DE | EL | EN | ES | FR | HR | HU | IT | NL | PL | PT | RO | SK
Logo EESC EPTAC
Europejskipaszportdemokracji
  • KRÓTKI PRZEWODNIK PO AKTYWNYM OBYWATELSTWIE EUROPEJSKIM
  • MÓJ GŁOS W EUROPIE
  • ZESTAW NARZĘDZI UCZESTNICTWA
  • PRZEWODNIK PO EUROPEJSKIEJ INICJATYWIE OBYWATELSKIEJ
  • WSPARCIE JEST OGÓLNODOSTĘPNE
Ważny etap w polityce UE Rozważ przed rozpoczęciem działania Europejskie zagadnienia i kompetencje
Photo

WAŻNY ETAP W POLITYCE UE

Video

Europejskie sprawowanie rządów nabiera większego niż kiedykolwiek znaczenia. Decyzje podejmowane na szczeblu UE mają ogromny wpływ na nasze życie na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym. Wspólnie przyjmujemy w UE ustalenia w takich kwestiach, jak umowy o wolnym handlu z innymi państwami, sposoby zachowania zasobów morskich lub zasady swobodnej i sprawiedliwej konkurencji.

Chcesz wiedzieć więcej? Więcej informacji na temat tego, które tematy są poruszane na szczeblu UE, można znaleźć w sekcji Zagadnienia i kompetencje europejskie.

Ponieważ UE to nowoczesna demokracja przedstawicielska z systemem kompetencji dzielonych i wyspecjalizowanymi instytucjami, pojedynczy obywatele nie zawsze łatwo potrafią ocenić proces podejmowania decyzji i wpłynąć na niego w odpowiednim momencie i przy pomocy najbardziej odpowiedniego instrumentu.

Zapoznajmy się więc z różnymi mechanizmami, przy pomocy których my, obywatele, wybieramy różne instytucje oraz powierzamy im zadania i stajemy się uczestnikami procesu podejmowania decyzji na skalę UE.

Wybory i ich skutki bezpośrednie

Regularnie wybieramy parlamenty w stolicach państw oraz w Unii Europejskiej. To także okazja, aby kandydować na urząd posła.

  • Wybory do parlamentu krajowego mają istotne znaczenie w procesie podejmowania decyzji w UE, gdyż wpływają na skład rządu państwa (a w wielu przypadkach także na wybór głowy państwa). Rząd krajowy wchodzi w skład Rady Europejskiej i Rady Unii Europejskiej, dwóch spośród siedmiu instytucji UE. Parlament krajowy ma również wpływ na proces legislacyjny UE.
  • Wybory do Parlamentu Europejskiego (PE) to najbardziej bezpośredni środek wywierania wpływu przez społeczeństwo na szczeblu UE. Z biegiem lat uprawnienia zgromadzenia plenarnego Parlamentu, które liczy 705 posłów, zostały znacznie umocnione i obecnie w wielu dziedzinach dorównują uprawnieniom Rady Unii Europejskiej (złożonej z rządów państw członkowskich).

Więcej informacji na temat uprawnień Parlamentu Europejskiego.

Wybory i ich skutki pośrednie

Wybory bezpośrednie do parlamentów krajowych i Parlamentu Europejskiego mają szereg skutków pośrednich: np. rządy krajowe i Parlament Europejski uczestniczą w powoływaniu Komisji Europejskiej. Jest to organ wykonawczy UE odpowiedzialny za opracowywanie wniosków ustawodawczych, wdrażanie decyzji i prowadzenie bieżącej działalności. Decyzje podejmowane przez Europejczyków podczas wyborów mają wpływ nawet na skład innych instytucji UE, w tym europejskich trybunałów, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organów doradczych – Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES) i Europejskiego Komitetu Regionów.

Codzienny wpływ

Unia Europejska jest nie tylko systemem przedstawicielskich rządów. To nowoczesna demokracja przedstawicielska oparta na bieżącym uczestnictwie obywateli UE. Ta zasada wyrażona w Traktacie o Unii Europejskiej (TUE) wpływa na działania Unii Europejskiej. Krótko mówiąc, obywatele UE wstępują na scenę wielkiej polityki europejskiej nie tylko w dniu wyborów, ale każdego dnia! Dlatego UE utworzyła kompleksowy zestaw instrumentów umożliwiających uczestnictwo, który łączy obywateli, instytucje, procesy kształtowania polityki i decyzje.

