F’dibattitu ma’ Michael McGrath, Kummissarju għad-Demokrazija, il-Ġustizzja, l-Istat tad-Dritt u l-Protezzjoni tal-Konsumatur, il-KESE wissa dwar it-tentattivi li għaddejjin biex isikktu, jiskreditaw u jdgħajfu lil dawk li jiddefendu d-demokrazija, il-ġustizzja soċjali u d-drittijiet fundamentali, u esprima r-rieda tiegħu li jingħaqad mal-Kummissjoni biex jipproteġi s-soċjetà ċivili tal-Ewropa u jiġġieled il-polarizzazzjoni.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jinsab lest jaqdi rwol prattiku fl-Istrateġija tal-UE għas-Soċjetà Ċivili futura, li l-Kummissjoni Ewropea qed tħejji biex issaħħaħ id-demokrazija u l-ispazju ċiviku u tgħaqqad komunitajiet mifrudin fl-UE kollha. L-attakki kontra l-gruppi tas-soċjetà ċivili u l-media indipendenti qegħdin dejjem jiżdiedu, u l-KESE ha l-impenn li jrażżanhom u jgħin fil-protezzjoni tal-pedamenti ta’ soċjetà ħielsa u miftuħa.

“Il-KESE jinsab sod fl-impenn tiegħu li jiddefendi, jipproteġi u jipprovdi l-mezzi lis-soċjetà ċivili. Bħala Dar is-Soċjetà Ċivili Ewropea, mhux se nkunu osservaturi passivi. Se nreġġgħu lura b’mod attiv it-tentattivi li jdgħajfu l-ispazju ċiviku. Ser nippromovu appoġġ aktar b’saħħtu, protezzjoni aħjar u rikonoxximent akbar tar-rwol tas-soċjetà ċivili fit-tisħiħ tad-demokraziji tagħna,” enfasizza l-President tal-KESE Oliver Röpke fis-sessjoni plenarja tal-KESE fis-27 ta’ Marzu, li fiha sar dibattitu ta’ livell għoli mal-Kummissarju McGrath dwar id-depolarizzazzjoni tas-soċjetajiet.

Is-Sur Röpke qal li l-NGOs u l-movimenti fil-livell taċ-ċittadini qed jitħabtu dejjem aktar kontra rigress demokratiku, leġiżlazzjoni restrittiva, kampanji ta’ malafama u kawżi strateġiċi li huma maħsuba biex isikktu d-dissens u huma parti minn sforz usa’ biex jiskreditaw u jdgħajfu lil dawk li jippromovu d-demokrazija, il-ġustizzja soċjali u d-drittijiet fundamentali.

B’referenza għall-akkużi reċenti li saru minn ċerti MEPs kontra NGOs ambjentali, is-Sur Röpke wissa li huwa partikolarment allarmanti li l-attakki mhumiex ġejjin bissa minn barra l-istituzzjonijiet tagħna: f’ċerti każijiet, kienu ġejjin minn ġewwa.

Il-Kummissarju McGrath qal li l-KESE kien f’pożizzjoni unika biex jagħti kontribut siewi ħafna għall-isforzi tal-Kummissjoni biex issaħħaħ id-demokrazija u tnaqqas il-firdiet fis-soċjetà. Huwa kien tal-fehma li l-aħjar mod biex tiġi indirizzata l-polarizzazzjoni kien billi l-Ewropej jingħataw il-mezzi u jħossuhom rappreżentati: “Jekk niksbu dan, jirnexxielna nqarrbu l-komunitajiet, is-soċjetajiet u l-Unjoni tagħna lejn xulxin. Aħna nafu li, nagħmlu x’nagħmlu, l-involviment tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili se jibqa’ wieħed kruċjali.”

L-Istrateġija tal-UE għas-Soċjetà Ċivili l-ġdida, imħabbra fil-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2025, se tappoġġja, tipproteġi u tagħti l-mezzi lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem.

Id-dibattitu fil-plenarja ppreżenta wkoll il-punti ewlenin mill-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili 2025 tal-KESE, li saret taħt l-istrixxun “It-tisħiħ tal-koeżjoni u l-parteċipazzjoni f’soċjetajiet polarizzati”. Il-kelliema inkludew lil Brikena Xhomaqi, kopresident tal-Grupp ta’ Kuntatt li ppreżentat it-talbiet ewlenin tal-Ġimgħa, lir-rebbieħ tal-Premju għas-Soċjetà Ċivili Richard Vaško mill-Assoċjazzjoni tad-Dibattitu Slovakka, u lill-attivista taż-żgħażagħ Kristýna Bulvasová, li ppreżentat ir-rakkomandazzjonijiet ewlenin mill-avveniment annwali taż-żgħażagħ tal-KESE, L-Ewropa Tiegħek, Leħnek (YEYS).(ll)

Minn Antonio García Del Riego, membru tal-Grupp ta’ Min Iħaddem tal-KESE

L-Ewropa tinsab f’mument kritiku hekk kif qed tiffaċċja sfidi storiċi, mit-tranżizzjoni ekoloġika għall-gwerra fuq l-għatba tagħha kif ukoll kompetizzjoni globali dejjem aktar intensa. Biex jintlaħqu dawn l-isfidi id-dikjarazzjonijiet ta’ politika mhumiex biżżejjed. Hemm bżonn ammont ta’ flus u l-kapaċità li jiġi mobilizzat, iddireġiet u mmultiplikat. Fil-qosor, dan jeħtieġ sistema finanzjarja b’saħħitha, kompetittiva u awtonoma. Sfortunatament, mhuwiex dan li għandna.

