Jacques Delors, li ħalliena fis-27 ta’ Diċembru 2023, se jibqa’ mfakkar bħala l-akbar President tal-Kummissjoni Ewropea, l-aktar President effettiv, viżjonarju u jħares ’il quddiem, u “missier fundatur” ta’ Ewropa magħquda, bħal kif kienu Jean Monnet u Robert Schuman ħafna qablu.

Qablu, il-President tal-Kummissjoni Ewropea ftit li xejn kien aktar minn uffiċjal Ewropew; kien hu li ta lil dan ir-rwol l-istatus, li mbagħad ġie rikonoxxut universalment, ta’ kap ta’ stat jew ta’ gvern. Matul il-mandat ta’ għaxar snin tiegħu, mill-1985 sal-1995, bis-saħħa wkoll tal-appoġġ tal-Kanċillier Ġermaniż Helmut Kohl u l-President Franċiż François Mitterrand, mexxa ’l quddiem b’mod qawwi u deċiżiv il-proċess tal-integrazzjoni Ewropea. Mill-ewwel beda billi tah ħajja ġdida bil-għan li jittrasforma s-suq komuni, abbażi tal-unjoni doganali, f’suq uniku ġenwin sal-1992. Imbagħad, hekk kif is-suq uniku kien għadu qed jinbena, nieda l-proġett il-kbir l-ieħor tiegħu – l-Unjoni Monetarja – waqt li fl-istess ħin ħadem fuq it-twessigħ tal-kompetenzi Komunitarji permezz tat-Trattat ta’ Maastricht li stabbilixxa l-Unjoni Ewropea.

Għall-ewwel darba, indirizza wkoll “id-defiċit demokratiku” tal-Unjoni, billi ppropona, u kiseb, aktar setgħat għall-Parlament Ewropew, l-ewwel permezz tal-proċedura ta’ kooperazzjoni (prevista fl-Att Uniku Ewropew), imbagħad b’dik ta’ kodeċiżjoni (li bdiet bir-riforma ta’ Maastricht), biex fl-aħħar l-Assemblea ta’ Strażburgu ngħatat rwol ġenwin ta’ koleġiżlatur fi kwistjonijiet soġġetti għal deċiżjoni b’maġġoranza kwalifikata fi ħdan il-Kunsill.

Il-perkors lejn l-objettiv strateġiku tas-suq uniku tnieda permezz ta’ żewġ dokumenti: ir-Rapport dwar il-Kost tan-Non-Ewropa, li ħareġ fid-dieher il-benefiċċji ekonomiċi tat-tneħħija tal-ostakli regolatorji interni li kien għad fadal, u l-ewwel White Paper li identifikat il-miżuri leġiżlattivi kollha (madwar 200) meħtieġa biex dawn l-ostakli jiġu eliminati.

Sa mill-bidu nett, Delors identifika t-tisħiħ tal-mekkaniżmi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet u tal-istituzzjonijiet Ewropej bħala l-għodda essenzjali għat-twettiq tal-proġett. Għalhekk, ippropona l-Att Uniku Ewropew bħala l-ewwel riforma ġenwina tat-Trattat ta’ Ruma tal-1957 li stabbilixxa l-Komunitajiet Ewropej (is-suq komuni u l-Euratom), u kkonvinċa lill-Istati Membri japprovawh (1987).

Wara dan, Delors qeda rwol essenzjali fid-definizzjoni mill-ġdid tal-qafas finanzjarju Komunitarju, b’żieda sinifikanti fir-riżorsi baġitarji għal 1,20 % tal-PDG totali tal-Istati Membri bis-saħħa tal-Pakkett Delors I (1988-92) u għal 1,27 % bil-Pakkett Delors II (1993-99), u b’żieda sostanzjali fil-fondi għall-koeżjoni ekonomika u soċjali (politiki reġjonali u strutturali), li kienet kontroparti neċessarja għall-unifikazzjoni tas-suq intern. Iżda, l-aktar ħaġa importanti kienet il-bidla sistemika li seħħet fil-qafas tal-baġit Komunitarju peress li mad-dħul fis-seħħ taż-żewġ pakketti Delors ma baqax baġit annwali iżda sar baġit fuq perjodu medju (7 snin).

