Kull sena, aktar minn 10 miljun pazjent fl-Ewropa jibbenefikaw minn mediċina nukleari permezz tad-dijanjożi u t-trattament ta’ mard bħall-kanċer, iżda wkoll ta’ kundizzjonijiet kardjovaskulari u newrovaskulari.
Kull sena, aktar minn 10 miljun pazjent fl-Ewropa jibbenefikaw minn mediċina nukleari permezz tad-dijanjożi u t-trattament ta’ mard bħall-kanċer, iżda wkoll ta’ kundizzjonijiet kardjovaskulari u newrovaskulari.
It-teknoloġiji radjoloġiċi u nukleari li jużaw l-isotopi radjuattivi huma essenzjali fil-ġlieda kontra l-kanċer fl-istadji kollha tal-kura, fid-detezzjoni bikrija, fid-dijanjożi, fit-trattament u fil-kura palljativa.
L-għadd ta’ pazjenti li jibbenefikaw mill-mediċina nukleari qed jikber, prinċipalment minħabba l-iskoperti xjentifiċi. Ir-riċerkaturi u n-negozji Ewropej żviluppaw uħud mill-aħħar terapiji innovattivi tal-kanċer bir-radjoligands, bħall-farmaċewtiċi mmirati lejn tumur tal-kanċer endokrinali u tal-prostata u metastażi mifruxa. Pereżempju, l-Lutezju-177 huwa isotopu radjoattiv promettenti ħafna għall-kura tal-kanċer tal-prostata, li huwa responsabbli għal 90 000 mewta fl-Ewropa kull sena. Meta mqabbel mat-trattamenti tradizzjonali, it-terapija moderna tar-radjonuklidi toffri mmirar tajjeb taċ-ċelloli tal-kanċer u ħafna drabi tagħmel inqas ħsara lill-ġisem. Għexieren ta’ eluf ta’ pazjenti jiddependu fuq it-terapija bir-radjonuklidi mmirata, li ħafna drabi tkun l-unika kura disponibbli.
Madankollu, qabel ma tasal għand il-pazjent, il-katina tal-provvista tal-mediċina nukleari hija kumplessa ħafna. Hija tinkludi l-provvista ta’ materjali sors u l-ħżin, l-irradjazzjoni, l-ipproċessar, il-loġistika u l-applikazzjoni tagħhom. Ladarba jiġu prodotti l-isotopi radjuattivi, dawn iridu jiġu proċessati, trasportati u użati f’perjodu ta’ żmien relattivament qasir, xi wħud fl-istess ġurnata, oħrajn f’anqas minn ftit jiem, skont in-nofs ħajja tagħhom. Dawn jitħassru faċilment u malajr.
Huwa sorprendenti li dawn il-karatteristiċi mhumiex riflessi fit-trasport transfruntier u fil-proċeduri doganali. Pereżempju, fir-rigward tat-trasport transfruntier, jeżistu diversi ostakli li jwasslu għal sitwazzjonijiet fejn tista’ tingħata prijorità lill-gambli u mhux lill-isotopi radjuattivi li jkunu fi triqithom biex isalvaw ħajjet pazjent.
Huwa għalhekk li, fl-Opinjoni tiegħu dwar il-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, il-KESE jappella għal kooperazzjoni aħjar fost l-Istati Membri biex jitneħħew l-ostakli regolatorji. L-Opinjoni tagħti ħarsa lejn kull stadju tal-katina tal-provvista tal-isotopi radjuattivi fl-Ewropa u tidentifika l-ostakli fil-konsenji transfruntiera kif ukoll id-dipendenzi fuq pajjiżi terzi. Hija tippreżenta wkoll soluzzjonijiet għall-infrastruttura nieqsa fl-Ewropa u l-ħtieġa għal riċerka u żvilupp koordinati.
Fir-rakkomandazzjonijiet ippreżentati fl-Opinjoni tagħna, il-KESE jinsab allinjat mal-konklużjonijiet li ntlaħqu fis-summit ta’ April tal-kapijiet tal-Istati tal-UE, li enfasizzaw il-ħtieġa li jitnaqqsu d-dipendenzi strateġiċi tal-Ewropa f’setturi sensittivi bħas-saħħa u t-teknoloġiji kritiċi. Huma enfasizzaw ukoll, f’konformità mar-rapport ta’ Enrico Letta, il-ħtieġa li ssir enfasi fuq il-forniment transfruntier ta’ servizzi, kif ukoll il-moviment transfruntier tal-merkanzija, inklużi oġġetti essenzjali bħall-mediċini.
L-Ewropa jeħtiġilha tipprovdi inċentivi tal-produzzjoni sabiex tiżgura awtonomija strateġika aħjar fil-provvista ta’ isotopi radjuattivi. Minkejja li hija mexxejja dinjija fil-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, l-Ewropa għandha dipendenzi kritiċi fuq l-Istati Uniti u r-Russja għall-provvista tal-uranju metalliku b’arrikkiment baxx ta’ assaġġ għoli (HALEU) u għall-provvista ta’ ċerti isotopi arrikkiti għall-miri ta’ produzzjoni ta’ isotopi radjuattivi.
L-UE tibqa’ dipendenti ħafna mir-Russja għall-provvista ta’ miri tal-isotopi stabbli li jippermettu l-produzzjoni ta’ ċerti isotopi radjuattivi għal radjoterapiji molekulari moderni jew li qed jiġu żviluppati, bħall-Itterbju-176 użat għall-produzzjoni tal-Lutezju-177.