Działanie w wybranej sprawie

Choć każdy z nas ma prawo do codziennego angażowania się w sprawy UE, to większość nie ma dość czasu, wiedzy i zasobów, aby to uczynić. Dlatego trzeba wybrać najlepszy moment, najlepszych partnerów i najlepsze instrumenty – dzięki temu twój głos zostanie wysłuchany w skuteczny i trwały sposób. Aby to osiągnąć, możesz się zdecydować na odgrywanie bardziej stałej roli na tej scenie (np. jako osoba powołana na urząd w wyborach, pracownik lub przedstawiciel społeczeństwa obywatelskiego) lub zaangażować się na rzecz konkretnej sprawy. W zdecydowanej większości przypadków może to być jedyny sposób na pogodzenie twojej roli aktywnego obywatela UE ze wszystkimi innymi rolami pełnionymi w życiu publicznym, prywatnym i zawodowym.

ROZWAŻ PRZED ROZPOCZĘCIEM DZIAŁANIA

Być może masz świetny pomysł na to, jak zmienić całą Europę, albo chcesz po prostu rozwiązać niewielki problem związany np. z prowadzeniem działalności za granicą. Może chcesz uruchomić wielką kampanię przeciwko obowiązującemu prawu UE lub złożyć skargę na unijnego urzędnika. Istnieje mnóstwo powodów, aby być aktywnym obywatelem Unii, jednak zanim zaczniesz działać, zadaj sobie kilka ważnych pytań. Ich ocena i staranny wybór odpowiedzi wprawdzie zajmą czas, ale skoro masz zaangażować się w zmianę Unii – ponadnarodowej wspólnoty politycznej liczącej ponad 450 mln osób – warto go poświęcić dla powodzenia sprawy. Dlatego przygotuj się dobrze ... i działaj!

  • Photo

    TWOJA SPRAWA: CZY MA ZASIĘG EUROPEJSKI?

    Unia Europejska zajmuje się wieloma sprawami. Niektórzy mogą powiedzieć, że jest ich za wiele, inni – że za mało. Niezależnie od tych ważnych dyskusji UE posiada raczej klarowny wykaz kwestii politycznych (ustalonych na podstawie Traktatów i przez wszystkie państwa członkowskie), którymi zajmuje się zgodnie z posiadanymi kompetencjami wyłącznymi, dzielonymi lub uzupełniającymi. Jeżeli chcesz zatem poruszyć jakąkolwiek kwestię, sprawdź najpierw, czy twój pomysł lub problem ma charakter europejski. Może się okazać, że skuteczniejsze będzie zajęcie się nim na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym.

  • Photo

    TWÓJ MOMENT: CZY TO DOBRY CZAS NA PODJĘCIE DZIAŁANIA?

    Jeśli chcesz, aby twój głos został faktycznie wysłuchany, największe znaczenie ma wybranie odpowiedniego momentu. Możesz podjąć działanie zbyt szybko i nikt nie zwróci na nie uwagi – albo może być już na nie o wiele za późno i decyzje zostały już podjęte. Jednak w międzyczasie istnieje wiele okazji do podjęcia działań. Przykładowo, jeśli chcesz wysunąć nowatorski pomysł, będzie to wymagać dużo cierpliwości i zasobów, aby zwrócić uwagę i spowodować reakcję, ale możesz stosunkowo dowolnie wybrać odpowiedni moment na podjęcie działania. Jeśli jednak chcesz wywrzeć wpływ na debatę publiczną toczącą się na szczeblu UE w określonej sprawie, musisz sprawdzić, na jakim etapie procesu (ustawodawczego) się znajduje. W tej sytuacji bardzo użyteczna jest publiczna baza danych EUR-LEX. Portal Komisji Europejskiej Wyraź swoją opinię ma również na celu zebranie opinii na każdym etapie procedury ustawodawczej. Wybranie dogodnego momentu ma również wpływ na to, jakich partnerów potrzebujesz i na jaki instrument uczestnictwa się zdecydujesz.