Il-finanzi huma l-fluss ta’ poter ta’ kwalunkwe ekonomija moderna. Kull fabbrika ġdida, kull vettura elettrika ġdida, kull espansjoni ta’ sptar jew kull impriża start up ta’ teknoloġija nadifa jiddependu minn xi ħadd li jieħu r-riskju li jiffinanzjahom. U fl-Ewropa, dak ix-“xi ħadd” ta’ spiss ikun bank. L-SMEs, li jammontaw għal 99 % tal-kumpaniji tal-UE, jiddependu ħafna mill-kreditu bankarju biex jikbru, jinvestu u jesportaw. Madankollu, l-istituzzjonijiet infushom li jiffurmaw il-qalba tal-ekosistema ta’ finanzjament tagħna jinsabu f’riskju li jiġu megħluba u rregolati żżejjed.

L-Ewropa spiss titkellem dwar l-“awtonomija strateġika” fl-enerġija, id-difiża u l-infrastruttura diġitali, iżda l-awtonomija finanzjarja rarament tkun parti mill-konverżazzjoni. U din għandha tkun.

Illum, erba’ banek Amerikani biss huma responsabbli għal aktar minn 60 % tal-attivitajiet bankarji ta’ investiment fl-Ewropa. Ir-regoli futuri ta’ Basel IV se jiġu applikati bis-sħiħ fl-UE, iżda mhux fl-Istati Uniti, fir-Renju Unit, jew fil-Ġappun. Din l-asimmetrija tpoġġi l-banek Ewropej fi żvantaġġ kompetittiv. Jekk irridu li l-banek Ewropej jiffinanzjaw it-tranżizzjonijiet doppji u jappoġġaw setturi strateġiċi, dawn iridu jikkompetu fuq l-istess livell.

L-Unjoni tas-Swieq Kapitali trid tmur lil hinn mir-retorika u ssir suq uniku ġenwin għat-tfaddil u l-investimenti. Biex naslu hemm, neħtieġu regolamentazzjoni intelliġenti, proporzjonata u abilitanti li tipproteġi l-istabbiltà u l-konsumaturi, iżda li twassal ukoll għal tkabbir u kompetittività. Dan ifisser:

• proporzjonalità;
• newtralità teknoloġika; u
• regoli bbażati fuq ir-riżultati.

L-Ewropa ma tistax tkun inġenwa. F’dinja msawra dejjem aktar mill-politika tal-poter u l-blokok ekonomiċi, is-saħħa finanzjarja hija s-sovranità. L-Istati Uniti u ċ-Ċina jifhmu dan il-kunċett. U aħna għandna nagħmlu l-istess.

“Aħna ngħallmu lill-istudenti li l-fatti jridu jiġu vverifikati, iżda l-opinjonijiet għandhom jiġu diskussi b’rispett. Il-ħsieb kritiku ta’ veru jirrispetta l-pluralità ta’ fehmiet ", jgħid Richard Vaško mill-Assoċjazzjoni Slovakka tad-Dibattiti (SDA), rebbieħ tal-Premju tal-KESE għas-Soċjetà Ċivili dwar il-ġlieda kontra l-polarizzazzjoni bl-inizjattiva “Critical Thinking Olympiad”. Richard, li l-proġett tiegħu rebaħ l-ewwel premju, tkellem magħna dwar l-Olympiad u għaliex it-tagħlim tal-ħsieb kritiku huwa kruċjali fid-dinja polarizzata u xprunata mid-diżinformazzjoni tal-lum.

Tista’ tiddeskrivi logħba waħda jew round wieħed tal-Critical Thinking Olympiad? Tista’ tagħti eżempju ta’ kompitu jew mistoqsija?

Fiċ-ċikli skolastiċi u reġjonali tal-Critical Thinking Olympiad, l-istudenti jieħdu sehem f’testijiet ta’ minn siegħa sa sagħtejn, b’aċċess sħiħ għall-internet u għodod online ta’ verifika tal-fatti, li fihom isolvu sensiela ta’ kompiti. L-isfidi jiffukaw fuq il-litteriżmu medjatiku, id-detezzjoni tal-manipulazzjoni u l-preġudizzju, l-interpretazzjoni tad-data u tal-istudji, l-identifikazzjoni ta’ fallaċji tal-loġika u l-formulazzjoni tal-argumenti tagħhom stess.

Pereżempju, f’ċiklu reċenti, l-istudenti ntalbu jiktbu argument dwar jekk “il-kameras tas-sigurtà għandhomx jiġu installati fl-iskejjel biex tiżdied is-sikurezza” – kwistjoni f’waqtha fid-diskors pubbliku Slovakk. Kompitu ieħor kien jobbligahom janalizzaw vidjo virali ta’ TikTok li jippromovi teorija ta’ komplott dwar Taylor Swift u jidentifikaw karatteristiċi tipiċi tal-ħsieb konspiratorju. Fit-tielet sfida, kellhom jiddeċiedu liema miż-żewġ filmati kien iġġenerat bl-IA u liema kien awtentiku.

It-testijiet preċedenti kollha huma disponibbli għall-pubbliku bis-Slovakk fuq www.okm.sk.

X’qed tipprovaw tiksbu b’din l-inizjattiva? X’ħeġġiġkom tibdew il-proġett?

L-għan tagħna huwa li ngħinu lill-istudenti fl-età meta jibdew jużaw il-media soċjali u jikkunsmaw kontenut diġitali biex jiżviluppaw il-ħiliet sabiex jinnavigaw dan l-ispazju b’mod kritiku, responsabbli u bi ħsieb. Permezz ta’ feedback regolari wara kull ċiklu u permezz ta’ korsijiet ta’ tagħlim elettroniku disponibbli għat-tħejjija, l-istudenti jiksbu drawwiet u għodod trasferibbli li jistgħu japplikaw fil-ħajja ta’ kuljum. Fl-aħħar mill-aħħar, għandna l-għan li nrawmu ġenerazzjoni ta’ żgħażagħ li huma infurmati, reżiljenti kontra d-diżinformazzjoni u kapaċi jmexxu djalogu kostruttiv u bbażat fuq il-fatti.