Dan jippreżenta sfida reali għall-katina tal-provvista għal dan l-isotopu radjoattiv speċifiku, li għalih id-domanda globali hija mistennija li tittripplika fis-snin li ġejjin.
Il-katina tal-provvista tiddependi wkoll fuq sistemi ta’ produzzjoni li jużaw reatturi jew aċċelleraturi, kif ukoll fuq l-ipproċessar u l-konsenja lill-isptarijiet. Sabiex jiġi żgurat aċċess ugwali għall-kura, l-Istati Membri, u b’mod partikolari ċ-ċentri ta’ riċerka u l-isptarijiet, għandhom jaħdmu aktar mill-qrib flimkien. L-aċċess għat-terapija tar-radjazzjoni mhuwiex uniformi fl-Istati Membri kollha tal-UE, speċjalment fil-fażi ta’ żvilupp u fil-fażi pilota. L-għan huwa li jkun hemm aċċess aktar rapidu għall-mediċini fil-fażi tar-riċerka jew f’użu ħanin, kif ukoll li jittejjeb l-aċċess għal sptarijiet żgħar li jista’ jkollhom nuqqas ta’ għarfien espert u infrastruttura. Għal xi pazjenti dan l-aċċess jista’ jkun vitali.
Il-finanzjament Ewropew tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni fil-mediċina nukleari, b’mod partikolari fil-programmi Orizzont u Euratom, huwa kruċjali biex jirrispondi għall-ħtiġijiet tal-pazjenti. L-Ewropa għandu jkollha proġetti strateġiċi ta’ interess komuni f’dan il-qasam taħt il-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) futur tal-UE. L-istrateġija SAMIRA tal-Kummissjoni Ewropea u l-Inizjattiva Qafas Ewropea dwar ir-Radjoisotopi (ERVI) b’rabta mal-Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer huma proġetti siewja. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tmur lil hinn u tinkludi l-mediċina nukleari b’mod aktar prominenti fil-Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer u fil-Missjoni dwar il-Kanċer ta’ Orizzont Ewropa.
L-Istati Membri għandhom jiffinanzjaw ukoll il-politiki tas-saħħa pubblika b’enfasi fuq it-teknoloġiji radjoloġiċi u nukleari mediċi. Dan se jagħti sinjal pożittiv lill-industrija u se jippermetti li r-riċerka u l-innovazzjoni kif ukoll l-infrastruttura industrijali jiġu żviluppati u jikbru fl-Ewropa. Se jattira wkoll aktar nies lejn is-settur.
Bħala konklużjoni huwa biss permezz ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet politiċi kuraġġużi li se nkunu nistgħu niżguraw aħjar il-provvista tal-isotopi radjuattivi fl-Ewropa u nilħqu d-domanda dejjem tikber tal-pazjenti.
Minkejja li hija mexxejja dinjija fil-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, l-Ewropa tiddependi ħafna minn pajjiżi terzi għal materjali ta’ sors ewlenin u operazzjonijiet ta’ pproċessar speċifiċi. Dan għandu l-potenzjal li jfixkel il-ktajjen tal-provvista u jhedded l-aċċess ta’ ħafna Ewropej għal dijanjożi u trattament li jsalvaw il-ħajja. Biex inreġġgħu lura din it-tendenza u nilħqu d-domanda dejjem tikber mill-pazjenti, neħtieġu investiment pubbliku u privat fir-riċerka u l-iżvilupp u f’infrastruttura ġdida tal-produzzjoni, regolamentazzjoni soda u deċiżjonijiet politiċi kuraġġużi, tenfasizza r-relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar il-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, Alena Mastantuono.
Minkejja li hija mexxejja dinjija fil-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, l-Ewropa tiddependi ħafna minn pajjiżi terzi għal materjali ta’ sors ewlenin u operazzjonijiet ta’ pproċessar speċifiċi. Dan għandu l-potenzjal li jfixkel il-ktajjen tal-provvista u jhedded l-aċċess ta’ ħafna Ewropej għal dijanjożi u trattament li jsalvaw il-ħajja. Biex inreġġgħu lura din it-tendenza u nilħqu d-domanda dejjem tikber mill-pazjenti, neħtieġu investiment pubbliku u privat fir-riċerka u l-iżvilupp u f’infrastruttura ġdida tal-produzzjoni, regolamentazzjoni soda u deċiżjonijiet politiċi kuraġġużi, tenfasizza r-relatur tal-Opinjoni tal-KESE dwar il-provvista ta’ isotopi radjuattivi mediċi, Alena Mastantuono.
Fl-aħħar artikolu għall-kolonna tagħna, Jien se nivvota.U inti? il-Kap tal-Promozzjoni u l-Kampanji fl-Unjoni tal-Għomja Ewropea, Antoine Fobe, jikteb dwar it-talbiet li saru mill-organizzazzjoni tiegħu biex l-elezzjonijiet isiru aktar aċċessibbli. Minkejja l-isforzi investiti mill-organizzazzjonijiet tal-persuni b’diżabilità, mill-KESE u mill-Parlament Ewropew, għal darb’ oħra huwa tard wisq biex l-elezzjonijiet Ewropej ikunu ta’ eżempju.
