L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej issejħet “l-akbar innovazzjoni fid-demokrazija transnazzjonali” minn mindu bdew isiru l-elezzjonijiet diretti għall-Parlament Ewropew aktar minn erbgħin sena ilu. Aħna, iċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea, issa għandna l-istess dritt bħala maġġoranza fil-Parlament Ewropew u fl-Istati Membri li nistabbilixxu l-aġenda politika għall-kontinent kollu. Strument użat b’mod diliġenti: sa mit-tnedija tiegħu fl-2012, ġew ippreżentati aktar minn 100 inizjattiva.
Għalkemm id-dritt formali li tinbeda leġiżlazzjoni pan-Ewropea jibqa’ l-prerogattiva tal-Kummissjoni Ewropea waħedha, l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej tikkostitwixxi strument għall-istabbiliment tal-aġenda. Barra minn hekk, twitti wkoll it-triq għall-futur tal-politiki parteċipattivi: hija aktar diretta, aktar transnazzjonali u aktar diġitali minn kull ħaġa li ġiet qabel fl-UE, u ispirat lil ħafna Stati Membri biex jintroduċu strumenti simili għall-istabbiliment tal-aġenda f’livell nazzjonali.
Din hija r-raġuni għaliex l-IĊE mhijiex biss dritt ieħor għal petizzjoni, iżda hija aktar dritt ta’ attivazzjoni ta’ kuljum taċ-ċittadini dwar il-kwistjonijiet li jmiss li għandhom jitqiegħdu fuq l-aġenda tal-istituzzjonijiet Ewropej.
| Talbiet kull sena għal IĊE | Imressqa | Irreġistrati | Miċħuda |
|---|---|---|---|
| Total |
Aktar informazzjoni fil-paġna ta’ reġistrazzjoni tal-IĊE.
Artikoli 222 u 230 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Parlament
Qafas regolatorju komplut tal-IĊE:https://europa.eu/citizens-initiative/how-it-works/regulatory-framework_mt
Verifika u ċertifikazzjoni ta’ IĊE mill-Istati Membri:europa.eu/citizens-initiative/authorities-verification-and-certification-statements-support_mt
L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej xi kultant titqabbel ma’ Swiss army knife: għodda ddisinjata b’mod intelliġenti, adattabbli u multifunzjonali. Peress li l-IĊE hija disponibbli għal kważi 450 miljun ċittadin tal-UE f’27 Stat Membru (u fid-dinja, jekk tkun tgħix barra l-UE bħala ċittadin/a tal-UE), hija indirizzat il-mod kif id-demokrazija tiġi mifhuma u taħdem fil-livell transnazzjonali.
Abbażi tal-esperjenzi tal-kważi 100 inizjattiva mressqin mill-2012 sal-2019, fl-2020 daħlet fis-seħħ verżjoni aġġornata u aktar aċċessibbli tal-IĊE. Kwart tal-inizjattivi nċaħdu minħabba l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni stretti tar-regolament mill-Kummissjoni. Madanakollu, skont ir-regoli l-ġodda, l-organizzaturi u l-Kummissjoni jingħataw aktar żmien biex isibu soluzzjoni, inkluża l-possibbiltà li jirreġistraw biss il-partijiet ammissibbli ta’ inizjattiva. Jingħata wkoll aktar żmien biex issir tħejjija għall-bidu tal-ġbir tal-firem, kif ukoll tal-passi l-oħrajn kollha fil-proċess.
Barra minn hekk, il-pandemija tal-COVID-19 sfidat il-modi ta’ interazzjoni, id-diskussjoni u t-teħid tad-deċiżjonijiet tagħna lkoll. Sabiex jiġi ssalvagwardjat il-potenzjal demokratiku tal-IĊE, il-Kummissjoni pproponiet sett ta’ regoli relatati mal-coronavirus li jippermettu li jiġu estiżi l-iskadenzi għall-ġbir u l-verifika tal-firem u li jiġu analizzati inizjattivi ta’ suċċess (ara r-Regolament (UE) 2020/1042, id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni tas-17.12.2020 (UE) 2020/2200 u d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni tad-19.2.2021 (UE) 2021/360).
Fi proċess ta’ IĊE, hemm tliet tipi differenti ta’ rwoli: organizzatur, sostenitur u osservatur.
