Logo EESC EPTAC

An Pas Eorpach um Dhaonlathas

  • Treoir mhearthagartha ar an tsaoránacht ghníomhach eorpach
  • Mo chead cainte san eoraip
  • Bosca uirlisí na rannpháirtíochta
  • Treoirleabhar maidir leis an tionscnamh eorpach ó na saoránaigh
  • Tá tacaíocht ann go forleathan
Polaitíocht an Aontais ar an ardán mór Déan do mhachnamh sula rachaidh tú i mbun gnímh Saincheisteanna agus inniúlachtaí Eorpacha

Polaitíocht an aontais ar an ardán mór

Video

Is tábhachtaí anois ná riamh an rialachas Eorpach. Is mór an tionchar a bhíonn ag na cinntí sin a dhéantar ar leibhéal an Aontais ar ár saol laethúil go háitiúil, go réigiúnach agus go náisiúnta. Is le chéile mar Aontas a aontaímid ábhair amhail comhaontuithe saorthrádála le tíortha eile, conas ár n-acmhainní muirí a chaomhnú agus na rialacha ba cheart a chur i bhfeidhm chun iomaíocht eacnamaíoch atá saor agus cóir a áirithiú.

Tuilleadh eolais! Chun tuilleadh a léamh faoi na cineálacha ábhair a mbítear ag plé leo ar leibhéal an Aontais, féach an rannán Saincheisteanna agus inniúlachtaí Eorpacha.

Ós rud é gur daonlathas ionadaíoch nua-aimseartha é an tAontas Eorpach a bhfuil córas cumhachtaí comhroinnte agus institiúidí speisialaithe aige, ní furasta i gcónaí do shaoránaigh aonair den Aontas an próiseas ceaptha beartas a shainaithint, a mheasúnú ná tionchar a imirt air ag an nóiméad ceart agus leis an uirlis is éifeachtúla.

Bímis ar an eolas, mar sin, faoi na bealaí éagsúla inar féidir linn, mar shaoránaigh, institiúidí éagsúla a roghnú agus cúraimí a chur orthu agus a bheith inár bpáirtithe leasmhara maidir le cinnteoireacht ar fud an Aontais.

Toghcháin agus na hiarmhairtí díreacha atá acu

Toghaimid ár bparlaimintí go rialta inár bpríomhchathracha náisiúnta agus san Aontas Eorpach. Tugann sé sin an deis duit a bheith i d’iarrthóir tú féin agus seasamh sa toghchán.

  • Tá toghchán na parlaiminte náisiúnta ríthábhachtach do phróiseas cinnteoireachta an Aontais toisc go mbíonn tionchar aige ar chomhdhéanamh an rialtais náisiúnta (agus i gcuid mhaith cásanna ar an gCeann Stáit freisin). Tá an rialtas náisiúnta féin ina chuid den Chomhairle Eorpach agus de Chomhairle an Aontais Eorpaigh, ar dhá cheann de na seacht n-institiúid AE iad. Tá cead cainte ag an bparlaimint náisiúnta freisin maidir le próiseas reachtach an Aontais.
  • Is é toghadh Pharlaimint na hEorpa (PE) an bealach is dírí chun tionchar a bheith ag na saoránaigh ar leibhéal an Aontais. Le blianta beaga anuas, tá méadú mór tagtha ar chumhachtaí Thionól na 705 Fheisire agus, ar roinnt bealaí, tá siad ar chomhchéim anois le cumhachtaí Chomhairle an Aontais Eorpaigh (atá comhdhéanta de rialtais na mBallstát).

Léigh tuilleadh faoi chumhachtaí Pharlaimint na hEorpa.

