ewropa fuq il-fjuwils fossili u tiffaċilita d-dekarbonizzazzjoni tagħha.

“L-enerġija ġeotermali tista’ tagħti kontribut siewi biex jintlaħqu l-għanijiet tan-newtralità klimatika tal-UE sal-2050,” qal is-Sur Kükedi. “Il-potenzjal ta’ din l-enerġija għadu mhux sfruttat, u l-Kummissjoni Ewropea għandha tieħu azzjoni immedjata biex tfassal strateġija komprensiva li tisfrutta r-riżorsi tagħha”, żied jgħid is-Sur Kattnig.

Il-KESE jirrimarka li l-investiment fl-impjanti tal-enerġija ġeotermali mhux se jagħtu r-riżultati mixtieqa mingħajr appoġġ finanzjarju fil-livell nazzjonali. B’mod aktar speċifiku, se jkunu meħtieġa finanzjament u inċentivi pubbliċi biex jiġi attirat l-investiment inizjali u jitnaqqas ir-riskju involut.

Barra minn hekk, huwa importanti ninnutaw li l-bidliet fil-politika tal-enerġija jew fil-finanzjament jistgħu jaffettwaw l-attraenza ekonomika tal-proġetti ġeotermali.

Il-bini ta’ impjanti tal-enerġija ġeotermali jinvolvi riskji u dawk ir-riskji jeħtieġ li jiġu identifikati b’mod preċiż, speċjalment dawk relatati mal-impatti ambjentali. Għal din ir-raġuni, huwa essenzjali li dan il-proċess jitwettaq bl-involviment tal-komunitajiet lokali, bil-għan li tiżdied l-aċċettazzjoni pubblika.

Madankollu, il-benefiċċji ambjentali u klimatiċi tal-enerġija ġeotermali jisbqu r-riskji, peress li l-enerġija ġeotermali hija waħda mill-aħjar sorsi ta’ enerġija rinnovabbli f’termini tal-użu tal-art, l-użu tar-riżorsi u d-dipendenza mill-importazzjoni. (mp)