Ponieważ UE to nowoczesna demokracja przedstawicielska z systemem kompetencji dzielonych i wyspecjalizowanymi instytucjami, pojedynczy obywatele nie zawsze łatwo potrafią ocenić proces podejmowania decyzji i wpłynąć na niego w odpowiednim momencie i przy pomocy najbardziej odpowiedniego instrumentu.
Zapoznajmy się więc z różnymi mechanizmami, przy pomocy których my, obywatele, wybieramy różne instytucje oraz powierzamy im zadania i stajemy się uczestnikami procesu podejmowania decyzji na skalę UE.
Regularnie wybieramy parlamenty w stolicach państw oraz w Unii Europejskiej. To także okazja, aby kandydować na urząd posła.
- Wybory do parlamentu krajowego mają istotne znaczenie w procesie podejmowania decyzji w UE, gdyż wpływają na skład rządu państwa (a w wielu przypadkach także na wybór głowy państwa). Rząd krajowy wchodzi w skład Rady Europejskiej i Rady Unii Europejskiej, dwóch spośród siedmiu instytucji UE. Parlament krajowy ma również wpływ na proces legislacyjny UE.
- Wybory do Parlamentu Europejskiego (PE) to najbardziej bezpośredni środek wywierania wpływu przez społeczeństwo na szczeblu UE. Z biegiem lat uprawnienia zgromadzenia plenarnego Parlamentu, które liczy 705 posłów, zostały znacznie umocnione i obecnie w wielu dziedzinach dorównują uprawnieniom Rady Unii Europejskiej (złożonej z rządów państw członkowskich).
Więcej informacji na temat uprawnień Parlamentu Europejskiego.
Być może masz świetny pomysł na to, jak zmienić całą Europę, albo chcesz po prostu rozwiązać niewielki problem związany np. z prowadzeniem działalności za granicą. Może chcesz uruchomić wielką kampanię przeciwko obowiązującemu prawu UE lub złożyć skargę na unijnego urzędnika. Istnieje mnóstwo powodów, aby być aktywnym obywatelem Unii, jednak zanim zaczniesz działać, zadaj sobie kilka ważnych pytań. Ich ocena i staranny wybór odpowiedzi wprawdzie zajmą czas, ale skoro masz zaangażować się w zmianę Unii – ponadnarodowej wspólnoty politycznej liczącej ponad 450 mln osób – warto go poświęcić dla powodzenia sprawy. Dlatego przygotuj się dobrze ... i działaj!
W oparciu o ten wykaz możesz dostosować swoje działania do właściwych kompetencji (wyłącznych, dzielonych lub uzupełniających) i rozważyć podjęcie dodatkowych działań na szczeblu krajowym (lub innym) w przypadku kompetencji dzielonych lub uzupełniających. Jeżeli twoje przedsięwzięcie nie będzie odzwierciedlało tego podziału kompetencji w danej dziedzinie, ryzykujesz, że instytucja UE, do której się zwracasz, nie uzna go za dopuszczalne.
Więcej informacji na temat podziału kompetencji w Unii Europejskiej: commission.europa.eu/about-european-commission/role-european-commission/law/areas-eu-action_pl.