Nedejna dan il-proġett b’rispons għal lakuna kritika fis-sistema edukattiva tagħna: il-litteriżmu medjatiku u l-ħsieb kritiku għadhom ferm sottorappreżentati fil-kurrikuli formali. Aktar minn nofs l-istudenti Slovakki qatt ma jitgħallmu kif jevalwaw jekk l-informazzjoni hijiex affidabbli. 16 % biss taż-żgħażagħ Slovakki jivverifikaw regolarment l-informazzjoni mill-midja. B’riżultat ta’ dan, 56 % tal-popolazzjoni għandha t-tendenza li temmen teoriji ta’ komplott jew gideb dirett. Ridna nibdlu dan billi nintroduċu azzjoni skalabbli u li tħalli impatt lill-iskejjel madwar il-pajjiż.

Għaliex taħseb li l-iżvilupp tal-ħsieb kritiku huwa daqshekk importanti fil-kuntest attwali? Għandna ċans nirbħu l-gwerra kontra l-aħbarijiet foloz?

L-aħbarijiet foloz dejjem eżistew f’xi forma, iżda issa qed ngħixu f’era ta’ eċċess ta’ informazzjoni bla preċedent. Bil-midja soċjali bħala s-sors primarju ta’ informazzjoni għal ħafna żgħażagħ, kulħadd jista’ jxerred faċilment id-diżinformazzjoni, il-miżinformazzjoni jew id-diskors ta’ mibegħda. It-tagħlim dwar kif niffiltraw u nnavigaw dan ix-xenarju ta’ informazzjoni kaotika sar ħila kruċjali għall-ħajja.

Madankollu, qatt mhu se “nirbħu” bis-sħiħ il-gwerra kontra l-aħbarijiet foloz – din hija mira li tiċċaqlaq, kostantament tevolvi. Iżda dak li nistgħu nagħmlu huwa li ż-żgħażagħ jiġu mgħammra bl-għodod biex jorjentaw ruħhom aħjar f’dan l-ambjent, biex jistaqsu mistoqsijiet tajbin u biex jaħsbu qabel ma jixxerjaw informazzjoni.

Irċevejtu xi feedback dwar il-proġett tagħkom? Tista’ tagħti eżempju?

Aħna niġbru feedback dettaljat wara kull ċiklu, u t-tweġibiet huma fil-biċċa l-kbira pożittivi. Pereżempju, 93 % tal-għalliema li l-istudenti tagħhom ipparteċipaw fl-Olympiad qalu li dan jgħin biex tinbena r-reżiljenza tal-istudenti tagħhom kontra d-diżinformazzjoni u r-rapporti foloz. Barra minn hekk, il-Punteġġ tal-Promotur Nett tagħna – metrika ewlenija tas-sodisfazzjon tal-utenti – laħaq +76 fl-aħħar ċiklu, li huwa meqjus eċċellenti.

X’parir tagħtu lil organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili oħra dwar il-kisba ta’ riżultati minn attivitajiet jew programmi bħal dawn?

Kull pajjiż u kuntest huma differenti, u l-organizzazzjonijiet lokali jafu x'inhu li jaħdem l-aħjar għall-komunitajiet tagħhom. Iżda dawn li ġejjin huma ftit prinċipji li ħadmu tajjeb għalina:

L-ewwel u l-aktar importanti, ma nistgħux ngħidu liż-żgħażagħ x’għandhom jaħsbu. Il-ħsieb kritiku ta’ veru jirrispetta pluralità ta’ fehmiet. Jekk l-istudenti jħossu li l-opinjonijiet tagħhom qed jiġu miċħuda jew iddettati lilhom, huma jiddiżinvolvu ruħhom. Aħna ngħallmuhom li l-fatti jridu jiġu vverifikati, iżda li l-opinjonijiet għandhom jiġu diskussi b’rispett.

It-tieni, l-aċċessibbiltà u l-inklużività huma kruċjali. Sakemm ma “nifqgħux il-bużżieqa” u nilħqu lil hinn mill-iskejjel tal-ogħla livell, mhux se jkollna impatt reali. Il-programm tagħna huwa bla ħlas, kompletament online, b’ostakli baxxi u disponibbli wkoll bil-lingwa tal-akbar minoranza etnika tagħna. Din is-sena, 53 % tal-parteċipanti ġew minn skejjel sekondarji vokazzjonali.

It-tielet, li naħsbu dwar l-iskalabbiltà mill-bidu u li ningranaw teknoloġija ġdida biex din tinkiseb. Nużaw l-IA biex nagħtu marka lil tweġibijiet miftuħin, li tippermettilna nżommu esperjenza edukattiva ta’ kwalità għolja mingħajr ma nirrikorru għal ittestjar b’għażla multipla. Filwaqt li l-era diġitali ġabet magħha sfidi serji, tipprovdilna wkoll għodod b’saħħithom biex nindirizzawhom.

Richard Vaško ilu mal-Assoċjazzjoni Slovakka tad-Dibattiti (SDA) minn meta kellu-il 12 sena. Huwa rebaħ il-Lega Slovakka tad-Dibattiti Nazzjonali fl-iskola sekondarja u rrappreżenta lis-Slovakkja fil-Kampjonati tad-Dibattiti tal-Iskejjel Dinjija. Huwa ggradwa u ġie minn tal-ewwel mill-klassi tiegħu fil-Liġi, il-Politika u l-Filosofija fl-Università ta’ Warwick, ir-Renju Unit, u issa qed jistudja għal MPhil fl-Edukazzjoni (Għarfien, Poter, Politika) fl-Università ta’ Cambridge.