Fl-aħħar artikolu għall-kolonna tagħna, Jien se nivvota.U inti? il-Kap tal-Promozzjoni u l-Kampanji fl-Unjoni tal-Għomja Ewropea, Antoine Fobe, jikteb dwar it-talbiet li saru mill-organizzazzjoni tiegħu biex l-elezzjonijiet isiru aktar aċċessibbli. Minkejja l-isforzi investiti mill-organizzazzjonijiet tal-persuni b’diżabilità, mill-KESE u mill-Parlament Ewropew, għal darb’ oħra huwa tard wisq biex l-elezzjonijiet Ewropej ikunu ta’ eżempju.
Il-Maċedonja ta’ Fuq tinsab f’mument kritiku fit-tfittxija tagħha għall-adeżjoni mal-UE, peress li l-vjaġġ tal-pajjiż ġie mxekkel minn ostakli u dewmien ikkawżati minn tilwim bilaterali mhux solvut u tnaqqis fl-appoġġ pubbliku. Minkejja dawn l-ostakli, il-wegħda ta’ prosperità ekonomika u stabbiltà reġjonali tkompli tixpruna x-xewqa tal-pajjiż li jissieħeb fl-UE.
Il-Maċedonja ta’ Fuq tinsab f’mument kritiku fit-tfittxija tagħha għall-adeżjoni mal-UE, peress li l-vjaġġ tal-pajjiż ġie mxekkel minn ostakli u dewmien ikkawżati minn tilwim bilaterali mhux solvut u tnaqqis fl-appoġġ pubbliku. Minkejja dawn l-ostakli, il-wegħda ta’ prosperità ekonomika u stabbiltà reġjonali tkompli tixpruna x-xewqa tal-pajjiż li jissieħeb fl-UE.
L-istħarriġ tal-opinjoni pubblika juri xejra inkwetanti hekk kif l-appoġġ għas-sħubija fl-UE naqas f’dawn l-aħħar snin. Dan it-tnaqqis jirrifletti frustrazzjoni vasta minħabba l-pass kajman tal-progress u n-nuqqas perċepit ta’ impenn mill-Istati Membri tal-UE.
It-triq tal-pajjiż lejn l-adeżjoni mal-UE kienet mimlija bi kwistjonijiet kumplessi li jestendu lil hinn mill-fruntieri tal-Maċedonja ta’ Fuq. Kriżi ta’ demokrazija u instabbiltà politika fir-reġjun u fost l-Istati Membri tal-UE, flimkien maż-żieda tan-nazzjonaliżmu tal-lemin, joħolqu sfidi sinifikanti għall-proċess ta’ integrazzjoni. Madankollu, fost dawn l-isfidi, hemm lok għal ottimiżmu u tiġdid, peress li ħafna nies iqisu l-integrazzjoni tal-UE bħala triq lejn prosperità futura u standards tal-għajxien imtejba. Huwa promettenti wkoll li l-pajjiż diġà huwa allinjat pjuttost tajjeb mal-leġiżlazzjoni tal-UE.
Hi u timxi ’l quddiem, il-Maċedonja ta’ Fuq trid tagħti prijorità lill-progress fir-riformi u l-kapitoli tan-negozjati f’oqsma kritiċi bħall-istat tad-dritt, il-ġustizzja, id-demokrazija u amministrazzjoni pubblika aħjar. Progress viżibbli f’dawn l-oqsma xprunat mill-proċess ta’ adeżjoni mal-UE jsaħħaħ ukoll l-appoġġ pubbliku għall-UE. L-impenn lejn il-valuri demokratiċi, il-kooperazzjoni reġjonali u l-insegwiment ta’ destin Ewropew kondiviż ser ikunu kruċjali hekk kif il-pajjiż jinnaviga l-intoppi fit-triq tal-adeżjoni tiegħu.
Filwaqt li l-pajjiż ikollu juri maturità politika u jwettaq ir-riformi meħtieġa, l-UE trid turi lill-poplu tal-Maċedonja ta’ Fuq li l-proċess ta’ adeżjoni huwa ġust, ibbażat fuq il-mertu u li qed jipprogressa. Trid tintwera r-rieda politika biex tiġi avvanzata l-adeżjoni, kif muri lejn l-Ukrajna; il-progress irid jiġi ppremjat u jittieħdu passi biex tiġi garantita kapaċità adegwata fuq iż-żewġ naħat biex imexxu l-proċess.
Fl-aħħar nett, għandu jkun ċar li ma hemm l-ebda alternattiva aħjar, għall-benefiċċju ta’ kulħadd, għall-Maċedonja ta’ Fuq jew għar-reġjun kollu li jissieħeb fl-UE. Wara kollox, il-Maċedonja ta’ Fuq jista’ jkun pajjiż żgħir iżda l-wirt kulturali rikk, il-pożizzjoni strateġika u l-impenn lejn il-valuri demokratiċi jġibu stabbiltà reġjonali u opportunitajiet għat-tkabbir ekonomiku, fl-istess ħin li jissaħħu d-diversità u l-koeżjoni tal-UE.
Merħba f’The Grassroots View, il-podcast tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). F’dan l-episodju, se nagħtu ħarsa lejn il-kumplessitajiet tal-governanza ekonomika u l-isfidi li qed jiffaċċja x-xenarju ekonomiku Ewropew. Se nsiru nafu aktar dwar il-livell ta’ kunsens fir-rigward tal-governanza ekonomika fost il-pajjiżi tal-UE u l-għażliet diffiċli li l-Ewropa se jkollha tagħmel biex tadatta l-ekonomija tagħha għad-domandi tas-seklu 21.