Bħala grupp ta’ organizzaturi, sostenituri jew osservaturi, hemm diversi aspetti li jridu jiġu kkunsidrati qabel ma titnieda IĊE, tiġi ffirmata jew jitressqu kummenti dwarha. Il-mistoqsija ewlenija hija: xi trid tikseb IĊE partikolari? X’inhu l-għan aħħari?
Trid tipproponi xi ħaġa ġdida fl-Ewropa? Jew l-idea hija li titneħħa u tiġi abolita politika partikolari tal-UE? Madankollu, ħafna affarijiet mhumiex sempliċement bojod jew suwed, tajbin jew ħżiena: jaf imnejn ikun hemm bżonn biss li jiġu aġġustati. Għalhekk, jista’ jkun li tkun interessat/a l-aktar li tibdel xi partijiet ta’ liġi fl-UE wkoll.
Hemm ħafna modi kif tista’ tittieħed azzjoni b’IĊE, li tista’ tintuża:
- bħala aċċelleratur sabiex l-UE titħeġġeġ tagħmel xi ħaġa ġdida. Hawnhekk hemm bżonn ħafna paċenzja peress li biex dan it-tip ta’ IĊE jasal fi tmiemu jeħtieġ ħafna żmien; l-ewwel ikollok bżonn issib bażi legali adatta u vijabbli; u trid tikkunsidra d-dibattitu pubbliku dwar il-proposta tiegħek bħala l-premju ewlieni tal-isforzi tiegħek.
- bħala deterrent biex twaqqaf lill-UE milli tagħmel xi ħaġa. F’dan il-każ, iż-żmien huwa kritiku, peress li trid issib il-mument opportun biex tressaq il-preokkupazzjonijiet tiegħek b’tali mod li tikseb l-aqwa impatt u appoġġ, li jfisser li għandek tiġbor il-firem malajr.
- bħala regolatur bil-għan li ttejjeb il-leġiżlazzjoni attwali tal-UE. Peress li tixtieq issolvi problema partikolari billi tibdel leġiżlazzjoni speċifika, għandek bżonn iżomm l-affarijiet sempliċi. L-IĊE tat-tip “regolatur” ħafna drabi jkunu kumplessi wisq u diffiċli biex jiġu kkomunikati, għalhekk agħmel l-almu tiegħek biex iżżomm mal-ġist ewlieni.
- bħala pedina għan-negozjar billi tuża l-proċess tal-IĊE bħala element addizzjonali sabiex tipprova tinfluwenza t-tfassil tal-politika Ewropea. Madankollu, qabel ma tibda IĊE bħal din, evalwa l-influwenza u l-poter politiku tiegħek b’mod indipendenti mill-inizjattiva u vverifika l-benefiċċji addizzjonali possibbli. Ara li l-intenzjonijiet tiegħek ikunu ċari fil-konfront ta’ dawk li jappoġġjawk u kun konxju tal-għażla ta’ rtirar ta’ IĊE u l-użu f’waqtu tagħha.
- bħala xprun biex tibni alleanzi u networks wesgħin fl-Ewropa. Din hija l-aktar għażla adatta meta tqis l-inizjattiva tiegħek bħala element ta’ strateġija fit-tul biex tlaqqa’ flimkien lill-Ewropej u/jew biex tħejji kampanja elettorali Ewropea.
- bħala kanvasser biex inti u/jew il-grupp tiegħek tkunu magħrufin aħjar fl-isfera pubblika. F’dan il-każ, l-ewwel għandek tidentifika kwistjoni sostantiva adatta u li tista’ tiġi kkomunikata faċilment għall-IĊE tiegħek. Għandek ukoll tkun trasparenti kemm jista’ jkun dwar l-għanijiet tiegħek biex tiżgura li ma tqarraq bl-ebda persuna li tista’ tappoġġjak.
L-IĊE toffri ħafna opportunitajiet, iżda fl-aħħar mill-aħħar kollox jiddependi mill-fehim u l-kapaċitajiet tiegħek stess inti u tevalwa l-għażliet u l-limitazzjonijiet ta’ IĊE. Billi ssir taf dwar il-kapaċitajiet multifunzjonali ta’ dan il-proċess parteċipattiv u transnazzjonali, tista’ tiżviluppa aspettattivi realistiċi u b’hekk approċċ realistiku għall-istrateġija u l-għażliet tiegħek.