Richard ilu mill-2021 jaħdem fl-SDA, fejn waqqaf, u issa jikkoordina, il-Critical Thinking Olympiad. Huwa ħadem ukoll mat-tim tal-Komunikazzjoni Strateġika (StratCom) tal-Ministeru tal-Edukazzjoni Slovakk u kiteb, b’mod konġunt, manwali għat-taħriġ tal-għalliema dwar il-litteriżmu medjatiku għall-Istitut Nazzjonali tal-Edukazzjoni u ż-Żgħażagħ. Huwa jwettaq riċerka u jorganizza skola tas-sajf multietnika għat-tfal żvantaġġati mal-Istitut Mathias Bel, NGO ffukata fuq minoranzi etniċi u komunitajiet Rom emarġinati fis-Slovakkja.

Bil-bumbardamenti fuq rashom għaddejjin kuljum, meta l-għan ewlieni tagħhom huwa li jibqgħu ħajjin, iż-żgħażagħ Ukreni ma jaffordjawx jaħsbu dwar il-futur imbiegħed, tgħid Yevheniia Senyk ta’ 18-il sena, parteċipanta tal-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2025 u attivista żgħażugħa mill-Ukrajna. Hija taqsam magħna kif il-gwerra affettwat l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ f’pajjiżha u għaliex huwa importanti li jingħataw vuċi fix-xena Ewropea.

Kif taħseb li l-organizzazzjoni tiegħek ġiet affettwata f’dawn l-aħħar tliet snin mill-gwerra fl-Ukrajna, u kif inbidlu l-operazzjonijiet tiegħek?

Iffurmata fl-2013, l-għan ta’ SD Platform huwa li nipproteġu valuri bħal-libertà, is-solidarjetà, l-ugwaljanza u l-ġustizzja minħabba li nemmnu li dawn huma l-aktar valuri importanti biex jinħoloq futur progressiv fl-Ukrajna. Għandna wkoll bosta fergħat barranin biex jinżamm l-involviment taż-żgħażagħ Ukreni li jinsabu barra mill-pajjiż li kienu mġiegħla jitilqu minn djarhom. 

L-ewwel nett, il-gwerra kellha impatt fuq il-ħidma tal-fergħat reġjonali peress li bosta mill-fergħat li għandna, pereżempju, f’Odessa u f’Zaporizhzhia, jinsabu qrib ħafna taż-żoni l-aktar esposti u n-nies hemmhekk jesperjenzaw il-bumbardamenti tal-bombi kuljum. Huwa diffiċli għalihom li jaħsbu dwar l-organizzazzjoni ta’ avvenimenti meta l-għan ewlieni tagħhom huwa li jibqgħu ħajjin. Il-bumbardamenti ta’ kuljum jaffettwaw liż-żgħażagħ fil-pajjiż kollu għaliex ma tistax taħseb dwar il-futur imbiegħed jekk lanqas biss taf x’se jiġri għada jew saħansitra f’temp ta’ sagħtejn.

Barra minn hekk, minħabba l-gwerra, is-sitwazzjoni finanzjarja fl-Ukrajna hija instabbli, u dan jirriżulta f’nuqqas ta’ impjieg għaż-żgħażagħ. Iż-żgħażagħ iridu jsibu impjieg fl-istess ħin li qed jippruvaw jistudjaw u jkunu involuti fl-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ; dan huwa bilanċ diffiċli biex jinkiseb.

Wara l-invażjoni fuq skala sħiħa, ħafna żgħażagħ bdew jiġġieldu kontra l-aggressjoni Russa b’armi f’idejhom minflok permezz ta’ kunsilli taż-żgħażagħ jew organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ. B’riżultat ta’ dan, iż-żgħażagħ ma għandhomx esperjenza politika. Fil-futur se jkun diffiċli li jiġi żgurat li kulħadd ikun jista’ jipparteċipa b’mod adegwat fil-politika.

Fuq SD Platform aħna nipprovdu edukazzjoni politika, bla ħlas u mhux formali biex niżguraw li ż-żgħażagħ ikunu jafu kif jistgħu jinfluwenzaw il-politika fil-livelli reġjonali u nazzjonali.

Għaliex taħseb li huwa importanti li l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ jew ir-rappreżentanti ta’ dawn l-organizzazzjonijiet jiġu f’avvenimenti bħall-Ewropa Tiegħek, Leħnek?

L-ewwel nett, dawn l-avvenimenti internazzjonali juru lill-Ukreni li l-Ewropa ma nesitniex. Huwa importanti għalina li nkunu hawn, li jkollna vuċi, li nistaqsu lill-oħrajn dwar l-esperjenzi tagħhom u li nġibu lura ideat ġodda f’pajjiżna.

Barra minn hekk, dan juri li aħna kapaċi, u aħna impenjati li nsiru parti mill-Unjoni Ewropea għaliex jekk ninsabu hawn, iż-żgħażagħ Ewropej jistgħu jisimgħuna u nistgħu nisimgħuhom. Din hija bħal sħubija bejnietna lkoll.

X’taħseb li jeħtieġu ż-żgħażagħ bħala appoġġ, bħala għajnuna, biex iħeġġuhom jibqgħu involuti fil-ħidma fost iż-żgħażagħ u fl-attiviżmu taż-żgħażagħ?