Merħba f’The Grassroots View, il-podcast tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). F’dan l-episodju, se nagħtu ħarsa lejn il-kumplessitajiet tal-governanza ekonomika u l-isfidi li qed jiffaċċja x-xenarju ekonomiku Ewropew. Se nsiru nafu aktar dwar il-livell ta’ kunsens fir-rigward tal-governanza ekonomika fost il-pajjiżi tal-UE u l-għażliet diffiċli li l-Ewropa se jkollha tagħmel biex tadatta l-ekonomija tagħha għad-domandi tas-seklu 21.
Magħna se jkollna lil Luca Jahier, eks President tal-KESE u president attwali tal-Grupp dwar is-Semestru Ewropew tal-KESE, Margarida Marques, MEP mill-Alleanza Progressiva tas-Soċjalisti u d-Demokratiċi, Maria Demertzis, riċerkatriċi anzjana minn Bruegel, u Maria Tadeo, korrispondent fi Brussell. (tk)
Fil-Jum għall-Pubbliku tradizzjonali tiegħu, nhar is-Sibt 4 ta’ Mejju 2024, il-Kumitat fetaħ il-bibien tiegħu bl-għan li jipprovdi informazzjoni u motivazzjoni lin-nies dwar ir-rwol tiegħu fost l-istituzzjonijiet Ewropej u dwar l-elezzjonijiet Ewropej li jmiss.
Fil-Jum għall-Pubbliku tradizzjonali tiegħu, nhar is-Sibt 4 ta’ Mejju 2024, il-Kumitat fetaħ il-bibien tiegħu bl-għan li jipprovdi informazzjoni u motivazzjoni lin-nies dwar ir-rwol tiegħu fost l-istituzzjonijiet Ewropej u dwar l-elezzjonijiet Ewropej li jmiss.
Matul il-jum, il-KESE organizza għadd ta’ attivitajiet fis-sede tiegħu, il-bini Jacques Delors fi Brussell. Il-parteċipanti setgħu jżuru l-bini u jiskopru x’jista’ jagħmel il-KESE għan-nies, jitgħallmu dwar ir-rwol tal-Kumitat fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE, u jaqsmu l-interessi u t-tħassib tagħhom mal-membri tal-KESE.
Il-viżitaturi kellhom ukoll l-opportunità jaraw x’jagħmlu l-membri tal-KESE lura f’pajjiżhom u jieħdu sehem f’attivitajiet diretti bħal logħob interattiv, kwiżż dwar l-UE, u pittura tal-wiċċ għat-tfal.
Filgħodu, il-Kumitat ta merħba wkoll lil grupp ta’ membri u persunal tal-KESE wara li waslu minn vjaġġ bir-rota ta’ mijiet ta’ kilometri madwar Franza u l-Belġju biex titqajjem kuxjenza dwar l-importanza tal-elezzjonijiet Ewropej.
Immexxi mill-membru tal-KESE Bruno Choix mill-Grupp ta’ Min Iħaddem, il-grupp ta’ ċiklisti vvjaġġa minn Caen (Franza) lejn Brussell fuq 4 t’ijiem, b’total ta’ madwar 500 km; fejn ingħaqdu magħhom membri u persunal oħrajn tal-KESE fl-aħħar ġibda minn Waterloo sas-sede tal-KESE fi Brussell. (mp)
Is-Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni (REX) tal-KESE organizzat it-tieni kampanja u konferenza tagħha dwar il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni bħala parti mill-proġett ġenerali tagħha dwar id-diżinformazzjoni, li se jiġi implimentat bl-għajnuna tas-soċjetà ċivili.
Is-Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni (REX) tal-KESE organizzat it-tieni kampanja u konferenza tagħha dwar il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni bħala parti mill-proġett ġenerali tagħha dwar id-diżinformazzjoni, li se jiġi implimentat bl-għajnuna tas-soċjetà ċivili.
Wara l-kampanja ta’ suċċess fil-Bulgarija, din id-darba l-avveniment sar fil-Moldova, fit-18 ta’ April. Dan l-aħħar il-pajjiż saħħaħ il-kapaċitajiet tiegħu fil-qasam tad-djalogu u l-komunikazzjonijiet strateġiċi billi waqqaf żewġ korpi ddedikati: iċ-Ċentru għall-Komunikazzjonijiet Strateġiċi u l-Ġlieda kontra d-Diżinformazzjoni, u ċ-Ċentru għall-Inizjattivi Ċivili għall-Minoranzi Nazzjonali.
Il-Konferenza saret f’kooperazzjoni mal-Università tal-Istat tal-Moldova f’Chișinău.
Fid-diskors tiegħu waqt il-konferenza, il-President tal-KESE Oliver Röpke enfasizza l-importanza tal-promozzjoni tad-djalogu u l-involviment taċ-ċittadini kollha, minn diversi sfondi u komunitajiet, fil-ġlieda kontra l-indħil barrani u d-diżinformazzjoni.
Tipikament id-diżinformazzjoni tinfirex fost il-popolazzjoni, ħafna drabi b’mod orizzontali, li jfisser li l-aħjar mod biex tiġi indirizzata l-problema mhuwiex b’approċċ minn fuq għal isfel iżda permezz tar-riflessjoni u l-involviment dirett taċ-ċittadini. Huwa hawn fejn is-soċjetà ċivili organizzata tista’ taqdi rwol kruċjali, peress li d-diżinformazzjoni qed tirvina n-nisġa tas-soċjetajiet tagħna.