Toghcháin agus na hiarmhairtí indíreacha atá acu

Bíonn iarmhairtí indíreacha freisin ag toghcháin dhíreacha na bparlaimintí náisiúnta agus na bparlaimintí Eorpacha: mar shampla, tá ról lárnach ag na rialtais náisiúnta agus ag Parlaimint na hEorpa i múnlú an Choimisiúin Eorpaigh. Is é an Coimisiúin Eorpach comhlacht feidhmiúcháin an Aontais Eorpaigh, atá freagrach as reachtaíocht a mholadh, cinntí a chur chun feidhme agus gnó laethúil a bhainistiú. Rud eile de, bíonn comhdhéanamh institiúidí eile an Aontais, i.e. na Cúirteanna Eorpacha, oifig an Ombudsman Eorpaigh agus na coistí comhairleacha, Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) agus Coiste Eorpach na Réigiún, ag brath ar na cinntí a dhéanann muintir na hEorpa i dtoghcháin.

An tionchar ó lá go lá

Tá níos mó i gceist leis an Aontas Eorpach ná córas rialtais ionadaíoch; is daonlathas ionadaíoch nua aimseartha é atá bunaithe ar rannpháirtíocht laethúil shaoránaigh an Aontais. Tá an prionsabal sin cumhdaithe sa Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE) agus tá tionchar aige ar fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. I mbeagán focal, ní hé gur ar laethanta na dtoghchán amháin a bhíonn deis ag saoránaigh na hEorpa tionchar a bheith acu ar pholaitíocht na hEorpa, mar go mbíonn cead cainte acu gach lá, ar ndóigh. Ar an ábhar sin, tá bosca uirlisí cuimsitheacha bunaithe ag an Aontas Eorpach d’ionstraimí rannpháirtíochta, ionstraimí a nascann saoránaigh, institiúidí, próisis déanta beartais agus cinntí.

Ag gníomhú ar son cúise

Cé go bhfuil sé de cheart againn páirt a ghlacadh i ngnóthaí an Aontais ar bhonn laethúil, ní gnách an t-am, fios ár ngnó ná na hacmhainní a bheith ag an gcuid is mó againn chun é sin a dhéanamh. Tá sé an tábhachtach, dá bhrí sin, an nóiméad is fearr, na comhpháirtithe is fearr agus an uirlis is fearr a roghnú go cúramach chun do thuairim a chur in iúl ar bhealach éifeachtúil agus inbhuanaithe. Chun an méid sin a dhéanamh, tá an rogha agat ról níos buaine a ghlacadh (mar shampla mar oifigeach tofa, mar fhostaí nó mar ionadaí thar ceann na sochaí sibhialta) nó gníomhaíocht aonuaire spriocdhírithe a dhéanamh – is gnáiche, in 99 gcás as 100 cás, gurb é sin an t-aon bhealach amháin inar féidir leat do ról mar shaoránach gníomhach an Aontais a réiteach le gach ról eile atá agat sa saol poiblí, príobháideach agus gairmiúil.

Déan do mhachnamh sula rachaidh tú i mbun gnímh

Tá an-smaoineamh agat mar sin maidir leis an Eoraip a athrú – nó b’fhéidir nach bhfuil ann ach go bhfuil fadhb bheag agat maidir le gnó a chur ar bun trasna na teorann. B’fhéidir gur mhaith leat mórfheachtas a sheoladh i gcoinne dlí Eorpach atá ann cheana – nó fiú gearán a dhéanamh faoi oifigeach de chuid an Aontais. Tá 101 chúis le bheith i do shaoránach gníomhach de chuid an Aontais, ach tá roinnt príomhcheisteanna ar gá duit do mhachnamh a dhéanamh orthu roimh duit dul i mbun gnímh. Is fíor go dtógann sé tamall na ceisteanna sin a mheas agus na freagraí a roghnú go cúramach.

Bíodh sin mar atá, agus tú ar tí a bheith mar chuid den athrú san Aontas Eorpach – ar pobal polaitiúil trasnáisiúnta é ina bhfuil beagnach 450 milliún duine – tá an-tábhacht go deo le cáilíocht do chéimeanna ullmhúcháin le go mbeidh d’iarrachtaí rathúil. Agus sin mar atá, bí díograiseach... agus téigh i mbun gnímh!

  • An tsaincheist eorpach í an cheist atá agat?