B’hekk, ġew evitati negozjati finanzjarji fit-tul bejn l-Istati Membri li ta’ kull sena kienu jtawlu b’diversi xhur l-ħidma tal-istituzzjonijiet Ewropej. Element ewlieni ieħor introdott minn Delors fil-politiki Ewropej kien l-enfasi fuq id-dimensjoni soċjali (kien hu li, fost l-oħrajn, nieda “djalogu soċjali” bejn in-negozji, it-trade unions u l-istituzzjonijiet Ewropej). Madankollu, il-programm soċjali tiegħu, li pprovda wkoll għall-armonizzazzjoni tal-istrumenti li jipproteġu lill-ħaddiema f’każ ta’ kriżi u intiżi biex imorru kontra l-pressjoni tar-rilokazzjoni tal-attivitajiet ta’ produzzjoni, kellu jkun wieħed mill-proġetti inkompluti tiegħu.

L-aktar telfa iebsa tiegħu, madankollu, kienet it-tieni White Paper dwar it-tkabbir, l-impjiegi u l-kompetittività, li tnediet b’mod grandjuż fl-1993 bħala l-aħħar proġett kbir tal-mandat tiegħu. Din kienet proposta biex titnieda mill-ġdid u tingħata spinta lill-ekonomija (li kellha tiġi ffinanzjata b’EUR 20 biljun fuq perjodu ta’ 20 sena) abbażi, fost l-oħrajn, ta’ ħruġ ta’ dejn komuni (EUR 8 biljun fis-sena) u kontribuzzjonijiet mill-baġit Komunitarju u self mill-Bank Ewropew tal-Investiment. L-għan kien li jiġi appoġġjat il-bini tal-infrastruttura tat-trasport u tat-telekomunikazzjoni u għadd ta’ inizjattivi ekonomiċi u soċjali oħra (essenzjalment huwa antiċipa n-NextGenerationEU li ġie stabbilit 20 sena wara b’reazzjoni għall-kriżi pandemika).

Għall-ewwel, il-pjan tiegħu intlaqa’ mill-Kunsill Ewropew, iżda wara ġie kkritikat u abbandunat mill-Ministri għall-Finanzi tal-UE. Id-deċennju ta’ Jacques Delors qabad in-niżla, hekk kif inqalbet il-paġna u ġie akkużat b’ambizzjoni eċċessiva, Ġakobiżmu ċentralizzat, u regolamentazzjoni esaġerata. Madankollu, xi wħud mill-ideat tiegħu ġew adottati aktar tard, bħan-Networks Trans-Ewropej u l-Istrument SURE għall-appoġġ tal-iskemi ta’ qgħad temporanju matul il-kriżi tal-COVID-19.

14-15 ta’ Frar 2024

Sessjoni plenarja tal-KESE

4-7 ta’ Marzu 2024

Ġimgħa tas-Soċjetà Ċivili

Fil-parti Dritt għall-punt, Sandra Parthie, membru tal-KESE, President tas-Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum u relatur tal-Opinjoni, tissottolinja l-proposti tal-Kumitat għall-Istrateġija Ewropea Ġdida għas-Suq Intern, li għandha tiġi adottata fis-sessjoni plenarja ta’ Jannar.

Jacques Delors miet fis-27 ta’ Diċembru li għadda. Kien President tal-Kummissjoni Ewropea mill-1985 sal-1995 u Eks Ministru għall-Finanzi fil-Gvern ta’ François Mitterrand mill-1981 sal-1985.

Sébastien Maillard, Eks Direttur u l-konsulent speċjali attwali tal-Istitut Delors f’Pariġi, kif ukoll eks korrispondent tal-UE fi Brussell, tah ġieħ kbir.

Lorenzo Consoli, wieħed mill-aktar ġurnalisti magħrufa fl-Ewropa, min-naħa tiegħu qasam mal-qarrejja tal-KESE Info l-memorji tiegħu tal-President Jacques Delors.

Lorenzo Consoli, ġurnalist Taljan u korrispondent Ewropew sa mill-1991, huwa wieħed mill-ispeċjalisti bl-aktar esperjenza fil-qasam tal-politika Ewropea u jaħdem b’mod partikolari għall-aġenzija Taljana tal-aħbarijiet Askanews. Huwa kien President tal-Assoċjazzjoni tal-Istampa Internazzjonali (API) ta’ Brussell mill-2006 sal-2010 u professur mistieden fil-qafas tal-programm tal-Master Eżekuttiv fil-Ġurnaliżmu Ewropew u l-Komunikazzjoni fl-IHECS fi Brussell. (ehp)