Ana Revenco, Direttur taċ-Ċentru għall-Komunikazzjonijiet Strateġiċi u l-Ġlieda kontra d-Diżinformazzjoni u waħda mill-kelliema ewlenin fil-konferenza, enfasizzat li ċ-ċittadini ma jistgħux jiġġieldu d-diżinformazzjoni waħedhom u ċ-Ċentru jista’ jtejjeb il-ħiliet tagħhom sabiex id-diżinformazzjoni tossika tiġi miġġielda fit-tul.
“Il-qerda tad-diżinformazzjoni mhix għan realistiku. L-isforzi konġunti tagħna se jkunu mmirati lejn il-konfutazzjoni u l-prevenzjoni tal-aħbarijiet foloz, u l-mitigazzjoni tal-impatt malizzjuż li għandhom fuq is-soċjetajiet tagħna,” żiedet tgħid.
Mihai Peicov, mexxej taċ-Ċentru għall-Inizjattivi Ċivili għall-Minoranzi Nazzjonali, qal li l-ħolqien ta’ dan iċ-ċentru mill-gvern kien pass importanti għall-integrazzjoni ta’ kulħadd fis-soċjetà. Huwa żied jgħid li neħtieġu politiki edukattivi ġodda għall-minoranzi.
Il-Konferenza enfasizzat ir-rwol tal-edukazzjoni u l-enfasi fuq iż-żgħażagħ, peress li ħafna mill-għarfien ġie mill-iżgħar popolazzjonijiet, studenti u ġurnalisti li attendew għaliha.
Tista’ tara l-filmat tar-rapport dwar il-konferenza hawnhekk.
Wara 20 sena fil-kamra ta’ stennija tal-UE, il-Maċedonja ta’ Fuq rat l-appoġġ pubbliku għas-sħubija fl-UE jonqos. Madankollu, minkejja l-pass kajman tal-progress, l-ostakli u d-dewmien (il-Maċedonja ta’ Fuq ingħatat status ta’ kandidat f’Diċembru 2005 iżda kellhom jgħaddu 15-il sena qabel ma bdew it-taħditiet dwar l-adeżjoni, li huwa l-itwal perjodu bħal dan fl-istorja tal-UE), il-wegħda ta’ prosperità ekonomika u stabbiltà reġjonali tkompli tixpruna x-xewqa tan-nazzjon li jingħaqad mal-blokk. Iżda l-UE trid turi wkoll li hija lesta li tavvanza l-proċess ta’ adeżjoni u tippremja l-progress, tikteb il-mistiedna sorpriża tagħna, Biljana Spasovska, id-Direttur Eżekuttiv tan-Network għall-Iżvilupp tas-Soċjetà Ċivili tal-Balkani u “membru kandidat tat-tkabbir” għall-Maċedonja ta’ Fuq fil-KESE.
Wara 20 sena fil-kamra ta’ stennija tal-UE, il-Maċedonja ta’ Fuq rat l-appoġġ pubbliku għas-sħubija fl-UE jonqos. Madankollu, minkejja l-pass kajman tal-progress, l-ostakli u d-dewmien (il-Maċedonja ta’ Fuq ingħatat status ta’ kandidat f’Diċembru 2005 iżda kellhom jgħaddu 15-il sena qabel ma bdew it-taħditiet dwar l-adeżjoni, li huwa l-itwal perjodu bħal dan fl-istorja tal-UE), il-wegħda ta’ prosperità ekonomika u stabbiltà reġjonali tkompli tixpruna x-xewqa tan-nazzjon li jingħaqad mal-blokk. Iżda l-UE trid turi wkoll li hija lesta li tavvanza l-proċess ta’ adeżjoni u tippremja l-progress, tikteb il-mistiedna sorpriża tagħna, Biljana Spasovska, id-Direttur Eżekuttiv tan-Network għall-Iżvilupp tas-Soċjetà Ċivili tal-Balkani u “membru kandidat tat-tkabbir” għall-Maċedonja ta’ Fuq fil-KESE.
Biljana Spasovska hija d-Direttur Eżekuttiv tan-Netwerk għall-Iżvilupp tas-Soċjetà Ċivili tal-Balkani (BCSDN), network reġjonali ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li jaħdmu flimkien biex isaħħu l-pożizzjoni tas-soċjetà ċivili fil-Balkani u l-iżvilupp tagħha. Hija wkoll kopresident attwali tas-Sħubija tal-Organizzazzjonijiet tas-Soċjetà Ċivili għall-Effikaċja tal-Iżvilupp, membru tal-Istandard Globali għas-Sħubija dwar ir-Responsabbiltà tal-Organizzazzjonijiet tas-Soċjetà Ċivili, u “membru kandidat tat-tkabbir” tal-KESE.
Biljana għandha aktar minn għaxar snin esperjenza fit-tmexxija tal-isforzi ta’ politika u ta’ promozzjoni mmirati lejn it-tisħiħ tar-rwol tas-soċjetà ċivili fil-Balkani u l-vuċi tagħha fil-proċessi ta’ politika nazzjonali u tal-UE. Hija mexxiet u kkontribwiet għal diversi proġetti kollaborattivi reġjonali, tal-UE u globali mmirati lejn it-trawwim ta’ ambjent tas-soċjetà ċivili aktar abilitanti, politika tat-tkabbir tal-UE aktar kredibbli, responsabbiltà mtejba tas-soċjetà ċivili u kooperazzjoni għall-iżvilupp aktar effettiva.