  • Photo

    TWÓJ ZESPÓŁ: DZIAŁANIE ZBIOROWE?

    Podjęcie kwestii o zasięgu europejskim na szczeblu europejskim wymaga najczęściej solidnego partnerstwa z innymi obywatelami lub organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Przyczyna jest prosta: zanim uda ci się wywrzeć wpływ w swojej sprawie, musisz do niej przekonać wiele innych osób (zarówno obywateli UE, jak i osoby w organach wyłonionych w drodze wyborów i urzędników w instytucjach UE). Czasem jednak działania podjęte przez silną i zdeterminowaną jednostkę mogą mieć znaczenie: tak dzieje się w przypadku niewłaściwego administrowania, naruszenia czyjegoś prawa lub gdy dana kwestia stanowi szerszy problem społeczny. Z drugiej strony dobrze jest osiągnąć jak najszerszy i najbardziej ponadnarodowy zakres działań. Twoja sprawa będzie przyjęta przez instytucje UE z większym zainteresowaniem i uwagą, jeżeli będzie za nią stał prawdziwie europejski zespół aktywnych obywateli. W przypadku europejskiej inicjatywy obywatelskiej wymaga się nawet, aby w skład zespołu wchodziło co najmniej siedmioro obywateli UE z przynajmniej siedmiu różnych państw członkowskich.

  • Photo

    TWÓJ INSTRUMENT: JAKA FORMA UCZESTNICTWA?

    Zasadnicze znaczenie dla sukcesu twojego przedsięwzięcia będzie miał wybór najlepszego instrumentu uczestnictwa. Większość instrumentów opiera się na zaangażowaniu przynajmniej kilkorga obywateli (lub nawet organizacji społeczeństwa obywatelskiego). Niemniej są też instrumenty, po które mogą sięgnąć pojedynczy obywatele, np. skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich, rozwiązywanie problemu transgranicznego online przy pomocy sieci SOLVIT lub składanie petycji do Parlamentu UE.

    Inne instrumenty umożliwiające uczestnictwo – takie jak europejska inicjatywa obywatelska – wymagają jednak podjęcia działań zbiorowych od samego początku. Sprawę upraszcza to, że w większości przypadków projektami związanymi z uczestnictwem na szczeblu UE można zarządzać przez internet. Możesz zatem bez kupowania znaczków na poczcie dotrzeć ze swym postulatem do wielu odbiorców. Jednak na pewnym etapie trzeba będzie się wybrać – albo do Brukseli, by spotkać się z przedstawicielem instytucji, albo do wioski za granicą, w której mieszkają partnerzy udzielający ci poparcia.

  • TWOJA SPRAWA
  • TWÓJ MOMENT
  • TWÓJ ZESPÓŁ
  • TWÓJ INSTRUMENT

EUROPEJSKIE ZAGADNIENIA I KOMPETENCJE

  • Photo

    Działania podejmowane w UE mają zasadnicze znaczenie dla każdego europejskiego obywatela – na wszystkich szczeblach. Aby twój głos został wysłuchany, konieczne jest zrozumienie, kto rozstrzyga poszczególne kwestie europejskie.

    Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tytuł 1) istnieją trzy rodzaje kompetencji UE: wyłączna (UE sama podejmuje decyzje), dzielona (UE podejmuje decyzje wraz z państwami członkowskimi) i uzupełniająca (UE wspiera państwa członkowskie).

    Na podstawie tych uprawnień dziedziny polityki są kształtowane za pomocą aktów wykonawczych, rozporządzeń, dyrektyw, aktów prawnych lub po prostu decyzji takich organów, które nie mają formalnie wpływu na prawodawstwo. Ponadto decyzje są podejmowane przez: Parlament, trybunały, organy doradcze, takie jak Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) i Europejski Komitet Regionów. Za tymi decyzjami mogą stać rozmaite motywacje, mają one różne skutki i oddziaływanie – również na inne poziomy władzy.

