Fid-dawl tal-kriżi multipla attwali, il-KESE jitlob lill-Parlament Ewropew u lill-Kummissjoni Ewropew l-ġodda jagħmlu użu mid-diversità ta’ rappreżentanza tal-KESE biex isaħħu l-Unjoni Ewropea.
Il-mandat leġiżlattiv il-ġdid għandu jkollu l-għan li jsaħħaħ il-pożizzjoni internazzjonali tal-UE, jittratta l-problemi fl-arkitettura istituzzjonali tagħha, jipprovdi ankra soda għall-valuri komuni tal-Ewropa, u jmexxi l-ekonomija lejn futur sostenibbli abbażi ta’ mudell soċjali avvanzat u inklużiv – li huwa vitali għall-progress, l-unità u l-kompetittività.
Fir-Riżoluzzjoni, il-KESE jitlob lill-istituzzjonijiet tal-UE jistabbilixxu kunċett ta’ sigurtà ta’ 6 partijiet ibbażat fuq Unjoni li:
tħares liċ-ċittadini tagħha kontra theddid estern;
tipproteġi lin-nies kontra r-riskji interni, prinċipalment dawk relatati mas-saħħa, it-tibdil demografiku u l-faqar, u tipprovdi protezzjoni soċjali u benesseri aċċessibbli u universali fl-Ewropa kollha;
tiggarantixxi ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva mibnija fuq ekosistemi li jiżguraw il-produttività, l-innovazzjoni, l-impjiegi ta’ kwalità tajba u livell massimu ta’ impjiegi;
toħloq ekonomija reżiljenti għal kulħadd;
tiżgura d-djalogu u l-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili organizzata u l-pubbliku sabiex ilaħħqu mal-isfidi u l-bidliet estensivi tal-lum u tal-futur qrib;
tipproteġi kontra r-riskji attwali u futuri tat-tibdil fil-klima, it-tniġġis u t-telf tal-bijodiversità.
Ir-Riżoluzzjoni hija r-riżultat tal-ewwel Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili li qatt saret mill-KESE f’Marzu 2024 biex jinkisbu l-fehmiet tal-Ewropej ta’ kull età, tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. (mp)
Il-film, b’direzzjoni tal-produttur Ġermaniż tal-films İlker Çatak, jesplora l-isfidi li jiffaċċja għalliem, filwaqt li jindirizza kwistjonijiet usa’ fi ħdan is-sistema edukattiva. Wara li l-film spiċċa, il-parteċipanti ħadu sehem f’dibattitu mmoderat mill-Viċi President tal-KESE għall-Komunikazzjoni Laurențiu Plosceanu. Id-diskussjoni inkludiet għarfien mill-kelliema Jan Wilker u Tatjana Babrauskienė, li analizzaw it-temi tal-film u s-sinifikat tagħhom fir-rigward tal-kwistjonijiet soċjali attwali.
Dan il-film intwera bħala parti minn sensiela organizzata mill-KESE f’kollaborazzjoni ma’ LUX – Premju tal-Udjenza mogħti mill-Parlament Ewropew, li tenfasizza l-involviment u r-rwol tal-KESE biex jippromovi u jrawwem id-djalogu dwar suġġetti soċjali urġenti.
L-akkwist pubbliku/ intrapriżi tal-ekonomija soċjali
Fl-20 ta’ Settembru, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) u l-Kunsill Ekonomiku, Soċjali u Kulturali tal-Unjoni Afrikana (ECOSOCC) ippreżentaw Dikjarazzjoni Konġunta fis-Summit tan-NU dwar il-Futur fi New York, li tenfasizza r-rwol kruċjali tas-soċjetà ċivili fl-indirizzar tal-isfidi globali u l-avvanz tal-iżvilupp sostenibbli.