    Bíonn an tAontas Eorpach ag plé le neart ábhar; an iomarca ábhar dar le daoine áirithe agus gan a dhóthain, dar le daoine eile. Amach ón bplé tábhachtach sin áfach, tá liosta soiléir de shaincheisteanna beartais ag an Aontas Eorpach (atá bunaithe ar a chonarthaí, agus a chomhaontaigh na Ballstáit uile) a mbíonn sé ag plé leo, bíodh sin mar inniúlachtaí eisiacha, inniúlachtaí roinnte nó inniúlachtaí tacaíochta. Mar sin, nuair is mian leat aghaidh a thabhairt ar ábhar de chineál ar bith, seiceáil ar dtús an coincheap/ceist Eorpach é. D’fhéadfadh sé gur ceist í a bhféadfaí déileáil léi ar bhealach ní b’éifeachtúla ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach nó náisiúnta.

  • Do dheis: cén uair is fearr le dul i mbun gnímh?

    Is den ríthábhacht é an t-am ceart a roghnú le do thuairim a chur in iúl ionas go n-éisteofar léi. D’fhéadfadh sé go labhrófá amach ró-luath agus nach dtabharfaí faoi deara thú dá dheasca sin – nó b’fhéidir go mbeidh tú i bhfad ródhéanach agus go mbeidh na cinntí déanta cheana féin. Idir an dá phointe sin, áfach, bíonn deiseanna móra ann le bheith gníomhach. Mar shampla, más mian leat smaoineamh sách nua a sheoladh, beidh neart foighne agus acmhainní i gceist chun aird agus freagra a fháil, ach tá saoirse ar leith agat chun an t-am ceart a roghnú le dul i mbun gnímh. Mar sin féin, más mian leat tionchar a bheith agat ar phlé poiblí atá ar siúl ar leibhéal an Aontais maidir le saincheist áirithe, ní mór duit a sheiceáil cén chéim ag a bhfuil an díospóireacht sa phróiseas (reachtach). Is suíomh gréasáin poiblí an-úsáideach é EUR-LEX chuige sin. Is ann do thairseach Cloisimis uait! an Choimisiúin Eorpaigh freisin d’fhonn tuairimí a bhailiú ag gach céim den phróiseas reachtach. Ní mór a choinneáil i gcuimhne, agus an t-am atá ceart duitse á roghnú agat, go mbeidh impleachtaí aige sin freisin ar na cineálacha comhpháirtithe a mbeidh ort oibriú leo agus ar an ionstraim rannpháirtíochta a roghnóidh tú.

  • D’fhoireann: an bhfuil gníomhaíocht chomhchoiteann de dhíth?

    Chun aghaidh a thabhairt ar shaincheist Eorpach ar an leibhéal Eorpach, beidh gá le comhpháirtíocht láidir le saoránaigh eile agus/nó le heagraíochtaí de chuid na sochaí sibhialta i bhformhór na gcásanna. Is é an chúis shimplí atá leis sin go gcaithfidh tú tábhacht na saincheiste a chur ina luí ar a lán daoine eile ar dtús (saoránaigh eile den Aontas, ach daoine i gcomhlachtaí tofa agus in institiúidí an Aontais freisin) sular féidir leat tionchar a bheith agat. Mar sin féin, uaireanta is féidir le gníomhaíocht aonair atá láidir agus tiomanta difear a dhéanamh: is amhlaidh atá go háirithe más rud é gur fhulaing tú de dheasca drochriaracháin, má fheiceann tú go bhfuil do chearta á sárú nó más féidir leat díreach ábhar imní a chur in iúl don phobal i gcoitinne. Os a choinne sin, d’fhéadfadh sé gur dhea-smaoineamh a bheadh ann teagmháil a dhéanamh leis an méid daoine agus ab fhéidir, i bhfad agus i gcéin, ós rud é gur mhó spéis agus tábhacht a chuirfeadh institiúidí an Aontais sa tsaincheist/togra/smaoineamh agat dá mbeadh foireann fhíor-Eorpach de shaoránaigh ghníomhacha taobh thiar di. I gcás an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh, mar shampla, tá ceanglas ann fiú go gcaithfeadh ar a laghad seachtar saoránach den Aontas a bheith ar d’fhoireann, agus cónaí a bheith orthu i seacht mBallstát éagsúla ar a laghad.

