EKES info

„Grootouders voor het Klimaat“ („Dziadkowie na rzecz klimatu“) uważają, że osoby powyżej 55 roku życia mają do odegrania ważną rolę w walce ze zmianą klimatu – ich zwycięski projekt „Nasze oszczędności dla ich przyszłości” zachęca osoby starsze do mądrego inwestowania pieniędzy dla dobra planety i do pozostawienia wnukom lepszego i bardziej zrównoważonego świata. Obecnie pracują nad innymi atrakcyjnymi projektami, w których promuje się solidarność międzypokoleniową i zrównoważone inwestycje.

EKES Info: Co Państwa skłoniło do rozpoczęcia projektu czy też inicjatywy?

Guy De Koninck: Skłoniła do tego nas, ludzi w wieku 55 i powyżej, świadomość naszej odpowiedzialności za klimat i znaczenia naszych wspólnych zasobów finansowych dla przejścia na gospodarkę przyjazną dla klimatu. Nie wiemy dokładnie, jak dokładnie wykorzystuje się ten kapitał, czyli nasze oszczędności, i trudno nam jako klientom wywierać na to wpływ. Jednocześnie społeczeństwo potrzebuje kapitału, aby stworzyć nowe struktury zgodnie z bardziej zrównoważonymi zasadami. Mechanizm ten można by lepiej skoordynować.

Jak przyjęto Państwa projekt? Czy otrzymali Państwo informacje zwrotne od osób, które otrzymały pomoc? (Jeśli tak, to czy mogą Państwo podać jakiś przykład?)

Przeprowadzoną przez nas kampanię wspierały prasa i stowarzyszenia starszych obywateli, takie jak NEOS, które zorganizowało dla nas warsztaty i w magazynie dla swoich członków zamieściło odpowiednią publikację. Nasze obserwacje i wnikliwe dyskusje ze specjalistami z sektora finansów i z ministrami spotkały się z dużym uznaniem.

Jak dzięki tym otrzymanym środkom finansowym będą Państwo dalej świadczyć pomoc społeczności? Czy planują już Państwo nowe projekty?

Obecnie opracowujemy przewodnik po zrównoważonych inwestycjach i międzypokoleniowe warsztaty dotyczące średniego wykształcenia oraz zajmujemy się współpracą z innymi organizacjami pozarządowymi. Chcemy dalej rozwijać kampanię poprzez prezentacje i warsztaty dla stowarzyszeń i szkół dla seniorów oraz szerzej je promować i wspierać. Rozważamy również alternatywne formy rozpowszechniania, takie jak gra planszowa i francuskojęzyczna wersja kampanii. 

Jakiej rady udzieliliby Państwo innym organizacjom, by ich działania i programy przynosiły wyniki?

Najważniejsze jest powołanie kompetentnego i entuzjastycznego zespołu odpowiedzialnego za kampanię i zebranie odpowiednich informacji, które wzmocnią przekaz. Trzeba zadbać o to, żeby uznawany był autorytet zespołu, i wykorzystywać do komunikacji wszystkie nowoczesne kanały, tak aby dotrzeć do poziomu najbliżej obywateli.

Czy Państwa zdaniem UE może osiągnąć cele Zielonego Ładu? Jak optymistycznie się Państwo na to zapatrują?

Jest to włączenie się do transformacji ekologicznej o historycznym znaczeniu. Największym wyzwaniem jest realizacja tych celów w praktyce. Jako dziadkowie chcielibyśmy przyczynić się do działań na rzecz klimatu.

Aby dowiedzieć się, co mieszkańcy Lublany sądzą na temat przegrzania ich miasta i czy są sfrustrowani brakiem działań ratusza w tym zakresie, biuro urbanistyczne Prostorož uruchomiło projekt „Hot Spots”, zachęcając ludzi do wskazania najcieplejszych lokalizacji miasta na mapie cyfrowej. Projekt wzbudził zaskakująco wielki odzew ze strony mieszkańców i mediów, z konkretnymi propozycjami rozwiązania problemu przegrzania miasta. Zala Velkavrh z biura urbanistycznego Prostorož dzieli się z nami tajemnicą sukcesu projektu oraz planami biura na przyszłość.