Hija għandha MA fl-Istudji Interdixxiplinari mill-Università ta’ Bolonja u qed issegwi dottorat fil-Globalizzazzjoni u d-Demokrazija.
Il-konferenza saret fil-Brussels Convention Centre (SQUARE), laqqgħet aktar minn 1000 parteċipant u 150 kelliem, u wriet soluzzjonijiet ċirkolari li jħallu impatt, iggwidati mill-aħħar sejbiet xjentifiċi. Id-delegati tal-KESE qasmu l-istorja ta’ suċċess tal-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari.
Cillian Lohan, membru tal-KESE u kofundatur tal-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari, faħħar il-Pjattaforma bħala n-“network ta’ networks,” li jgħaqqad it-tfassil tal-politika u s-soċjetà ċivili għall-progress ċirkolari. Anders Ladefoged, membru tal-Grupp ta’ Tmexxija tal-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari, enfasizza r-rwol tagħha fid-diskussjoni tal-progress u l-lakuni ċirkolari tal-Ewropa, bħala pjattaforma għall-kollaborazzjoni u t-tagħlim. Maria Nikolopoulou, membru tal-KESE, enfasizzat l-interattività dejjem tikber tal-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari, li tiffaċilita d-djalogu permezz ta’ inizjattivi bħal #EUCircularTalks.
Matul il-plenarja tal-għeluq tal-konferenza, il-Kummissarju għas-Sħubijiet Internazzjonali, Jutta Urpilainen, ħabbret żewġ inizjattivi li jappoġġjaw it-tranżizzjoni globali lejn ekonomija ċirkolari: iċ-Ċentru tal-UE għar-Riżorsi tal-Ekonomija Ċirkolari iffinanzjat mill-Kummissjoni Ewropea bi EUR 15-il miljun, u l-programm “SWITCH to Circular Economy in East and Southern Africa” (għall-promozzjoni tal-ekonomija ċirkolari fil-Lvant u n-Nofsinhar tal-Afrika), li għalih il-Kummissjoni se tikkontribwixxi EUR 40 miljun fuq ħames snin. Il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari wiegħdet appoġġ għaż-żewġ inizjattivi.
Il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari, li tnediet mill-KESE u l-Kummissjoni Ewropea fl-2017, tippromovi d-djalogu, ixxerred prattiki tajbin u tipprovdi informazzjoni dwar l-ekonomija ċirkolari biex il-viżjonijiet jinbidlu f’azzjonijiet. Il-KESE ilu jippromovi b’mod attiv iċ-ċirkolarità sa mill-2015 meta appoġġja l-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għal Ekonomija Ċirkolari. Il-Pjattaforma sservi bħala sforz konġunt biex tinvolvi lill-partijiet ikkonċernati kollha fit-twettiq ta’ viżjoni ċirkolari, bil-għan li taċċellera t-tranżizzjoni permezz tad-djalogu u l-kooperazzjoni. (ks)
Dr Jarosław Pietras, eks Viċi Kap Negozjatur għall-adeżjoni tal-Polonja mal-UE, jirrifletti dwar l-impatt tat-tkabbir li seħħ 20 sena ilu u l-benefiċċji ekonomiċi u oħrajn li ġab miegħu mhux biss għall-Polonja u pajjiżi oħra li ssieħbu iżda għall-UE kollha kemm hi. Id-deċiżjoni li l-Unjoni Ewropea tiġi estiża fl-2004 kienet xhieda tal-impenn tal-Unjoni għall-unità, id-diversità u s-solidarjetà. Illum, għad hemm tagħlimiet siewja li għandhom jittieħdu minnha għal kwalunkwe negozjati futuri ta’ qabel l-adeżjoni.
Dr Jarosław Pietras, eks Viċi Kap Negozjatur għall-adeżjoni tal-Polonja mal-UE, jirrifletti dwar l-impatt tat-tkabbir li seħħ 20 sena ilu u l-benefiċċji ekonomiċi u oħrajn li ġab miegħu mhux biss għall-Polonja u pajjiżi oħra li ssieħbu iżda għall-UE kollha kemm hi. Id-deċiżjoni li l-Unjoni Ewropea tiġi estiża fl-2004 kienet xhieda tal-impenn tal-Unjoni għall-unità, id-diversità u s-solidarjetà. Illum, għad hemm tagħlimiet siewja li għandhom jittieħdu minnha għal kwalunkwe negozjati futuri ta’ qabel l-adeżjoni.
Wara 20 sena, jidher pjuttost ċar li d-dħul tal-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali, flimkien ma’ Malta u Ċipru, fl-UE mhux biss irrappreżenta “tkabbir kbir” iżda kien pass storiku għall-Unjoni Ewropea kollha. L-impatt kien profond, b’mod partikolari fuq ix-xenarju ekonomiku tal-pajjiżi li kienu għadhom kif issieħbu.