  • D’uirlis: cén cineál rannpháirtíochta?

    Chun go n-éireoidh leat, tá sé ríthábhachtach an ionstraim rannpháirtíochta is fearr atá ar fáil a roghnú le haghaidh do shaincheiste. Tá formhór na n-uirlisí ceaptha ar chaoi agus go dteastaíonn roinnt saoránach (nó fiú eagraíochtaí den tsochaí shibhialta) le hiad a láimhseáil, ach d’fhéadfadh saoránaigh aonair úsáid a bhaint astu freisin, mar shampla chun gearán a sheoladh chuig an Ombudsman, aghaidh a thabhairt ar shaincheist trasteorann le SOLVIT, an gréasán ar líne um fhadhbanna a réiteach nó achainí a dhéanamh chuig Parlaimint na hEorpa.

    Mar sin féin, éilíonn ionstraimí rannpháirtíochta eile gníomhaíocht chomhchoiteann ón tús, amhail an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh. Is fusa an scéal i bhformhór na gcásanna toisc gur féidir tionscadail rannpháirtíochta ar leibhéal an Aontais a bhainistiú ar líne – mar sin féin, cé gur féidir leat do thuairim a chur in iúl gan stampaí a cheannach, tá gach seans go mbeidh ort taisteal uair éigin, cuir i gcás chun na Bruiséile d’fhonn bualadh le hionadaí institiúideach nó chuig sráidbhaile trasna na teorann ina bhfuil comhpháirtithe tacaíochta agat.

  • An tsaincheist
  • Do dheis
  • D’fhoireann
  • D’uirlis

Saincheisteanna agus inniúlachtaí eorpacha

  • Gach a dtarlaíonn san Aontas Eorpach, tá sé ríthábhachtach do gach saoránach Eorpach – ar gach leibhéal. Chun go gcloisfear do thuairimí, tá sé ríthábhachtach a bheith ar an eolas faoi cé a chinneann na saincheisteanna Eorpacha éagsúla.

    De réir an Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (Teideal 1), tá trí chineál inniúlachtaí éagsúla ag an Aontas: inniúlachtaí eisiacha (is é an tAontas amháin a dhéanann na cinntí), inniúlacht roinnte (is é an tAontas in éineacht leis na Ballstáit a dhéanann na cinntí), agus inniúlachtaí tacaíochta (tacaíonn an tAontas leis na Ballstáit).

    Bunaithe ar na cumhachtaí sin, déantar beartais a mhúnlú trí ghníomhartha, rialacháin, treoracha, reachtaíocht nó cinntí institiúideacha fiú a chur chun feidhme gan aon tionchar foirmiúil a bheith acu ar an reachtaíocht. Thairis sin, tá cinntí a dhéanann an Pharlaimint, na Cúirteanna, comhlachtaí comhairleacha, amhail Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) agus Coiste Eorpach na Réigiún, lena mbaineann cinn feadhna, tionchair agus iarmhairtí éagsúla – go háirithe do leibhéil eile rialachais.

    Tabhair faoi thráth na gceist Sula ngabhfaidh tú ar aghaidh
    Tuilleadh eolais
  • Saincheisteanna/inniúlachtaí eisiacha an aontais

    • aontas custaim
    • na rialacha iomaíochta is gá a bhunú d’oibriú an mhargaidh inmheánaigh
    • acmhainní bitheolaíocha na mara a chaomhnú faoin gcomhbheartas iascaigh
    • comhbheartas tráchtála
    • comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích faoi choinníollacha áirithe
    • beartas airgeadaíochta do na Ballstáit a bhfuil an euro mar airgeadra acu
  • Saincheisteanna/inniúlachtaí roinnte an aontais