EKES Info: Co skłoniło Państwa do zainicjowania tego projektu?

Zala Velkavrh: Nasz projekt narodził się w równej mierze z frustracji i z ciekawości. Pomimo faktu, że skutki zmiany klimatu i miejskich wysp ciepła były dobrze znane władzom miejskim, podjęto niewiele działań w tej dziedzinie. Byliśmy także ciekawi, czy i w jaki sposób mieszkańcy Lublany doświadczają miejskiego ciepła w lecie.

Jak przyjęto Państwa projekt? Czy otrzymali Państwo informacje zwrotne od osób, które otrzymały pomoc? (Jeśli tak, czy mogą Państwo podać przykład?)

Stworzyliśmy bardzo prostą aplikację internetową, oczekując skromnej reakcji. Ku naszemu zaskoczeniu inicjatywa wzbudziła zainteresowanie mediów i mieszkańców Lublany, którzy wzięli w niej udział. W ciągu niespełna trzech tygodni zaznaczono na mapie 700 wysp ciepła (ciepłych punktów w całym mieście).

Jak dzięki otrzymanym środkom finansowym będą Państwo dalej świadczyć pomoc społeczności? Czy planują już Państwo nowe projekty?

Zainwestujemy je ponownie w miasto Lublana. Jednym z obszarów, na których miejskie wyspy ciepła są szczególnie problematyczne, jest uniwersytecki ośrodek kliniczny, największy ośrodek medyczny w kraju. Ze względu na pandemię COVID-19 przestrzeń publiczna wokół szpitala zaczęła odgrywać nową rolę – stała się poczekalnią, miejscem, gdzie pracownicy wychodzą na przerwę, a także – w okresach, gdy liczba zakażeń COVID-19 była niższa niż obecnie – miejscem, gdzie pacjenci spotykali się ze swoimi krewnymi. Chcemy współpracować z władzami miejskimi Lublany, przedstawicielami szpitala, pacjentami i pracownikami sektora zdrowia, by ulepszyć przynajmniej niektóre mikroprzestrzenie – tak, by były one lepsze i chłodniejsze.

Co doradziliby Państwo innym organizacjom starającym się osiągnąć wyniki w tego rodzaju działaniach i programach?

Zamiast rozmawiać o przyszłości usiłowaliśmy zrozumieć, jak obecnie ludzie doświadczają skutków zmiany klimatu. Używaliśmy języka potocznego i skupiliśmy się na codziennym (żywym) doświadczeniu pieszych, rowerzystów i innych użytkowników przestrzeni publicznej; otrzymaliśmy bardzo pozytywne reakcje. Zmiana klimatu nie jest już abstrakcyjnym zagrożeniem.  

Jak optymistycznie podchodzą Państwo do perspektyw UE w dziedzinie realizacji celów Zielonego Ładu?

Podchodzimy do nich bardzo pesymistycznie z uwagi na sytuację w zakresie energii ekologicznej w nowym roku i na fakt, że żaden z państw członkowskich UE nie osiągnął celów wyznaczonych w porozumieniu paryskim.

Trzy estońskie organizacje pozarządowe – Zielony Ruch Estoński, Estoński Fundusz na rzecz Przyrody i Estońskie Centrum Prawa Ochrony Środowiska – postanowiły działać: zgromadziły różne zainteresowane strony w celu przeprowadzenia debaty na temat sprawiedliwej transformacji w kraju, który ma jeden z największych śladów węglowych na świecie. W swoim projekcie komunikacyjnym skupiły się na północno-wschodnim regionie, w którym łupki bitumiczne nadal są głównym surowcem w produkcji paliw, a większość miejsc pracy zależy od przemysłu łupkowego, który będzie musiał zostać stopniowo wygaszony. Debata nie zapowiadała się na łatwą, ale jej wyniki są zachęcające.

EKES Info: Co skłoniło Państwa do opracowania projektu i uruchomienia tej inicjatywy?