It-tkabbir ta spinta sinifikanti lill-istandard tal-għajxien fil-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali. It-tmien pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali – ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, is-Slovakkja u s-Slovenja – kollettivament esperjenzaw żieda notevoli fil-PDG per capita tal-parità tal-kapaċità tal-akkwist tagħhom, li qabżet dik li kieku kienet tinkiseb li kieku ma ssiħbux fl-UE. L-istatistika dejjem tirreferi għall-medji dwar il-benefiċċji tanġibbli li ġġib magħha l-integrazzjoni. Ta’ min jinnota li anke jekk il-kisbiet ma kinux imqassma b’mod ugwali fost l-Istati Membri, b’xi wħud jesperjenzaw titjib aktar sinifikanti minn oħrajn, il-pajjiżi kollha wrew titjib sinifikanti. Pereżempju, il-Litwanja u l-Polonja kienu fuq quddiem nett, u kisbu l-aktar benefiċċji sostanzjali mis-sħubija fl-UE, iżda l-Estonja u s-Slovenja għamlu inqas progress minħabba l-isfidi li ffaċċjaw, speċjalment minħabba l-impatt tal-kriżi finanzjarja tal-2008.
L-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea wasslet għal era ġdida ta’ prosperità ekonomika għall-Polonja u l-kontropartijiet tagħha fl-Ewropa Ċentrali. Il-Polonja, b’mod partikolari, tispikka bħala storja ta’ suċċess tal-iżvilupp ta’ wara l-adeżjoni. Il-pajjiż esperjenza tkabbir ekonomiku bla preċedent, bil-PDG tiegħu jirdoppja bejn l-2004 u l-2022. Bl-istess mod, Stati Membri oħra fir-reġjun raw ukoll tkabbir sostanzjali fil-PDG per capita tagħhom, għalkemm b’rati li jvarjaw. Is-Slovakkja u l-Litwanja, pereżempju, urew progress ta’ min ifaħħru, li kompla jnaqqas id-distakk fl-iżvilupp mal-Ewropa tal-Punent. Id-data statistika minn dan il-perjodu tagħti stampa tar-reżiljenza u d-dinamiżmu, peress li dawn il-pajjiżi sfruttaw is-sħubija fl-UE biex jixprunaw l-espansjoni ekonomika u jsaħħu l-kompetittività globali tagħhom. Din il-kisba notevoli tenfasizza l-impatt trasformattiv tal-integrazzjoni tal-UE fuq l-ekonomiji tal-Istati Membri l-ġodda kollha. U dan seħħ minkejja l-impatt tal-kriżi finanzjarja, li matulha l-membri l-ġodda tal-UE kisbu rati ta’ tkabbir ogħla milli mistenni.
Il-perjodu ta’ wara t-tkabbir tal-UE fl-2004 ma kienx mingħajr l-isfidi tiegħu. Pereżempju, il-kriżi finanzjarja globali tal-2008 ħasdet l-ekonomija Ewropea kollha, u ttestjat ir-reżiljenza kemm tal-Istati Membri stabbiliti kif ukoll ta’ dawk li kienu għadhom kif ġew integrati. Minkejja l-effetti negattivi tal-kriżi, il-membri l-ġodda tal-UE wrew reżiljenza notevoli, u qabżu l-projezzjonijiet inizjali tat-tkabbir. Il-kapaċità tagħhom li jegħlbu l-maltempata u jżommu rati pożittivi ta’ tkabbir enfasizzat is-saħħa tal-ekonomiji tagħhom u l-benefiċċji tal-integrazzjoni tal-UE. Fl-istess ħin li l-kriżi ħolqot sfidi sinifikanti, hija pprovdiet ukoll opportunità għal dawn il-pajjiżi biex jibbenefikaw bis-sħiħ mir-rabta mill-qrib mal-ekonomija Ewropea. Dan kien ukoll test ta’ kemm il-pajjiżi li ssieħbu ġodda kienu impenjati lejn il-valuri Ewropej u s-solidarjetà fi żminijiet ta’ avversità.
Matul il-proċess tan-negozjati, is-soċjetà ċivili Pollakka ħarġet bħala forza b’saħħitha għall-bidla u l-progress. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, il-movimenti fil-livell lokali u l-gruppi ta’ promozzjoni kellhom rwol kruċjali fil-promozzjoni tal-integrazzjoni tal-UE u r-rispett tal-valuri demokratiċi fil-Polonja. L-isforzi bla waqfien tagħhom biex jissensibilizzaw, jimmobilizzaw l-appoġġ u jżommu lill-mexxejja responsabbli kienu strumentali fit-tiswir tal-fehma pubblika u fl-ixprunar ta’ bidla pożittiva. Billi involviet ruħha b’mod attiv maċ-ċittadini, rawmet id-djalogu u ppromoviet it-trasparenza, is-soċjetà ċivili Pollakka għenet biex tiżgura li l-proċess tan-negozjati jibqa’ inklużiv, demokratiku u reattiv għall-ħtiġijiet tal-poplu. Il-kontributi tagħhom mhux biss iffaċilitaw l-adeżjoni tal-Polonja mal-UE iżda saħħew ukoll il-pedamenti tad-demokrazija u tas-soċjetà ċivili fil-pajjiż.
