Ta’ Nicolas Gros-Verheyde

Il-pjan ReArm Europe ġie ppreżentat mill-President tal-Kummissjoni Ewropea Ursula von der Leyen u ġie approvat mis-27 Stat Membru f’summit speċjali fis-6 ta’ Marzu. Fih ħames proposti ewlenin; ċertament huma interessanti, iżda jistħoqqilhom ukoll aktar diskussjoni.

L-ewwel proposta hija l-flessibbiltà fil-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

Il-Kummissjoni qed tipproponi li tattiva l-klawżola liberatorja tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, li tippermetti lill-Istati Membri jżidu l-infiq għad-difiża b’ 1,5 % tal-PDG mingħajr ma jirriskjaw il-ftuħ ta’ proċedura ta’ defiċit eċċessiv. L-iffrankar mistenni? “Kważi EUR 650 biljun” fuq erba’ snin. L-Ewropa jeħtieġ li żżid b’mod sinifikanti l-infiq tagħha għad-difiża, targumenta Ursula von der Leyen.

It-tieni proposta hija strument ġdid ta’ self għad-difiża.

Dan l-istrument ikun jiswa EUR 150 biljun, iffinanzjat permezz ta’ self mill-baġit tal-UE taħt sistema simili għall-assistenza makrofinanzjarja. Hija maħsuba biex tintuża f’oqsma ta’ prijorità fejn hemm nuqqasijiet serji: difiża tal-ajru u tal-missili (l-inizjattiva Ġermaniża European Sky Shield), sistemi tal-artillerija, missili u munizzjon, sistemi ta’ drones u ta’ kontra d-drones, abilitanti strateġiċi, protezzjoni tal-infrastruttura kritika (inkluż fir-rigward tal-ispazju), mobilità militari, ċibernetika, intelliġenza artifiċjali u gwerra elettronika.

Biex tħaffef il-proċess, il-Kummissjoni tipproponi li tuża l-Artikolu 122 tat-Trattat: meta jintuża f’ċirkostanzi eċċezzjonali, dan jirrikjedi sempliċement il-qbil tal-Istati Membri fi ħdan il-Kunsill tal-UE, waqt li l-Parlament Ewropew ikun infurmat biss. Dan biex jiġi evitat il-proċess demokratiku li jista’ jiġi kkontestat. Il-pjan biex tissaħħaħ id-difiża tal-Ewropa ġie approvat fis-summit ta’ Versailles f’Marzu 2022 – tliet snin ilu! Jidher li huwa diffiċli li wieħed jiġġustifika li dan jissejjaħ “urġenti”.

It-tielet proposta hija li jintużaw il-fondi reġjonali.

Fuq medda qasira ta’ żmien, il-Kummissjoni tinsisti li l-Unjoni Ewropea tista’ tagħmel aktar bil-baġit Ewropew billi talloka mill-ġdid fondi minn ċerti intestaturi tal-baġit. Tipproponi li l-Istati Membri jingħataw l-għażla “li jużaw il-programmi tal-politika ta’ koeżjoni biex iżidu l-infiq fuq id-difiża”, u trid tiffaċilita l-proċess għal trasferimenti volontarji lejn fondi oħra tal-UE b’objettiv ta’ difiża.

Dan jirrappreżenta tnaqqis kbir fil-pjan baġitarju pluriennali attwali (2021-2027). Il-mistoqsija hija: għandna nissagrifikaw il-koeżjoni soċjali jew reġjonali għall-fini tad-difiża? Din kwistjoni għal dibattitu.

Fl-istess ħin, il-pjattaforma STEP għat-teknoloġiji strateġiċi tista’ tiġi mobilizzata aktar billi tiġi estiża għat-teknoloġiji kollha fis-settur tad-difiża. Possibbiltà oħra, skont il-Kummissjoni, hija r-rilassament tar-restrizzjonijiet eżistenti, bħar-regoli tal-kompetizzjoni jew ir-regoli dwar il-prefinanzjament u l-kofinanzjament.

Ir-raba’ proposta hija s-self mill-BEI.