Jekk m’intix ċert/a jekk l-IĊE hijiex l-aħjar għodda biex tikseb l-objettivi tiegħek, ikkunsidra diversi aspetti tal-każ tiegħek fit-taqsima Qis qabel ma taġixxi u aqra dwar għodod oħra disponibbli fil-livell Ewropew fit-taqsima Sett ta’ għodod għall-parteċipazzjoni.
Qed taħsibha tnedix l-IĊE tiegħek stess? Dan għandu jeħodlok mill-inqas tliet snin, x’aktarx anke aktar (u pjuttost għadd kbir ta’ riżorsi). Madankollu, jekk tkun intelliġenti u timxi bl-akbar reqqa, il-proċess joffrilek ideat ġodda u jgħallmek ħafna lezzjonijiet – u (idealment) jippermettilek tagħmel differenza għall-Ewropa. Dawn huma l-għaxar passi li għandek tistenna matul il-proċess tal-IĊE.
Għandek idea, proġett jew tħassib li jistgħu jinbidlu f’politika Ewropea. L-ewwel nett ara jekk hemmx xi għodda oħra disponibbli, possibbilment aktar sempliċi u aktar aċċessibbli, biex issemma’ leħnek dwar din il-kwistjoni. Jekk tagħżel IĊE, aqra t-tieni pass.
L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej hija proċess li jinvolvi numru ta’ implikazzjonijiet legali u politiċi. Tgħallem kulma għandek tkun taf dwar l-għażliet u l-limitazzjonijiet tal-proċess fir-rigward tal-promozzjoni tal-inizjattiva futura tiegħek. Ikseb appoġġ f’dan l-istadju bikri billi tikkuntattja lill-Forum tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ara t-taqsima Aktar appoġġ għad-dettalji). Imbagħad ipprova evalwa: l-isforz huwa ġustifikat? Jekk temmen li iva, aqra t-tielet pass.
Punt ewlieni ieħor importanti qabel tieħu l-ewwel passi formali huwa li tistabbilixxi xi trid tikseb bl-inizjattiva tiegħek u x’tista’ realistikament tittama li tikseb.
Iddefinixxi l-għan, l-ambitu u l-funzjoni speċifika tal-inizjattiva tiegħek. Żommha kemm jista’ jkun sempliċi għal kulħadd. F’dan il-pass, jagħmel sens li tosserva aktar mill-qrib il-lezzjonijiet li tgħallmu organizzaturi ta’ IĊE preċedenti.
Il-formulazzjoni u l-ispjegazzjoni tal-proposta inizjali tiegħek għandhom jinftiehmu b’ħafna lingwi differenti u f’ħafna aktar kulturi politiċi fl-Ewropa. Issa huwa wkoll iż-żmien li tiffamiljarizza ruħek mas-sistema uffiċjali ta’ ġbir tal-firem online, li l-UE tipprovdi b’xejn, u li tuża l-appoġġ kollu disponibbli.
Dan huwa l-ewwel ostaklu formali għal ħafna “gruppi ta’ organizzaturi”, peress li jeħtieġ li jiġu ssodisfati ċerti kriterji sabiex il-grupp jiġi rreġistrat. L-aktar ħaġa importanti hija li l-inizjattiva tiegħek tkun biċ-ċar fil-kompetenzi tal-Kummissjoni. Għal darb’oħra, il-Forum tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej jista’ jgħinek matul dan il-pass. Imbagħad ikun wasal il-mument li tissottometti l-IĊE tiegħek fis-sit web uffiċjali, u tipprovdi titolu u l-għanijiet tal-proposta tiegħek. Skont il-bżonn li tiġi emendata u aġġornata l-proposta tiegħek, il-Kummissjoni tirreġistra (jew tirrifjuta) l-IĊE tiegħek fi żmien xahrejn sa 4 xhur. Wara r-reġistrazzjoni, il-Kummissjoni tittraduċi t-titolu u l-għan tal-proposta tiegħek bl-24 lingwa uffiċjali.