Fl-20 ta’ Settembru, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) u l-Kunsill Ekonomiku, Soċjali u Kulturali tal-Unjoni Afrikana (ECOSOCC) ippreżentaw Dikjarazzjoni Konġunta fis-Summit tan-NU dwar il-Futur fi New York, li tenfasizza r-rwol kruċjali tas-soċjetà ċivili fl-indirizzar tal-isfidi globali u l-avvanz tal-iżvilupp sostenibbli.
Din id-dikjarazzjoni, fil-qafas tal-Memorandum ta’ Qbil bejn il-KESE u l-ECOSOCC, tiddeskrivi viżjoni kondiviża għal dinja aktar ġusta, aktar inklużiva u ekwa. Is-sħubija bejn il-KESE u l-ECOSOCC għandha l-għan li tispira alleanzi u inizjattivi ġodda.
Il-President Röpke qal: “Din id-dikjarazzjoni tirrappreżenta ħafna aktar minn sempliċi kliem; hija impenn qawwi għall-valuri komuni tagħna tad-demokrazija, l-inklużività u s-sostenibbiltà. Quddiem sfidi globali urġenti, neħtieġu multilateraliżmu aktar robust li ġenwinament jinvolvi lis-soċjetà ċivili fil-qalba tiegħu”.
Id-Dikjarazzjoni Konġunta tenfasizza:
L-aċċellerazzjoni tal-progress fl-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs), b’sejħa għal strateġija komprensiva biex l-SDGs jitmexxew ’il quddiem.
Tranżizzjoni ġusta lejn in-newtralità klimatika, b’enfasi fuq l-importanza li jiġi żgurat xogħol deċenti u li jinqered il-faqar waqt li ssir tranżizzjoni lejn ekonomiji newtrali għall-klima.
Riforma finanzjarja globali fis-sistema finanzjarja globali sabiex jiġi appoġġjat aħjar l-iżvilupp sostenibbli, b’mod partikolari f’pajjiżi vulnerabbli.
Politiki reattivi għal kwistjonijiet ta’ ġeneru li jitolbu politiki inklużivi fir-rigward tal-ġeneru fl-azzjoni klimatika u fil-programmi ta’ żvilupp.
Is-soċjetà ċivili għandu jkollha rwol ċentrali fir-riforma tal-governanza globali, inkluża riforma tal-korpi deċiżjonali tan-Nazzjonijiet Uniti.
L-involviment taż-żgħażagħ u t-trawwim tal-innovazzjoni diġitali bħala muturi ewlenin tal-governanza globali futura.
Is-sħubija tal-KESE u tal-ECOSOCC ġiet formalizzata bl-iffirmar ta’ Memorandum ta’ Qbil (MtQ) fis-17 ta’ Lulju 2024 f’Accra, il-Ghana. Dan il-MtQ isaħħaħ il-kooperazzjoni dwar kwistjonijiet ewlenin bħall-iżvilupp sostenibbli, l-azzjoni klimatika u l-involviment tas-soċjetà ċivili. Jistabbilixxi azzjonijiet li jinkludu laqgħat regolari, kontributi konġunti għas-summits UE-UA u l-ħolqien ta’ mekkaniżmu permanenti ta’ involviment tas-soċjetà ċivili.
Il-kollaborazzjoni tirrifletti l-impenn taż-żewġ istituzzjonijiet li javvanzaw l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) tan-NU u jippromwovu governanza inklużiva. B’enfasi fuq it-tisħiħ tar-rwol tas-soċjetà ċivili fis-sħubija bejn l-UE u l-Afrika, il-MtQ jenfasizza l-ħtieġa għal soluzzjonijiet konġunti għall-isfidi globali, inkluż it-tibdil fil-klima u r-reżiljenza demokratika.