Il-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) u l-azzjonisti tiegħu (l-Istati Membri) ripetutament esprimew l-oppożizzjoni tagħhom għal kwalunkwe pass ulterjuri lejn self lis-settur purament militari, u li jippreferu s-settur doppju. Il-Kummissjoni għalhekk qed tinsisti li tinbidel il-politika tal-BEI.

Il-ħames proposta hija l-mobilizzazzjoni tal-kapital privat.

L-għan huwa li l-kumpaniji tad-difiża jingħataw l-aħjar aċċess possibbli għall-kapital, għall-finanzjament – problema rikorrenti għall-industrija. Din l-idea għandha tiġi inkluża fil-komunikazzjoni dwar Unjoni tat-Tfaddil u tal-Investimenti.

3 ta’ April 2025

Djalogu Soċjali li Jiffunzjona għal Kwalità Mtejba tal-Ħajja u tax-Xogħol fir-Reġjun tal-Balkani tal-Punent, Tirana (l-Albanija)

10 ta’ April 2025

Lejn pjan ta’ azzjoni tal-UE dwar il-mard rari, Varsavja (il-Polonja)

29 u 30 ta’ April 2025

Sessjoni plenarja tal-KESE

Minn Marcin Nowacki

Hekk kif l-Ewropa qed taffaċċja xenarju ġeopolitiku li qed jevolvi malajr, tqum mistoqsija ewlenija: kif tista’ l-Unjoni Ewropea tiżgura s-sigurtà tagħha f’dinja dejjem aktar inċerta? Fl-Opinjoni dwar Finanzjament tad-difiża fl-UE, il-KESE jippreżenta pjan direzzjonali komprensiv għat-tisħiħ tas-sigurtà tal-UE u t-tħejjija għall-isfidi attwali u futuri.

Din l-Opinjoni tasal fi żmien li fih qed jiżdied t-theddid għas-sigurtà. Fil-qalba tal-pożizzjoni tal-KESE hemm sejħa għal mekkaniżmu ta’ finanzjament tad-difiża fl-UE unifikat u robust. L-istrutturi ta’ finanzjament attwali mhumiex adegwati, u hemm bżonn bidla. Mingħajr approċċ aktar koordinat għall-finanzjament tad-difiża, l-UE tinsab fil-periklu li taqa’ lura fil-protezzjoni tal-interessi tagħha. Fost it-tħassib imsemmi fl-Opinjoni hemm il-fatt li “78 % tal-EUR 75 biljun minfuqa mill-pajjiżi tal-UE fuq l-akkwist pubbliku fil-qasam tad-difiża marru għand fornituri mhux tal-UE”, kif jingħad fir-rapport tal-Kummissjoni dwar Il-futur tal-kompetittività Ewropea. Din id-dipendenza dejjem tikber minn fornituri esterni ma tistax tiġi injorata.

Madankollu, mhijiex biss kwistjoni ta’ nfiq akbar, imma infiq b’mod għaqli u effiċjenti. Il-KESE jirrakkomanda t-tisħiħ tal-koordinazzjoni bejn l-UE u n-NATO, iż-żieda fil-finanzjament għal inizjattivi bħall-Fond Ewropew għad-Difiża u l-Faċilità Ewropea għall-Paċi, u l-enfasi fuq akkwist konġunti biex ir-riżorsi jiġu integrati u l-kostijiet jitnaqqsu. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda li l-membri Ewropej tan-NATO jimpenjaw mill-inqas 2,5 % tal-PDG tagħhom għad-difiża, pass li se jsaħħaħ ir-rispons tal-Ewropa għat-theddid ġeopolitiku attwali. Din il-mira ta’ nfiq ogħla tiżgura li l-membri Ewropej tan-NATO jikkontribwixxu b’mod aktar effettiv għas-sigurtà kollettiva, waqt li jżommu s-sovranità sħiħa fuq il-forzi armati tagħhom.

Barra minn hekk, inizjattivi bħall-Att b’Appoġġ għall-Produzzjoni tal-Munizzjon (ASAP) u l-Att dwar it-Tisħiħ tal-Industrija Ewropea tad-Difiża permezz tal-Akkwist Komuni (EDIRPA) huma essenzjali biex isaħħu l-kapaċitajiet tad-difiża tal-UE. Dawn l-isforzi se jippermettu lill-Ewropa tlaqqa’ flimkien ir-riżorsi b’mod effettiv, u tiżgura kemm il-preparatezza militari kif ukoll dik ċivili.

