Η 24η Φεβρουαρίου 2022 αναστάτωσε τη ζωή εκατομμυρίων Ουκρανών. Σήμερα, όταν προφέρουμε τη λέξη «νίκη», φανταζόμαστε ότι η ημέρα αυτή θα είναι μια ημέρα όπως παλιά. Μια κανονική ημέρα, μια ημέρα ειρήνης, μια 23η Φεβρουαρίου 2022, λόγου χάρη.
Αλλά όχι. Για μας, δεν θα υπάρξει πλέον 23η Φεβρουαρίου. Δεν θα υπάρξει ποτέ άλλη ημέρα παρόμοια με εκείνες από τα παλιά.
Περπατήσαμε δίπλα στους τάφους στο δάσος της Ιζιούμ, στην περιφέρεια του Χαρκόβου. Επισκεφθήκαμε χωριά όπως η Καμιάνκα ή η Ντόλινα, μεταξύ Ιζιούμ και Σλοβιάνσκ, τα οποία θυμίζουν σκηνές «Αποκάλυψης», όπου δεκάδες άνθρωποι ζουν στα χαλάσματα των σπιτιών τους χωρίς νερό και ηλεκτρικό ρεύμα. Κοιτάξαμε στα μάτια τη μητέρα του Volodymyr Vakoulenko, συγγραφέα παιδικών βιβλίων που σκοτώθηκε από τους Ρώσους στο χωριό Καπιτόλιβκα, δίπλα στην Ιζιούμ, η οποία χρειάστηκε μήνες για να ανακτήσει τη σορό του νεκρού παιδιού της. Είδαμε τα ερείπια του Σβιατοχίρσκ και αναπηδήσαμε από τους κρότους των εκρήξεων στην απελευθερωμένη Χερσώνα που οι Ρώσοι συνέχιζαν να βομβαρδίζουν ενώ βρισκόμασταν μέσα στο μουσείο τέχνης του οποίου οι συλλογές κλάπηκαν από τους κατακτητές.
Πώς μπορούμε να φανταστούμε ξανά μια 23η Φεβρουαρίου μπροστά σ’ αυτές τις ανεξίτηλες εικόνες; «Εδώ σφουγγάρισα το αίμα των παιδιών μου», μας είπε μια ηλικιωμένη γυναίκα δείχνοντάς μας τις σκάλες μιας μονοκατοικίας στο χωριό Μπεζρούκι, στην περιφέρεια του Χαρκόβου. Η 8χρονη εγγονή της και η 38χρονη κόρη της σκοτώθηκαν εδώ από ρωσική οβίδα, σε κλάσματα δευτερολέπτου, μια όμορφη καλοκαιρινή ημέρα του 2022. Το παιδί εκείνη τη στιγμή διάβαζε ένα βιβλίο. Είχε καλούς βαθμούς στο σχολείο.
Η νίκη; Εάν την 23η Φεβρουαρίου 2022 μας είχαν δείξει, σαν σε ταινία, όλα όσα μας περίμεναν, θα είχαμε σίγουρα μείνει άναυδοι ή θα είχαμε ίσως παραλύσει από τον φόβο μας και θα ήμασταν αναμφίβολα ανίκανοι να αντιδράσουμε. Ωστόσο, διανύσαμε αυτό το πρώτο έτος του πολέμου, ημέρα με την ημέρα, εντείνοντας ασταμάτητα τις προσπάθειές μας. Άμαχοι και στρατιωτικοί, άνδρες και γυναίκες, μικροί και μεγάλοι. Ένα σωρό απλοί άνθρωποι που απέδειξαν ότι είναι ικανοί να επιτελέσουν πραγματικούς άθλους. Ορισμένοι το έπραξαν με την κατάταξή τους στο στρατό, χωρίς να έχουν καμία τέτοια υποχρέωση.
Άλλοι καταβάλλοντας τους φόρους τους και συνεισφέροντας κάθε μέρα περισσότερα για να στηρίξουν το στρατό. Άλλοι πάλι αφιέρωσαν τον ελεύθερο χρόνο τους σε διάφορες εθελοντικές δραστηριότητες, από την ύφανση διχτυών παραλλαγής έως την κατασκευή κεριών για τα χαρακώματα. Τα μικρά παιδιά συνέχισαν να πηγαίνουν στο σχολείο, όπου τα μαθήματα διακόπτονται όταν ηχούν οι αντιαεροπορικές σειρήνες, και οι νέοι στο πανεπιστήμιο, παρά τις διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος.
Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει τι άλλο μας περιμένει. Γνωρίζουμε μόνο ότι θα συνεχίσουμε να προχωρούμε, όλοι μαζί, ημέρα με την ημέρα, προς τη νίκη. Διότι γνωρίζουμε πολύ καλά τι μας περιμένει αν καταθέσουμε τα όπλα. Οι τάφοι της Ιζιούμ θα φτάσουν ως το Κίεβο. Το Λβιβ θα βομβαρδιστεί όπως η Χερσώνα. Ο πυρηνικός σταθμός Χμελνίτσκι θα γίνει στόχος όπως εκείνος της Ζαπορίζια. Το ξέρουμε, το ζήσαμε, γίναμε αυτόπτες μάρτυρες.
Και όταν κλείνουμε τα μάτια, βλέπουμε πάντα τα πρόσωπα εκείνων που δεν θα δουν ποτέ την ημέρα της νίκης. Την Iryna Tsvila, τη φίλη μας από το Μπροβάρι που λάτρευε τα τριαντάφυλλα του κήπου της, η οποία πήρε τα όπλα στις 24 Φεβρουαρίου και πέθανε δύο ημέρες αργότερα υπερασπιζόμενη το Κίεβο. Τον Mykola Rachok, φοιτητή μου στο τμήμα λογοτεχνίας, που λάτρευε τα αυτοκίνητα και τα περιπετειώδη μυθιστορήματα, ο οποίος σκοτώθηκε στο πεδίο της μάχης κοντά στο Ποκρόβσκ τον Ιούλιο του 2022. Τον Roman Barvinok, το βιολιστή που έπαιζε μουσική του Βιβάλντι μπροστά από το προεδρικό μέγαρο την άνοιξη του 2020, και ο οποίος σκοτώθηκε στο ανατολικό μέτωπο τον Αύγουστο του 2022. Και τόσους άλλους. Δεκάδες χιλιάδες άλλους.
Η ημέρα της νίκης θα έρθει και δεν θα μοιάζει με την 23η Φεβρουαρίου 2022. Υπάρχει όμως κάτι που δεν θα κάναμε για να βρεθούμε πιο κοντά σε αυτήν την ημέρα;