Il-KESE u l-ECOSOCC għandhom l-għan li jawtonomatizzaw lis-soċjetà ċivili fl-Afrika kollha. (at)
L-isport għall-persuni b’diżabilità ħareġ minn sforzi ta’ riabilitazzjoni fil-perjodu ta’ wara l-gwerra. Dan kien mod biex il-fiżjoterapija ssir aktar interessanti u pjaċevoli. Il-logħob u l-gost għen lin-nies jiskopru mill-ġdid is-sabiħ tal-ħajja, fil-kundizzjoni l-ġdida tagħhom, minħabba avveniment trawmatiku, jew mit-twelid.
L-isport għall-persuni b’diżabilità ħareġ minn sforzi ta’ riabilitazzjoni fil-perjodu ta’ wara l-gwerra. Dan kien mod biex il-fiżjoterapija ssir aktar interessanti u pjaċevoli. Il-logħob u l-gost għen lin-nies jiskopru mill-ġdid is-sabiħ tal-ħajja, fil-kundizzjoni l-ġdida tagħhom, minħabba avveniment trawmatiku, jew mit-twelid.
Kien hemm żewġ għanijiet speċifiċi: li nsaħħu l-awtonomija fiżika tan-nies, u li ngħinuhom jirkupraw identità ġenwina u soda proprja. Illum nistgħu ngħidu li kien hemm bidla minn logħob iffukat fuq ir-riabilitazzjoni għat-tisħiħ tal-pożizzjoni. Fi kliem ieħor, it-tisħiħ tal-pożizzjoni ta’ dawk li ħassew li ma kellhom l-ebda setgħa jew li kienu tilfuha. Is-setgħa fuqhom infushom u fuq id-deċiżjonijiet tagħhom stess. Il-qalba tad-drittijiet tal-bniedem.
Il-mod naturali kif dan jista’ jsir huwa permezz tal-immaġni soċjali tan-nies – l-immaġni perċepita minn oħrajn. Il-perkors ta’ rkupru proprju huwa direttament konness mal-komunità li fiha jgħixu n-nies. Il-parteċipazzjoni fl-isport issir mezz biex il-parteċipanti jasserixxu d-drittijiet fundamentali u d-dinjità tagħhom stess.
Dan kien vjaġġ twil fid-dlam; il-pijunieri tas-snin sittin kienu eroj qabel żmienhom. Madankollu, dawn kienu l-eroj fil-vjaġġ twil bejn dawk is-snin u ż-żminijiet tal-lum. Din kienet ġlieda biex jinkiseb rikonoxximent tal-kapaċità tal-atleti Paralimpiċi.
Avveniment wieħed se jinżel fl-istorja: l-Olimpjadi ta’ Seoul tal-1988. Kien il-qofol tal-battalja biex jinkiseb rikonoxximent fid-dinja sportiva, fejn l-istigma madwar l-ideali fiżiċi, sensorji u mentali tant kienet b’saħħitha li kienet tikkostitwixxi ostaklu akbar milli saħansitra l-inklużjoni fid-dinja tax-xogħol, fejn kien jipprevali preġudizzju ta’ nuqqas ta’ produttività. Dawk l-Olimpjadi kienu storiċi minħabba li l-Kumitat Olimpiku Internazzjonali ried jintroduċi kompetizzjonijiet għal atleti b’diżabilità li jalternaw ma’ dawk mingħajr diżabilità. Kien esperiment li seħħ darba biss, minħabba li kwistjonijiet organizzattivi – b’mod partikolari dawk marbuta mal-aċċessibbiltà – għamluha diffiċli li dan jitkompla. Għalkemm dibattibbli, dik l-għażla tat lok għall-Paralimpjadi kif nafuhom illum, li jirrikonoxxu tabilħaqq l-isforzi tal-atleti Paralimpiċi kollha. Fl-aħħar ninsabu f’dinja fejn l-isport huwa pprattikat minn kulħadd, għal kulħadd. Era ġdida.