    • margadh inmheánach
    • beartas sóisialta, i dtaca le roinnt gnéithe de
    • comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach
    • talmhaíocht agus iascach, amach ó acmhainní bitheolaíocha na mara a chaomhnú
    • comhshaol
    • cosaint tomhaltóirí
    • iompar
    • gréasáin thras-Eorpacha
    • fuinneamh
    • limistéar na saoirse, na slándála agus an cheartais
    • gnáthchúraimí sábháilteachta i gcúrsaí sláinte poiblí
    • taighde, forbairt theicneolaíoch agus an spás
    • comhar um fhorbairt agus cabhair dhaonnúil
  • Tacú le saincheisteanna/inniúlachtaí an aontais agus iad a chomhordú

    • beartais eacnamaíocha
    • beartais fostaíochta
    • beartais shóisialta
    • sláinte an duine a chosaint agus a fheabhsú
    • tionscal
    • cultúr
    • turasóireacht
    • oideachas, gairmoiliúint, óige agus spórt
    • cosaint shibhialta
    • comhar riaracháin
  • Inniúlachtaí eisiacha
  • Roinnte
  • Tacaíocht agus comhordú

Bunaithe ar an bhforléargas sin, is féidir leat do ghníomhaíochtaí a chur in oiriúint don inniúlacht ábhartha (eisiach, roinnte nó tacaíochta) agus machnamh a dhéanamh ar ghníomhaíocht chomhlántach a dhéanamh ar an leibhéal náisiúnta (nó ar leibhéal éigin eile) i gcás inniúlachtaí roinnte/tacaíochta de chuid an Aontais. Tograí le haghaidh gníomhaíochta nach dtagann faoi réimse a bhfuil inniúlacht ag an Aontas ann, tá gach seans gur dheacair tograí den sórt sin a chur i láthair na hinstitiúide AE ba rogha leat toisc go bhféadfadh leisce a bheith uirthi glacadh lena gcur isteach ar an gcéad dul síos.

Tuilleadh eolais faoi roinnt na n-inniúlachtaí laistigh den Aontas Eorpach: commission.europa.eu/about-european-commission/what-european-commission-does/law/areas-eu-action_ga.

 Scrollaigh go barr
 Íosódáil an pas i bhfoirm leabhráin
An Pas Eorpachum Dhaonlathas
Logo EESC
Roinn
nasc chuig facebook nasc chuig x/twitter nasc chuig linkedin nasc chuig youtube nasc chuig instagram
Déan teagmháil linn
 
Cóipcheart © An tAontas Eorpach 2024 | Nuashonrú deireanach: 01/03/2024
Creidiúintí | Fógra dlíthiúil

Cé atá freagrach agus cad as a bhfuil siad freagrach san Aontas Eorpach?

Cé a shocraíonn cuótaí iascaireachta chun stoic éisc i bhfarraigí na hEorpa a chosaint?
Tá an ceart agat, tá a fhios agat cé atá freagrach anseo!
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!

Cé a fhormheasann cumaisc agus éadálacha san Aontas Eorpach?
Tá an ceart agat, tá a fhios agat cé atá freagrach anseo!
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!

Cé a dhéanann cinntí maidir leis na córais oideachais sna Ballstáit?
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!
Tá an ceart agat, tá a fhios agat cé atá freagrach anseo!

Cé atá in ann gníomhaíochtaí cabhrach daonnúla a dhéanamh lasmuigh den Eoraip?
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!
Tá an ceart agat, tá a fhios agat cé atá freagrach anseo!
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!

Cé atá freagrach as na coinníollacha agus na caighdeáin cháilíochta a shainiú do thionscal na turasóireachta san Aontas Eorpach?
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!
Tá an ceart agat, tá a fhios agat cé atá freagrach anseo!
Ar an drochuair, tá an freagra sin mícheart!

Maith thú, tá a fhios agat cé atá freagrach agus cad as a bhfuil siad freagrach san Aontas!

Is féidir leat liosta iomlán de na réimsí beartais agus cé atá freagrach as gach réimse beartais a fheiceáil anois.

Is féidir leat feabhas a chur ar an gcur amach atá agat ar an Aontas Eorpach go fóill.

Chun tuilleadh eolais a fháil, féach an liosta iomlán de na réimsí beartais agus cé atá freagrach as gach réimse beartais.

Suas go barr