    ROZWIĄŻ QUIZ zanim przeczytasz więcej
    CZYTAJ WIĘCEJ
  • WYŁĄCZNE DZIEDZINY I KOMPETENCJE UE

    • unia celna
    • ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego
    • zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa
    • wspólna polityka handlowa
    • zawarcie umowy międzynarodowej - pod pewnymi warunkami
    • polityka pieniężna w odniesieniu do państw członkowskich, których walutą jest euro
    Photo
  • DZIELONE DZIEDZINY I KOMPETENCJE UE

    • rynek wewnętrzny
    • niektóre aspekty polityki społecznej
    • spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna
    • rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania morskich zasobów biologicznych
    • środowisko
    • ochrona konsumentów
    • transport
    • sieci transeuropejskie
    • energia
    • przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
    • dzielone kwestie w zakresie bezpieczeństwa w sprawach dotyczących zdrowia publicznego
    • badania, rozwój technologiczny, przestrzeń kosmiczna
    • współpraca na rzecz rozwoju i pomoc humanitarna
    Photo
  • DZIEDZINY I KOMPETENCJE UZUPEŁNIANE I KOORDYNOWANE PRZEZ UE

    • polityka gospodarcza
    • polityka zatrudnienia
    • polityka społeczna
    • ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego
    • przemysł
    • kultura
    • turystyka
    • edukacja, kształcenie zawodowe, młodzież i sport
    • ochrona ludności
    • współpraca administracyjna
    Photo
  • WYŁĄCZNE
  • DZIELONE
  • UZUPEŁNIANE I KOORDYNOWANE

W oparciu o ten wykaz możesz dostosować swoje działania do właściwych kompetencji (wyłącznych, dzielonych lub uzupełniających) i rozważyć podjęcie dodatkowych działań na szczeblu krajowym (lub innym) w przypadku kompetencji dzielonych lub uzupełniających. Jeżeli twoje przedsięwzięcie nie będzie odzwierciedlało tego podziału kompetencji w danej dziedzinie, ryzykujesz, że instytucja UE, do której się zwracasz, nie uzna go za dopuszczalne.

Więcej informacji na temat podziału kompetencji w Unii Europejskiej: commission.europa.eu/about-european-commission/role-european-commission/law/areas-eu-action_pl.

 Scroll to top
 Pobierz „Europejski paszport demokracji” w formie broszury
Europejski paszportdemokracji
Logo EESC
Udostępnij
    
Skontaktuj się z nami
 
Copyright © Unia Europejska 2024 | Ostatnia aktualizacja: 01/03/2024
Autorzy materiałów | Zastrzeżenia prawne

Kto odpowiada za co w UE?

Kto ustala kwoty połowowe w celu ochrony zasobów rybnych w morzach europejskich?
Tak, wiesz, kto jest odpowiedzialny!
Niestety, błędna odpowiedź.
Niestety, błędna odpowiedź.

Kto zatwierdza połączenia i przejęcia przedsiębiorstw w UE?
Tak, wiesz, kto jest odpowiedzialny!
Niestety, błędna odpowiedź.
Niestety, błędna odpowiedź.

Kto podejmuje decyzje w sprawie systemów edukacji w państwach członkowskich UE?
Niestety, błędna odpowiedź.
Niestety, błędna odpowiedź.
Tak, wiesz, kto jest odpowiedzialny!

Kto może prowadzić działania pomocy humanitarnej poza Europą?
Niestety, błędna odpowiedź.
Tak, wiesz, kto jest odpowiedzialny!
Niestety, błędna odpowiedź.

Kto jest odpowiedzialny za określenie warunków i norm jakości dla branży turystycznej w UE?
Niestety, błędna odpowiedź.
Tak, wiesz, kto jest odpowiedzialny!
Niestety, błędna odpowiedź.

Bardzo dobry wynik, wiesz, kto za co odpowiada w UE!

Teraz możesz zobaczyć pełną listę obszarów polityki i kto odpowiada za każdy z nich.

Dowiedz się więcej o kompetencjach UE.

Oto pełna lista obszarów polityki i podział odpowiedzialności za nie.