Madis Vasser: Estońskie organizacje ekologiczne od dziesięcioleci wzywają do rezygnacji z paliw kopalnych, ale w odpowiedzi słyszą zawsze to samo usprawiedliwienie: a co z zatrudnieniem? co z gospodarką? to zbyt trudne, kto weźmie za to odpowiedzialność? itp.
W związku z tym w 2018 r. trzy organizacje pozarządowe postanowiły uruchomić wspólny projekt, by zorganizować rzeczowy dialog między wszystkimi zainteresowanymi stronami na temat sprawiedliwej transformacji i porzucenia naszego głównego paliwa kopalnego, czyli łupków bitumicznych.

Jak przyjęto ten projekt? Czy otrzymali Państwo informacje zwrotne od odbiorców pomocy? (Jeśli tak, czy może Pan podać jakiś przykład?)

Przyjęto go dobrze – przedstawiciele wszystkich stron zgromadzili się, by przedyskutować te kwestie. Delegat jednej z gmin w regionie wydobywczym przyznał później, że spodziewał się kolejnego bezcelowego spotkania o ekologii, ale wydarzenie było w istocie bardzo wartościowe.
W trakcie realizacji projektu i po jego zakończeniu nawiązaliśmy bliskie kontakty z lokalną ludnością, przedstawicielami przemysłu i administracji rządowej – to po części dzięki tej sieci kontaktów Estonia jako jedno z pierwszych państw członkowskich opracowała terytorialny plan sprawiedliwej transformacji na potrzeby Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Jak dzięki tym otrzymanym środkom finansowym będą Państwo dalej pomagać społeczności? Czy w planach są już nowe projekty?

Wykorzystamy środki na poszerzenie niektórych działań z początkowego projektu, takich jak koordynacja szerokiej sieci klimatycznej organizacji pozarządowych, by wzmocnić współpracę organizacji lokalnych w dziedzinie klimatu.
Wsparcie przeznaczymy też na rozwijanie działań następczych, które koncentrują się obecnie bardziej na poziomie lokalnym.

Jakich rad udzieliłby Pan innym organizacjom, by osiągnąć wyniki w realizacji działań lub programów tego rodzaju?

Wniosek z jednego ze szkoleń w ramach programu EUKI brzmiał: „Wejdź do gry” i „Zmierz się z konfliktem”. Czyli nie należy obawiać się kontaktów z różnymi zainteresowanymi stronami, gdyż może się okazać, że tak jak my, inni zastanawiają się właśnie nad podobnymi problemami.
Jednocześnie trzeba jednak pamiętać, że niektórzy uczestnicy mogą z początku nie mieć do siebie nawzajem zaufania albo oczekiwać bardzo różnych rezultatów współpracy. Trzeba być więc przygotowanym na takie konflikty i pracować nad nimi, a nie unikać problemów.

Jak ocenia Pan szanse na osiągnięcie przez UE celów Zielonego Ładu?

Myślę, że sam stan środowiska zmusi nas ostatecznie do ambitniejszych działań i do osiągnięcia tych celów poprzez bardziej powszechną zmianę modeli życia i konsumpcji. Nie ma innej realistycznej drogi ograniczenia najgorszych skutków kryzysu ekologicznego i klimatycznego.

Niesamowity projekt rumuński Ateliere Fără Frontiere w imponujący sposób łączy w sobie dwie z obecnie najbardziej palących kwestii – sprawiedliwość społeczną i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Dzięki niemu osoby ze środowisk znajdujących się w trudnej sytuacji znajdują zatrudnienie przy naprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Po renowacji sprzęt otrzymują szkoły położone na obszarach defaworyzowanych. Costin Dragne z organizacji pozarządowej mówi nam więcej o warsztacie i o znaczeniu Nagrody EKES-u dla ich działalności.

EKES Info: Co skłoniło Państwa do zainicjowania projektu?

Costin Dragne: Pierwsze warsztaty Ateliere Fără Frontiere o nazwie „educlick” rozpoczęły się w 2008 r. Miały na celu rozwiązanie problemu społecznego i środowiskowego: niskich szans na zatrudnienie osób ze środowisk w trudnej sytuacji oraz dużej ilości zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, który ląduje na śmietniku, bez poddania go recyklingowi czy ponownego użycia.