Wara, kien meħtieġ li l-isport Paralimpiku jsir attraenti għan-numru kbir ta’ persuni li segwew l-isport fuq il-post jew fuq it-televiżjoni. F’Seoul fl-1988, il-kummentaturi tat-televiżjoni tant ma kinux familjari li lanqas biss kienu jafu min kienu l-favoriti ta’ kull kompetizzjoni individwali. Kif nistgħu nimmaġinaw, ir-riżultati kienu diżastrużi. Maż-żmien, il-ġurnalisti sportivi tgħallmu jsegwu l-attivitajiet tal-atleti b’diżabilità. Dan kien pass fundamentali lejn it-tibdil tan-narrattiva.
Dan iwassalna għal avveniment fundamentali ieħor: l-Olimpjadi ta’ Londra tal-2012. Dawn kienu organizzati b’mod impekkabbli, b’kampanja televiżiva b’saħħitha b’mod partikolari fir-Renju Unit. Dan irriżulta fi stadiums mimlijin għal kull dixxiplina sportiva. Kien ukoll il-mument meta ċerti atleti saru famużi bis-saħħa tan-narrattiva ġurnalistika l-ġdida. L-istess bħall-kollegi Olimpiċi tagħhom.
Id-dinja nbidlet mis-snin ħamsin. Is-sensazzjoni li ma tibqax kompletament inviżibbli saret assi kollettiv għall-persuni b’diżabilità. Din in-narrattiva hija triq li nittamaw li tista’ tiġi replikata fl-oqsma kollha tal-ħajja tan-nies, kif iddikjarat il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità li neħtieġu bidla fundamentali. Fl-isport, minkejja kollox, ċertament li kellna waħda.
X’inhu l-valur tal-Paralimpiċi u kif dawn u kompetizzjonijiet sportivi oħra jgħinu biex jitneħħew l-ostakli għall-persuni b’diżabilità?
Il-membru tal-KESE Pietro Barbieri jikteb dwar l-istorja tal-kompetizzjonijiet sportivi għall-persuni b’diżabilità u kif iż-żewġ Olimpijadi – dik li saret f’Seoul fl-1988 u l-oħra f’Londra fl-2012 – ġabu l-bidla tant meħtieġa fil-perċezzjoni tad-diżabilità. Fl-aħħar dħalna f’dinja ta’ sport ipprattikat minn kulħadd għal kulħadd.
Jan Štuka ta’ 11-il sena minn Zagreb, il-Kroazja, għandu spina bifida u jista’ jimxi biss bl-għajnuna ta’ ortosi u walker, iżda dan mhux qed iwaqqfu milli jkun atleta ta’ suċċess. Fl-2023 rebaħ il-premju tal-aqwa plejer żagħżugħ tal-para basketball Kroat, Jan ikkompeta wkoll fl-għawm u issa jipprattika l-iskijjar Nordiku. Fil-ħin liberu, jilgħab il-futbol ma’ sħabu u jiskorja b’idejh. Jan u ommu, Jasmina Bogdanović, kellmuna dwar l-opportunitajiet sportivi għat-tfal b’diżabilità u spjegawlna għaliex huwa importanti li nittrattawhom bl-inqas mod possibbli bħala persuni bi bżonnijiet speċjali.
Jan Štuka ta’ 11-il sena minn Zagreb, il-Kroazja, għandu spina bifida u jista’ jimxi biss bl-għajnuna ta’ ortosi u walker, iżda dan mhux qed iwaqqfu milli jkun atleta ta’ suċċess. Fl-2023 rebaħ il-premju tal-aqwa plejer żagħżugħ tal-para basketball Kroat, Jan ikkompeta wkoll fl-għawm u issa jipprattika l-iskijjar Nordiku. Fil-ħin liberu, jilgħab il-futbol ma’ sħabu u jiskorja b’idejh. Jan u ommu, Jasmina Bogdanović, kellmuna dwar l-opportunitajiet sportivi għat-tfal b’diżabilità u spjegawlna għaliex huwa importanti li nittrattawhom bl-inqas mod possibbli bħala persuni bi bżonnijiet speċjali.