L-avvanzi teknoloġiċi, inklużi l-intelliġenza artifiċjali, id-droni u ċ-ċibersigurtà, qed isiru dejjem aktar essenzjali għas-sigurtà nazzjonali. Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-investiment f’dawn l-oqsma biex it-theddid emerġenti jibqa’ taħt kontroll. Il-kollaborazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat hija kruċjali biex tixpruna l-innovazzjoni, b’mod partikolari fl-IA, fid-droni u fis-sistemi taċ-ċibersigurtà.

L-Opinjoni tappella wkoll għal ekosistema ta’ industrija tad-difiża Ewropea reżiljenti, li tħeġġeġ kooperazzjoni aktar b’saħħitha bejn l-intrapriżi, il-SMEs u l-gvernijiet. It-trawwim tal-innovazzjoni u l-iżgurar li l-Ewropa tibqa’ kompetittiva se jnaqqsu d-dipendenza minn fornituri esterni, u fl-istess waqt jibnu industrija tad-difiża aktar awtosuffiċjenti.

Barra minn hekk, ma’ għandniex ninsew l-inizjattivi reġjonali fi ħdan l-UE. It-tisħiħ tal-kollaborazzjonijiet reġjonali se jgħin fit-tfassil tal-istrateġiji tad-difiża biex jindirizzaw l-isfidi speċifiċi tas-sigurtà li jaffaċċjaw Stati Membri differenti. Dan l-approċċ jiżgura li t-tħassib reġjonali jiġi indirizzat sew fi ħdan il-qafas aktar ġenerali tal-UE.

It-tisħiħ tad-difiża tal-UE ma jikkonċernax biss is-sigurtà — huwa kwistjoni ta’ rispett tal-valuri tal-UE. Aħna nemmnu li jekk issegwi l-pjan direzzjonali deskritt fl-Opinjoni tagħna, l-UE tista’ tiżgura l-futur tagħha u tissalvagwardja l-paċi u l-interessi ekonomiċi tagħha.

F’din il-ħarġa:

• Il-fehma tal-KESE dwar ir-rapporti ta’ Draghi u ta’ Letta, ta’ Matteo Carlo Borsani, Giuseppe Guerini u Stefano Palmieri
• L-ossessjoni bil-kompetittività, ta’ Karel Lannoo, CEPS
• Il-Boxxla għall-Kompetittività tonqos milli tibbilanċja l-ħtiġijiet tan-negozji mad-drittijiet tal-ħaddiema, ta’ Esther Lynch, ETUC
• “Future 500”: nespandu n-negozji Ewropej għal suċċess globali, ta’ Stjepan Orešković, Kunsill Atlantiku
• Il-Koalizzjoni Ewropea għall-Ġustizzja Korporattiva tgħid le lil Omnibus: l-interessi korporattivi m’għandhomx jixprunaw il-politika tal-UE, ta’ Andriana Loredan, Koalizzjoni Ewropea għall-Ġustizzja Korporattiva

“Wasal iż-żmien li nieħdu pass konkret ’il quddiem mir-Rapport ta’ Draghi qabel ma jisparixxi fil-kurituri tal-politika. Neħtieġu strateġisti u dawk li jfasslu l-politika li huma tajbin u li kapaċi jmorru lil hinn minn dan ir-Rapport biex jiżviluppaw strateġiji għall-politika industrijali tal-UE” jgħid l-intraprenditur u x-xjenzjat Kroat Stjepan Orešković.  Flimkien ma’ Jörn Fleck, direttur għoli fl-istitut tal-grupp ta’ riflessjoni trans-Atlantiku tal-Kunsill tal-Atlantiku, huwa ppreżenta l-inizjattiva ambizzjuża “Future 500” waqt il-konferenza internazzjonali pubblika “Conclave II” fi Brussell. Parti mill-pjattaforma usa’ SEEUS Futures tal-Kunsill tal-Atlantiku, l-inzijattiva “Future 500” għandha l-għan li tidentifika u tappoġġja 500 kumpanija Ewropea lesti għal tkabbir sostanzjali u impatt globali. L-għan huwa li l-intraprendituri l-ġodda tal-Ewropa jiġu appoġġjati biex jikkompetu globalment, u fl-istess ħin tissaħħaħ il-preżenza tal-Ewropa fix-xena ekonomika internazzjonali. Stjepan Orešković qalilna aktar dwar il-proġett.