Program przekazywania komputerów realizowany przez nas obecnie wraz ze szkołami w całym kraju dotyczy bezpośrednio obu tych kwestii społecznych: wspiera kształcenie na obszarach defaworyzowanych i popularyzuje koncepcję ponownego użycia, które jest znacznie bardziej przyjazne dla środowiska i pozostawia mniejszy ślad węglowy.

Jak przyjęto Państwa projekt? Czy otrzymali Państwo informacje zwrotne od osób, które otrzymały pomoc? (Jeśli tak, to czy może Pan podać jakiś przykład?)

Szkoły, organizacje pozarządowe i instytucje publiczne uczestniczące w naszych projektach odniosły się pozytywnie do naszego zaproszenia. Dzięki ich wsparciu podczas trzynastoletniej działalności stworzyliśmy sieć partnerów edukacyjnych, z pomocą których przekazaliśmy ponad 23 tys. komputerów ponad 500 tys. beneficjentom.
Wielu współpracujących z nami partnerów edukacyjnych zwróciło uwagę na inny sprzęt potrzebny do odnalezienia się w erze cyfryzacji: kopiarki, projektory wideo, tablice interaktywne itd. Dlatego w ubiegłym roku zaczęliśmy dywersyfikować działalność warsztatu, usiłując zająć się naprawą i przekazywaniem szkołom nowych rodzajów sprzętu.

Jak dzięki tym otrzymanym środkom finansowym zamierzają Państwo dalej świadczyć pomoc społeczności? Czy planują już Państwo nowe projekty?

Zespół pracuje już nad realizacją nowych projektów w celu wyposażenia ponad dwustu rumuńskich szkół w sprzęt cyfrowy odnowiony na warsztatach „educlick”. Te specjalne środki finansowe przeznaczymy na realizację projektów, zwłaszcza na modernizację infrastruktury warsztatu napraw (sprzętu ochronnego, materiałów logistycznych, narzędzi itd.).

Co doradziłby Pan innym organizacjom chcącym osiągnąć wyniki w tego rodzaju działaniach i programach?

Uważamy, że nasz model biznesowy może zostać z łatwością powielony w dowolnym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Dlatego też zachęcamy wszędzie organizacje do zawierania trwałych partnerstw z podmiotami prywatnymi i publicznymi.

Najważniejszym krokiem w kierunku pomyślnej realizacji takich programów jak „educlick” jest kooperacja z instytucjami i przedsiębiorstwami pragnącymi odcisnąć pozytywny ślad na walce ze zmianą klimatu i cyfryzacji kształcenia za pomocą ponownego wykorzystania zużytych narzędzi IT.

Czy ocenia Pan optymistycznie możliwości osiągnięcia przez UE celów Zielonego Ładu?

Nie ulega wątpliwości, że pozytywny wpływ społeczeństwa obywatelskiego na środowisko, o którym mówią nasi koledzy w innych krajach, wzbudził w nas większą wiarę w szansę realizacji celów Zielonego Ładu przez UE.

Mamy wszelkie dane po temu, by przeistoczyć UE w model przestrzeni przyjaznej dla klimatu dopóty, dopóki będziemy nadal propagować doświadczenia innych podmiotów w zielonym sektorze i się na ich podstawie uczyć.

Osobiście sądzę, że dzięki zdobyciu trzeciej Nagrody dla Społeczeństwa Obywatelskiego w nadchodzących latach jeszcze bardziej będziemy pragnąć zrealizować ten cel. Zwłaszcza teraz, gdy mamy poczucie, że szczebel europejski popiera naszą działalność i do niej zachęca.