JAN:
Meta bdejt tipprattika l-isport u liema sport ipprattikajt sa issa?
Bdejt ngħum fl-iskola tal-għawm meta kelli sentejn. Fl-età ta’ erba’ snin, ingħaqadt mal-Klabb tal-Għawm Natator għall-persuni b’diżabilità, fejn tgħallimt it-tekniki kollha tal-għawm u ħadt sehem f’xi kompetizzjonijiet. Ta’ 11-il sena ma bqajtx fil-Klabb għax bdejt niddejjaq hemm.
Ta’ tmien snin, bdejt nipprattika l-iskijjar Nordiku għall-persuni b’diżabilità u bdejt nilgħab il-basketball f’siġġu tar-roti. Għadni nipprattikahom it-tnejn li huma u issa saru l-isports favorit tiegħi.
Ippruvajt ukoll ir-rock climbing u vera ħadt gost, iżda ma għandix il-ħin biex nipprattika dan l-isport ukoll. Barra minn hekk, għamilt ċiklu ta’ taħriġ ta’ Krav Maga għal sajf wieħed. Ħadt pjaċir u nixtieq jerġa’ jkolli l-okkażjoni li nipprattikah fil-futur.
Xi premjijiet irbaħt u liema wieħed ifisser l-aktar għalik?
Irbaħt diversi premjijiet mal-klabb tal-basketball, iżda l-favorit tiegħi huwa l-premju għall-aqwa atleta żagħżugħ tal-2023 fil-kategorija tiegħi, li jingħata mill-assoċjazzjoni ta’ Zagreb għall-isportivi bi bżonnijiet speċjali.
Kif tkun il-ġurnata tiegħek meta jkollok it-taħriġ? Kemm-il darba titħarreġ fil-ġimgħa normalment?
Filgħodu mmur l-iskola. Wara l-iskola, l-ewwel nagħmel ix-xogħol tad-dar, wara noħroġ niltaqa’ ma’ sħabi, u filgħaxija nattendi waħda mis-sessjonijiet ta’ taħriġ. Sa issa, immur għat-taħriġ tal-iskijjar fuq art xotta darba fil-ġimgħa, basketball darba fil-ġimgħa u mmur ngħum darba jew darbtejn fil-ġimgħa. Minn din is-sena skolastika, se nwaqqaf l-għawm u se nżid it-taħriġ tal-iskijjar għal darbtejn jew tliet darbiet fil-ġimgħa.
Fix-xitwa, immur ukoll fil-kampijiet tal-iskijjar fi Planica fis-Slovenja u f’xi wħud miċ-ċentri tal-iskijjar tal-Awstrija. Jogħġbuni dawk il-kampijiet għax sħabi jmorru hemm ukoll, u għalhekk apparti t-taħriġ ikollna wkoll opportunità tajba biex nissoċjalizzaw.
Bil-basketball, xi drabi mmorru għal logħob fi bliet oħra madwar il-Kroazja. Tard is-sena li għaddiet, morna wkoll Ruma u lgħabna kontra t-tim tal-basketball tal-Lazio.
Għandek xi atleti rġiel jew nisa li tammira? Tixtieq li xi darba tipparteċipa f’kompetizzjoni sportiva internazzjonali?
L-atleta favorit tiegħi kien Luka Modrić, iżda bħalissa ma għandix idoli, għalhekk ma nsegwi lil ħadd b’mod partikolari.
Nixtieq nipparteċipa f’kompetizzjonijiet sportivi internazzjonali ... kemm fil-basketball kif ukoll fl-iskijjar.
JASMINA:
L-isport għat-tfal b’diżabilità kemm jingħata attenzjoni fil-Kroazja?
Bħala ġenitur, jidhirli li qed jingħata ħafna attenzjoni. Sfortunatament, il-klabbs huma għatxana biex idaħħlu membri ġodda iżda l-ġenituri mhumiex infurmati biżżejjed dwar dawn il-possibbiltajiet. Hija ħasra li s-sitwazzjoni hi kif inhi. Naturalment, is-sitwazzjoni fi bliet akbar hija ferm aħjar.