Naħseb li huwa importanti ħafna li l-Unjoni Ewropea tikkonsulta maż-żgħażagħ Ukreni. Naħseb li jekk l-Unjoni Ewropea tkompli tipprovdilna dawn l-opportunitajiet biex ikollna vuċi fit-tfassil tal-politika tal-UE, se nilħqu konklużjonijiet komuni li se jkunu ta’ benefiċċju għaż-żewġ naħat għaliex aħna parti mill-Ewropa, għalhekk trid tkun konklużjoni komuni fl-oqsma kollha ta’ politika. Barra minn hekk, jekk l-Unjoni Ewropea tkompli tipprovdi appoġġ finanzjarju liż-żgħażagħ Ukreni biex jipparteċipaw f’avvenimenti bħal dan, se tħeġġiġhom jibqgħu involuti fil-politika peress li l-piż finanzjarju mhux se joħloq ostaklu daqshekk kbir għall-parteċipazzjoni.

Yevheniia Senyk hija attivista żgħażugħa ma’ SD Platform, organizzazzjoni membru tal-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-Ukrajna. Hija studenta tar-relazzjonijiet internazzjonali fl-Università Nazzjonali Politeknika ta’ Lviv.  

Minn Javier Garat Pérez

B’rispons għall-inizjattiva tal-Patt Ewropew għall-Oċeani mill-President Ursula von der Leyen, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ressaq rakkomandazzjonijiet ewlenin biex jippromovi approċċ komprensiv u bbilanċjat għall-governanza tal-oċeani. Il-viżjoni tiegħu tiffoka fuq l-iżgurar ta’ oċeani b’saħħithom u produttivi, it-tisħiħ tal-ekonomija blu tal-UE, it-tisħiħ tar-riċerka u l-innovazzjoni tal-baħar, u s-salvagwardja tal-ekosistemi tal-baħar għall-ġenerazzjonijiet futuri.

Nilliberaw il-potenzjal tal-ekonomija blu

Il-KESE jenfasizza l-importanza li tiġi żviluppata ekonomija blu robusta u kompetittiva. Dan jinvolvi s-semplifikazzjoni tal-oqfsa regolatorji, l-iżgurar tal-awtonomija strateġika, il-promozzjoni tal-innovazzjoni u l-progress lejn id-dekarbonizzazzjoni.

Biex niżguraw futur prosperu għall-industrija marittima, aħna nirrakkomandaw investiment urġenti fl-e-Fjuwils, fl-enerġija rinnovabbli lil hinn mill-kosta u fit-teknoloġiji tal-baħar innovattivi. Barra minn hekk, l-istabbiliment ta’ raggruppament marittimu b’saħħtu b’għanijiet ċari ta’ sostenibbiltà se jgħin biex tinżamm il-pożizzjoni fuq quddiem li l-Ewropa għandha fl-industriji tal-baħar. Din hija r-raġuni għaliex huwa indispensabbli li tiġi stabbilita “Alleanza industrijali għall-ktajjen tal-valur tal-ekonomija blu” u li tissaħħaħ l-Istrateġija Ewropea għas-Sigurtà Marittima.

Barra minn hekk, aħna nirrakkomandaw li l-politiki eżistenti bħall-Politika Komuni tas-Sajd għandhom jiġu evalwati. Is-sajd sostenibbli għandu jirċievi appoġġ kontinwu, waqt li għandha titnaqqas d-dipendenza mill-frott tal-baħar. L-importazzjonijiet għandhom ikunu soġġetti għall-istess standards soċjali u ambjentali. Barra minn hekk, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tiżviluppa pjan ta’ azzjoni tal-UE għall-ikel blu sal-2026.

It-tisħiħ tal-għarfien, ir-riċerka u l-innovazzjoni tal-baħar

Il-KESE qed jinsisti għal aktar finanzjament fir-riċerka u l-innovazzjoni tal-baħar, waqt li jenfasizza l-ħtieġa għal kollaborazzjoni xjentifika u globali permezz ta’ xogħol fi grupp, u għal teknoloġija aħjar fis-settur marittimu. Biex dan iseħħ, nissuġġerixxu l-istabbiliment ta’ ċentri tal-ekonomija blu u t-tnedija ta’ Osservatorju tal-UE għall-Oċeani.

It-tisħiħ tal-investiment u l-finanzjament għas-sostenibbiltà tal-oċeani

Qed nenfasizzaw il-ħtieġa li jiġi mobilizzat finanzjament pubbliku u privat sinifikanti biex jiġi jappoġġja l-SDG 14 (Il-Ħajja Taħt l-Ilma). Għal dan l-għan, għandhom jinħolqu linji baġitarji ddedikati għal proġetti relatati mal-oċeani fi ħdan programmi ta’ finanzjament tal-UE bħall-Orizzont Ewropa. Il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura (FEMSA) għandu jirċievi wkoll appoġġ finanzjarju aktar b’saħħtu biex jappoġġja setturi kompetittivi u dekarbonizzati.

Tranżizzjoni soċjalment inklużiva u ġusta

Ekonomija tal-oċeani reżiljenti trid tiżgura trattament ġust għall-ħaddiema fuq il-baħar. Il-KESE jirrakkomanda miżuri biex jindirizzaw in-nuqqas ta’ ħaddiema, jitħeġġeġ it-tiġdid ġenerazzjonali, u jiġu pprovduti opportunitajiet ta’ taħriġ mill-ġdid ta’ ħiliet. Għandu jkun hemm fis-seħħ sistemi komprensivi ta’ appoġġ soċjali biex jipproteġu lill-ħaddiema, b’mod partikolari dawk li ma jistgħux jibdlu għal rwoli ġodda minħabba bidliet teknoloġiċi.