Tista’ tippreżenta fil-qosor l-idea ewlenija tal-proġett “Future 500”?

Abbażi tal-għarfien minn rapporti importanti dwar il-futur tal-Ewropa – imħejjija minn Draghi, Letta u Heitor – u analizzata permezz tal-lenti doppja ta’ xjenzati u intraprendituri, l-inizjattiva tqajjem diversi mistoqsijiet kritiċi: Min ser jimplimenta dawn il-pjani ta’ kompetittività, u l-Kumpass tal-Kompetittività li għadu kif ġie ppubblikat? X’mekkaniżmi ser jintużaw? Xi spejjeż ser jiġġarrbu? U x’redditi jistgħu jkunu mistennija meta mqabbla ma’ dawk ta’ kumpaniji Amerikani ġodda b’rata għolja ta’ tkabbir? Il-proġett “Future 500” huwa pedament tal-pjattaforma SEEUS, li tirrappreżenta lill-Istati Uniti, l-UE u x-Xlokk tal-Ewropa, u għandu l-għan li jagħti spinta lill-viżibbiltà u l-kooperazzjoni fost dawn ir-reġjuni. Huwa mfassal b’mod strateġiku biex jindirizza l-ħtieġa urġenti tal-Ewropa li trawwem ambjent dinamiku li jittrasforma lill-kumpaniji lokali f’mexxejja fix-xena globali. L-inizjattiva tiffoka fuq l-għoti ta’ kapital ta’ riskju, gwida strateġika, u networking internazzjonali, u tisfrutta t-tagħlim ta’ esperti bħal Dani Rodrik mill-Università ta’ Harvard u Beata Jaworcik mill-BERŻ biex jiġu żviluppati politiki industrijali tas-seklu 21 li jsaħħu b’mod sinifikanti l-pożizzjoni kompetittiva tagħna.

Diġà għandek kandidati potenzjali għall-500 kumpanija li qed tippjana li tagħżel? X’inhuma r-rekwiżiti bażiċi li kumpanija trid tissodisfa biex tintgħażel?

Filwaqt li s’issa ma ntgħażlet l-ebda kumpanija speċifika, il-proġett “Future 500” ser jimmira lejn entitajiet b’potenzjal ta’ skalabbiltà u tkabbir rapidu. Il-proċess ser ikun miftuħ u kontinwu, u ser jipprijoritizza l-wegħda ekonomika, l-innovazzjoni, u l-importanza strateġika fis-setturi tagħhom. Ser infittxu wkoll li nistabbilixxu sħubijiet ma’ banek multilaterali tal-iżvilupp u investituri li diġà qed jappoġġjaw kumpaniji biex isiru forza kompetittiva. L-enfasi hija fuq kumpaniji li diġà juru perkors robust ta’ tkabbir, kapaċitajiet innovattivi, u l-ambizzjoni li jespandu globalment. Dan jiżgura li l-kumpaniji ma jkunux biss mexxejja tas-suq iżda wkoll pijunieri fit-teknoloġija u fil-mudelli kummerċjali. Ser nibnu fuq l-esperjenzi ta’ proġetti kbar bħal “Scale-Up Europe”, li jlaqqgħu flimkien fundaturi, investituri, eżekuttivi u xjenzati bil-missjoni li l-Ewropa ssir dar il-promoturi tat-teknoloġija. ‎Għall-pajjiżi kandidati tal-UE, dawn il-kumpaniji li potenzjalment jintgħażlu għandhom importanza kruċjali – dawn ser jinkorporaw il-prinċipji tal-ekonomija l-ġdida u jservu bħala mudelli għal ditti ambizzjużi u kompetittivi internazzjonalment li ma jiddependux l-aktar mill-finanzjament nazzjonali tal-kontribwenti.