Chcąc zmienić postrzeganie osób doświadczających ubóstwa energetycznego jako bezradnych ofiar, katalońskie stowarzyszenie „Inżynierowie bez granic” zaczęło organizować zgromadzenia, aby dać możliwość wypowiedzenia się osobom mającym ograniczony dostęp do energii lub wody oraz tym, które mają trudności z opłaceniem rachunków. Mònica Guiteras ze stowarzyszenia opowiedziała nam, w jaki sposób zgromadzenia zapewniły tym ludziom bezpieczną i nieodległą przestrzeń oraz uświadomiły im, że nie są ofiarami, ale raczej uczestnikami i podmiotami zmian w transformacji energetycznej.

EESC info: Co skłoniło Panią do rozpoczęcia projektu lub inicjatywy?

Mònica Guiteras Blaya: Wpływ ubóstwa energetycznego był do tej pory rozpatrywany z perspektywy dobrobytu, co często sprawiało, że osoby dotknięte tym problemem były postrzegane jako ofiary, a nawet jako ktoś, kto ponosi winę za „niewłaściwe” zużycie energii. Naszym zdaniem konieczne było wprowadzenie bardziej przekrojowego podejścia i wzmocnienie pozycji rodzin doświadczających ubóstwa energetycznego jako uczestników i podmioty zmian w obecnej transformacji energetycznej.

Jak przyjęto Pani projekt? Czy dostała Pani jakieś informacje zwrotne od osób, które otrzymały pomoc? (Jeśli tak to czy może Pani podać jakiś przykład?)

Uczestnicy postrzegają tę inicjatywę jako bardzo potrzebną, ponieważ często czują, że są bezsilni wobec dużych dostawców lub postrzegają podejście administracji jako zbyt biurokratyczne. Zgromadzenia poświęcone ubóstwu energetycznemu oferują zainteresowanym osobom bezpieczną przestrzeń w sąsiedztwie, w której nikt nie jest oceniany i nikt nie wie więcej niż ktokolwiek inny. Są one natomiast przestrzenią przyczyniającą się do zrozumienia doświadczeń wszystkich ludzi, aby pomóc nam żyć lepiej, mając do dyspozycji więcej informacji, a jednocześnie aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym.

Jak zamierza Pani wykorzystać otrzymane środki finansowe aby zwiększyć pomoc dla społeczności? Czy planuje już Pani nowe projekty?

Otrzymana nagroda bardzo pomoże w zwiększeniu zasięgu projektu. Nadal nie docieramy do wielu osób żyjących na marginesie – tych, które nawet nie wiedzą, że takie zgromadzenia istnieją. Pomoże nam również dotrzeć w innowacyjny i znaczący sposób do osób dotkniętych tym problemem. Jest to coś, co musieliśmy wymyślić na nowo podczas tej pandemii organizując zgromadzenia z udziałem częściowo osobistym, a częściowo zdalnym. Praca nad innowacjami, rozpowszechnianiem i informowaniem, w celu zebrania w jednym miejscu coraz bardziej zróżnicowanych osób, jest jednym z głównych celów, jakie sobie wyznaczyliśmy dzięki temu uznaniu i środkom finansowym

Jakich rad udzieliłaby Pani innym organizacjom, aby osiągnąć wyniki w działaniach i programach tego typu?

Bliski kontakt z oddolnymi organizacjami obywatelskimi, spoza typowych sektorów, w których działają nasze organizacje, okazał się dla nas kluczowy. Chociaż jesteśmy organizacją pozarządową działającą na rzecz ochrony środowiska, w tym projekcie stworzyliśmy ważne lokalne partnerstwa z ruchami na rzecz przyzwoitych warunków mieszkaniowych i ze stowarzyszeniami sąsiedzkimi.

Jak ocenia Pani szanse UE na osiągnięcie celów Zielonego Ładu?

Sprawiedliwość społeczna musi być kluczem do osiągnięcia tych celów, ponieważ jest to jedyna rzecz, która sprawi, że transformacja będzie sprawiedliwa, a także ekologiczna. Jako społeczeństwo musimy dołożyć wszelkich starań, aby wywrzeć wpływ na rządy i administrację na różnych szczeblach, aby osiągnąć cele poprzez zagwarantowanie zabezpieczeń społecznych, a także uczestnictwo obywateli i wzmocnienie ich pozycji.