L-iżgurar ta’ oċeani b’saħħithom u reżiljenti

L-oċeani tagħna jinsabu taħt ħafna theddid mit-tibdil fil-klima, it-tniġġis, il-plastik u l-pressjonijiet tal-bniedem. Għalhekk qed nappellaw għal sforzi aktar b’saħħithom ta’ restawr u protezzjoni tal-baħar, u konservazzjoni sostenibbli allinjata mal-impenji globali dwar il-bijodiversità. Il-kisba ta’ “status ambjentali tajjeb” hija kruċjali wkoll għall-istabbiltà ekonomika u r-reżiljenza għall-klima. Barra minn hekk, għandna ninvestu b’mod urġenti fl-infrastruttura ekoloġika, fit-tnaqqis tat-tniġġis u fi Pjan Ewropew ta’ Adattament għat-Tibdil fil-Klima, waqt li nsaħħu t-tmexxija tal-UE fil-governanza globali tal-baħar.

L-iżgurar ta’ qafas komprensiv ta’ governanza tal-oċeani

Biex tingħata spinta lill-prosperità ekonomika waqt li jiġu rispettati l-limiti tal-pjaneta tagħna, il-KESE jappella għal kooperazzjoni reġjonali mal-komunitajiet lokali biex il-politiki jinżammu allinjati. Qed iħabrek wkoll għal ftehimiet internazzjonali aħjar, diplomazija tal-UE aktar b’saħħitha dwar l-oċeani, u gruppi ta’ ħidma ddedikati li jiffokaw fuq l-affarijiet marittimi fi ħdan l-istituzzjonijiet tal-UE.

Fl-aħħar nett, il-KESE jirrakkomanda wkoll li jittejjeb l-ippjanar tal-ispazju marittimu biex jiġu bbilanċjati l-interessi differenti, bħal bejn l-espansjoni tal-enerġija lil hinn mill-kosta u s-sajd u l-akkwakultura. L-għan huwa li jiġu promossi l-koeżistenza u s-sostenibbiltà waqt li jiġi żgurat li l-komunitajiet tas-sajd tradizzjonali jiġu ppreżervati kif ukoll involuti fit-teħid tad-deċiżjonijiet.

L-istudent ta’ sbatax-il sena, Adam Mokhtari, kien wieħed mir-rappreżentanti tal-Irlanda f’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek li saret f’Marzu fi Brussell bit-tema “Nagħtu vuċi liż-żgħażagħ”. Aktar tard huwa ppreżenta r-rakkomandazzjonijiet ta’ “L-Ewropa Tiegħek, Leħnek” fil-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili tal-KESE fejn tkellem f’sessjoni bit-titolu Nidentifikaw il-perkors tal-Ewropa - Il-konnessjoni mill-ġdid ta’ soċjetajiet polarizzati permezz tat-tagħlim komunitarju u l-edukazzjoni ċivika. Adam jiddeskrivi dak li għoġbu f’“L-Ewropa Tiegħek, Leħnek” u jaqsam l-istorja personali tiegħu biex jenfasizza għaliex irid Ewropa fejn kulħadd iħossu inkluż.

Minn Adam Mokhtari

Jien Adam Mokhtari, u kelli esperjenza mill-isbaħ meta rrappreżentajt lill-Irlanda f’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek tal-2025. Madwar 90 żagħżugħ u żagħżugħa minn madwar l-Ewropa ltaqgħu flimkien biex jaqsmu l-ideat u jsawru l-futur.  

Waħda mill-partijiet favoriti tiegħi kienet il-ħidma fi gruppi biex jiddiskutu kwistjonijiet importanti u jieħdu deċiżjonijiet. Tassew gawdejt ukoll l-attività fejn biddilna ma’ xulxin ir-rwoli ta’ semmiegħ, kelliem u osservatur, u ddiskutejna xi tfisser l-Ewropa għal kull wieħed minna personalment. Kull wieħed minna kellu seba’ minuti biex jitkellem, u b’hekk stajna naċċertaw li nstemgħet il-vuċi ta’ kulħadd.

Fl-aħħar, qbilna dwar ħames rakkomandazzjonijiet ewlenin. Dawn huma li l-gvernijiet isiru aktar trasparenti u jinkludu liż-żgħażagħ, it-tagħlim dwar ċittadinanza attiva fl-iskejjel, l-iżgurar tal-ugwaljanza għal kulħadd, li ż-żgħażagħ jingħataw vuċi reali fil-politika, u l-ħolqien ta’ pjan ta’ azzjoni b’saħħtu dwar il-klima.

Kelli l-unur nirrappreżenta lill-parteċipanti kollha ta’ L-Ewropa Tiegħek, Leħnek fil-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili tal-KESE, u naqsam ir-rakkomandazzjonijiet tagħna ma’ dawk li jfasslu l-politika. Dan kollu wrieni li l-ilħna taż-żgħażagħ huma importanti!

Il-qawwa tal-edukazzjoni

L-edukazzjoni għandha rwol enormi biex tgħin liż-żgħażagħ jinvolvu ruħhom fid-demokrazija. Tgħallimna kif naħsbu b’mod kritiku, nidentifikaw l-aħbarijiet foloz, u nieħdu azzjoni. Mingħajr l-appoġġ tal-iskola tiegħi, ma kienx ikolli din l-opportunità. Issa, irrid inħeġġeġ lill-oħrajn biex jinvolvu ruħhom ukoll.

F’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek, il-President tal-KESE, Oliver Röpke u l-Koordinatur tal-UE għaż-Żgħażagħ, Biliana Sirakova semgħu l-ideat tagħna u ħeġġewna nkomplu nistinkaw għall-bidla.