It-tfal b’diżabilità għandhom biżżejjed opportunitajiet u inċentivi biex jipprattikaw l-isport, jew dan jeħtieġ involviment konsiderevoli min-naħa tal-ġenituri?
It-tfal għandhom opportunitajiet u inċentivi ... dment li huma u l-ġenituri tagħhom iriduhom. Kif għidt, il-ġenituri huma inqas infurmati, u xi wħud minnhom jew ma jridux impenji addizzjonali jew jibżgħu li t-tfal iweġġgħu waqt l-isports ... Hija ħasra li jaħsbu b’dan il-mod. Apparti dan, il-prattika tal-isports għall-persuni b’diżabilità huwa bla ħlas u, fil-fehma tiegħi, jistimula ħafna kemm is-saħħa fiżika kif ukoll dik mentali, u mingħajr dubju l-integrazzjoni soċjali. Ma nistax ngħid li l-involviment tal-ġenituri huwa akbar minn dak ta’ tfal mingħajr diżabilità tal-istess età. Naturalment hemm eċċezzjonijiet b’rabta ma’ dijanjożi speċifika: pereżempju, Jan xorta jrid ikun akkumpanjat minn wieħed minna meta jattendi l-kampijiet tal-iskijjar tax-xitwa jew għal-logħob barra Zagreb, iżda aktar ma jikber, din il-ħtieġa probabbilment tonqos u nisperaw li għalina ssir fakultattiva. L-għan huwa li jsir indipendenti f’dan kollu. Diġà jitħarreġ regolari mingħajr l-għajnuna tagħna.
X’tixtieq iżżid bħala ġenitur ta’ tifel bi bżonnijiet speċjali?
Trattawhom l-inqas possibbli bħala tfal bi bżonnijiet speċjali u inkluduhom fl-attivitajiet ta’ kuljum skont l-età u l-kapaċitajiet tagħhom, sabiex iħarsu lejhom infushom b’dan il-mod. B’hekk ikollhom stampa tagħhom infushom bħala tfal normali li jagħmlu ċerti affarijiet “b’mod ftit differenti”, iżda jagħmluhom xorta waħda! Jan jirkeb rota bi tliet roti, mhux tnejn; jgħum u jogħdos bħal sħabu kollha, iżda ma jħaddimx riġlejh jew iħaddimhom ftit; jilgħab il-futbol mat-tim, iżda jiskorja b’idejh. “Nistgħu nagħmlu kollox, forsi nagħmlu ċerti affaijiet ftit differenti” – jekk jaċċettaw lilhom infushom b’dan il-mod, l-oħrajn jaċċettawhom ukoll.
Jan Štuka huwa student ta’ 11-il sena minn Zagreb u attwalment jattendi l-ħames sena tal-iskola primarja. Kien membru tal-Klabb tal-Għawm Natator. Huwa membru tal-KKI Zagreb (basketball bis-siġġijiet tar-roti) u tal-Klabb tal-Iskijjar Monoski Zagreb għal persuni b’diżabilità, fejn jitħarreġ regolarment fil-programm tal-iskijjar Nordiku għall-persuni b’diżabilità.
Jasmina Bogdanović għandha lawrja fid-disinn mill-Iskola tad-Disinn fil-Fakultà tal-Arkitettura f’Zagreb. Ħadmet f’aġenziji kummerċjali differenti għal 20 sena. Bħalissa taħdem part-time u mill-bogħod fi studio żgħir tal-grafika, li jippermettilha takkumpanja lil Jan fil-kampijiet tal-iskijjar u matul l-attivitajiet sportivi l-oħrajn tiegħu. Hija għandha passjoni għaċ-ċikliżmu u tmur kullimkien bir-rota.