Id-deċiżjoni li l-Unjoni Ewropea tiġi estiża fl-2004 kienet xhieda tal-impenn tal-Unjoni għall-unità, id-diversità u s-solidarjetà. Billi laqgħet fi ħdanha l-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali, flimkien ma’ Malta u Ċipru, l-UE espandiet il-potenzjal ekonomiku, ir-rikkezza kulturali u l-influwenza ġeopolitika tagħha. L-adeżjoni ta’ dawn il-pajjiżi ġabet magħha perspettivi, talenti u opportunitajiet ġodda għall-Unjoni, u arrikkiet il-patrimonju tagħha tad-diversità u saħħet il-preżenza globali tagħha. Minn perspettiva ġeopolitika, it-tkabbir saħħaħ l-influwenza u l-istabbiltà tal-UE billi integra l-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant fil-qafas tagħha ta’ kooperazzjoni u kollaborazzjoni. Istituzzjonalment, it-tkabbir iddiversifika l-perspettivi tal-UE u approfondixxa l-integrazzjoni tagħha, u witta t-triq għal Unjoni aktar magħquda u reżiljenti.
Waqt li nirriflettu fuq l-esperjenzi tat-tkabbir tal-UE tal-2004, hemm lezzjonijiet siewja li għandhom jinsiltu, speċjalment fir-rigward tal-proċess tan-negozjati u t-tħejjijiet ta’ qabel l-adeżjoni. Kieku kelli nibda vjaġġ simili llum, inħeġġeġ li ssir enfasi akbar fuq il-kundizzjonijiet ta’ qabel l-adeżjoni u l-mekkaniżmi ta’ appoġġ fin-negozjati futuri kollha, b’mod partikolari fl-oqsma tal-governanza u l-istat tad-dritt. Huwa essenzjali li jiġi żgurat li l-pajjiżi kandidati jissodisfaw il-kriterji u l-istandards meħtieġa qabel ma jissieħbu fl-UE biex tiġi ssalvagwardjata l-integrità tal-Unjoni u jinżammu l-valuri tagħha. Barra minn hekk, l-għoti ta’ appoġġ u assistenza adegwati lill-pajjiżi kandidati matul il-proċess tan-negozjati huwa kruċjali għall-integrazzjoni b’suċċess u l-istabbiltà fit-tul tagħhom fl-UE.
Fil-qalba tal-proċess tan-negozjati għat-tkabbir tal-UE tal-2004 kien hemm impenn kondiviż għat-trawwim tal-istabbiltà, id-demokrazija u l-prosperità fl-Ewropa kollha. Ix-xewqa li jissaħħu r-rabtiet ta’ kooperazzjoni u solidarjetà fost il-pajjiżi Ewropej iggwidat in-negozjati, peress li kemm il-pajjiżi kandidati kif ukoll il-membri eżistenti tal-UE rrikonoxxew il-benefiċċji reċiproċi tat-tkabbir. Waqt li n-negozjati kienu kumplessi u ta’ sfida, fl-aħħar mill-aħħar kienu xprunati minn viżjoni kondiviża ta’ Ewropa magħquda u prospera, fejn il-pajjiżi kollha setgħu jifjorixxu flimkien fil-qafas tal-Unjoni Ewropea.
Hekk kif il-pajjiżi kandidati tal-UE jinsabu fi triqithom lejn l-adeżjoni fl-2024, hemm diversi kunsiderazzjonijiet ewlenin li għandna nqisu. L-ewwel nett, il-prijoritizzazzjoni tar-riformi li jallinjaw mal-istandards u l-valuri tal-UE hija essenzjali għal integrazzjoni b’suċċess u stabbiltà fit-tul fl-Unjoni. Dan jinkludi t-tisħiħ tal-istituzzjonijiet demokratiċi, il-promozzjoni tal-istat tad-dritt u s-salvagwardja tad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali. Barra minn hekk, l-involviment proattiv mal-membri eżistenti tal-UE biex tinbena l-fiduċja u l-appoġġ huwa kruċjali għal tranżizzjoni bla xkiel fl-Unjoni. Billi juru impenn ġenwin għall-valuri u l-kooperazzjoni Ewropej, il-pajjiżi kandidati jistgħu jwittu t-triq għal futur aħjar tagħhom fi ħdan l-Unjoni Ewropea.
Jaroslaw Pietras attwalment huwa riċerkatur mistieden fil-Wilfried Martens Centre for European Studies fi Brussell u professur mistieden fil-College of Europe fi Bruges.
Huwa ħadem bħala parti mit-tim li nnegozja l-adeżjoni tal-Polonja mal-UE mill-1998, meta bdew in-negozjati, sal-2004, meta l-Polonja ssieħbet fl-UE. Mill-1990 sal-2006, huwa serva fil-Polonja nattiva tiegħu bħala Segretarju tal-Istat fil-Ministeru tal-Finanzi, Segretarju tal-Istat għall-Ewropa u Kap tal-Uffiċċju tal-Kumitat għall-Integrazzjoni Ewropea. Mill-2008 sal-2020, huwa kien Direttur Ġenerali fil-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, fejn kopra firxa wiesgħa ta’ oqsma ta’ politika (tibdil fil-klima, ambjent, trasport, telekomuniazzjonijiet, enerġija, edukazzjoni, kultura, awdjoviżiv, żgħażagħ u sport). B’PhD fl-Ekonomija mill-Università ta’ Varsavja, huwa l-awtur ta’ għadd ta’ pubblikazzjonijiet dwar l-UE, is-sostenibbiltà u kwistjonijiet kummerċjali. Huwa kien ukoll studjuż tal-Fondazzjoni Fulbright u membru tal-bord tal-grupp ta’ riflessjoni Bruegel (2008-2011).