Kemm inti ottimist dwar il-potenzjal tal-kompetittività globali tal-Ewropa?

Hemm ottimiżmu sinifikanti dwar il-kapaċità tal-Ewropa li ssaħħaħ il-pożizzjoni kompetittiva globali tagħha u titbiegħed mill-attitudnijiet prevalenti tal-awtokommiżerazzjoni. Ir-redditi totali tal-valur referenzjarju tal-istokk taż-żona tal-euro minn meta beda dan is-suq tiela’ (bull market) lejn l-aħħar tal-2022 kienu ogħla minn dawk ta’ S&P 500, jekk inħallu lil Nvidia barra. Is-sistemi soċjali u tas-saħħa Ewropej qed iżommu lin-nies b’saħħithom u attivi għal perjodi itwal bi spiża ħafna aktar baxxa, u għandhom impatt pożittiv fuq il-produttività u l-kompetittività tal-ekonomija tagħna fuq skala globali.

Qed nippruvaw nirrepetu l-kunċett ta’ Immanuel Kant ta’ “entużjażmu ġenwin” li kien semma fil-kuntest tar-Rivoluzzjoni Franċiża. Mentalità bħal din tista’ tittrasforma l-isfidi f’forza motivazzjonali, li twassal għal determinazzjoni apparentement invinċibbli. Neħtieġu inqas eliti sinjuri u kompjaċenti u segwaċi wisq obbidjenti u mhux ambizzjużi, li ilhom il-favoriti għal dawn l-aħħar għoxrin sena. Minflok, neħtieġu aktar “żgħażagħ għatxana” – individwi enerġetiċi u ambizzjużi lesti li jilqgħu l-isfidi.

L-inizjattiva “Future 500” għandha l-għan li tindirizza b’mod proattiv il-kwistjonijiet kroniċi indikati fir-rapporti dwar il-kompetittività, bħall-ħtieġa għal innovazzjoni intraprendenti u l-espansjoni tal-intrapriżi. Il-pożizzjoni globali tal-Ewropa ser tiddependi ħafna mill-kapaċità tagħha li tintegra teknoloġiji avvanzati, trawwem it-talent intraprenditorjali, u tirfina l-politiki industrijali biex tappoġġja t-tkabbir inklużiv. Billi tisfrutta l-forza tax-xogħol edukata sew, il-wirt innovattiv rikk, u s-setturi industrijali tradizzjonali u ġodda – u tindirizza kwistjonijiet bħall-frammentazzjoni regolatorja u l-iżbilanċ tas-suq – l-inizjattiva tistinka biex toħloq ambjent fertili għall-mexxejja tan-negozju u l-innovaturi.

Fil-qosor, l-inizjattiva “Future 500” timmarka pass importanti fl-ittestjar tax-xenarju ekonomiku tal-Ewropa, billi tippożizzjona l-kontinent bħala kompetitur globali billi tippromovi kumpaniji b’potenzjal għoli u ssaħħaħ l-ekosistema intraprenditorjali. Ma nistgħux nirbħu f’kompetizzjoni jekk ma nkunux nafu min huma l-kompetituri tagħna.

Dr Stjepan Orešković huwa xjenzat u intraprenditur. Huwa membru tal-Akkademja Ewropea tax-Xjenza u l-Arti u fundatur ta’ Bosqar Invest. Taħt it-tmexxija tal-familja tiegħu, Bosqar Invest żied il-forza tax-xogħol tiegħu minn 300 għal aktar minn 16 000 impjegat fi żmien ħames snin, u wera strateġija ta’ espansjoni formidabbli li tintegra x-xjenza, it-teknoloġija, l-investimenti minn fondi tal-pensjoni u fondi oħra, u kuraġġ intraprenditorjali – approċċ vitali rrakkomandat mir-rapport ta’ Draghi. Din l-enfasi strateġika x’aktarx influwenzat it-tnedija tal-proġett Future 500 mill-Kunsill Atlantiku li qed jitkellem dwaru.