Issa jmiss l-isbaħ u, fl-istess ħin, l-itqal parti: trid tikkonvinċi lil aktar minn miljun persuna Ewropea f’mill-inqas seba’ pajjiżi differenti jiffirmaw l-inizjattiva tiegħek f’inqas minn sena. Dan il-kompitu jeħtieġ li jitħejja ferm minn qabel billi jinħoloq network pan-Ewropew ta’ msieħba ta’ appoġġ fl-Ewropa. Wara r-reġistrazzjoni uffiċjali, irid jibda l-ġbir proprju tal-firem fi żmien sitt xhur. Kulma trid tagħmel hu li tavża lill-Kummissjoni 10 ijiem ta’ xogħol qabel id-data tal-bidu li tagħżel, biex il-bidu u t-tmiem tal-fażi ta’ ġbir ta’ sena jkunu jistgħu jiġu ppubblikati. Kun af li se jkollok tuża formoli ta’ appoġġ separati skont in-nazzjonalitajiet tal-firmatarji. Dan ifisser li l-firmatarji kollha fuq kull formola jridu jkunu ċittadini tal-istess pajjiż tal-UE.
Mingħajr komunikazzjoni, ħadd mhu ser jappoġġjak: id-djalogu mal-persuni kollha possibbli li jaħsbuha l-istess – u anke max-xettiċi – ser ikun kruċjali għas-suċċess dejjiemi tal-inizjattiva tiegħek. Għalhekk, ikkomplementa l-attivitajiet ta’ ġbir ta’ firem tiegħek billi tagħmel kuntatt permezz tal-media (soċjali) u waqt avvenimenti pubbliċi. Għal dan il-pass, jagħmel ħafna sens li titgħallem minn IĊE preċedenti. In-nies li ħadmu fuqhom għandhom ammont kbir ta’ esperjenza u għarfien x’jaqsmu ma’ ħaddieħor.
Qabel ma tkun tista’ finalment tressaq l-inizjattiva tiegħek biċ-ċertifikazzjonijiet kollha meħtieġa quddiem il-Kummissjoni Ewropea, jeħtieġ li tiġi indirizzata firxa sħiħa ta’ rekwiżiti u ostakli. L-ewwel nett, trid tressaq id-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ miġbura quddiem id-diversi awtoritajiet nazzjonali fi żmien 3 xhur mit-tmiem tal-fażi tal-ġbir tal-firem. Dawn l-awtoritajiet għandhom mhux iżjed minn 3 xhur biex jivverifikaw u jiċċertifikaw il-firem. Wara li jsir dan, intom bħala l-“grupp ta’ organizzaturi” jkollkom 3 xhur oħra biex tippreparaw ħalli fl-aħħar tibagħtu ċ-ċertifikati lill-Kummissjoni. Dawn l-operazzjonijiet impenjattivi jitolbu li jkun hemm tim tal-amministrazzjoni sod u mħejji tajjeb għall-inizjattiva tiegħek. L-iżbalji banali jiġġeneraw spejjeż addizzjonali għolja, dewmien u frustrazzjoni.
It-tressiq tal-IĊE tiegħek huwa biss il-bidu ta’ kapitolu importanti ieħor: il-komunikazzjoni dwar suġġett uffiċjali tal-UE, li twasslek sax-xena politika ċentrali. Wara li tiġi rikonoxxuta bħala inizjattiva ta’ suċċess, ikollok opportunitajiet ġodda: f’taħditiet formali mal-Kummissjoni u f’seduta pubblika fil-Parlament Ewropew.
Fi żmien xahar mit-tressiq tal-IĊE ta’ suċċess tiegħek, tirċievi stedina għal laqgħa uffiċjali mal-Kummissjoni biex tiddiskuti l-proposta tiegħek u, fix-xhur ta’ wara, tirċievi stedina oħra biex titkellem f’seduta pubblika fil-Parlament Ewropew. Istituzzjonijiet oħra, bħall-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-parlamenti nazzjonali kollha tal-Istati Membri kollha tal-UE, jiġu avżati wkoll. Din ser tkun l-akbar opportunità tiegħek biex tikkonvinċi saħansitra aktar nies – u idealment in-nies li l-iżjed li għandek bżonn tikkonvinċi!
Issa li wasalt fi tmiem eżerċizzju eżawrjenti iżda li nisperaw li kien arrikkit, huwa importanti li ma tinsiex tlesti x-xogħol amministrattiv, id-dokumentazzjoni u l-evalwazzjoni sabiex wieħed jitgħallem (u jikkondividi) il-konklużjonijiet misluta. Bħala parti mit-tieni ġenerazzjoni ta’ IĊE (li bdiet fl-2020), se tibqa’ mfakkar jew imfakkra fl-istorja.