L-istorja tiegħi u għaliex l-inklużjoni hija importanti

Twelidt fl-Irlanda, iżda l-ġenituri tiegħi marru hemm lejn l-aħħar tas-snin 90. Meta waslu, esperjenzaw l-imħabba u r-rispett tal-poplu Irlandiż. Ommi u missieri qaluli li matul dak il-perjodu, ftit kien hemm diversità fl-Irlanda. Minkejja dan, il-ġenituri tiegħi għexu tajjeb fis-snin 90.

Jien Irlandiż u jien Ewropew. Għandi wirt Alġerin.  Xi drabi, ħassejtni differenti minn oħrajn, iżda fil-biċċa l-kbira nħossni bħal ħaddieħor.  Tgħallimt ħafna minn kulturi differenti, u naħseb li dan huwa dak li jagħmel il-ħajja aħjar. Kieku konna lkoll l-istess, il-ħajja tkun monotona.  Is-sigriet huwa li nkunu miftuħin għad-differenzi u l-fehim tal-oħrajn.

B’xorti ħażina, ċerti migranti u żgħażagħ illum jaffaċċjaw diskriminazzjoni, mibegħda u trattament inġust, li jistgħu jitħeġġu mill-media soċjali. Jeħtieġ li din is-sitwazzjoni tinbidel. Ma tantx ninsab kuntent nara dan. Xi immigranti fl-Irlanda issa jinsabu f’diffikultà, qed jgħixu fit-toroq, u jitqiesu bħala problema. Mhuwiex faċli, u hija ħaġa ta’ qsim il-qalb.

Kelli x-xorti nattendi skejjel fejn kulħadd iħossu inkluż, iżda mhux iż-żgħażagħ kollha għandhom dik l-esperjenza. Jeħtieġ li niżguraw li ż-żgħażagħ kollha jħossuhom aċċettati u jkollhom sens ta’ appartenenza, sabiex ma jħossuhomx li tħallew barra jew maqtugħin mis-soċjetà.

Nibnu futur aħjar

Biex l-Irlanda u l-Unjoni Ewropea jsiru aktar inklużivi, neħtieġu edukazzjoni aħjar dwar kulturi differenti u x’tagħmel l-UE għalina.  Dan se jgħin fil-fehim u se jtejjeb l-inklużjoni.

Neħtieġu avvenimenti komunitarji biex inlaqqgħu lin-nies flimkien u ninteraġixxu b’mod pożittiv ma’ xulxin. Jeħtieġ li aktar żgħażagħ ikunu involuti f’deċiżjonijiet fil-livell lokali, anke fi klabbs taż-żgħażagħ, klabbs sportivi jew skejjel, jew fil-livell tal-UE. Dan se jwassal biex iħossuhom inklużi fl-affarijiet li huma importanti għalihom. Irridu nuru liż-żgħażagħ kif jipparteċipaw.

Neħtieġu appoġġ mill-UE biex l-inklużjoni ssir prijorità.  Kien sabiħ ħafna li wieħed jisma’ li l-inklużjoni hija prijorità għall-KESE.

Dak li rrid għall-Ewropa

Ħafna żgħażagħ ma tantx jafu dwar x’tagħmel l-UE għalihom. L-UE għandha tagħmel aktar biex tgħinna ninvolvu ruħna fil-politika u fl-elezzjonijiet. 

Irrid Ewropa magħquda, ġusta u ta’ akkoljenza, fejn il-persuni kollha jħossuhom inklużi, irrispettivament mill-isfond tagħhom.

L-Ewropa Tiegħek, Leħnek urietni li ż-żgħażagħ jistgħu jagħmlu differenza. Anke jekk l-ideat tagħna mhux kollha jiġu aċċettati mill-ewwel, tal-inqas qed jingħataw widen. Bħala żagħżugħ Irlandiż b’wirt Alġerin, inħoss li l-opinjoni tiegħi hija rilevanti, u rrid li oħrajn ikollhom opportunità bħali.

L-edukazzjoni tista’ tgħin biex tlaqqa’ lin-nies flimkien, tiġġieled id-diskriminazzjoni, u tagħti vuċi liż-żgħażagħ. Se nieħu din l-esperjenza lura d-dar u nħeġġeġ lil oħrajn jinvolvu ruħhom. Il-futur tal-Ewropa jinsab f’idejna!  Hija l-Ewropa tagħna u għandna vuċi!

Adam Mokhtari huwa student ta’ 17-il sena mill-Irlanda. Huwa jattendi l-iskola sekondarja Bremore Educate Together f’Balbriggan qrib Dublin. B’passjoni għall-UE u biex is-soċjetajiet isiru aktar inklużivi u propseri, Adam ħa sehem f’L-Ewropa Tiegħek, Leħnek 2025 u kien rappreżentant tal-avveniment fil-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili ta’ din is-sena.

Jingħelbu l-firdiet: Kif is-soċjetà ċivili tista’ tiġġieled il-polarizzazzjoni dannuża

Fi żmien fejn is-soċjetajiet tagħna qed jiffaċċjaw polarizzazzjoni dejjem akbar u l-fiduċja fl-istituzzjonijiet demokratiċi qed tonqos, is-soċjetà ċivili jeħtiġilha tilqa’ l-isfida. Il-polarizzazzjoni, fiha nnifisha, mhux dejjem hija negattiva; id-dibattitu demokratiku jistagħna bil-perspettivi differenti. Madankollu, meta l-polarizzazzjoni twassal għal ostilità, diżinformazzjoni, u diviżjoni, din thedded il-pedamenti proprji tad-demokraziji tagħna.

Matul il-Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili ta’ din is-sena, rajna eżempji notevoli ta’ inizjattivi li jiġġieldu l-polarizzazzjoni dannuża. Il-Premju tal-KESE għas-Soċjetà Ċivili enfasizza l-organizzazzjonijiet li jaħdmu fuq il-litteriżmu medjatiku, il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni, u t-trawwim tad-djalogu interġenerazzjonali. Dawn huma t-tipi ta’ proġetti li jridu jiġu appoġġjati jekk irridu nibnu soċjetajiet reżiljenti u koeżivi.

Madwar l-Ewropa, qed naraw żieda fil-frammentazzjoni tas-soċjetà. L-isfidi huma numerużi: inugwaljanzi ekonomiċi, esklużjoni soċjali, miżinformazzjoni diġitali, u estremiżmu politiku. Iż-żieda reċenti ta’ movimenti populisti madwar l-Ewropa, it-tnaqqis fil-pluraliżmu tal-media, u t-tnaqqis fil-fiduċja fl-istituzzjonijiet juru kif il-polarizzazzjoni tixpruna l-iskuntentizza. Dawn ix-xejriet idgħajfu l-istrutturi demokratiċi u jnaqqsu l-koeżjoni soċjali. Fi żminijiet bħal dawn, is-soċjetà ċivili mhijiex biss parteċipant fil-proċess demokratiku – hija gwardjan tar-reżiljenza tiegħu.

L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili ilhom fuq quddiem nett fid-difiża tal-valuri demokratiċi. Huma jaġixxu bħala medjaturi, billi jippreżentaw diversi vuċijiet fid-diskussjonijiet, jiġġieldu kontra l-miżinformazzjoni, u jrawmu dibattiti pubbliċi infurmati. Huma jipprovdu pjattaforma għal dawk li jħossuhom mhux mismugħa, jippromovu politiki inklużivi li jegħlbu l-firdiet aktar milli japprofonduhom. Permezz tal-involviment ċiviku, diskussjonijiet ibbażati fuq il-fatti, u inizjattivi li jippromovu t-tolleranza, is-soċjetà ċivili tiġġieled b’mod attiv il-forzi tad-diviżjoni.

Il-KESE jemmen bis-sħiħ li t-tisħiħ tal-parteċipazzjoni u d-djalogu huwa l-unika triq ’il quddiem. Aħna naraw dan fil-ħidma tagħna kull jum – il-membri tagħna, li jirrappreżentaw lill-impjegaturi, lit-trade unions, u lill-NGOs, jinvolvu ruħhom f’dibattiti mqanqla, iżda dejjem bil-għan li tinstab bażi komuni. Is-saħħa tagħna tinsab fil-kunsens, u dan huwa l-mudell li jrid jiġi estiż madwar l-Ewropa.

Is-soċjetà ċivili għandha tingħata s-setgħa li taqdi r-rwol sħiħ tagħha fl-indirizzar tal-polarizzazzjoni. Dan ifisser li jiġi żgurat l-aċċess tagħhom għall-finanzjament, tiġi protetta l-kapaċità tagħhom li joperaw liberament, u jitrawwem ambjent fejn il-kontributi tagħhom għall-ħajja demokratika jiġu rikonoxxuti u apprezzati. Il-mekkaniżmi parteċipattivi, kemm jekk permezz ta’ konsultazzjonijiet maċ-ċittadini, inizjattivi fil-livell lokali, jew għodod ta’ demokrazija deliberattiva, iridu jissaħħu biex jiġi żgurat li n-nies iħossuhom inklużi fit-teħid tad-deċiżjonijiet.

Il-futur tal-Ewropa jiddependi fuq li ċ-ċittadini tagħha jħossuhom rappreżentati, impenjati u mismugħa. Is-soċjetà ċivili mhijiex aċċessorju għad-demokrazija – hija s-sinsla tagħha. Hekk kif ninnavigaw era ta’ diviżjoni, jeħtiġilna ngħammruha bl-għodod, ir-rikonoxximent u l-ispazju li teħtieġ biex tkompli tissalvagwardja l-valuri demokratiċi tagħna. Bit-trawwim tad-djalogu, il-promozzjoni tal-inklużjoni soċjali, u l-ġlieda kontra l-estremiżmu, is-soċjetà ċivili tista’ tkun il-forza li tibdel il-polarizzazzjoni minn sors ta’ kunflitt għal mutur ta’ dibattitu kostruttiv u progress soċjali.

Ejjew naħdmu flimkien biex niżguraw li d-diviżjoni ma tiddefinixxix il-futur tagħna. Minflok, ejjew nibnu Ewropa fejn id-diversità tal-opinjoni ssaħħaħ l-għaqda tagħna, fejn l-impenn jibni mill-ġdid il-fiduċja, u fejn is-soċjetà ċivili tkun minn ta’ quddiem biex tnaqqas id-distakk.

Oliver Röpke

Il-President tal-KESE

F’din il-ħarġa:

• Difiża Ewropea: kwistjoni ta’ nfiq għaqli u effiċjenti mill-membru tal-KESE Marcin Nowacki
• Il-pjan ReArm Europe minn Nicolas Gros-Verheyde

• Lenti fuq l-avveniment L-Ewropa Tiegħek, Leħnek:

  - L-involviment taż-żgħażagħ għandu jmur lil hinn milli sempliċiment nimmarkaw kaxxa minn Bruno António

  - Inħeġġu biex insaħħu l-pożizzjoni minn Kristýna Bulvasová

  - Żgħażagħ Moldovani jipparteċipaw f’“L-Ewropa Tiegħek, Leħnek”: Nibnu ġenerazzjoni li tħares lil hinn mil-limitazzjonijiet